Tytuł oryginału: Terminal

Copyright © 1993 by Robin Cook
All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2015

Informacja o zabezpieczeniach
W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor tego wydania: Błażej Kemnitz
Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Zbigniew Mielnik
Fotografia na okładce © Africa Studio/Shutterstock

Wydanie I e-book (opracowane na podstawie wydania książkowego: Stan terminalny, wyd. IV (dodruk), Poznań 2015)

ISBN 978-83-7818-980-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.
ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań
tel.: 61 867 81 40, 61 867 47 08
fax: 61 867 37 74
e-mail: rebis@rebis.com.pl
www.rebis.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer

Dla Jean z miłością

i podziwem

Podziękowania

Pragnę podziękować doktorowi Matthew Bankowskiemu za cierpliwość i wielkoduszność, z jaką znosił moje pytania dotyczące jego dziedziny, oraz za to, że zechciał przeczytać i skomentować maszynopis Stanu terminalnego.

Chciałbym także podziękować za nieoceniony wkład mojej przyjaciółce i wydawcy, Phyllis Grann. Przepraszam za moje spóźnialstwo, które być może skróci jej życie.

Wreszcie chciałbym podziękować pracownikom wydziałów nauk podstawowych College of Physicians and Surgeons Columbia University, dzięki którym posiadłem wiedzę pozwalającą zrozumieć i docenić błyskawiczny rozwój biologii molekularnej.

Wiedza bez sumienia to upadek duszy

François Rabelais

Prolog

4 stycznia, poniedziałek, godzina 7.05

Helen Cabot budziła się powoli, gdy świt wynurzał się z zimowego mroku otulającego Boston w Massachusetts. Palce bladego, anemicznego światła rozgarniały ciemność sypialni na drugim piętrze domu jej rodziców przy Louisburg Square. Nie od razu otworzyła oczy, rozkoszując się puchowym okryciem łoża z baldachimem. W swej błogości szczęśliwie nie była świadoma straszliwych zjawisk zachodzących głęboko w jej mózgu.

Te ferie nie należały do najbardziej udanych. Aby nie stracić żadnych zajęć w Princeton, gdzie niedawno rozpoczęła studia, Helen zaplanowała abrazję na okres między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem. Lekarze zapewniali, że usunięcie patologicznie rozrośniętego endometrium położy kres gwałtownym atakom bolesnych skurczów, które obezwładniały ją podczas każdej miesiączki. Zapewniali także, że jest to zabieg rutynowy. Ale ten nie był.

Odwróciwszy głowę, Helen spojrzała w łagodne światło poranka sączące się przez koronkowe firanki. Nie przeczuwała, że zawisła nad nią zguba. Prawdę mówiąc, po raz pierwszy od wielu dni czuła się lepiej. Mimo że sam zabieg przebiegł gładko, z niewielkim tylko pooperacyjnym dyskomfortem, trzeciego dnia wystąpiły potworny ból i zawroty głowy, gorączka i – co najbardziej niepokojące – bełkotliwa mowa. Dzięki Bogu objawy te ustąpiły równie szybko, jak się pojawiły, ale rodzice nalegali, by poszła na umówioną wizytę u neurologa w Massachusetts General Hospital.

Pogrążającą się znowu w sen dziewczynę dobiegło ledwie słyszalne klikanie klawiatury komputera ojca. Jego gabinet sąsiadował z sypialnią Helen. Otworzyła oczy tylko po to, by spojrzeć na zegarek, i stwierdziła, że właśnie minęła siódma. Zdumiewające, jak ciężko ojciec pracuje. Jako założyciel i przewodniczący zarządu jednej z najpotężniejszych firm software’owych na świecie mógłby spocząć na laurach. Ale nie zrobił tego. Miał powołanie, które przyniosło rodzinie niewiarygodne bogactwo i wpływy.

W radosnym poczuciu bezpieczeństwa, jakie dawały jej te warunki, Helen nie brała pod uwagę, że przyroda nie ma względów dla chwilowego bogactwa czy władzy. Przyroda działa według własnego porządku. W mózgu Helen bez jej wiedzy zaszło zjawisko zaprogramowane przez cząsteczki DNA, z których składały się jej geny. Tego właśnie dnia, na początku stycznia, cztery geny w kilku neuronach jej mózgu przerzuciły się na produkcję pewnych zakodowanych białek. Neurony te nie dzieliły się od narodzin Helen i tak powinno być nadal. Tymczasem teraz owe cztery geny i ich produkty białkowe zmusiły neurony, by się podzieliły i by dzieliły się dalej i dalej. Wyjątkowo złośliwy nowotwór zagroził jej życiu. W wieku dwudziestu jeden lat Helen Cabot była nieuleczalnie chora i nie miała o tym pojęcia.

4 stycznia, godzina 10.45

Przy akompaniamencie cichego warkotu Howard Pace wysunął się z brzuszyska nowiutkiego tomografu rezonansu magnetycznego University Hospital w Saint Louis. Nigdy w życiu nie był tak przerażony. Szpitale i lekarze zawsze budzili w nim lekki niepokój, ale teraz, gdy był chory, lęk ten rozwinął się w pełni i dosłownie go obezwładniał.

Czterdziestosiedmioletni Howard cieszył się doskonałym zdrowiem aż do tego feralnego dnia w połowie października, kiedy to w półfinale dorocznego turnieju tenisowego Belvedere Country Club rzucił się na siatkę. Dał się słyszeć cichy trzask i Pace runął sromotnie, a nie odebrana piłka przeszybowała nad jego głową. Pękło mu więzadło krzyżowe przednie w prawym kolanie.

Tak się zaczęło. Leczenie kolana okazało się łatwe. Mimo drobnych problemów, które lekarze określili mianem następstw ogólnego znieczulenia, Howard po zaledwie kilku dniach wrócił do pracy. Było to dla niego bardzo ważne. Prowadził jedną z największych w kraju firm produkujących samoloty, co nie jest łatwe w dobie ostrych cięć w budżecie obronnym.

Z głową unieruchomioną wciąż w przypominającym imadło urządzeniu tomografu Howard nie był świadomy obecności technika, dopóki ten nie przemówił.

– Wszystko w porządku? – spytał, zabierając się do uwolnienia głowy Pace’a.

– W porządku – zdołał odpowiedzieć Howard. Kłamał. Serce waliło mu ze strachu. Bał się wyniku. Za szklaną przegrodą widział grupkę mężczyzn w białych fartuchach, którzy wpatrywali się w monitor. Jednym z nich był jego lekarz, Tom Folger. Wszyscy coś sobie pokazywali, gestykulowali i, co najbardziej niepokojące, kręcili głowami.

Kłopoty zaczęły się poprzedniego dnia. Howard obudził się z bólem głowy, co mu się rzadko zdarzało, jeśli nie „zatankował”, a do niczego podobnego nie doszło. Właściwie nie pił w ogóle od sylwestra. Wziął aspirynę i zjadł lekkie śniadanie, a ból ustąpił. Ale później, w samym środku zebrania zarządu, bez żadnych sygnałów ostrzegawczych zwymiotował. Atak był tak gwałtowny i tak nieoczekiwany, nie poprzedzony nudnościami, że nawet nie zdążył się odchylić w bok. Ku jego najwyższemu wstydowi nie strawione śniadanie rozprysło się po stole konferencyjnym.

Oswobodzony, Pace spróbował usiąść, ale ruch sprawił, że ból głowy powrócił z pełną siłą. Opadł z powrotem na stół i leżał z zamkniętymi oczami, aż Folger łagodnie dotknął jego ramienia. Był jego lekarzem rodzinnym od ponad dwudziestu lat. Przez ten czas stali się dobrymi przyjaciółmi i doskonale się poznali. Howardowi nie spodobało się to, co wyczytał z twarzy Toma.

– Niedobrze, prawda? – spytał.

– Zawsze byłem z tobą szczery, Howardzie…

– Więc nie zmieniaj się teraz – wyszeptał Pace. Nie chciał usłyszeć reszty, ale musiał.

– To nie wygląda dobrze – przyznał Tom. Nadal trzymał dłoń na ramieniu Howarda. – Są mnogie guzy. Ściśle mówiąc, trzy. Przynajmniej tyle udało nam się zobaczyć.

– O Boże! – jęknął Howard. – To nieuleczalne, prawda?

– Na tym etapie nie powinniśmy się wypowiadać w taki sposób – odparł lekarz.

– Diabła tam, nie powinniśmy – warknął Pace. – Przed chwilą powiedziałeś, że zawsze byłeś ze mną szczery. Zadałem ci proste pytanie. Mam prawo wiedzieć.

– Skoro nalegasz, muszę odpowiedzieć. Tak, to może być nieuleczalne. Ale nie wiemy na pewno. Na razie mamy przed sobą mnóstwo pracy. Po pierwsze, musimy się dowiedzieć, skąd to wyszło. Wieloogniskowość zmian sugeruje, że pochodzą z innego narządu.

– A więc bierzmy się do tego – rzekł Howard. – Jeśli jest jakakolwiek szansa, chcę pokonać to paskudztwo.

4 stycznia, godzina 13.25

Gdy Louis Martin obudził się w sali pooperacyjnej, czuł się tak, jakby gardło miał przypalone palnikiem acetylenowym. Miewał już bóle gardła, ale żaden nawet nie przypominał tego, co odczuwał teraz, po zabiegu, ilekroć próbował przełknąć ślinę. Co gorsza, usta miał suche jak serce Sahary.

Pielęgniarka, która zmaterializowała się przy jego łóżku najwyraźniej znikąd, wyjaśniła, że to przykre uczucie spowodowała rurka dotchawicza, którą anestezjolog włożył mu przed operacją. Dała mu do ssania wilgotny gazik i ból się zmniejszył.

Zanim Louisa przewieziono z powrotem do pokoju, pojawił się inny ból, umiejscowiony gdzieś między nogami i promieniujący do krzyża. Znał jego źródło. To było miejsce jego zabiegu – częściowego usunięcia przerośniętego gruczołu krokowego. Draństwo zmuszało go do wstawania cztery albo i pięć razy w ciągu nocy. Umówił się na operację na dzień po Nowym Roku. Był to tradycyjnie okres zastoju w interesach położonego na północ od Bostonu komputerowego olbrzyma, którym zarządzał.

Właśnie gdy ból zaczął go obezwładniać, inna pielęgniarka podała mu Demerol przez wenflon wciąż tkwiący w jego lewej ręce. Na sterczącym u wezgłowia łóżka stojaku w kształcie litery T wisiała butelka z płynem dożylnym.

Demerol pogrążył go ponownie w narkotycznym śnie. Nie bardzo wiedział, ile czasu minęło, gdy znów wyczuł czyjąś obecność u wezgłowia. Żeby otworzyć oczy, musiał użyć całej siły; powieki ciążyły mu jak ołów. Pielęgniarka manipulowała przy plastikowej rurce biegnącej od butelki z płynem infuzyjnym. W prawej ręce miała strzykawkę.

– Co to jest? – wymamrotał Louis. Głos miał jak pijany.

Pielęgniarka uśmiechnęła się do niego.

– Mówi pan, jakby wypił o jednego za dużo – powiedziała.

Louis zamrugał, próbując skupić wzrok na śniadej twarzy kobiety. Pod wpływem narkotyków postać pielęgniarki rozmazywała mu się przed oczami. Ale co do jego głosu, miała rację.

– Nie potrzebuję więcej leków przeciwbólowych – zdołał powiedzieć. Wspierając się na łokciu, dźwignął się do pozycji półsiedzącej.

– To nie jest lek przeciwbólowy – oznajmiła pielęgniarka.

– Och – rzekł Martin. Gdy pielęgniarka robiła zastrzyk, z wolna uprzytomnił sobie, że nadal nie wie, co dostaje. – Co to za lekarstwo? – spytał.

– Cudowne – odparła, szybko przykrywając igłę strzykawki. – Obniża poziom ciekawości we krwi.

Louis zaśmiał się mimo woli. Już miał zadać następne pytanie, ale pielęgniarka, uspokajająco ściskając jego ramię, powiedziała:

– To antybiotyk. Teraz niech pan zamknie oczy i odpoczywa.

Martin opadł na łóżko. Zachichotał. Lubił ludzi z poczuciem humoru. Powtarzał w myśli słowa pielęgniarki: „Obniża poziom ciekawości we krwi. Cudowne”. No cóż, antybiotyki są bez wątpienia cudownymi lekarstwami. Przypomniał sobie, jak doktor Handlin mówił mu, że po operacji może profilaktycznie dostać antybiotyk. Pomyślał leniwie, jak też mogło wyglądać leczenie szpitalne, zanim wynaleziono antybiotyki. Był wdzięczny losowi, że żyje właśnie teraz.

Poszedł za radą pielęgniarki i zamknąwszy oczy, rozluźnił się. Ból jeszcze trwał, ale narkotyk sprawił, że nie był dokuczliwy. Narkotyki też były cudownymi lekami, podobnie jak środki znieczulające. Louis bez oporu przyznawał, że jeśli chodzi o ból, jest tchórzem. Nie mógłby znieść zabiegu chirurgicznego w czasach, gdy nie było „cudownych lekarstw”.

Zapadając w sen, rozmyślał, jakie leki przyniesie przyszłość. Postanowił spytać doktora Handlina, co o tym myśli.

4 stycznia, godzina 14.53

Norma Taylor obserwowała krople spadające do maleńkiej komory aparatu kroplówkowego z butelki z płynem dożylnym. Przez cewnik o dużej średnicy płyn spływał do jej lewej ręki. Lekarstwo, które w ten sposób otrzymywała, budziło w niej mieszane uczucia. Miała nadzieję, że potężne chemioterapeutyki wyleczą ją z raka piersi, który, jak jej powiedziano, rozprzestrzenił się do wątroby i płuc. A zarazem wiedziała, że lekarstwa te są truciznami dla komórek, zdolnymi siać spustoszenie w całym jej organizmie tak samo jak w guzie. Doktor Clarence uprzedzał ją o tylu okropnych działaniach ubocznych, że musiała się powstrzymywać, by nie zasłonić sobie uszu. Usłyszała już dość. Z uczuciem zobojętnienia podpisała zgodę na leczenie.

Odwróciwszy się, Norma spojrzała przez okno na intensywnie błękitne niebo nad Miami, pełne ogromnych kłębów białych cumulusów. Odkąd rozpoznano u niej raka, ze wszystkich sił starała się nie zadawać sobie pytania: „Dlaczego ja?” Gdy po raz pierwszy wyczuła guzek, miała nadzieję, że to samo zniknie, jak wiele podobnych guzków przedtem. Dopiero kiedy minęło kilka miesięcy i skóra nad guzkiem nagle się pomarszczyła, zmusiła się, żeby pójść do lekarza i usłyszeć, że jej lęk jest uzasadniony: guz był złośliwy. Tak więc tuż przed swymi trzydziestymi trzecimi urodzinami została poddana radykalnej mastektomii. Jeszcze nie całkiem doszła do siebie po operacji, kiedy rozpoczęto chemioterapię.

Postanowiła skończyć z użalaniem się nad sobą i sięgnęła po książkę, gdy otworzyły się drzwi jej prywatnego pokoju. Nie podniosła nawet wzroku. Pracownicy Forbes Cancer Center stale wchodzili i wychodzili, podłączali jej kroplówki, podawali lekarstwa. Tak już przywykła do tego ciągłego ruchu, że nie przeszkadzało jej to w czytaniu. Dopiero kiedy drzwi znów się zamknęły, uświadomiła sobie, że dostała jakiś nowy lek. Efekt był niezwykły, jakby nagle wyciekła z niej cała siła. Książka wypadła jej z ręki. Ale jeszcze bardziej przerażające było to, co się stało z jej oddechem – jakby ktoś ją dusił. W męce usiłowała zaczerpnąć powietrza, lecz było to coraz trudniejsze i wkrótce poruszać mogła jedynie oczami. Obraz otwierających się cicho drzwi pokoju był ostatnim wrażeniem, jakie dotarło do jej świadomości.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki