Tytuł oryginału: Låt mig ta din hand

Projekt okładki: Paweł Panczakiewicz/PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN

Redakcja: Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Redakcja techniczna: Karolina Bendykowska

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Maria Śleszyńska, Elżbieta Steglińska

Copyright © Tove Alsterdal 2014 by Agreement with Grand Agency, Sweden and BookLab, Poland.

Zdjęcie na okładce © Stephen Carroll/Arcangel Images

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2016

© for the Polish translation by Mariusz Kalinowski

ISBN 978-83-7758-646-4

Wydawnictwo Akurat

Warszawa 2016

Wydanie I

FRAGMENT

BUENOS AIRES
1978

W mroku zdawało jej się, że się dusi, raz po raz. Na twarz naciągnięto jej kaptur i nie starczało powietrza. Musiał być wcześniej używany. Czuła jakby woń potu, jakichś ludzkich wydzielin, kogoś, kto nie wytrzymał.

Ciało zwróciło się przeciwko niej. Płonęło od elektrycznego prądu i krzyczało z otwartych ran na spodzie stóp, pulsowało w podbrzuszu, gdzie znowu jej nie darowali.

Puszczali muzykę. Cały czas ta muzyka.

You can dance, you can jive, having the time of your life…

Przez huk systemu wentylacji mogła dosłyszeć daleki odgłos pociągów i ruchu ulicznego, który narastał tam, na zewnątrz, gdy noc zamieniała się w dzień. Dźwięki poranka przerażały ją najbardziej. Drzwi trzaskające na piętrach poniżej, kroki na schodach wiodących na strych, gdzie leżała. Oczekiwanie, aż w szczelinie pod krańcem kaptura pojawią się wysokie buty, a potem znowu zacznie się muzyka, dźwięki z marnego magnetofonu kasetowego, które narastały pośród kamiennych ścian, sprawiając, że pragnęła śmierci. Wyobrażała ją sobie jako bezdenną, chłodną ciszę. To była lśniąca czarna woda w lesie, którego więcej miała nie zobaczyć, to była cisza. Nocą, kiedy samotność gęstniała pod kapturem, a ona mogła tylko się domyślać oddechów dokoła, myślała właśnie o tym jeziorze. Dziwne. Tak dawno nad nim nie była. Nudziła się tam. Te wieczne lasy Värmlandu w tamtych czasach sprawiały, że się dusiła, a teraz wydawało jej się, że tam, tylko tam, mogłaby znowu oddychać.

Ból się nie kończył. Dni nie przestawały nadchodzić.

See that girl, watch that scene, diggin’ the dancing queen…

Bywało, że słyszała gdzieś z daleka śpiew szkolnych dzieci, i to było gorsze od krzyków i głośnego stuku wysokich wojskowych butów o kamienną posadzkę. Po drugiej stronie było życie, które jej odebrano, i nikt nie wiedział, gdzie ona teraz jest. Zaczęła słyszeć głosy, głosy, które rozpoznawała. Szaleństwo nie dawało jej spokoju. Widziała tylko posadzkę i stopy, i ich wysokie buty, gdy stawali bliżej. Kiedy odważyła się unieść trochę głowę, mogła zobaczyć dolną część tułowia.

Wywołali teraz jej numer. Strasznie bolało, gdy wstawała. Poprowadzili ją schodami w dół, potykającą się o łańcuchy na nogach, z kapturem naciągniętym tak nisko, że widziała tylko po jednym stopniu naraz.

Szczęk łańcuchów dokoła niej, jakieś kolejne schody.

Musi spróbować powiedzieć coś o dziewczynkach, że jest mamą, nie rozumieją tego? Cios pałką w kark i więcej nie próbowała się odzywać.

Piwnice. Znała już trochę ten budynek, doświadczyła już zła, bólu i pogardy dla takiego ludzkiego śmiecia jak ona. Przemknęła jej przez głowę myśl o Bogu, ale ta, którą była wcześniej, nigdy nie padłaby na kolana, żeby się modlić.

Ktoś ją pchnął i się przewróciła. Wilgotne dłonie, trzymające mocno jej ręce i nogi, palce wtykane do jej ran. Powiedzieli, że dostanie szczepionkę.

Ukłucie w ramię. Potem mgła. Jak poranne opary nad jeziorem Fryken, chciała pomyśleć, o jeziorze chciała pomyśleć i o ciszy, ale zaczęła się trząść. Nie chciała umierać. Jej członki opierały się tej niesprawiedliwości, jaką byłaby śmierć, żyła przecież tak krótko, lecz już nie mogła się poruszać. Ciało osunęło się na posadzkę. Ból odpłynął, nie czuła już udręki. Woń uryny w jej nozdrzach.

Potem dobiegło ją czyjeś jęczenie tuż obok i więcej nic już nie słyszała.

JAKOBSBERG[1]
2014

Dwie kobiety obracały się przed lustrem, próbując znaleźć swój najkorzystniejszy profil. Lewy czy prawy, to było pytanie, gładka cera i odęte kapryśnie usteczka, proszące się, by je całować. Jedna z nich ścierała z zęba ślad po szmince, zezując w jej stronę. Charlie podejrzewała, że ledwie wyjdzie, zaraz zaczną komentować jej wiek.

Możecie stać tu sobie i mizdrzyć się do woli, pomyślała, ale co wy wiecie o kochaniu?

Zatoczyła się lekko, wracając do baru.

Nie macie pojęcia o życiu, o tym, co trudne i co brzydkie.

Jej miejsce przy barze zajął ktoś w czerni i błyskotkach.

– Przepraszam, ale ja tu stałam – zawołała, żeby przekrzyczeć muzykę.

Tamta lekko się odwróciła.

– Niby kiedy?

Charlie wcisnęła się, spychając przy tym dziewczynę ze stołka. Poczuła kolano faceta na swoim udzie, a jego usta tuż przy uchu.

– Ty i ja jesteśmy, zdaje się, najstarsi w tym lokalu – powiedział. – Mówisz, że byłaś tu już kiedyś?

Charlie pociągnęła trochę trzeciego drinka i odwróciła się w stronę parkietu, który falował i kolebał się rozdygotany, to łomotanie czuła w całym ciele.Tak, pomyślała, byłam tu już kiedyś. Byłam tu całe swoje życie. Znalazłam miłość, potem ją straciłam. Wciąż tutaj jestem, bo płonę. Bo żyję.

– Idziemy stąd? – zawołał.

Jego nick w sieci to „Czego Zapragniesz”. Co on powiedział, że kim jest z zawodu? Projektant programista? Nie myśl, że pójdzie ci tak łatwo. Nie myśl, że zaraz padnę plackiem tylko dlatego, że jesteś parę lat młodszy. Jeśli faktycznie jesteś.

Spojrzała mu w oczy, ale nie stało się nic, nie było między nimi żadnej chemii. On nie potrafiłby jej pomóc. Wieczór był stracony.

Chyba że. Omiotła lokal spojrzeniem. Facet, którego spostrzegła już wcześniej, wciąż tam stał. Koło wejścia, ukryty w mroku, sam, przyglądając się jej. Spotkała jego wzrok w momencie, kiedy snop światła ukazał jego twarz, i nagle to poczuła. Śmiech zrodził się w podbrzuszu i śmignął przez całe ciało, były w nim żar i krew.

Rausz szumiał w głowie. Odstawiła drinka.

Ruszyła z wolna w stronę parkietu, czując na plecach męskie spojrzenia, ale nie chciała towarzystwa. Tańczyć wolała sama, tak jak zawsze. Nigdy nie bała się pokazać, co potrafi, i teraz też nie zamierzała. Podniosła ręce nad głowę i zaczęła wolno kołysać się z muzyką, w rytmie ciężkich basów; upewniła się, że mężczyzna przy drzwiach wciąż na nią patrzy, że podszedł trochę bliżej i nie może oderwać od niej wzroku, potem zamknęła oczy i tańczyła, nie myśląc już, skąd weźmie siły, żeby stamtąd pójść.

Nikt, kto go widział, jak tej nocy wędruje alejkami Jakobsberga, nie wiedział, kim on tak naprawdę jest. Ludzie się stamtąd powyprowadzali w pogoni za swoimi marzeniami, niektórzy oczywiście już wykitowali, nowi powstawiali swoje meble.

Zdjęto jakąś tabliczkę, zatarła się w pamięci czyjaś twarz.

Rycerz skręcił w kierunku centrum dzielnicy i spostrzegł, że w neonie nad kinem Sokół nie świecą dwie litery. Przeszedł pod witrynami dawnej kafejki domu towarowego Domus, gdzie stały teraz kasy sklepu Coop. Gdy zmrużył oczy, wciąż jeszcze mógł dostrzec tam, w środku, swoich dawnych kumpli przy okrągłym stole. Zobaczyć życie takie, jak wyglądało wtedy z tamtej strony.

Wiedział dokładnie, przy którym oknie siedział z nią, kiedy po raz pierwszy byli tam razem. Pamiętał zapach jej włosów opadających niesforną falą na oczy, jak odchylała do tyłu głowę, gdy sprowokował ją do śmiechu.

Mroźny wiatr wdarł się między nudne budynki centrum i nic nie wiedział o wiośnie, zawirowały tylko śmieci i garść nieproszonych wspomnień.

To jasne, że nikt nie mógł utrzymać kafejki, w której ludzie przez pół dnia tylko siedzieli i gadali nad filiżanką kawy. Nawet Coop. Nie w dzisiejszych czasach. Społeczeństwo musi się rozwijać. Albo iść do przodu, albo w diabły.

Przeciągała wataha rozwrzeszczanych gnojków. Opuszczone portki i bluzy z kapturem, zmierzali w stronę Söderhöjden[2]. Rycerz wolał im zejść z drogi, ruszył więc przejściem między Urzędem Dzielnicowym a kioskiem Angela. Z tunelu wyszło paru nocnych marków z ostatniego pociągu kolejki, rozeszli się każdy w swoją stronę. Przed knajpą Rycerz Jakob stał ochroniarz i palił.

To właśnie wtedy ją zobaczył. Ewentualnie chwilę później. Najpierw ze śmiechem wypadło z knajpy kilka dwudziestolatek. Muzyka disco huczała po kamiennym placu, póki drzwi z powrotem się nie zamknęły.

Rycerz Jakob. Knajpa była tam od zawsze, nad tunelem. Poczuł zew z dawnych lat. Ciepło w środku i gęste kłęby dymu, na samą myśl o piwie pieniącym się w szklankach aż drgnęły mu nogi. Wibracje strun pod opuszkami palców lewej dłoni w akordzie C-dur! Blues był w powietrzu, i proszę teraz o ciszę, bo zagram i zaśpiewam wam o gorzkim życiu i słodkiej miłości… Rycerz napiął i zgiął palce dłoni trzymanej w kieszeni, wskazujący na strunie B, na pierwszym progu, środkowy na strunie D, na progu drugim. Struna A pod opuszką serdecznego, mały na E i waeng, usłyszał to klarownie czysto, gdy uderzył.

Potem drzwi do Rycerza Jakoba znów się otworzyły. Czy to naprawdę ona?

Wiatr targał jej ciemne włosy – jaka ładna. Nie zastanowił się, co robi, gdy wyszedł z cienia i podniósł rękę.

– No cześć – powiedział. – Siemasz, dziewczyno.

Była w rozpiętej skórzanej kurtce i płóciennych tenisówkach, raczej trochę za lekko ubrana.

– Co tam słychać? – zapytał i drżącą ręką zaczesał włosy do tyłu. Kiedyś często miał je ściągnięte w koński ogon. – Poznajesz mnie?

Facet, który był z Charlie, zrobił dwa kroki w jego stronę. Zajrzał mu w oczy.

– Czego chcesz?

Rycerz wiedział, kiedy należy się wycofać. Gość nie był tak wysoki jak on, za to o wiele szerszy. Ogolony na łyso.

– Chodź, idziemy – rzuciła Charlie.

– Znasz go? – zapytał facet.

Potrząsnęła włosami, kręcąc głową.

– Zimno mi – powiedziała i pociągnęła gościa za ramię. – No, chodź już, idziemy.

Facet popatrzył na Rycerza ostatni raz, po czym odeszli, przecinając plac.

– Ty też się lepiej stąd zabieraj – powiedział z tyłu ochroniarz. – Zamarzniesz, jak tu będziesz stać.

Rycerz zatupał, żeby rozruszać nogi. Poszedł za parą w pewnej odległości. Ten gość nie był przyjemny. Czy nie można zachować się grzecznie, jak ludzie? Minęli nową galerię, która górowała nad dachem Domusu, zmieniając proporcje: domy z lat pięćdziesiątych wyglądały przy niej na starsze i mniejsze, niż je zapamiętał. Charlie przywarła nieco bliżej do tamtego faceta, potem rozmyła się w mroku, gdzie kończy się centrum, i znikła.

Przystanął przy jakimś koszu na śmieci. Pogrzebał w nim trochę i znalazł pół torebki frytek i numer gazety „Metro”. Nic do picia. Głucha pustka w piersi, już dopadł go diabeł i ssie, musi zaraz coś zdobyć. Czuł ćmienie i kłucie w palcach, najbardziej wrażliwych na mróz, zdrętwiały mu palce stóp. Podniósł głowę, gdy poczuł, że ktoś zbliża się z tyłu.

Szykowny czarny płaszcz trzy czwarte, taki jak noszą goście w centrum miasta. Spotkali się spojrzeniami.

– No co, kurwa, recykling – powiedział Rycerz i potrząsnął trochę torebką z frytkami, popatrzył na gazetę. Wczorajsza. Tam, w Syrii, dalej rozpierducha, biedne sukinkoty. Anders Borg[3] mówi, że Szwecji dobrze idzie, a co ma, kurwa, mówić, jak zaraz wybory.

Mężczyzna w płaszczu nic nie powiedział, tylko poszedł szybko w tę samą stronę co tamci. Po chwili on też zniknął.

Beton chodnika. Zrywane podmuchem śmieci. Wiatr wpadający do tuneli i zaułków.

Rycerz musiał tej nocy iść aż na Kvarnbacken. Przez tunel kolejki podmiejskiej, gdzie wszystkie kosze na śmieci nie dały mu więcej jak pół butelki mineralki Loka o smaku cytrynowym i resztkę kanapki z Subwaya z tuńczykiem. Krótki przystanek w nowej poczekalni przy autobusach, by się ogrzać, dłużej nie dało się wytrzymać tego jaskrawego światła. Poszedł dalej przez Fågelsången, spacerową aleją, którą nogi same odnajdowały, wcale nie musiał o tym myśleć.

Tu, w Jakan, jak mówiło się o Jakobsbergu, znajdowało się wszystko to, czym był. Wspomnienia i Chata, drewniana willa przy Aspnäsvägen, gdzie spędzali swoje dzikie młode lata, a wcześniej była Łąka, tuż przy centrum, gdzie się zbierali wieczorami, grillowali i napełniali starą studnię flaszkami po piwie, aż się przepełniła. Ludzie bali się obok przechodzić, a w lokalnej gazecie pojawiały się artykuły o ich niebezpiecznej bandzie, mimo że nie robili nic takiego, tylko pili tani browar z małych pękatych flaszek, które w tamtych czasach kupowało się w sześciopakach, grali na gitarze i śpiewali, jarali sporo gandzi oczywiście i łykali to i owo, ale co, kurde, przecież byli młodzi. To było bardzo dawno temu, potem ich stamtąd przepędzono, a na tej ziemi, która była Łąką, pobudowano domy, lecz w jego głowie ferajna wciąż jeszcze istniała, ciągle grali kawałki, których nikt inny nie mógł słyszeć.

Kiedy z wysiłkiem szedł pod górę, na wzgórze Kvarnbacken, gdzie przez dwieście lat stał młyn, nim się nie spalił, odbudowali go i znów się spalił, Rycerza naszła wątpliwość, czy ta dziewczyna, którą widział, to naprawdę była Charlie. Zdarzało mu się, że widywał rzeczy, których nikt inny nie widział. Miał taką teorię, że wszystkie czasy istnieją jednocześnie, biegną po równoległych torach, a nie jedną prostą linią. Istniało wiele kobiet podobnych do siebie, ale ona to zawsze było coś wyjątkowego.

Złota dziewczyna.

Pod kępą krzaków znalazł w końcu na wpół ukryte w starych liściach dwie nie do końca puste puszki piwa. Mariestad 4,5, a druga 3,5 procent, zawsze coś. Problem w tym, że browar zamarzł na dnie w bryły lodu. Rycerz powlókł się więc w stronę sterty drewna naściąganego przez ludzi z okolicy. Jutro będzie święto Walpurgii, a potem maj, a wtedy wiosna chyba musi wrócić. Przypomniał sobie, jak dziewczynki były małe, a on sam pracował w fabryce prezerwatyw. Na Walpurgię dostały białe sandałki, wtedy nie było, kurwa, mrozu.

Były pieśni chóralne i petardy i Zima już się wyszalała[4].

Znalezione piwo poprawiło mu trochę humor. Zobaczył sofę postawioną na sztorc przy wielkim stosie z gałęzi i różnych rupieci. Dwuosobowa, czerwona, ktoś zdecydował się ją tam przytaszczyć. Wyglądała naprawdę kusząco. Zepchnął ją na ziemię i usadowił się, a potem przykrył się kilkoma kartonami. Bez zapałek nigdzie się nie ruszał. W podszewce kurtki znalazł poza tym tealighta z Ikei. Przeczytał kiedyś w gazecie o gościu, który przeżył noc w samochodzie na północ od Pajali, w środku zimy, tylko dzięki tealightom ze schowka w desce rozdzielczej. Od tego czasu zawsze, jak tylko miał okazję, upychał je sobie po kieszeniach. Zapalił świeczkę i potrzymał nad nią puszkę Mariestad. Rozmrożenie pilznera trwało dłużej, niż sądził. Rycerz zaczął się trząść, czy to z zimna, czy zbliżał się atak. Chlapnął niechcący stearyną, zalewając płomyk. Zapalił zamiast świeczki „Metro” – gazeta była całkiem sucha. Gdy buchnął płomień, pomyślał o wojnie w Syrii. Ogień zajął kawałek tektury, a potem kilka patyków i desek, u stóp miał więc teraz małe ognisko. Czuł, jak płomienie kłują go w twarz, a lód powoli ustępuje, gdy pierwsze łyki piwa spłynęły z grudy na dnie.

Lena Morberg zobaczyła, jak na zegarze na nocnym stoliku zmienia się godzina. Teraz była czwarta. Nasłuchiwała trzasków z pokoju syna. Nocami wszystkie dźwięki olbrzymieją. Teraz zakładał już słuchawki, żeby oszczędzić jej eksplozji i strzałów, a mimo to miała wrażenie, że słyszy, jak on tam walczy, strzelaj, strzelaj, by zabić, i w środku nocy zastanawiała się, jak to go zmienia? Kim on tam staje się w tym swoim świecie, jej najmłodszy?

Kołdra była za ciepła, więc odwróciła ją na drugą stronę, nie mogła sobie znaleźć miejsca, chyba będzie musiała wstać. Może powinna inaczej postępować? Wyznaczać mu jakieś nagrody, jakieś coś za coś albo kary, godzina gry na komputerze w zamian za godzinę nauki? Musi mu przecież coś powiedzieć. Pamiętaj, że musisz rano wstać, twoje oceny, życie, twoja przyszłość, to niebezpieczne tak zakłócać rytm dobowy. Zamykasz się w tym sztucznym świecie, to nie jest normalne życie.

Czy może jest?

Może to dobrze, że czymś się interesuje? Uczy się mnóstwo o komputerach, ćwiczy szybkość reakcji?

Owinęła się w kołdrę i otworzyła lufcik; na dworze chłód, potrzebowała świeżego powietrza. Nie chciała brać nic na sen. Tabletki ją otępiały. Przez nie noc zlewa się z dniem. Na termometrze było minus dwa. Noc przed Walpurgią, a tu wciąż poniżej zera, niesłychane. Popatrzyła na rzędy okien w miękko wygiętej fasadzie domu naprzeciwko. Kilka dni temu było ciepło, prawie lato, drzewa puściły pąki. Czy to naprawdę śnieg w powietrzu?

W niektórych oknach paliło się światło. Nie ona jedna snuje się nocami po mieszkaniu. Już ich widywała. Tych bezsennych.

W dole, na drugim piętrze, ktoś zapalił lampę, w kilku oknach widziała blask od komputera, sieć, która nigdy nie zasypia; ludzi kryjących się za nickami, którzy kochają, nienawidzą i wygrywają wojny. Na siódmym piętrze, po skosie naprzeciwko, młoda kobieta w samych majtkach weszła do kuchni i nalała sobie herbaty. Nie pomyślała, że ją widać? Jakiś starszy człowiek siedział przy zapomnianym świeczniku adwentowym. Chyba go znała, ale nie pamiętała nazwiska. Czy to nie on na ostatnim rocznym zebraniu wspólnoty chciał ogrodzić podwórze siatką i furtkami, pomyślała, gdy nagle coś mignęło, jakiś cień runął w dół tuż przed nią. Krzyknęła i odskoczyła do tyłu. To były rozłożone nogi, za oknem, całkiem nagie, jakieś ludzkie ciało. Otwarte usta i szeroko rozwarte oczy, rozwiane włosy, potem nic. Pusto. Sekundę później usłyszała łomot na dole, tego odgłosu nigdy nie zapomni. Twardy stuk i chrupnięcie, a potem krzyki skądś i ten dźwięk zwielokrotniony echem między domami.

Później myślała często: tak wielu nas było.

Tylu ludzi, którzy nie mogli spać tej nocy.

Siedem osób zdążyło zjechać na dół, na plac zabaw, kiedy od strony trasy Viksjöleden dobiegła syrena pierwszego wozu policji. Ponarzucali płaszcze na piżamy albo ubrali się pośpiesznie w dresy i niedopięte kurtki. Jakiś Latynos koło siedemdziesiątki przeszedł przez niski płotek otaczający placyk, żeby przyłożyć dłoń do szyi nieżyjącej – szyja była zalana krwią, rozrzucone włosy zasłaniały twarz wykręconą pod tak dziwnym kątem, że wyglądała groteskowo. Cienki szlafrok kobiety opadł, przykrywając większą część jej ciała.

Ktoś się gapił, ktoś odwrócił głowę.

– Nie czuję pulsu – powiedział mężczyzna. Nazywał się Rodriguez i przybył do Jakobsberga przed czterdziestu laty jako uchodźca z Chile. Mówiło się, że był z obstawy prezydenta Allende.

– No pewnie, kurwa, że nie czuje – burknął jakiś chłopak, który nie zdążył nawet zarzucić na siebie kurtki. W samej przyciasnej koledżówce wskazał na szczyt wieżowca. Wygięta w lekki łuk fasada wznosiła się na tle czarnego rozgwieżdżonego nieba na jedenaście pięter.

– Stamtąd zleciała. Widziałem. Nie ma szans, żeby coś takiego przeżyć. Nie?

Lena stała tam tylko i patrzyła. Słyszała, jak inni mówią do siebie rzeczy w stylu: „to straszne” i „to okropne, wierzyć się nie chce, od razu zadzwoniłam pod sto dwanaście”, i „pan mieszka pod dwadzieścia dwa, prawda?”.

Potem zdążyli umilknąć na kilka minut, bo brakowało słów. Spojrzała w górę i zastanowiła się, jak długo trwa ten moment, od chwili gdy się wyskoczy. Czy człowiek zdąży zobaczyć całe swoje życie, wyobrazić sobie nadchodzący ból? Zadygotała z zimna, ciaśniej owinęła płaszcz wokół nocnej koszuli, żałując, że nie włożyła spodni, nim wybiegła.

– Co ich tak długo nie ma? – zapytał Gustavsson, ten starszy mężczyzna z zebrania wspólnoty, który też zjechał na dół. Lena zerknęła na zegarek. Minęło ledwie pół godziny od chwili, kiedy jej budzik na górze pokazał czwartą. Słyszała, jak ktoś cicho mówi, że to plac zabaw dla najmniejszych dzieci. Że dlatego to jeszcze straszniejsze. Sama tak wcześniej pomyślała, choć może nie powinna była. Place zabaw, z których wspólnota mieszkaniowa była taka dumna, tak jak z rabatek i placyku do grillowania, i minigolfa między wieżowcami. Czy zdąży się uprzątnąć ciało, krew i całą resztę, tę bezkształtną maź, która zbryzgała wszystko dokoła, kiedy kobieta walnęła o ziemię, czy to policja się tym zajmie? Żeby już było czysto, kiedy wyjdą dzieci?

Ludzie zdążyli już odchrząknąć po raz wtóry i spytać, gdzie podziewa się policja; niektórzy z nich przytupywali i czuli, że powinni wytłumaczyć, dlaczego nie spali w niedzielną noc o czwartej trzynaście, dokładnie wtedy bowiem to się stało.

Lena, która nie chciała opowiadać o swojej chronicznej bezsenności, patrzyła w górę, na okno na ósmym piętrze, gdzie migotały ekrany jej syna. Nawet nie zauważył, że wybiegłam, pomyślała, nie wie, że pod jego oknem ktoś zginął. Zapragnęła nagle wrócić na górę i wywlec go z jego pokoju w tę cholerną kwietniową noc, za zimną jak na kwiecień, i pokazać mu. Istnieje rzeczywistość, która czasem jest straszna, ale to w niej żyjemy, ZROZUM WRESZCIE! A potem by go przytuliła, tuliłaby go tak jak wtedy, gdy był mały.

Uffe Rainer cofnął się ku bramie, kiedy zobaczył, jak długie światła policyjnego radiowozu omiatają dziedziniec. Stał nieco dalej i widział, co widzieli wszyscy: kobietę, która spadła na drewniany płotek i zginęła tutaj pośród nich, na zadbanym dziedzińcu między dwoma wielkimi wieżowcami przy Aspnäsvägen w Jakobsbergu.

Jak w jakimś pieprzonym filmie. Gapił się na jej włosy, rozlane w ciemną plamę, nagą stopę sterczącą do góry. Wkrótce zabiorą ją stąd na noszach, policja pewnie zakreśli kredą kontur ciała i już nigdy jej więcej nie zobaczy.

Radiowóz podjechał, wcisnął się między kępą krzaków a rowerami stojącymi tam przez całą zimę. Przebił się prosto przez zmarzniętą breję trawnika i przystanął. Wysiedli z niego dwaj policjanci.

Uffe Rainer odwrócił się na pięcie i wślizgnął z powrotem do bramy. Instynktownie. Przytrzymał drzwi, żeby nie było słychać trzasku, gdy się zamkną.

Kiedy dotarł na jedenaste piętro, poczuł, że musi podejść pod jej drzwi. Tak bardzo pragnął wziąć za klamkę, przekręcić klucz, zobaczyć ją śpiącą w środku.

N. Holm, głosił napis przy otworze na listy. Nie Eriksson, jak brzmiało nazwisko Charlie. Wiedział, że wynajmowała na czarno, z drugiej ręki, od krewnych Nanny Holm, którą ci kilka lat temu umieścili w domu starców. Uffe musiał obiecać Charlie, że nikomu tego nie zdradzi, bo wtedy by od razu wyleciała. Jej kłamstwa były jak drobne skarby, które ukrywał przed światem.

W swoim mieszkaniu zamknął szybko drzwi i odpędził kakadu, która nadleciała, by usiąść mu na ramieniu. Obrażona Ebba Grön wzbiła się wyżej i przysiadła na półce nad wieszakiem.

– Osiemset stopni – zaskrzeczała – zaufaj mi[5].

– Zamknij się – syknął Uffe Rainer.

– Zamknij się, Major Tom – zawtórował mu Ziggy Stardust[6] z pokoju. Żako z czerwonym ogonem siedział na swoim ulubionym miejscu na żyrandolu, ale Uffe nie mógł go dostrzec w mroku. Po omacku zdjął z półki lornetkę i stanął przy zasłonie, tej starej w kwiaty, która wisiała tu od śmierci matki cztery lata temu; po niej ją odziedziczył.

Na dziedziniec wjechała teraz karetka. Pojawił się kolejny policyjny samochód. Jeszcze dwóch policjantów. Przez lornetkę widział, jak twarze zwracają się ku górze, gapią się. Ktoś wskazał ręką, prosto w okno, za którym stał. Czy może obok, na balkon Charlie? W niebo wzbijał się dym, najwyraźniej coś się niedaleko paliło. Personel karetki przykrył ciało jakąś płachtą. Więcej jej nie widział.

Ktoś odłączył się od gromadki sąsiadów. Uffe poznał błyszczącą łysinę tego tetryka Reinikainena. Mieszkał w tej samej klatce, na czwartym piętrze albo jakoś tak, a teraz szedł przed gliniarzami w stronę wejścia.

Uffe opuścił lornetkę. Zaraz pewnie usłyszy znajomy zgrzyt dźwigu windy.

Karetka wyjeżdżała tyłem z dziedzińca. Nie zabrali jej. Wiedział, co to znaczy. Sine spe. Bez nadziei.

– Zamarzniemy na śmierć – wrzasnęła Ebba Grön, kiedy wrócił do przedpokoju. Uffe zwabił papugę z półki i zamknął ją w sypialni. Kosztowało go prawie dwa lata i wiele kilogramów ziarna, żeby nauczyć nimfę podstawowych odzywek z tekstów Ebby Grön; prawdziwy ptaszek punk z szaro-żółtym irokezem na głowie. „Zaufaj mi, zaufaj mi”. Protesty zza drzwi były teraz słabo słyszalne. Z papierowej torby stojącej w przedpokoju wyciągnął plik ulotek reklamowych. Zrolował je i wetknął ostrożnie w otwór na listy, dzięki czemu powstała szpara, przez którą dobiegały odgłosy z klatki schodowej. Potem usiadł na podłodze przy drzwiach i usłyszał, jak zatrzymuje się winda, a później ciężkie kroki na kamiennej posadzce w korytarzu.

– A to nie żyje? – Ariel szarpnęła za gałązkę, ciągnęła i darła ją tak, jakby drzewo odmawiało jej czegoś, co jej się należy.

– Żyje, kochanie, żyje jak najbardziej – powiedziała Helene i wskazała na nierozwinięte, trochę opóźnione pąki.

Wzięła dłonie małej i rozgrzała je, rozcierając swoimi.

– Może wrócimy już do reszty?

Na łączce koło plaży rósł stos na cześć wiosny. Chrust i stare drzewa, które nie przetrwały zimy, sterty suchych zeszłorocznych liści i najróżniejsze graty wyrzucane z okolicznych letnich domków. Zatoka migotała błękitem, w wodzie siedem stopni, stwierdził Malte, który zawsze od razu biegł na pomost, żeby sprawdzić termometr przywiązany do boi. Helene patrzyła, jak mały wlecze na stos parometrową deskę, gdy usłyszała dzwonek swojej komórki.

– Uważaj, w niej mogą być gwoździe – zawołała i pomyślała, że powinna wyłączyć telefon, żeby im nie zakłócał kontaktu z przyrodą.

– Pani Helene Bergman?

Obcy głos, ton formalny.

– Tak, to ja.

Helene nie zdążyła pochwycić nazwiska, a tylko to, co padło po nim.

– …z Komendy Rejonowej Północ.

– A o co chodzi?

Odwróciła się plecami do wiatru. Rejon północny, zdążyła pomyśleć, czy Norrtälje[7] też do niego należy? Roslagen i Väddö, Nyby, gdzie właśnie teraz jest, czy coś się stało z ich domkiem letniskowym albo z Jockem? Został tam, żeby naprawić kran uszkodzony zimą przez mróz. Przemknął jej przez myśl pożar, ale wtedy chyba widziałaby nad drzewami dym?

– Wolimy raczej nie przekazywać takich informacji przez telefon. Szukaliśmy pani w miejscu zamieszkania, ale nikogo nie zastaliśmy. Jest pani sama?

– Dlaczego pan o to pyta?

Helene odeszła w stronę mola, żeby nikt nie słyszał, dalej od łączki, gdzie zebrało się około dwudziestu osób, miejscowych i letników, nie wliczając dzieci. Nikogo nie znała zbyt dobrze, bo nie udzielali się towarzysko, ale kłaniali się oczywiście sąsiadom i gdy mieli możliwość, brali udział w lokalnych imprezach, święcie Walpurgii, nocy świętojańskiej czy dorocznych zebraniach gminnego zrzeszenia. Ton policjanta zdradzał, że czeka ją coś nieprzyjemnego, już samo to, że w niedzielę ma w słuchawce policję, zaburzyło porządek rzeczy. Odwróciła się w stronę morza, które pochłaniało wszelkie dźwięki, i gdzie nikt nie widział jej twarzy.

– Chodzi o Camillę.

– Przepraszam, o kogo?

– Pani siostrę.

– Aha.

Helene usłyszała powtórzone imię, Camilla Eriksson, a potem resztę wiadomości. Osunęła się na pomost, nie czuła chłodu drewna. Nie żyje. To takie dziwne słowa, tylko trzy sylaby, jakby rzecz trzeba było załatwić szybko, w jednej chwili, a potem wszystko jest już inne. W słuchawce wciąż głos policjanta. Coś o balkonie. Że jeszcze nie są wyjaśnione wszystkie okoliczności.

– Pani Bergman, jest pani tam?

Spojrzała w wodę, na podskakującą boję. Jej łańcuch chrobotał rytmicznie. Gdy usłyszała własny głos, miała wrażenie, że dobiega gdzieś spoza niej.

– Przepraszam… ja zawsze o niej myślę jako o Charlie. Dlatego nie zrozumiałam.

– Musimy zadać pani parę pytań. Najlepiej byłoby, gdyby pani mogła podjechać do nas na komendę w Sollentunie. Ale możemy też wysłać do pani kogoś z miejscowej policji. Jak rozumiem, jest pani teraz na Väddö, gmina Norrtälje?

– Tylko że ja nie mogę teraz stąd wyjechać. – Popatrzyła na wielki stos ogniska, gałęzie sterczące do góry jak z olbrzymiego ptasiego gniazda. Nie wolno im się tutaj zjawić, bo zburzą dzieciom tę idyllę, poczucie bezpieczeństwa, które zbudowała wokół nich. Powtarzane co roku tradycje. Widziała, jak Ariel i inna dziewczynka rozrzucają wkoło suche liście, śmieją się. Jocke mógłby zostać z dzieciakami. Pojechałaby do miasta autobusem. Gdyby wysiadła w Mörby albo koło szpitala w Danderyd, to czy znajdzie jakieś połączenie z Sollentuną?

– To znaczy… dzisiaj przecież jest Walpurgia.

Sekundy ciszy. Wolałaby otwarty horyzont, ale wyspy zamykały zatokę linią lasu. Jak mogła myśleć o czymś takim jak świętowanie Walpurgii? Co ten policjant, którego nazwiska nie dosłyszała i nie chciała znać, pomyśli sobie o niej? A mimo wszystko było coś istotniejszego, akurat w tym momencie, kiedy wszystko w niej się rozpadało: ważne jest trzymać się tego, co postanowione. Nie wolno jej zrejterować. Ogień ma płonąć, pieśni mają być śpiewane. Grono miejscowych przygotowało też loterię. Jej rodzina dała im kilka toreb słodyczy na nagrody i dzieciakom bardzo zależy, żeby wygrać je z powrotem.

Odchrząknęła.

– A mogłabym przyjechać jutro?

O zmierzchu zapalono ogień, tuż przed dziewiątą, gdy wiosenne światło zbłękitniało. Kilku miejscowych obeszło stos dokoła, chlustając płynną podpałką, płomienie wystrzeliły w górę i zabuzowały. Musieli cofnąć się o krok przed żarem. Zatoka pociemniała, drewno syczało i trzaskało, pieśń brzmiała mocno i czysto. Śnieżne kwiaty topią się i płyną… w jasne wieczory niebo się uśmiecha, słońce pocałunkami budzi las… Niektóre z miejscowych kobiet śpiewały w chórze kościelnym, wysokie tony tańczyły w płomieniach na tle czarnego nieba, twarze jaśniały blaskiem ognia. Wspomnienie pewnej nocy Walpurgii dawno temu: grudka żaru spadła na jej pikowaną kurtkę, jej starsza siostra wymachiwała rękami i waliła w nią, ona krzyczała i krzyczała, a Camilla tak długo trzepała w kurtkę, aż zdusiła żar. Została po nim wypalona dziura. Helene pamiętała, że to było na wzgórzu Kvarnbacken w Jakobsbergu, pamiętała wielki młyn jak cień na mroczniejącym niebie i chłód, kiedy musiała już odejść od ognia, rękę, która ją stamtąd odciągała. Wkrótce lato przyjdzie tu w purpurze, w odcieniach złota i lazuru…

Ariel stała przyciśnięta do jej nóg, opatulona tak, jakby to jeszcze była zima. Helene trzymała córkę za ramiona, w końcu zdrętwiały jej ręce i dotarło do niej, że ściska ją za mocno. Malte szalał dokoła i próbował deptać latające iskry. O śmierci żadne nie wiedziało.

Szepnijcie ptakom w kraju, że już idę, wesołe wiatry…

Nie mogła się przemóc, żeby im powiedzieć, ani im, ani Jockemu. Zjedli hamburgery, które Jocke przyrządził na grillu. Potem wspólnie wietrzyli pościel i uprzątali mysie bobki po zimie. Wspomniała, że musi jutro jechać do miasta popracować. Jak miałaby wyjaśnić dzieciom coś takiego, co miałaby powiedzieć?

Przykro mi, kochani, ale wasza ciocia nie żyje.

Że co? Przecież nie mamy żadnej cioci.

– Proszę przyjąć wyrazy współczucia – powiedział policjant, który usiadł naprzeciwko niej. Nazywał się Aureliusz Krawczyk i miał ponad metr dziewięćdziesiąt wzrostu, musiał podkurczyć nogi, żeby się pomieścić. Stół był z dębu, w tym nudnym kolorze, który widuje się wyłącznie w budynkach publicznych. Każde z czterech krzeseł było z innej parafii.

– Ciało zostało przewiezione do Zakładu Medycyny Sądowej w Solnie[8] – oznajmił jej i zajrzał do papierów.

– Muszę…?

O tym właśnie myślała wcześniej w autobusie pędzącym autostradą w stronę miasta – czy mogą tego od niej zażądać. Wchodzi do lodowatej sali, wyobrażała sobie echo tam, w środku, i ten chłód, może zapalą światło nad stołem, i uchylą prześcieradło, a tam zmasakrowana twarz Charlie i jej oczy patrzące martwo na Helene, oskarżające ją ostatni raz.

Więc teraz dopiero się zjawiasz. Rychło w czas.

– Koledzy wolą mówić „Aurek” – Mężczyzna wskazał na swój identyfikator. – Nawet mojej mamie nie chce się tego wymawiać, ale tu, na komendzie, wszystko ma być formalne, żadnych zdrobnień, żeby się nie spoufalać z bandziorami.

Uśmiechnął się i podsunął jej papierowy kubek z kawą z mlekiem. Ciepło w jego spojrzeniu wyglądało na prawdziwe.

– Nie musi pani jej identyfikować – powiedział. – To już nie te czasy. Wiemy, że to ona.

Otworzył teczkę, którą przyniósł, i wyjął z niej zdjęcie. Charlie na wpół odwrócona, w półprofilu. Musiało być sprzed paru lat. Pozowała przed fotografem, wyglądała, jakby naśladowała kogoś z jakiegoś klasycznego filmu, całkiem zgrabnie. Było coś nieregularnego wokół jej oczu, co przydawało jej specyficznej urody. Spojrzenie w dal, które można było uznać za głębokie i zarazem nieobecne.

– Obdukcja potrwa kilka dni. Raport z badania technicznego dostanę pewnie jeszcze dzisiaj.

– Okej.

Okej? To miała być odpowiedź? Helene szukała czegoś, na czym mogłaby zaczepić wzrok. Żaluzja była lekko uszkodzona, okno jeszcze niemyte po zimie. Gdy słońce wyszło zza chmur, zobaczyła kurz i spaliny, które osiadły na szybie. Jakiej reakcji oczekiwał z jej strony? Szczęki bolały ją od zaciskania. Swojej złości nie mogła okazać, nie mogła przecież wybuchnąć: za jakie grzechy mnie tutaj przywlekłaś, ciągasz po jakiejś cholernej komendzie! I to pierwszego maja! Tu przypomniało jej się coś, o czym już dawno nie myślała, akurat pierwszy maja, czy raczej pierwszomajowy nastrój, gdy były w mieście i szły w pochodzie z Barbro, ich przybraną matką, nie miały chyba więcej jak osiem i dziesięć lat, w powietrzu czuło się radość festynu i wiosnę, a potem obiad w chińskiej restauracji na Drottninggatan. Frytowane banany i lody waniliowe, zawsze tylko w ten jeden dzień. Uświadomiła sobie, że gdy przed chwilą wysiadała na przystanku Sollentuna centrum, widziała kilkoro młodych alternatywnych, niosących zrolowane transparenty, w drodze do śródmieścia. Że ludzie dalej demonstrują. Przeciwko czemu? Albo za czym?

– Kiedy ostatnio miała pani kontakt z siostrą?

– Nie wiem… jakiś miesiąc temu, może więcej. Zadzwoniła.

– Wydawała się przygnębiona?

– Nie… znaczy, chyba nie, raczej przeciwnie, maniakalna. Może. Czasami się tak nakręcała.

Kiwnął głową i dalej przeglądał papiery. Helene upiła trochę kawy z mlekiem, prosiła wprawdzie o czarną, ale nie chciała protestować. Przecież to w końcu nie kawiarnia.

– Ona już to robiła wcześniej – powiedziała.

– Co?

– Próbowała popełnić samobójstwo.

Nagła myśl: to, co teraz mówię, to wszystko, co będą wiedzieć o mojej siostrze. Zapiszą to w tych dokumentach, w systemie komputerowym, w oficjalnych archiwach, i na zawsze już tak zostanie.

– Mieszkanie było otwarte – powiedział. – Nie zamykała za sobą drzwi na zamek?

– Nie wiem… Charlie… Camilla nie jest zbyt ostrożna. To możliwe. Znaczy, że nie zamknęła. A dlaczego?

– Nasi ludzie nie znaleźli w mieszkaniu żadnej komórki, miała telefon komórkowy?

– Miała, oczywiście. Wszyscy chyba mają?

– Ma pani jej numer?

– Tak. – Helene pochyliła się i zaczęła szukać w torebce. Czuła na sobie wzrok policjanta, gdy wyjmowała telefon, prześwietlał ją na wylot? Uczą ich takich rzeczy? Przewinęła swoje kontakty, aż doszła do litery C, chociaż numeru tam nie było. Został skasowany. Pamiętała tę małą ulgę, kiedy to robiła, i myśl, że powinna była zrobić to już dawno.

– Musiał mi zniknąć, kiedy zmieniłam telefon – wyjaśniła.

– A więc nieczęsto żeście się kontaktowały?

– No, raczej nie.

– Szybciej znajdziemy jej operatora, jeśli będziemy znać numer, może pani mąż albo ktoś inny z rodziny…

Nie słyszała dalszego ciągu zdania. Tylko głos Charlie tamtym razem, kiedy ostatni raz dzwoniła.

Usłyszała go nagle tak wyraźnie, ale nie w duchu, jak można by sądzić, tylko gdzieś z zewnątrz, jakby Charlie była tu, w pokoju, i wypełniła go całą swoją imponującą obecnością. Helene musiała się odwrócić. Słońce za oknem zniknęło i niebo zrobiło się brudnoszare, przycisnęła rękę do ust i zdusiła płacz, dławiąc go gdzieś w brzuchu.

To było miesiąc temu? Nie, więcej, może sześć tygodni, zimne dni w połowie marca, gdy zanosiło się na powrót zimy. Miasto otulone śniegiem, waciana cisza i świadomość, że jutro skoro świt przyjedzie pług, narobi hałasu, obudzi ją pewnie przed szóstą, więc irytacja jeszcze większa, bo jak nie prześpi swoich siedmiu godzin, to cały dzień już będzie do niczego. Z biegiem lat nauczyła się, że aby żyć w miarę spokojnie, trzeba nauczyć się pilnować ustalonego rytmu. Wiedzieć, kiedy na stole ma być obiad, ile trzeba minut, żeby na czas wyprawić dzieciaki do szkoły, a jeszcze przed zbudzeniem ich zdążyć wziąć prysznic; ubranka dla nich przyszykowane już wieczorem.

I ten telefon, który rozdarł ciszę. Helene musiała wyskoczyć z łóżka, żeby sygnał nie zbudził też dzieci. Łomot serca, jak zwykle w takich sytuacjach. I głos Charlie, ciemniejszy niż jej własny.

O Jezu, jeszcze nie ma nawet jedenastej, o której ty właściwie chodzisz spać, chcesz przespać całe życie?

A potem jej wariacka paplanina, znowu ta stara śpiewka, o ich mamie i Argentynie, i jakimś nazwisku, które udało jej się zdobyć, że teraz już rozumie, że… diabli wiedzą, o co jej tam chodziło. Ciągle nie było temu końca, mimo że Helene parę lat temu oznajmiła, że jej to nie interesuje, że to nie ma sensu. Przychodzi taki dzień, kiedy trzeba dorosnąć, zostawić za sobą dzieciństwo, i ten dzień w jej życiu przyszedł już dawno.

Chodzi tylko o to, że potrzebowałabym pożyczyć trochę pieniędzy, obiecuję, że wszystko opowiem…

Helene rzuciła słuchawką w połowie tego zdania. Ani słowa więcej. Kiedyś wyraźnie powiedziała Charlie, żeby już nigdy więcej nie dzwoniła z tymi swoimi chorymi fantazjami. Człowiek musi wcześniej czy później otoczyć się murem, by nie pozwolić się wykorzystywać. Helene przestała pożyczać pieniądze, których nigdy nie dostawała z powrotem.

Naprawdę rzuciła słuchawką?

Helene wygrzebała z torebki chusteczkę i wysiąkała nos.

– Przepraszam – powiedziała cicho.

Zaczekał, aż skończy.

– Znaleźliśmy w mieszkaniu sporo leków – poinformował potem. – Wie pani, co to jest?

Aurek Krawczyk podsunął opakowanie. Helena przeczytała: Flunitrazepam.

– Należą do grupy benzodiazepin, to znaczy środków uspokajających przepisywanych przy stanach lękowych i bezsenności. Używa się ich także do łagodzenia kaca lub do wzmacniania działania alkoholu. Akurat ten preparat był znany wcześniej pod nazwą Rohypnol, która, jak sądzę, obiła się pani o uszy.

Gapiła się na długie oznaczenie na opakowaniu, cyfry, 0,5 mg.

– To o tym mówi się „pigułka gwałtu”?

– Tak, ale ona działa też inaczej. – Odwrócił pudełeczko w dłoni. – Ten preparat tłumi uczucia i usuwa lęk, można powiedzieć. Jest popularny wśród ciężkich przestępców, łykają go przed akcją z użyciem przemocy. Większość ludzi wzdraga się mimo wszystko przed wpadaniem z wyciągniętą bronią do banku czy przed katowaniem bliźniego. Czy pani siostra była narkomanką, zamieszaną w coś?

– Pan sugeruje, że była w jakiejś grupie przestępczej?

– Nie wiem, pani wie lepiej.

– Nie… jakie to zresztą teraz ma znaczenie?

Helene rzuciła okiem na identyfikator policjanta, niełatwo było się połapać w kolejności spółgłosek w jego nazwisku. Wyglądał na młodszego od niej o jakieś dziesięć lat, pewnie był tuż przed trzydziestką. Wyglądał też na zmęczonego, ale chyba wszyscy sprawiają takie wrażenie o tej porze roku. Nie wiedzieć czemu pomyślała o pierwiosnkach, które już prawie zakwitły pod ich domkiem letniskowym, zanim przyszedł ten ostatni przymrozek.

Poczucie, jakby Charlie obserwowała ją przez ramię: Co, będziesz mnie teraz obgadywać?

– Charlie… znaczy Camilla, potrafiła być jak opętana jakimiś swoimi pomysłami… Czasami aż do przesady, odkąd tylko sięgnę pamięcią. Pewnie trochę dlatego, że nasza biologiczna mama wcześnie zniknęła.

Możesz przestać nazywać mnie Camillą, to imię dał mi ktoś, kto nie miał pojęcia, kim się stanę.

– Ing-Marie Sahlin – przeczytał komisarz w papierach. – Jest zarejestrowana jako zaginiona?

– Bo nie mogli uznać jej za nieżyjącą. Prawdopodobnie wyjechała do Ameryki Południowej i zniknęła, kiedy siostra miała pięć lat. Ja miałam trzy. Nasi rodzice byli już wtedy rozwiedzeni.

– Oj. – Wyglądał, jakby go to trochę poruszyło, potem błysk rozbudzonej ciekawości w oku. Rozpoznawała tę reakcję, tę ochotę, by wybebeszyć przeszłość, wywlec ją na światło, a potem rozebrać na czynniki pierwsze, pochylić głowę z lekkim współczuciem.To był jeden z powodów, dla których przestała o tym opowiadać, już wiele lat temu. Ludzie nie muszą wszystkiego wiedzieć. Ich mama zniknęła, ale zastąpiła ją przybrana mama, która zrobiła, co mogła, zaprowadziła ład w ich życiu, otoczyła troską. Barbro kochała je jak swoje własne. Gdyby Charlie tu była, powiedziałaby, że to nieprawda, ale przecież jej nie ma.

– Moja siostra żyje… to znaczy żyła, pewną fantazją o sobie i o świecie i nie dość jasno zdawała sobie sprawę z granic. – Helene dotknęła palcem opakowania z tabletkami. – Pewnie dlatego brała takie rzeczy.

– Problem z nimi jest taki – powiedział Krawczyk – że one nie są przepisane przez lekarza, nie mają aptecznej etykietki. Musiała zdobyć je nielegalnie.

– Nic absolutnie o tym nie wiem.

Helene zerknęła na zdjęcie leżące ciągle na stole. Spojrzenie siostry wybiegające gdzieś poza czas i przestrzeń.

– Znaleźliśmy właścicielkę jej mieszkania… – Przeglądał papiery. – A raczej syna właścicielki, który jest jej opiekunem prawnym. Ingvar Holm. Twierdzi, że nie wiedział, że pani siostra tam mieszkała. Wynajmowała z trzeciej ręki, co jest niezgodne ze statutem wspólnoty mieszkaniowej. Chce, żeby mu natychmiast umożliwić dostęp do mieszkania, ale powiedzieliśmy, że musi zaczekać, aż będziemy wiedzieć więcej.

Komisarz podsunął jej klucz i blankiet.

– Przypuszczalnie jutro zwolnimy mieszkanie, technicy już zrobili tam swoje.

– A co to znaczy?

– Tylko tyle, że zabezpieczyliśmy ewentualne ślady, na wypadek gdyby chodziło o przestępstwo. Oczywiście możemy zwrócić się do kogoś innego z rodziny, jeśli pani woli.

– Dziękuję. Ja się tym zajmę.

Helene wzięła blankiet, złożyła podpis, zważyła klucz w dłoni. Też nie miała pojęcia, że Charlie tam mieszka, nim policjant nie podał jej adresu przez telefon. Wspomnienie kilku wyrosłych na wzgórzu wysokich bloków.

– Zadzwonimy do pani, jak tylko założymy znowu zwykły zamek, tak żeby mogła pani wejść i zabrać jej rzeczy.

Są rzeczy, które koniecznie trzeba zrobić, na przykład odprowadzić ośmiolatkę do szkoły. Jeszcze raz wrócić do domu, bo jedenastolatek zapomniał zabrać adidasy. Materiał promocyjny dla Osiedla Jarząb, który ma być gotowy do końca tygodnia.

Wiosenne słońce wlewało się przez wysokie okna, malując intensywnym światłem ściany i błyszczące blaty biurek. Helene skinęła głową koledze obok i włączyła swój komputer. Ruben pracował już skoncentrowany z muzyką w słuchawkach, majstrując w rysunku 3D. Zastanowiło ją, czy on przypadkiem nie ślęczał tu przez całą noc. Nie było po nim widać, czy spał tej nocy, czy nie, za młody na to, pomyślała, otwierając program i wchodząc w zdjęcia szeregowców w parku Beckomberga.

Ciągi budynków wyłoniły się z wolna. Metaliczne kolory, surowe linie fasad. Przelotna myśl, że inni wzięliby może wolne w taki dzień, ale ją gonił jednak termin. Pozwolenie na budowę przyszło w zeszłym tygodniu. Musiała przygotować prezentację, która pozwoli sprzedać na pniu co najmniej sześćdziesiąt procent segmentów, w przeciwnym razie deweloper zrezygnuje z projektu. Myśli o Charlie zniknęły, gdy po kolei wklikiwała się w pokoje i obracała się w nich, szukając właściwego kąta, żeby pokazać zieleń za oknem. Beckomberga to dziś niesamowity, bujny park, teren izolowany przez sto lat, gdy mieścił się tam wielki, odcięty od świata szpital psychiatryczny. Stara aleja jarzębowa nadała projektowi nazwę „Osiedle Jarząb”, który był jednym z ostatnich etapów totalnej przemiany okolicy w tereny mieszkalne.

Helene weszła w trójwymiarowy obraz i zmieniła pozycję słońca. Chciała mieć jak najwięcej słonecznego światła, dać wrażenie wiecznego lata. Pogłębiła błękit nieba i przyniosła sobie kawę. Przedpołudnie zeszło jej na szukaniu w archiwach odpowiednich cyfrowych postaci, potem pozwoliła im się wprowadzić, zmniejszyła je trochę, żeby podbić wysokość sufitu, następnie otworzyła na oścież jedno okno, kazała zasłonie falować na wietrze i umeblowała mieszkanie klasycznym duńskim designem, w końcu wysłała młodą mamę na spacer z wózkiem po jarzębowej alei. Wspólnota, tradycja i odnowa. Powiększyła główne hasło: „W Beckomberdze idylla pozostanie idyllą”, i pomyślała o krzykach wariatów, o kratach i zamkach, które nie pozwalały im uciec albo wyskoczyć przez okno.

Ile potrzeba smutku, żeby zrobić coś takiego? Szaleństwa albo rozpaczy?

Był taki okres, kiedy czytała wszystko o samobójstwie, w historii, literaturze, psychologii. Melancholia, mówiły stare księgi kościelne, była pierwszą przyczyną, obok obłędu, który jednak tę zbrodnię usprawiedliwiał. Gorzej, gdy człowiek naprawdę wiedział, co robi. Temu, kto świadomie podniósł na siebie rękę, można było odmówić pochówku, wlec go nagiego przez miasto i skazać na wieczne potępienie.

Czy Charlie była szalona?

Helene siedziała ponad godzinę, formułując nowe slogany, szukała słów kluczy do ludzkich marzeń. Dających poczucie, że przyroda jest na wyciągnięcie ręki, a jednocześnie blisko centrów usługowych i miejskiego życia. Atrakcyjna oferta dla świadomej, nowoczesnej rodziny. Kto nie chce być świadomy i nowoczesny?

Zadzwoniono z policji, kiedy stała w ciasnym pomieszczeniu ksero. Szum wokół niej, ciepło od elektroniki. Blokada zdjęta, zameldował komisarz Krawczyk, i mieszkanie na Aspnäsvägen jest znowu dostępne. Przeczytał raport sekcji technicznej.

– Nie ma niczego, co by jednoznacznie wskazywało na obecność innej osoby w mieszkaniu.

Maszyna powoli wysuwała wydruki.

Helene wzięła szkice i przeszła się z nimi do Peo Ahlséna, który był współwłaścicielem i architektem odpowiedzialnym za projekt. Siedział na samym końcu tej dawnej hali przemysłowej, a tym samym miał plecy swoich wszystkich pracowników w zasięgu wzroku.

Peo spojrzał i zrobił parę znaczków w tekście, powiedział coś o ukrytych rozwiązaniach IT. Żadnych brzydkich kontaktów ani kabli plączących się po podłodze, warto to zaakcentować, chociaż obecnie to już prawie standard.

– Dzwonili ze szkoły mojej córki – powiedziała Helene. – Muszę wyskoczyć po obiedzie, ale zrobię co trzeba z domu, wieczorem, jak dzieciaki pójdą spać.

Dlaczego nie powiedziała mu, jak jest? Czy dlatego, że także na nią padłby cień Charlie, melancholii i szaleństwa, ściągając ją w dół, w jakieś miejsce, gdzie nie chciała się znaleźć?

– Jasne, nie ma problemu – odparł Peo, który już gapił się we własny monitor. Dostrzegła projekt jakiejś bujającej w powietrzu hali wystawowej.

Zwinęła swoje szkice i wyszła z biura.

Poszła na stację Karlsberg, rzut kamieniem stamtąd, i wsiadła do kolejki do Jakobsberga.

Wieżowce były tak monumentalne, jak je zapamiętała, wyraz rozmachu lat siedemdziesiątych. Z czasów, kiedy odległość między blokami określał zasięg dźwigów budowlanych, miękkie linie nadawały im jednak ludzki wymiar, niemal rzeźbiarski rys.

Szła pod górę. Czuć było tu gliniastą ziemią i psim gównem, które zamarzło i z powrotem odtajało, łagodny powiew świeżości mieszał się ze spalinami z trasy Viksjöleden. Wszystko wnikało prosto w nią. Oto prawdziwy zapach wiosny, inny od tego w centrum miasta czy na wsi pod Norrtälje, bardziej cierpki i w jakiś sposób mocniejszy.

Przy placu zabaw, oparty o mały płotek, stał bukiet żonkili. Leżała jakaś zwiędła róża.

Helene przykucnęła, chciała sprawdzić, czy jest jakaś kartka. Wstyd jej było, że nie pomyślała o kwiatach. Położyła dłoń na asfalcie, czy to ciemniejsza plama? Ofiarodawca był anonimowy, żadnego słowa pożegnania. Odwróciła się i spojrzała do góry, na szereg balkonów. Policzyła piętra, do jedenastego.

– Tutaj jedna umarła. – Mały chłopiec, na oko czterolatek, zatrzymał swoje autko na pedały parę metrów od niej. – Jedna pani spadła.

Helene chciała coś powiedzieć, ale nic jej nie przyszło do głowy.

– Nie wolno wychodzić na balkon – dodał chłopiec i popedałował dalej.

Kiedy stała, czekając na windę, uświadomiła sobie, że kiedyś tu była. Na samym dole, w gigantycznym garażu ciągnącym się pod całym blokiem. Pamiętała nerwowe napięcie, kiedy się tam zakradły. Niski strop i grube betonowe filary, które dźwigały cały ciężar olbrzymiego budynku, niekończące się rzędy samochodów. Helene nie rozumiała, dlaczego Charlie wzięła ją ze sobą, gówniarę, której zwykle nie zdradzało się tajemnic. Zakraść się tam nie było trudno, Charlie wskoczyła na platformę jakiegoś pick-upa, skuliła się, żeby nie było jej widać we wstecznych lusterkach, i w ten sposób wjechała do środka. Potem bocznymi drzwiami wpuściła pozostałych. Banda miała parę poduszek i koców schowanych w jakimś zakurzonym aucie w kącie, zamek był wyłamany. Helene zastanawiała się, czy to tam Charlie czasem nocowała, gdy uciekała z domu. Musiała przysiąc na wszystkie świętości, że nigdy nie zdradzi tego miejsca. Potem jednak zdradziła, powiedziała Barbro, gdzie może jej szukać. Dlaczego to zrobiła, nie wiedziała sama, i nigdy się do tego nie przyznała, choć Charlie jej groziła, przyciskając ją do ściany. Czy po to, żeby pomóc Barbro, czy żeby ratować Charlie? Chłopaki z tego gangu śmierdziały dymem, jeden z nich obmacywał Charlie w tamtym aucie, a ona wyglądała przy tym, jakby tylko robiła Helene na złość, bo wciąż zerkała na nią i śmiała się, ciągnąc chłopaka na siebie.

Czy wygadała się po to, żeby jej starsza siostra przyszła czasem do domu, choć na trochę? Pokój Charlie stał pusty wieczór za wieczorem, chociaż miała największy, a Helene ten malutki, który właściwie był garderobą. Czasami się tam zakradała, żeby położyć się w chaosie poduszek i pism, patrzeć na afisze z Michaelem Jacksonem w jego różnych wcieleniach i udawać, że sama jest Charlie, że planuje ucieczkę i że odjedzie tamtym autem, może razem z którymś z chłopaków z bandy, a potem Barbro ją wołała i Helene znów była sobą, posłuszna.

Winda stanęła na jedenastym piętrze. Na drzwiach po lewej napis: „N. Holm”; wsunęła klucz do zamka i przekręciła bez problemu.

Zatrzymała się w wejściu, na progu. Patrzyła na obcy przedpokój. Jasne tapety z borderami, brzydka, przekrzywiona wycieraczka. Policjanci zostawili po sobie ślady butów idące we wszystkie strony, błoto i żwir naniesione z podwórza. Skórzana kurtka, która zsunęła się z wieszaka. Jakby Charlie wyszła tylko na chwilę, w pośpiechu.

Na moment, zanim zamknęła za sobą drzwi, dobiegł ją z klatki schodowej jakiś krzyk, nie był to ludzki odgłos. Jakiś ptak? Potem drzwi się domknęły i zapadła cisza.

Nie słyszała żadnego dźwięku, nawet gdy bardzo się skupiła. A jednak, szmer lodówki. Szum wody gdzieś w rurze. Czego się spodziewała? Że ją otoczą echa głosu Charlie, że będą tu krążyć duchy, w betonowym molochu z lat siedemdziesiątych? Musiała sama sobie wytłumaczyć. Strach jest irracjonalny. Poczucie winy jest czymś naturalnym. To nie oznacza, że jest winna. Każdy sam odpowiada za swoje życie.

Mimo to drżała trochę, kiedy schyliła się, by podnieść kurtkę. Klasyczny model, taki, który w butikach vintage kosztował masę pieniędzy, ale Charlie odkryła go, kiedy jeszcze był okazją. Przy kołnierzu dało się ciągle wyczuć zapach perfum. Helene ściskała kurtkę mocno w dłoniach, nie przyciskała jej do twarzy, lecz czuła zapach mimo to i nie mogła powstrzymać myśli o posiniaczonym ciele swojej siostry. Charlie zawsze łatwo dostawała siniaków, wystarczyło mocno chwycić ją za ramię, a już wyglądała, jakby ją ktoś pobił. Czy zdążyły wystąpić siniaki?

Helene powiesiła kurtkę na wieszaku. Wyglądało to nagle tragicznie, jakby czekała na powrót swojej właścicielki.

Ściągnęła kozaki i weszła do środka.

Na drugim końcu przedpokoju była kuchnia. Stół zawalony gazetami i niepootwieranymi listami. Okruchy wokół tostera. Podniosła kilka białych kopert. Urząd podatkowy, rachunek za prąd, komornik. Nie śmierdziało tak bardzo, jak się spodziewała. Technicy policyjni musieli chyba wynieść śmieci, bo przecież nie zrobiła tego Charlie na moment przed śmiercią? Na kuchennym blacie stał karton białego wina. Helene potrząsnęła nim, trochę zostało na dnie. W zlewie kilka talerzy i kieliszków, torby ze śmieciami nie było, tak jak myślała. Otworzyła lodówkę, przeczytała daty ważności na paru opakowaniach: szynka, jogurt, otwarta paczka tortellini. Większość miała dotrwać do końca tygodnia.

Helene osunęła się na krzesło i wbiła wzrok w ścianę. Plamy na żółtawej tapecie. Zmęczenie tak ciężkie, że prawie nie mogła się podnieść.

Kiedy następnym razem spojrzała na zegarek, upłynęły ponad dwie godziny. Minęły, podczas gdy chodziła z pokoju do pokoju, nie wiedząc, od czego ma zacząć.

Jedna z sypialni zdawała się nieużywana. Stały w niej zmagazynowane meble, eleganckie, wyglądające na antyki, i pudła ze sprzętem kuchennym, świecznikami, obrazami. To, co gospodarz chciał oszczędzić, czy czego Charlie nie chciała mieć wokół siebie?

W łazience wannę zamieniono na prysznic przystosowany dla osób niepełnosprawnych, zostały po niej ślady na łazienkowej wykładzinie, uchwyty przyśrubowane do ściany. N. Holm musiała mieszkać tutaj długo, widzieć, jak dzieci się wyprowadzają. To normalne. Tylko Charlie tułała się bez stałego punktu zaczepienia. Pętała się po życiu, nie zostawiając żadnych śladów, z jedną walizką i paroma kartonami do przeprowadzek. Helene zobaczyła je, gdy weszła do dużego pokoju, stały w kącie, nierozpakowane.

Parę poduszek kanapowych zsunęło się na podłogę. Stół obiadowy w kącie zawalony stosem papierów. Tu i tam stały kubki z zaschniętą kawą na dnie.

Helene podniosła jeden z nich i odstawiła go z powrotem, znowu poczuła tamtą złość.

Sprząta po Charlie, jeszcze raz.

Że ona nie umiała nawet umyć po sobie kubka, nim wyjęła następny.

Z drugiej sypialni był widok na lasy Järvafältet[9] i brzydką elektrociepłownię, a na południowy wschód aż do kopuły Globen. Pościel leżała poskręcana, kołdra spadła i tkwiła do połowy wciśnięta pod łóżko. Może miała z kimś seks, pomyślała Helene. Albo koszmary. Może technicy zrobili bałagan, kiedy tu węszyli.

Szukali śladów, analizowali zaschnięte cielesne wydzieliny i co tam jeszcze się robi w takim miejscu jak to.

Gdy otworzyła drzwi szafy, wysypał się z niej kłąb ciuchów. Rozróżniła w tym stosie ubrania i wzory, które niejasno pamiętała, kawałki tego, w czym Charlie chodziła. Znoszone marynarki od Diora i Chanel, czarną sukienkę z lat sześćdziesiątych i oryginalne dżinsy dzwony z lat siedemdziesiątych, rzeczy, które wynajdywała w second handach i nosiła w zestawieniach, na które nikt by nie wpadł. Znowu przelotna woń tamtych perfum, która zbudziła pewne wspomnienie i równie szybko zniknęła, ulotniła się, zastąpiona innym zapachem. Helene uświadomiła sobie, że będzie musiała wszystko to spakować, tymczasem jednak wcisnęła cały kłąb z powrotem do szafy.

Niepokojący ból przy skroniach, jak zaciskana obręcz. Poszła do kuchni i wzięła tabletkę Iprenu.

Próbowała nie patrzeć w stronę drzwi na balkon.

Powoli wróciła do pokoju. Podeszła do stołu, którego Charlie najwyraźniej używała jako miejsca pracy. O ile w jej przypadku można było mówić o pracy.

Leżały na nim stosy papierów, wydruków, artykułów. Helene odstawiła jeszcze jeden kubek.

Może jednak jest tu ten ostatni, wyjaśniający wszystko list, w jednym z tych pootwieranych brulionów, na porozrzucanych karteluszkach, w tekstach nabazgranych na odwrotnej stronie czegoś innego.

Rozpoznawała styl Charlie, pochylony lekko do tyłu, ledwie dający się odczytać. Kto jeszcze dzisiaj pisze ręcznie? Podnosiła ostrożnie tu jakąś kartkę, tam notes. Pojedyncze wersy, urywki tekstów, które nigdy nie będą ukończone.

…były jak strumień lawy płynący przez jej ciało, a potem chłód, gdy on się odwracał, a między jednym a drugim nie było już życia. Tylko dni.

…sprawiał, że byłaś gotowa zapomnieć o wszystkim i skoczyć w przepaść, który sprawiał, że umierałaś i pragnęłaś umrzeć znowu?

…i że nigdy do ciebie nie dotrę tym moim wołaniem, bo dzieli nas ocean i otchłanie, i to wszystko, czego nie da się wybaczyć.

Helene zmięła w dłoni ostatnią kartkę, poezję czy co to miało być, może jeszcze jeden początek tej powieści, z której w końcu nigdy nic nie wyszło? Charlie opowiadała o niej wiele razy, ale nigdy nie opublikowała choćby jednego zdania. Opowiadała też, że pisze scenariusze dla Killinggänget[10] i że planuje własny telewizyjny talk-show, który ma odnowić ten gatunek.

Podniosła jeszcze kilka papierów, przekartkowała pobieżnie jakiś brulion. Tylko piętnaście procent z tych, co odbierają sobie życie, zostawia listy pożegnalne, tak gdzieś kiedyś wyczytała. To raczej gest znany z książek i filmów, historii opowiadanych, aby pocieszyć i zrozumieć.

W końcu doszła do samych drzwi balkonowych i otworzyła je na oścież. Ciężkie od chmur niebo, bez nadziei, masywna szara derka nad Jakobsbergiem.

Na betonową posadzkę nie wyszła, nie mówiąc już o zbliżeniu się do metalowych prętów balustrady, nigdy w życiu. I tak poczuła zawrót głowy i mdłości.

A jednocześnie: rodzaj ulgi.

Już po wszystkim.

Nie będzie więcej takich rozmów.

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

[1] Dzielnica na północnych obrzeżach Sztokholmu (wszystkie przypisy w książce pochodzą od tłumacza).

[2] Osiedle na południu Jakobsberga.

[3] Prawicowy minister finansów Szwecji w latach 2006–2014.

[4] Tradycyjna pieśń na powitanie wiosny, śpiewana przez chóry studenckie.

[5] Ebba Grön (Ebba Zielona) – kultowa szwedzka kapela punkowa (1977–1983). Osiemset stopni to tytuł jednego z jej hitów.

[6] Ziggy Stardust, Major Tom – postacie z piosenek Davida Bowie.

[7] Gmina na północ od Sztokholmu.

[8] Północna dzielnica Sztokholmu.

[9] Podmiejski rezerwat przyrody.

[10] Kolektyw komików i satyryków, twórców kultowych szwedzkich seriali telewizyjnych i filmów.

Wydawnictwo Akurat

imprint MUZA SA

ul. Marszałkowska 8

00-590 Warszawa

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz