Tytuł oryginału:

ULTIMATUM

Redakcja:

Krystian Gaik

Projekt okładki:

Mariusz Banachowicz

Zdjęcie na okładce:

© Peter Gudella/Shutterstock

Zdjęcie autora:

Peder Lingdén

Korekta:

Maciej Korbasiński

Redaktor prowadzący:

Małgorzata Głodowska

Copyright © Anders de la Motte

Published by agreement with Salomonsson Agency.

Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark). Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-7554-872-3

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Choć inspektor policji kryminalnej Julia Gabrielsson miała dopiero trzydzieści kilka lat, widziała wielu zabitych ludzi. Zapewne więcej niż większość policjantów, z wyjątkiem tych mastodontów z korytarza w głębi wydziału zabójstw. Facetów o miętowych oddechach, którzy beż żenady przyglądali się jej ciału, w swoich komputerach używali jako hasła słowa password i po godzinie czternastej zawsze byli nieosiągalni. Wątpiła jednak, żeby nawet ci skryci alkoholicy z tictacowego klubu widzieli coś równie odrażającego jak ciało leżące przed nią na stole obdukcyjnym. O ile w ogóle można to było nazwać ciałem.

Od jej pierwszej wizyty w zakładzie medycyny sądowej w Solnie upłynęło dziewięć lat. Jej pierwszy denat nie chciał nikomu przeszkadzać. Leżał sobie cichutko w swoim mieszkaniu przez całe lato, a larwy much powoli pracowały nad tym, by stopił się z parkietem, i gdy otwarto worek ze zwłokami, ugięły się pod nią kolana. Ale to, co leżało przed nią na stole, było gorsze. O wiele gorsze.

Zerknęła na Amante, kolegę stojącego obok niej. Jego jabłko Adama poruszało się w górę i w dół jak na rollercoasterze, gdy nerwowo przełykał ślinę. Nie miał łatwych początków. Żeby tylko nie wpadło mu do głowy się wyrzygać. Przesunęła się trochę, by nie narażać swoich butów i spodni.

Wyglądało na to, że Amante zauważył jej spojrzenie. Odwrócił głowę i uśmiechnął się przepraszająco. Oczy za okularami w ciemnych oprawkach były brązowe i patrzyły życzliwie a równocześnie smutno, co trochę zaskoczyło Julię. Znacznie bardziej spodziewała się dostrzec w nich wyraz obrzydzenia, a może nawet klasyczny napad paniki w stylu „Zabierzcie mnie stąd!”. Byłoby to jak najbardziej zrozumiałe. Bądź co bądź jej nowy kolega nie był prawdziwym policjantem, tylko cywilnym współpracownikiem. Z pewnością byłby o wiele szczęśliwszy, siedząc w bezpiecznym biurze, zawalony statystykami, zamiast zajmować się praktyczną policyjną robotą. Nasuwało się pytanie, dlaczego jej tłusty szef bez ostrzeżenia wcisnął jej takiego przewrażliwionego gryzipiórka. Postanowiła, że zanim ten dzień się skończy, rozwikła tę zagadkę.

Łysiejący lekarz sądowy stał przed nimi, wertując stertę papierów, ale najwyraźniej nie mógł znaleźć formularza, którego potrzebował. A może szukał właściwych słów, żeby rozpocząć swój wykład. Gdzieś w głębi zakładu medycyny sądowej z głuchym, złowróżbnym dźwiękiem włączyła się klimatyzacja.

Amante znowu przełknął. Julia kiwnęła mu głową i zmusiła się do rozciągnięcia ust w czymś, co przynajmniej trochę przypominało dodający otuchy uśmiech.

Popatrz na chwilę w inną stronę, pomyślała. To całkowicie ludzkie. Żywi nie lubią patrzeć na zmarłych. Nie lubią, gdy im się przypomina, co ich czeka. Biednych i bogatych, złych i dobrych. Prędzej czy później wszyscy będziemy tak leżeć, sztywni i zimni. Równi w obliczu śmierci. To dlatego większość ludzi odwraca spojrzenie od zwłok, mówi coś od rzeczy albo opowiada jakieś idiotyczne dowcipy, byleby przerwać milczenie.

Ale nie ona. Julia Gabrielsson należała do znacznie mniej licznej grupy ludzi – do tych, którzy wykorzystują ciszę otaczającą zmarłych. Obserwują. Słuchają. Postrzegają.

Wszyscy ludzie mają jakiś rytm, sposób, w jaki poruszają się przez życie. Nauczyła się tego już podczas pierwszego roku służby w wydziale kryminalnym. U niektórych dość łatwo wyczuć ten rytm, inni wymagają więcej skupienia. Zwłaszcza jeśli usiłuje się go odtworzyć, patrząc wstecz. Wyczytać go z wyglądu mieszkania, przedmiotów należących do denata, ze zwłok, a zwłaszcza z miejsca, w którym dokonano zbrodni. Łatwo jest przy tym stracić koncentrację. Postępować tak jak większość jej kolegów z policji i skupić się na tym, co krzykliwie domaga się uwagi. Na broni, tępych narzędziach, plamach krwi, odciskach palców. Oczywistych śladach przemocy i śmierci.

Zazwyczaj można w ten sposób zajść daleko, ale niekiedy potrzeba czegoś więcej. Czasem potrzeba kogoś takiego jak ona, kto stoi w milczeniu i starannie się wsłuchuje. Szuka drobnych szczegółów zakłócających rytm. Może to być brakująca szklanka w szafce, źle zapięty pasek, niewielki siniak w dziwnym miejscu, a nawet zapach, który wciąż można wyczuć. Drobiazgi, które wszystkim oprócz niej wydają się zupełnie bez znaczenia, ale gdy osadzi się je w kontekście, okazuje się, że jest zupełnie na odwrót.

To w ten sposób Julia zdobyła uznanie kolegów w wydziale kryminalnym. Nie gadaniem, nie wykrzykiwaniem rozkazów czy braniem podejrzanych w krzyżowy ogień pytań. Tylko właśnie słuchaniem.

Denat leżący na stole obdukcyjnym jeszcze nic jej nie powiedział. Nie zdradził, kim był ani jak żył. I właściwie nie można się było temu dziwić, bo ktoś naprawdę bardzo się postarał, żeby milczał.

Po pierwsze, ciało było nagie. Do tego poćwiartowane na czternaście części. Dwanaście z nich leżało przed nimi na metalowym stole. Lekarz sądowy ułożył je wszystkie na właściwych miejscach. Głowę, tors, ramiona i przedramiona, uda, podudzia i stopy. Ponieważ jednak nie były one połączone ze sobą, zwłoki przypominały makabryczną wycinaną lalkę, zbyt absurdalną, by było w niej coś ludzkiego.

Skóra, która okrywała poszczególne fragmenty ciała jedynie częściowo, była szara i w znacznym stopniu przegniła. W wielu miejscach z ciała wystawały kości. Tłuszcz, ścięgna i mięśnie, które powinny je otaczać, znikły zupełnie albo zmieniły się w bladą, przypominającą mydło maź, z której porów wciąż sączyła się woda. Zbierała się w niewielkie plamy na stalowej, nierdzewnej powierzchni stołu, zanim prawo ciążenia zmusiło ją, by powoli ściekła do któregoś z odpływów w narożnikach.

W miejscu, gdzie powinna znajdować się twarz denata, nie było prawie nic. Pozostała jedynie nierówna powierzchnia utworzona z odłamków kości, fragmentów skóry i chrząstek. Oczodoły ziały pustką, nosa w ogóle nie było, a z okaleczonych szczęk sterczały jedynie nieliczne pieńki zębów. Wyglądało to tak, jakby denat się do nich uśmiechał. Jakby szczerzył zęby, naśmiewając się ze swego potwornego stanu.

Julia ponownie zerknęła na Amante. Znowu wpatrywał się w zwłoki, co nie było zbyt mądre. Wydawało jej się, że wręcz się zmusza, by gapić się na grymas denata. Zastanawiała się, czy to wynikało z jego poczucia męskości, z tego, że nie chciał wyglądać na słabeusza w oczach jej i lekarza sądowego. Jeśli tak, to był głupszy, niż jej się wydał podczas ich krótkiej rozmowy w samochodzie, gdy tutaj jechali.

– Zwłoki znaleziono w jeziorze Melar, tuż przy zatoce Källstavik, na głębokości prawie dwudziestu metrów. Ale to już wiecie. – Wyglądało na to, że lekarz sądowy z fryzurą à la Robin Hood wreszcie znalazł to, czego szukał. – Sądząc po ich stanie, powiedziałbym, że leżały w wodzie około czterech miesięcy. Więcej będę mógł powiedzieć po analizie tkanek. Jak widzicie, zwierzęta strefy dennej miały dużo czasu. Większość ciała została… – Wskazał na denata i wydawał się zastanawiać nad doborem słów.

– Zjedzona – dokończyła Julia, zanim się zdecydował.

Amante wydał z siebie cichy jęk. Szybko zamaskował go chrząknięciem.

– Mężczyzna czy kobieta? – spytała Julia, choć była już prawie pewna odpowiedzi.

– W tej chwili trudno powiedzieć – odparł lekarz sądowy. – Na pierwszy rzut oka powiedziałbym, że to mężczyzna. Dodatkowo przemawiają za tym statystyki. Ale pewność będziemy mieli dopiero po obejrzeniu miednicy.

– A n-narzędzie… – głos Amante zabrzmiał głucho. Kilka razy oblizał wargi, ale nie wydobył z siebie reszty zdania. Mimo chłodu panującego w pomieszczeniu na jego prawej skroni, tuż pod zausznikami okularów, pojawiła się kropla potu.

– Możesz powiedzieć coś więcej o narzędziu, którego użyto do ćwiartowania zwłok? – spytała Julia.

– Potężne narzędzie z silnikiem i z bardzo grubymi zębami tnącymi – odpowiedział lekarz.

– Pilarka łańcuchowa? – znów spróbował Amante, patrząc na lekarza, a nie na stół. To mu najwyraźniej pomagało.

– Tak. Albo piła szablasta. Będę wiedział więcej, gdy przyjrzymy się dokładniej krawędziom cięć. – Lekarz sądowy znów wskazał na stół, ale tym razem Amante nie podążył spojrzeniem za jego gestem. Mądra decyzja. Otarł szybko krople potu ze skroni. Szybko się uczy, trzeba mu to zapisać na plus, pomyślała Julia.

– Przyczyny śmierci pewnie też nie da się w tej chwili ustalić – bardziej stwierdziła, niż spytała. Tak jak się spodziewała, już w połowie zdania lekarz zaczął kręcić głową, a jego zaczesane włosy poruszyły się jak cienka flaga.

– Biorąc pod uwagę, w jakim stanie są zwłoki, wątpię, czy kiedykolwiek uda nam się ustalić przyczynę zgonu – odparł lekarz. – Ten, kto to zrobił… – urwał. Poprawił fryzurę i wydawał się zastanawiać, co powiedzieć.

Julia szybko zerknęła na Amante. Chciała się upewnić, czy nie ulegnie instynktowi i szybko nie zapełni tej luki w rozmowie. Na szczęście jednak milczał i czekał. Kolejny plus. Nieźle jak na cywila.

– To znaczy… – Lekarz skrzywił się, jakby słowa, które miał na języku, miały gorzki smak. – Pracuję tu od dwudziestu trzech lat, Gabrielsson. Podobnie jak ty wmawiam sobie, że widziałem większość rzeczy, jakie człowiek potrafi zrobić sobie samemu albo innym. W ciągu tych lat miałem wątpliwy przywilej badania kilkunastu ofiar, które poćwiartowano. Ale to tutaj… Ten sprawca jest inny. To nie przypomina prawie niczego, z czym miałem do czynienia. Spójrz na przykład tutaj. – Wskazał na odstęp między torsem a jednym z ud, a potem na przerwę między ramieniem a barkiem. – Żadnych oznak wahania przy którymkolwiek z cięć. Nawet wtedy, gdy sprawca odcinał głowę. – Pokazał palcem na równy kikut szyi. – Pozbawianie kogoś człowieczeństwa w tak brutalny sposób zazwyczaj budzi pewien lęk, a to pozostawia wyraźne ślady na zwłokach. Powierzchowne cięcia na próbę, przerwane albo nieudane, które wskazują na trudności techniczne przy obsłudze piły, a także na obrzydzenie u sprawcy. Lęk w obliczu tej strasznej rzeczy, którą się zajmuje. Rozumiesz, co mam na myśli, Gabrielsson?

Julia kiwnęła głową.

– Ale to nie dotyczy tego sprawcy. Ten się nie wahał. – Twarz lekarza znów wyrażała gorycz. – Nie, spójrz sama. Trzynaście pewnych cięć, po jednym na każdy staw. Na wylot przez tkankę mięśniową i kości. Ten, kto to zrobił, miał pełną kontrolę nad sobą i nad sytuacją.

– A co z twarzą? – Julia zmarszczyła czoło i wskazała na zmasakrowane zwłoki. – Wygląda na to, że tutaj sprawca był znacznie mniej opanowany. Jak to się ma do twojej teorii?

Lekarz z powątpiewaniem pokręcił głową.

– Oczywiście teraz spekuluję, ale jestem prawie pewien, że stan twarzy ofiary nie ma nic wspólnego z emocjami. Sprawca chciał się po prostu upewnić, że zwłok w żaden sposób nie uda się zidentyfikować. – Wskazał na przedramię, potem na pieńki zębów. – Wciąż nie znaleziono obu dłoni, rysy twarzy są zatarte, a zęby prawie całkowicie zniszczone. A to znaczy, że nie będzie można porównać odcisków palców, sprawdzić karty uzębienia ani pokazać zdjęć twarzy ofiary. Pozostaje co prawda identyfikacja DNA, ale nawet jeśli uda nam się uzyskać dostatecznie czystą próbkę tkanek, to będzie ona przydatna tylko w przypadku, gdy profil ofiary figuruje w policyjnej kartotece, albo jeśli w trakcie śledztwa znajdziecie nową próbkę do porównania.

Przez kilka sekund panowała cisza. Klimatyzacja cicho mruczała w tle. Ten głuchy dźwięk przypominał zbliżającą się powoli burzę.

– A do tego te czarne worki na śmieci, w których znajdowały się części zwłok – ciągnął lekarz. – Po pierwsze, były zamknięte zaciskami, a nie taśmą. Czyli nie ma żadnych lepkich powierzchni, na których technicy mogliby znaleźć włosy czy włókna. Jako obciążników sprawca użył zwykłych kamieni z pierwszego lepszego pola z ziemniakami albo kamiennego murku. Tu również nie ma żadnego punktu zaczepienia. Poza tym znalazłem w plastiku małe otworki, najprawdopodobniej zrobione wąskim nożem. Zakładam, że znajdę podobne w brzuchu denata. Przekonamy się o tym, kiedy naciągnę na brzuch resztki skóry, ale jestem tego prawie pewien.

– Skąd możesz być pewien? – spytał Amante zduszonym głosem. – Skąd możesz wiedzieć, że sprawca przebił…

– Ponieważ wszystkie części zwłok znaleziono na ograniczonym obszarze – odparła Julia. – W jednym z najgłębszych miejsc zatoki. Zapewne leżały dokładnie w tym samym miejscu, w którym sprawca zatopił je zimą.

Lekarz pokiwał głową.

– Gazy gnilne z reguły sprawiają, że zwłoki wypływają na powierzchnię po tygodniu albo dwóch. Ten czas się wydłuża, jeśli woda jest zimna. Wtedy może to trwać kilka miesięcy. Wbrew temu, co sądzi wielu ludzi, większość zwłok zatopionych w wodzie prędzej czy później trafia na jakąś plażę, gdzie zostają znalezione. Nasz sprawca podziurawił worki na śmieci, a prawdopodobnie również brzuch ofiary, w którym procesy gnilne zachodzą najintensywniej. W ten sposób gazy miały ujście i części zwłok zostały na dnie. Poza tym otworki ułatwiły padlinożercom robotę. Mamy tu pół wiadra różnych zwierząt strefy dennej, które dostały się do worków. Jeszcze kilka miesięcy na dnie i niewiele by zostało.

– Chcesz powiedzieć, że nasz sprawca to ktoś, kto dokładnie wie, co robi – stwierdziła Julia.

Lekarz uniósł ręce w geście, który oznaczał jednocześnie potwierdzenie i dystans.

– Jak mówiłem, tylko spekuluję. Mogę powiedzieć tylko tyle, że ten scenariusz nie przypomina czegokolwiek, z czym miałem dotąd do czynienia. Gdyby ci dwaj żeglarze nie zgubili kotwicy w zatoce i nie postanowili po nią zanurkować, tego biedaka nigdy by nie znaleziono. – Wskazał głową na stół. – Wyobraźcie sobie ten szok, kiedy do chłopaków dotarło, na co się natknęli tam w dole, w ciemności.

Amante znów odchrząknął; wyglądało na to, że nie ma najmniejszych problemów z tym, by wyobrazić sobie ich przerażenie.

Julia go zignorowała i znów skupiła spojrzenie na stole, z którego denat szczerzył do niej resztki uzębienia. Musiała przyznać, że teoria lekarza sądowego jest dobra. Logiczna, jeśli uwzględniło się dowody. Sprawca wyglądał na osobę wyjątkowo metodyczną i wyrachowaną; był staranny i dbał o szczegóły. A jednak nie potrafiła otrząsnąć się z wrażenia, jakie wywierał na niej grymas denata. Wrażenia wściekłości, nienawiści.

Ktoś chciał, żebyś zniknął, pomyślała. Żeby cię nigdy nie znaleziono. Ktoś, kogo tak wkurzyłeś, że pozbawił cię twarzy. Tak było, prawda?

Zamordowany nie odpowiadał. Uśmiechał się tylko do niej, jakby jej słowa go bawiły.

Dwadzieścia dwie tabletki. Dwadzieścia dwie podłużne białe tabletki, za których zdobycie zapłacił tą samą liczbą koszmarnych nocy.

David Sarac ukradkiem sprawdził informacje o leku nasennym w Google. Uwzględnił to, że jest wychudzony, oraz swój kiepski stan ogólny i doszedł do wniosku, że dwadzieścia tabletek wystarczy do tego, co chciał osiągnąć. Ale przy dwudziestu pięciu efekt będzie murowany, musiał więc przetrwać jeszcze trzy noce. Trzy noce, podczas których będzie leżał skulony na łóżku, unosząc się na mętnym pograniczu między snem a jawą, a w jego głowie znów będzie się rozgrywać to, co wydarzyło się na wyspie. Zawsze w tej samej kolejności. Najpierw padający śnieg. Ciężkie płatki nad zimowym lasem. Cichy i ciemny stary dom. Potem głuchy basowy dźwięk, groźny pomruk znad horyzontu, który coraz bardziej narasta, w miarę jak zbliża się zimowa burza. A później nagle stożki świateł reflektorów między drzewami. Odgłosy potężnych silników, salwy wystrzałów i nawoływania komandosów. Ogień wylotowy, tworzący upiorną grę cieni, gdy narastają wściekłość, ból i strach.

Pomruk burzy nasila się w tle, zagłusza wszystkie dźwięki, a potem zmienia się w huk płomieni pożerających stary dom. Deszcz iskier tryska w nocne niebo, a gardło piecze od woni prochu, sadzy i spalonego mięsa. I dokładnie w chwili, gdy wydaje mu się, że już po wszystkim, że wreszcie ucieka przed tym koszmarem, znajduje się w samym jego środku. Czuje gorąco fali uderzeniowej, która odrzuca go do tyłu. Kula trafia go w szyję, wypełniając jego drogi oddechowe płynnym żelazem. Krew na białym puchu. Jego krew. Krew innych. Wszystko pochłaniają kryształki śniegu i leży na plecach w morzu karmazynu. Słyszy własny śmiech. Przeraźliwy dźwięk, który bardziej przypomina płacz. Głowa opada do tyłu. Świat powoli się rozmywa, od obrzeży do środka. Zwija się jak płonąca fotografia i pozostaje tylko czerń.

To wszystko twoje dzieło, David – szepczą głosy.

To był twój plan. Twoja wina.

A potem film zaczyna się od początku. To znaczy, jeśli nie uda mu się obudzić. Obudzić się zamkniętym w domu opieki na jakimś zadupiu. „Dla twojego własnego dobra, David”, jak powiedział mu lekarz naczelny podczas pierwszej rozmowy.

Nie skarżył się jednak, nie widział ku temu żadnych powodów. Już za kilka dni zamierzał zostawić to wszystko za sobą: Skarpö, koszmary i to miejsce.

Podrapał się po czerwonej bliźnie przecinającej szyję. Drapał ją paznokciami aż do bólu. Szepty miały rację. Powinien był zginąć tam na śniegu, tak jak pozostali. Utonąć we własnej krwi. To byłaby słuszna kara za jego grzechy. Pewne rzeczy są po prostu zbyt zepsute, by można je było naprawić.

A jednak przeżył, wbrew wszystkiemu. Stał się drwiną sprawiedliwości, którą próbował wymierzyć. Bohaterski policjant David Sarac. Bohater, którego trzeba trzymać na oddziale zamkniętym „dla jego własnego dobra”. Ale jaki miał wybór? Opowiedzieć prawdę o tym, co się wydarzyło na Skarpö? Zdradzić powód, dla którego wszyscy ci ludzie zginęli tam na śniegu? To nie wchodziło w rachubę – ani dla niego, ani dla jego szefów. PR-owska katastrofa, której za wszelką cenę należało uniknąć. I dlatego siedział tutaj. Planował własne rozwiązanie.

Zgromadzenie zapasu tabletek wymagało czasu. W pierwszym tygodniu personel był czujny. Co do joty przestrzegano procedur. Za każdym razem, kiedy Sarac miał połknąć tabletkę nasenną, kazano mu otwierać usta i wysuwać język. Był ostrożny. Grał swoją rolę i zyskiwał ich zaufanie. Nie było go stać na niepowodzenie. Wystarczyłoby, żeby choć jeden z pielęgniarzy nabrał podejrzeń, a zamknięto by go w skrzydle dla potencjalnych samobójców i jego plan spaliłby na panewce.

Zerknął za okno. Daleko, między drzewami, dojrzał małe jeziorko. Zbadał park przy okazji kilku krótkich spacerów, gdy wciąż rozważał inne rozwiązania oprócz tabletek. Ale światło i wrażenia wydawały się zbyt ostre. Męczyły jego skołatany mózg i zmuszały do tego, by chwiejnym krokiem zawracał tam, gdzie czuł się bezpiecznie. Wiedział w każdym razie, że przy pomoście jest ogrodzenie i mocna żelazna brama. A do tego reflektory, alarmy i kamery, tak samo jak wzdłuż wysokiego ceglanego muru biegnącego w kierunku drogi i podwójnego ogrodzenia od strony ciemnego lasu. Przeszkody, których nie będzie musiał pokonywać. Bo teraz miał tabletki. Ścisnął w palcach plastikowy woreczek, przesuwał podłużne kształty między palcami. Po raz kolejny je liczył. Parzyste i nieparzyste liczby.

Odds and evens¹.

Przeszył go dreszcz; podciągnął koc i okrył sobie nogi. Mimo że w tym ciemnym małym pomieszczeniu było ciepło, ciągle marzły mu opuszki palców i czubek nosa. Spojrzał na leżący na kolanach notes i spróbował ubrać swoje myśli w słowa. Ale tak jak zwykle odmówiły posłuszeństwa. To był pomysł lekarza naczelnego – żeby próbował zapisywać, co czuje – i takie dostał zadanie przed następną sesją terapii. Oczywiście mógł to wszystko olać, powiedzieć psychiatrze, żeby poszedł do diabła, i zamknąć się w pokoju, tak jak to robiło kilku innych pacjentów. Starał się jednak grać rolę uległego, przynajmniej jeszcze przez kilka dni.

Janus, napisał. To było niewiele, a poza tym nigdy nie będzie mógł nikomu o tym opowiedzieć.

Got to start from somewhere

So I’ll start from the grave

We’ll count the steps along the way

Odds for a christening

And evens, a wedding day

Ta melodia znów pojawiła się w jego głowie. Tekst, który w ubiegłe Boże Narodzenie stopniowo pomógł mu się włamać do własnego uszkodzonego udarem mózgu. Poznać własne tajemnice. Własne grzechy.

Niepokój sprawił, że coś mocniej ścisnęło jego serce i płuca.

Debts I can’t escape til the day I die.

Odłożył notes. Wyjął woreczek z tabletkami z kieszeni rozpinanego swetra. Znów zaczął je przesuwać w palcach jak paciorki różańca.

Dwadzieścia, dwadzieścia jeden, dwadzieścia dwa. Jeszcze tylko trzy przedstawienia. Potem film o jego życiu wreszcie się skończy.

Julia Gabrielsson gwałtownie skręciła kierownicą, zmieniając pas, docisnęła pedał gazu i z satysfakcją poczuła natychmiastową reakcję samochodu. Wóz miał symboliczny przebieg – niecałe dwa tysiące kilometrów – i wciąż pachniał nowością; naturalnie wolała tę woń od odorów, które stopniowo wgryzały się w siedzenia w miarę eksploatacji auta. Fast food, najróżniejsze wydzieliny ciała, a przede wszystkim nuda. Od dawna wiedziała, że w poniedziałki trzeba się uwijać, bo wtedy rozdzielano sprawy, które wpłynęły przez weekend. Trzeba się odpowiednio wcześnie załapać na dobry wóz, żeby nie musieć jeździć jednym z tych rzęchów stojących w najdalszym kącie parkingu. Dlatego w poniedziałki rano zawsze przychodziła do pracy około szóstej. Przetrząsała szafkę z kluczykami przed zejściem na dół do siłowni. Na porannej odprawie zjawiała się przed czasem, o ósmej piętnaście, już po treningu i prysznicu, głodna roboty i z kluczykiem od najlepszego wozu w kieszeni, podczas gdy jej zmęczeni koledzy wciąż sączyli pierwszą kawę i nie mogli odżałować minionego weekendu.

Lubiła samochody i szybką jazdę. Odkąd skończyła trzynaście lat, tata każdej zimy ćwiczył z nią ostre nawroty i kontrolowane poślizgi na przyzakładowym parkingu. Na policyjnych kursach jazdy dawała popalić wszystkim facetom. To była jedna z wielu zalet bycia córką policjanta. Szkoda, że tata nie mógł jej teraz widzieć.

Skończyła wyprzedzanie i wróciła na właściwy pas.

– Od jak dawna znów jesteś w Szwecji? – Julia na chwilę oderwała wzrok od drogi. Najwyższa pora na przyjazną pogaduszkę z cywilem. Musi z niego wyciągnąć, kim jest, i co najważniejsze, co robi w jej wydziale, w jej śledztwie.

– Trochę ponad trzy tygodnie – mruknął rozkojarzonym tonem Amante.

– ONZ czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych?

Amante pokręcił głową.

– Europol. Lampedusa. To włoska wyspa w południowej części Morza Śródziemnego.

– Tak, wiem. To tam przybywają wszystkie łodzie z uchodźcami z Afryki Północnej.

Niedocenienie jej wykształcenia ogólnego było minusem, i to sporym. Na tyle dużym, by utonęły w nim te mizerne plusiki, które do tej pory sobie nazbierał. Zamierzała jednak dać mu szansę na naprawienie tego błędu. Albo na popełnienie kolejnego, tak żeby bez uprzedzeń i z czystym sumieniem mogła zaszufladkować go do grupy, którą nazwała Oschli Intelektualiści – Typ 1A.

– Czyli zajmowałeś się sprawami uchodźców? – ciągnęła.

– Zgadza się. Przez dwa lata – odparł z zakłopotanym uśmiechem. Chyba zauważył, że musiał jej się wydać przemądrzały.

– A teraz jesteś tu, u nas. – Odczekała chwilę, dając Amante szansę na wyjaśnienie. Milczał jednak. Najwyraźniej musiała spróbować innej taktyki. – Naprawdę przyda nam się trochę świeżej krwi w wydziale kryminalnym.

To było jak najbardziej zgodne z prawdą. Szef wydziału, Pärson, chronił facetów z klubu tictacowego. Pozwalał im po cichu pić w zaciszu ich korytarza aż do emerytury, ewentualnie do zawału. Ci kolesie blokowali ścieżki awansu równie skutecznie jak własne naczynia krwionośne, więc wychodziło pół na pół.

– Czołgamy się na kolanach od czasu porachunków na Skarpö – dodała.

Amante podniósł wzrok.

– Byłem wtedy za granicą. Większość tego mnie ominęła. Wielu zabitych, prawda? Dwóch policjantów?

– W sumie dziewięciu zabitych. I jeszcze więcej rannych. Starło się tam kilka różnych organizacji przestępczych, a między nimi wylądowało trzech naszych kolegów. Wciąż do końca nie wiadomo dlaczego.

– Ach tak. – Amante wyjrzał przez boczną szybę. Nie chwycił tłustej przynęty, którą zarzuciła mu tuż przed nosem. Wydawał się bardziej zainteresowany przemykającymi za szybą fasadami budynków przy Sankt Eriksgatan.

Dziwne. Właściwie wszyscy policjanci, których znała Julia, chcieli gadać o Skarpö. Próbowali wydobyć z niej szczegóły tej sprawy, których nie wyciągnęły jeszcze media albo które nie wypłynęły w krążących w policyjnym światku plotkach. O gangsterach i kolegach, którzy tam zginęli, a przede wszystkim o Davidzie Saracu, bohaterskim funkcjonariuszu, który to przeżył.

– A co sądzisz o Evie Swensk? – spróbowała zmienić temat. – O naszej nowej komendant głównej policji? – wyjaśniła, kiepsko ukrywając, że naśladuje jego oschły ton.

Amante odwrócił do niej głowę.

– Znasz ją?

Jadące przed nimi pojazdy zwolniły. Julia znów zmieniła pas, wyprzedziła kilka aut i zręcznie odbiła w lukę na prawym pasie. Ten manewr pozwolił jej przeskoczyć kolejne pięć samochodów.

– Nie, nie mogę tak powiedzieć. Spotkałyśmy się tylko kilka razy. Słuchałam kilku prowadzonych przez nią odpraw, gdy pracowała jeszcze na stanowisku komendanta policji hrabstwa. Ma reputację twardej i skutecznej. Ale mimo wszystko trochę się zdziwiłam, kiedy Stenberg ją awansował. Byłam pewna, że tę robotę dostanie kolejny facet.

Albo, dokładniej mówiąc, pewien konkretny facet, pomyślała. Z jakiegoś powodu nadintendent Oscar Wallin przegrał wyścig z Evą Swensk. Wallin wykonał całą brudną robotę przy reorganizacji, by potem, nieoczekiwanie i ku radości wielu osób, zostać odsuniętym, gdy minister sprawiedliwości mianował nowego komendanta głównego policji. Julia wciąż się zastanawiała, co się właściwie stało. Wallin nie był jednak typem, do którego dzwoni się na pogaduszki, musiała więc poskromić swoją ciekawość. Upłynęło kilka miesięcy od czasu, kiedy ostatni raz się do niej odzywał, i była z tego powodu trochę rozczarowana.

Wallin należał do tych nielicznych policjantów, których uważała za wzór. Był zaledwie o cztery czy pięć lat starszy od niej, ale udało mu się szybko awansować w hermetycznej policyjnej hierarchii. Miała nadzieję, że załapie się razem z nim w drodze na szczyt. Ale zamiast tego siedziała w samochodzie z niedoświadczonym cywilem na karku.

– Wygląda na to, że minister sprawiedliwości nie boi się nowego podejścia – stwierdził Amante, przerywając jej rozmyślania. – Czytałaś ten artykuł w „Dagens Nyheter” w zeszłym tygodniu? Stenberg jest w ofensywie.

Ton Amante stał się trochę sympatyczniejszy, przestał brzmieć jak jakiś robot. Najwyraźniej ten temat bardziej go interesował niż jakaś „zwykła” masakra i dwóch zabitych kolegów.

– Ciekawie będzie się przekonać, co z pomysłów Stenberga faktycznie uda się wdrożyć – ciągnął. – Anonimowi świadkowie, poszerzone możliwości używania infiltratorów, amnestia lub złagodzenie wymiaru kary dla sprawców zeznających przeciw swoim wspólnikom.

– A nie wierzysz w to? – spytała Julia. – Przecież to już działa w wielu innych krajach. Policja potrzebuje skuteczniejszych narzędzi w walce z przestępczością zorganizowaną, chyba się z tym zgadzasz?

Amante wzruszył ramionami.

– To, w co ja wierzę, nie ma znaczenia. Ale Izba Adwokacka na pewno spróbuje zastopować wiele z tych projektów. A jeśli opozycja wygra wybory jesienią…

Amante nagle umilkł. Zarumienił się lekko, jakby zdał sobie sprawę, że za dużo powiedział. Julia dodała gazu, znów zmieniła pas i przesunęła się o kolejnych kilka miejsc. Jej manewr sprawił, że Amante chwycił się klamki przy drzwiach. Uśmiechnęła się pod nosem. Poczekaj tylko, aż przejedziemy się na sygnale, pomyślała. Ale z drugiej strony to by znaczyło, że ten cywil zostanie z nią na dłużej, a w to wątpiła. Nic nie wskazywało na to, że Amante jest jakimś ekspertem od brutalnych przestępstw albo śledztw dotyczących morderstw. Przeciwnie – sprawiał wrażenie, że to go w ogóle nie interesuje. Na pewno trafił do wydziału z jakiegoś innego powodu. Zapewne dlatego, że ktoś chciał go tam mieć albo go tam potrzebował. Komisarz Pärson był gorącym zwolennikiem działania po linii najmniejszego oporu. Wszyscy wiedzieli, że grubas dorabia sobie na boku, żeby mieć kasę na obstawianie wyścigów kłusaków; przy dogodnych okazjach dawał cynk popołudniówkom o toczących się śledztwach. Mimo to nikt nie potrafił go przyłapać na gorącym uczynku. Doskonale wiedział, jak często musi zmieniać numer na kartę i konto w Western Union. I, co chyba najważniejsze, z jakimi ludźmi mieć dobre układy. Komu wyświadczyć przysługę i przy jakiej okazji.

Julia ukradkiem obserwowała Amante, gdy zbliżali się do solidnej bramy prowadzącej do garaży na posterunku przy Kronoberg. Nie potrafiła się połapać w rytmie, jaki do tej pory u niego zaobserwowała. Ciężko było określić jego wiek – na oko dawała mu trzydzieści pięć lat, może trochę więcej. Mówił jednak sztywno, jak ktoś znacznie starszy, i brzmiał bardziej jak polityk niż gliniarz. A do tego ten ubiór. Granatowa marynarka ze złotym emblematem Szwedzkiego Królewskiego Klubu Jachtowego i koralowy golf z designerskim logo, trochę wystrzępiony przy kołnierzu, jakby chciał pokazać, że miał go na sobie, gdy startował w regatach Gotland Runt. Do tego jasne spodnie z zaprasowanym kantem i ręcznie szyte żeglarskie buty. Ale zamiast przylizanej, spłowiałej od słońca fryzury, która pasowałaby do tego zblazowanego wizerunku, Amante miał ciemne krótko ostrzyżone włosy. Nie miał też tej charakterystycznej dla Båstad albo Sandhamn opalenizny z białymi kręgami po okularach słonecznych. Jego skóra miała ciemną karnację, jakby pochodził z południa Europy. A może nawet z miejsca położonego jeszcze dalej na południe. Cały rytm tego faceta był pełen sprzeczności, jak nierówny pięciotakt, za którym nie da się podążać.

– Twoje nazwisko – rzuciła – jest włoskie?

– Hiszpańskie – odparł. Trochę za szybko.

W jej głowie przemknął jak błyskawica jakiś obraz. Klip z wiadomości, szereg odstawionych polityków z Brukseli, coś o jakichś kwestiach prawnych. Elokwentny mężczyzna wypowiadający się krytycznie o rządzie i o ministrze sprawiedliwości.

– Victor Amante. Europoseł?

Domyśliła się odpowiedzi, gdy zauważyła, jak jej nowy kolega zakłopotany wierci się na siedzeniu.

– To mój ojczym.

Na dźwięk cichego pukania Sarac błyskawicznie wepchnął pod poduszkę woreczek z tabletkami. Był czas odpoczynku, nikt nie powinien mu teraz przeszkadzać. Czyżby personel nabrał jednak jakichś podejrzeń? Ale gdyby chcieli przeszukać jego pokój, to przecież by nie pukali i nie czekali grzecznie, aż ich wpuści. Po prostu wpadliby i wywrócili wszystko do góry nogami.

– Proszę – powiedział najspokojniej, jak potrafił. Oparł się na poduszce, tak aby woreczek z tabletkami znalazł się pod jego plecami. Niech to szlag, powinien był odłożyć tabletki z powrotem do szczeliny, którą wyżłobił pod listwą podłogową, zamiast chować je w pierwszym lepszym miejscu, jak przerażony pięciolatek.

Do pokoju wszedł jeden z pielęgniarzy, mężczyzna dobijający do trzydziestki; Saracowi wydawało się, że miał na imię Eskil. Zauważył, że mężczyzna starannie zamknął za sobą drzwi, inaczej niż zwykle. Ostrożnie, jakby próbował zachowywać się cicho. Nie miał pojęcia, jaką Eskil miał do niego sprawę, ale na pewno nie chodziło o żadne przeszukanie.

– Cześć, David. – Pielęgniarz obejrzał się na zamknięte drzwi, poszperał w kieszeni stroju i wyciągnął w stronę Saraca rękę, w której trzymał małą białą kopertę. – To dla ciebie.

Sarac zmarszczył czoło.

– Niby od kogo? – zapytał, ignorując kopertę.

– Facet mówił, że ma na imię Frank.

– Nazwisko?

– Nie powiedział. Wspomniał tylko, że byliście kimś w rodzaju kolegów. Że szukał cię w zeszłe święta, ale nie udało mu się ciebie znaleźć.

Sarac na kilka sekund zamknął oczy. Szukał w skołatanym mózgu obrazu, który pasowałby do imienia. Bezskutecznie.

– Jak wyglądał?

– Ciemnowłosy, krótko ostrzyżony, trochę jak gliniarz.

– Wzrost? Budowa? Jakieś znaki szczególne? Musisz przecież coś pamiętać.

Eskil wzruszył ramionami.

– Nie wiem. Normalny wzrost, normalna budowa. Przypominał trochę ciebie, tylko nie był taki chudy.

– I gdzie się spotkałeś z tym Frankiem?

Wyglądało na to, że Eskilowi znudziły się jego pytania. Zamiast odpowiedzieć, jeszcze bliżej podsunął rękę z kopertą. Pomachał nią lekko tuż przed nosem Saraca.

Sarac nawet nie drgnął. Zastanawiał się, czy nerwowość pielęgniarza wynika z faktu, że ktoś mu groził, czy po prostu dostał w łapę i nie chciał zostać przyłapany.

– No weź to, do cholery! – Eskil znów się obejrzał przez ramię, jakby się obawiał, że w każdej chwili ktoś może otworzyć drzwi. Czyli jednak ktoś mu posmarował.

Sarac wciąż siedział bez ruchu. Czy to mogła być pułapka? Próbowali go przyłapać? Wyciągnąć z niego, co planował zrobić? Odległy pomruk z koszmarów natychmiast znów rozległ się w jego głowie. Przycisnął ręce do uszu i zamknął oczy.

Eskil dał sobie spokój z próbami wręczenia mu koperty. Rzucił ją na łóżko obok Saraca i ruszył do drzwi.

– Zajrzę za jakąś godzinę, na wypadek gdybyś chciał odpowiedzieć. Tylko nikomu o tym nie mów, dobra?

– Jasne – mruknął Sarac. – Albo czekaj…

Ale zanim zdążył cokolwiek dodać, pielęgniarz wyszedł z pokoju. Sarac szybko wsunął rękę pod poduszkę. Dotyk plastikowej torebki działał dziwnie uspokajająco. Szum w głowie przycichł.

List leżał na łóżku, tuż przy jego lewej stopie. Na kopercie widział swoje nazwisko wydrukowane czcionką Times New Roman. Inspektor policji kryminalnej David Sarac. I nic więcej. Chyba że coś było na odwrocie. Sięgnął po kopertę, odwrócił ją i uniósł do światła. Druga strona była pusta. Koperta wydawała się cienka i gładka. Nie mogła zawierać nic więcej prócz jednej, góra dwóch kartek papieru.

Od dawna nikt go nie odwiedzał, a kontakt z zewnętrznym światem miał tylko przez telewizję i internet. Może ten cały Frank był kolejnym reporterem, który próbował załatwić sobie z nim wywiad? I to w dodatku wyjątkowo kreatywnym, skoro nie wahał się przekupić pielęgniarza.

Sarac otworzył kopertę i wyjął złożoną kartkę. Wiadomość napisano tą samą, bezosobową czcionką, której użyto na kopercie. Cztery linijki, siedem zdań, czterdzieści dwa słowa. Ale to wystarczyło, by jego serce zaczęło szybciej bić.

On cię zdradził, David. Sprzedał ciebie i Janusa za swoją przyszłość. A potem poszedł dalej, kiedy my ginęliśmy, tam na wyspie. Bezkarnie, bez konsekwencji, prosto na szczyt. Co powiesz na wymianę? Twój sekret za mój? To szansa, żeby sprawiedliwości stało się zadość.

Sarac rozprostował kartkę. Na łóżko wysypały się dwa zdjęcia; oba upadły białą stroną do góry.

Odwrócił pierwsze. Mężczyzna z żoną i dwoma dziewczynkami w wieku około dziesięciu lat, elegancko ubrani, jakby się wybierali na jakąś premierę. Ładna, szczęśliwa rodzina, modelowo uśmiechnięta do zdjęcia. Idealne śnieżnobiałe uśmiechy dla mediów.

Jego serce biło coraz szybciej. Czuł je aż w gardle. Odwrócił drugie zdjęcie. Zauważył, że drży mu ręka. Kilka razy przełknął ślinę.

Martwa jasnowłosa kobieta leżała na brzuchu na czarnej masce samochodu. Kałuża krwi jak aura wokół jej nagiego ciała. Impet upadku był tak duży, że ciało niemal wbiło się w drogi samochód. Razem tworzyli makabryczną rzeźbę ze skóry, szkła i blachy.

– Poćwiartowany denat z zatoki Källstavik; co o tym wiemy?

Ledwie kelnerka zdążyła postawić przed nimi talerze na kraciastym obrusie i się odwrócić, a nadintendent Oscar Wallin już zdradził, z czym przychodzi. Julia mimowolnie uśmiechnęła się pod nosem. To było do niego podobne. Od razu do rzeczy, bez zbędnych ozdobników. Zupełnie jak ona. Dziś rano nagle zadzwonił, po kilku miesiącach milczenia. Teraz zrozumiała dlaczego. Albo przynajmniej o co chodzi.

– Nie zamierzasz mnie zapytać, jak się czuję ani co robiłam przez ostatnie pół roku? – Julia się uśmiechnęła, ale Wallinowi nawet nie drgnęła powieka. – Poza tym nie musiałeś się fatygować i zapraszać mnie na lunch. Większość informacji i tak można już wyczytać w gazetach.

To ostatnie było bardziej zgodne z prawdą, niżby sobie tego życzyła. Minęło zaledwie kilka dni od jej wizyty w zakładzie medycyny sądowej, a opinia publiczna wiedziała już prawie tyle co ona. Brukowce uwielbiały morderstwa popełnione latem, a reportaże zamieszczane na ich łamach były pisane według utartego wzorca. Wczoraj kilka niewyraźnych zdjęć łodzi policyjnych i nurków i mapka na całą wkładkę, z podpisem głoszącym, że „to tutaj znaleziono fragmenty zwłok”. Cytat pochodził od „źródła zaznajomionego ze śledztwem”, którym oczywiście był jej własny szef. Dziś, dosłownie przed chwilą, przeczytała najróżniejsze spekulacje i zadufane stwierdzenia rozmaitych uczonych detektywów, którzy zwłoki widzieli co najwyżej na zdjęciu:

Może chodzić o porachunki w kręgach przestępczych. Statystyki dowodzą, że morderca najczęściej dobrze zna ofiarę. I jej absolutny faworyt: Poćwiartowanie to dla mordercy sposób na pozbycie się ciała.

Wallin włożył do ust porcję złożoną, w idealnie równych proporcjach, z kotleta mielonego, ziemniaków, sosu i borówek. Powoli przeżuwając, wyzywająco uniósł brew.

– Według ostatnich ustaleń lekarza sądowego ofiarą jest biały mężczyzna, między trzydziestym piątym a czterdziestym piątym rokiem życia – odparła Julia. – Trochę ponad metr osiemdziesiąt wzrostu, krótko ostrzyżone ciemnobrązowe włosy. To ostatnie należy traktować z przymrużeniem oka. Raki niewiele pozostawiły z jego czupryny.

Umilkła. Wallin dalej przeżuwał, niewzruszony jak zwykle. Jeśli złośliwe plotki o jego dalszej karierze zawierały jakieś ziarno prawdy, to nie dawał tego po sobie poznać ani zachowaniem, ani ubiorem. Jego chłopięcy wygląd podkreślony idealnym przedziałkiem z boku głowy tak jaskrawo kontrastował z szytym na miarę trzydziałowym garniturem, że patrząc na niego, można było się poczuć trochę nieswojo. Jak zwykle wyglądał jak chłopiec przebrany za dorosłego mężczyznę. Wcześniej nabijali się z niego tylko najgłupsi z kolegów. Dopiero w ostatnich miesiącach usłyszała jego ksywę wypowiadaną na głos na policyjnych korytarzach. Nawet przez szefów.

Manboy.

Nie podobało jej się to. Wallin by świetnym policjantem i co najmniej równie uzdolnionym administratorem. Ale teraz inni cieszyli się owocami jego pracy, a cały jego starannie dobrany zespół przeniesiono do sztabu komendanta głównego. Wszystkich z wyjątkiem samego Wallina. Większość z kolegów wyciągała z tego wniosek, że Wallin niebawem zostanie przeniesiony na jakieś nieistotne stanowisko, na którym słuch o nim zaginie. Miała nadzieję, że tak się nie stanie.

– Ustaliliście tożsamość denata? – Wallin z przesadną dokładnością otarł papierową serwetką kąciki ust.

– Jeszcze nie. Przeszukaliśmy bazę osób zaginionych, ale bezskutecznie. Wciąż nie znaleźliśmy dłoni, więc nie mamy odcisków palców. To samo z zębami i kartą uzębienia. Odpowiedź z Państwowego Laboratorium Kryminalistycznego ma przyjść najwcześniej jutro, ale pewnie dotrze dopiero w piątek albo nawet w poniedziałek. W sumie nie wiadomo, czy w ogóle uda się uzyskać DNA. Zwłoki były w bardzo kiepskim stanie.

– A twarz? Uda się wypuścić zdjęcie do prasy? Zwrócić się do opinii publicznej o odzew?

Julia pokręciła głową.

– Sprawca potraktował twarz pilarką łańcuchową. Jest zupełnie nierozpoznawalna.

W każdym razie w tej chwili, dodała w myślach. Zastanawiała się, czy podzielić się z Wallinem swoim planem awaryjnym. Udowodnić mu, jaka jest świetna w tym, co robi. Pół roku temu zrobiłaby to bez zastanowienia. Ale z jakiegoś powodu teraz postanowiła się wstrzymać. Poza tym nie wiedziała, czy to, co rozważała, w ogóle dałoby się przeprowadzić.

– Eksperci z brukowców mają rację – stwierdził Wallin. – Macie w tym śledztwie strasznie pod górkę. Znasz statystyki równie dobrze jak ja. Na dziesięć morderstw, w których poćwiartowano ciało ofiary, tylko w sześciu udaje się wykryć zabójcę. Jest zatem sześćdziesięcioprocentowa szansa, która wkrótce skurczy się do jednocyfrowej, jeśli nie uda się wam zidentyfikować ofiary. Co to oznacza dla twojej statystyki rozwiązanych spraw?

Wyglądało na to, że było to pytanie retoryczne, bo nie czekając na odpowiedź, Wallin skupił się na kotlecie mielonym. Julia wbiła widelec w sałatkę Cezar, wsunęła kęs do ust i natychmiast odkryła, że w dressingu czegoś brakuje. Po kilku sekundach wiedziała już czego. Anchois. Jaki kucharz robi dressing do sałatki Cezar bez anchois? Pewnie taki, któremu się wydaje, że ujdzie mu to na sucho.

Gwar w głębi restauracji narastał, w miarę jak przy stolikach przybywało gości. Kilka garniturów i kostiumów, ale głównie rzemieślnicy w jaskrawych kombinezonach. Ludzie, którzy podobnie jak Wallin mieli słabość do domowej szwedzkiej kuchni. Julia wolała kuchnię azjatycką: lżejsze potrawy, mniej mąki, śmietany i ziemniaków.

Wallin dalej spokojnie jadł. Najwyraźniej zamierzał ją zmusić, żeby zadała to pytanie.

– No, opowiadaj! Dlaczego specjalny śledczy ministra sprawiedliwości tak się interesuje tym poćwiartowaniem? – Julia nie wytrzymała.

Wallin upił łyk napoju borówkowego i znów starannie otarł usta. Pochylił się nad stołem.

– Jak pewnie wiesz, partia ma w Källstavik swoje centrum konferencyjne. Kilka grubych ryb wynajmuje w okolicy domki nad wodą, w tym również teść ministra sprawiedliwości, Karl-Erik Cedergren. Poćwiartowane zwłoki w wodzie znalezione akurat w sezonie urlopowym budzą nieprzyjemne skojarzenia, zwłaszcza że brukowce z lubością rozpisują się o szczegółach. Telefon ministra sprawiedliwości zacznie niedługo dzwonić i chcę być przygotowany, kiedy to się stanie.

– Chcesz, żebym informowała cię na bieżąco?

Uśmiechnął się do niej. Krzywy, trochę przekorny uśmiech. Julia przyłapała się na tym, że odpowiada mu tym samym. Brakowało jej tego. Tego ich trochę dziwnego poczucia zażyłości.

Oscara Wallina poznała mniej więcej pięć lat temu. Dopiero co brała udział w wyjątkowo zawikłanym śledztwie dotyczącym morderstwa w południowym Sztokholmie. Ofiarą był drobny przestępca, kapuś, a sposób popełnienia zbrodni przypominał inną sprawę, którą zajmował się akurat Rikskrim. Wallin był w to zaangażowany z ramienia Rikskrimu, zajmował się zbieraniem informacji. Jako jedyny nie kręcił głową, gdy Julia – w odróżnieniu od samców alfa z grupy dochodzeniowej – kategorycznie oświadczyła, że obu morderstw dokonali różni sprawcy i że ten drugi zwyczajnie usiłował naśladować pierwszego. Gdy ponad tydzień później technicy przyznali jej rację, Wallin zaprosił ją na lunch. Przy gołąbkach zapytał ją, dlaczego była taka pewna swojej opinii. Wyjaśniła, że oba miejsca zbrodni po prostu za bardzo się od siebie różniły. Że sprawcy poruszali się w pomieszczeniach w zupełnie inny sposób i działali w innej kolejności. Wallin, w odróżnieniu od wszystkich innych policjantów, jakich znała, wydawał się ani trochę nie wątpić w jej kompetencje.

Dwa miesiące później zadzwonił do niej z prośbą, aby obejrzała film nagrany przez kamery monitoringu podczas napadu i porównała go z innymi filmami przedstawiającymi różnych podejrzanych oraz ze zdjęciami z ich mieszkań. Bez problemu potrafiła wskazać, czyj rytm i schemat poruszania się odpowiada sprawcom napadu. Wkrótce niespodziewanie dostała awans na inspektor policji kryminalnej, przydzielono jej własny pokój na początku korytarza wydziału zabójstw i powoli zaczęła wyrabiać sobie reputację. I chociaż to komisarz Pärson przypisał sobie zasługę odkrycia jej i wyszkolenia, Julia wiedziała, kto był jej prawdziwym opiekunem.

Później Wallin od czasu do czasu się do niej odzywał. Czasem żeby się dowiedzieć, co u niej słychać, ale najczęściej żeby podsuwać jej nowe wyzwania albo prosić o drobne, dyskretne przysługi. Ostatnio w zeszłe święta.

– Słuchaj, a jak właściwie poszło z tymi śladami krwi, które znalazłam w mieszkaniu Sophie Thorning? – spytała. – Udało się udowodnić, że ktoś tam był tej samej nocy, gdy skoczyła?

Wallin pokręcił głową.

– To była jej krew. Wydawało mi się, że ci o tym wspominałem.

– Nie, nie rozmawialiśmy, odkąd dostałeś mój raport. Nie wysłałeś mi nawet świątecznej kartki z podziękowaniem. – Udała, że ma do niego trochę żalu. Większość facetów na jego miejscu zarumieniłoby się i zaczęło jąkać jakieś usprawiedliwienia. Wiedziała, że jest atrakcyjna i czasem dawało jej to przewagę. Ale takie sztuczki nigdy nie robiły wrażenia na Wallinie, co było kolejnym powodem, dla którego tak go szanowała. Jedynym sposobem, by przykuć uwagę Wallina i zyskać jego szacunek, było dostarczenie mu wyników.

– Byłem zajęty. – Ton jego głosu nie był ani trochę przepraszający. Zabrzmiało to raczej jak wyrzut, że nie pojmowała czegoś tak oczywistego.

– Stanowisko komendanta głównego… – Julia pożałowała tych słów, jeszcze zanim zdołała dokończyć pytanie. Usta Wallina zacisnęły się w cienką kreskę. – Chcę tylko powiedzieć, że według mnie minister sprawiedliwości wybrał niewłaściwą osobę – dodała pośpiesznie.

Wallin milczał przez kilka sekund, jakby próbował ocenić, ile prawdy jest w jej słowach. Jego usta ułożyły się w wyważony uśmiech.

– Dzięki. Oczywiście doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że się o mnie mówi. Że zostałem pominięty, że może nawet mnie zwolnią. – Lekko pokręcił głową. – Sukces rodzi wrogów, Julio. Ty też się o tym przekonasz. Koledzy zaczynają ci zazdrościć albo są zgorzkniali, cieszą się za każdym razem, kiedy dla odmiany coś ci się nie uda, i nie wahają się rozpuszczać wszelkich możliwych plotek. – Pochylił się trochę bardziej nad stołem i uśmiechnął szerzej, odsłaniając zęby. – Ale, jak widzisz, wciąż tu jestem. Wciąż mam gabinet kilka metrów od gabinetu ministra sprawiedliwości i prędzej czy później wszyscy ci, którzy mnie nie doceniają, zapłacą za to. – Wytrzymał jej spojrzenie jeszcze przez kilka sekund. Wyprostował się i dodał: – Ale dość już o tym. Są inne powody, dla których chciałem z tobą porozmawiać. Chodzi o twojego nowego kolegę…

Spojrzała na niego. Wallin nie był typem, który lubił gestykulować, ale Julii wydało się, że jego palce lekko drgnęły na kraciastym obrusie.

– Omar Amante, prawnik, doskonałe wyniki na studiach, służba za granicą – kontynuował Wallin. – Jeśli prognozy się sprawdzą i opozycja wygra jesienią wybory, to jego ojczym zastąpi Jespera Stenberga na stanowisku ministra sprawiedliwości. A więc Amante junior to prawdziwy złoty chłopiec. Pozostaje tylko pytanie, dlaczego nagle znikąd pojawił się u was.

– Co masz na myśli? – Julia zmarszczyła czoło.

Ulicą przejechał policyjny radiowóz. Na kogutach i sygnale. Dźwięki odbiły się od murów, na chwilę zagłuszając wszystko inne.

– Amante już w zeszłe święta przerwał służbę w Europolu – odpowiedział Wallin, gdy tylko wóz przejechał. – Na sześć miesięcy przed jej planowanym zakończeniem. Według niepotwierdzonych plotek poprztykał się ze swoim szefem. Była ponoć jakaś sprawa, którą wyciszono. Wygląda na to, że nikt nie ma ochoty o tym gadać. W każdym razie Amante na kilka miesięcy zniknął z radaru. Nie było go w tym czasie ani w Szwecji, ani w siedzibie Europolu w Hadze. Potem nagle pojawia się w Sztokholmie i trafia prosto do śledztwa w sprawie morderstwa, które ma jakiś związek z partią. Tą samą partią, nad której odsunięciem od władzy tak ciężko pracuje jego ojczym. – Wallin znów pochylił się nad stołem. Zniżył głos. – Nie bez powodu masz na karku Amante. A ja bardzo chętnie bym się dowiedział, jaki to powód.

Sarac zapiął zamek błyskawiczny przy kurtce, zsunął czapkę nisko na czoło i ponownie spojrzał na zegarek. Trzydzieści sekund. Szaleństwo. Był wariatem. Ironia polegała na tym, że właśnie miał zwiać z zakładu dla psychicznie chorych.

Położył rękę na klamce. Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden…

Wyszedł na korytarz. Bez wahania ruszył prosto do klatki schodowej, nie uległ pokusie, by spojrzeć w ciemne oko kamery umieszczonej nad drzwiami. Właśnie kończyła się jedna zmiana i zaczynała druga, i prawdopodobieństwo, że ktoś z personelu spojrzy na obrazy z kamery w ciągu tych kilku sekund, gdy będzie tędy przechodził, było dość niewielkie. A przynajmniej tak próbował sobie wmówić, by uspokoić dudniące serce. Strach i panikę tylko częściowo tłumiły tabletki przeciwlękowe, które połknął ponad pół godziny temu.

To nie jest dobry pomysł – szeptały głosy w jego głowie. Rozweselacze odbierały im jednak siły. Łatwiej było je zignorować. W każdym razie w tej chwili.

Drzwi wejściowe szpitalnych oddziałów zawsze były zamknięte i Sarac zaczął majstrować przy zamku. Wsunął do niego klucz, ale nie mógł go przekręcić. Szarpał nim gorączkowo. Przez krótką chwilę zastanawiał się, czy się nie poddać. Czy nie wrócić do bezpiecznego pokoju, nie zapomnieć o wszystkim i nie zrealizować swojego pierwotnego planu – połknąć wszystkie tabletki nasenne jeszcze dziś wieczorem. Zakończyć to wszystko. Wiedział jednak, że to niemożliwe. Musiał poznać prawdę, dowiedzieć się, jak to wszystko się ze sobą łączy.

Opór nagle ustąpił i zamek kliknął. Wszystko wskazywało na to, że klucz, który dostał od Eskila, był tanią, wykonaną na poczekaniu podróbką, i trzeba się było trochę namęczyć, zanim dopasował się do zamka. Domyślał się, że za dorabiany klucz zapłacił Frank, jego nowy korespondencyjny przyjaciel, który opłacił również usługi Eskila.

Sarac zszedł po marmurowych schodach na sam dół, do piwnicy. Prawie od razu poradził sobie z otwarciem ciężkich stalowych drzwi i znalazł się w korytarzu o nagich ścianach i niskim suficie. Znów zerknął na zegarek. Minęły dwie minuty i dziesięć sekund, odkąd rozpoczął ucieczkę. Przyśpieszył kroku, starał się wykorzystać chwilowy przypływ adrenaliny.

Przystanął przy drzwiach, na których wisiała tabliczka z napisem CIEPŁOWNIA. Znów użył podrobionego klucza, by je otworzyć, i wszedł do dużego, rozgrzanego pomieszczenia wypełnionego labiryntem rur i mierników. Przez kilka chwil stał i próbował się zorientować w tym gąszczu. Potem znalazł właściwe rury i ruszył za nimi do najdalszej części pomieszczenia, tak jak go poinstruowano. Kolejne ciężkie drzwi, a za nimi przepust, gdzie rury ginęły w mroku. Zrobił kilka kroków. Szukał po omacku włącznika światła, ale go nie znalazł.

Nagle drzwi za nim się zatrzasnęły i zrobiło się zupełnie ciemno. Panika przybrała na sile, przebiła się przez chemiczną barierę leków przeciwlękowych, ścisnęła pierś.

Dlaczego to robisz, David? – szeptały głosy. Dlaczego?

Oparł rękę na betonowej ścianie, pochylił się do przodu i przez chwilę głęboko oddychał. Zapanował nad odruchem wymiotnym. Stał tak przez kilka minut, póki atak paniki nie ustąpił. Potem się wyprostował i przesunął ręką po ścianie. Palce musnęły włącznik. Przekręcił. Mechaniczne kliknięcie odbiło się echem od betonowych ścian przepustu i po chwili zamigotały świetlówki.

A co, jeśli to pułapka? Co, jeśli tam na zewnątrz ktoś na ciebie czeka? Ktoś, kto chce się zemścić?

Sarac się zatrzymał. W ciągu ostatnich dni zdążył sobie przemyśleć ten scenariusz. Ten i kilka innych. To, że jego tajemniczy korespondencyjny przyjaciel, mężczyzna, który przedstawiał się jako Frank, w rzeczywistości nie istnieje. Że to wszystko, ten list i zdjęcia, było tylko wymysłem, pretekstem, żeby wywabić go z kryjówki. Ale z jakiegoś powodu ich krótka korespondencja przekonała Saraca, że tak nie jest. Poza tym namówił Eskila, by ten ukradkiem zrobił zdjęcie Frankowi, a potem przestudiował je dokładnie na pękniętym wyświetlaczu komórki pielęgniarza.

Frank naprawdę istniał. To, co pisał, było prawdą. Jedna osoba aż do dziś uniknęła jakichkolwiek konsekwencji. Wykupiła się od winy. Uratowała swoją karierę i życie, zdradzając go.

Sprawiedliwość.

To dlatego teraz, po raz pierwszy od wielu miesięcy, wybierał się między ludzi. Po raz ostatni narażał się na kontakt z tym przerażającym światem, do którego nie miał już sił.

I nawet jeśli się mylił, jeśli wbrew jego przypuszczeniom okaże się, że to pułapka i że Frank albo ktoś inny czeka tam na niego w ciemności, żeby go zabić, to wyświadczy mu tylko przysługę.

Wsunął rękę do kieszeni i zacisnął palce na woreczku z tabletkami. Miał ich już dwadzieścia pięć. To wystarczy, by pociągnąć za hamulec bezpieczeństwa, jeśli tego zechce.

Przejście przez przepust i wspięcie się po schodach do kotłowni po jego drugiej stronie zajęło mu siedem minut. Był spocony z wysiłku i otaczającego go gorąca. Wahał się przez kilka sekund, zanim ostrożnie uchylił drzwi prowadzące na zewnątrz. Po lewej stronie mieścił się główny budynek szpitala z oświetlonym dziedzińcem – to stamtąd właśnie uciekł. Po prawej znajdował się parking dla personelu, a dalej stróżówka i duża brama. Od jego ucieczki upłynęło dwanaście minut, za kolejne trzy wszyscy pracownicy poprzedniej zmiany zostaną już zastąpieni.

Wciągnął w płuca zimne wieczorne powietrze. Zbierał siły. Czuł słabe drganie mięśni – sygnał, że kończy się przypływ adrenaliny, który pomógł mu dotrzeć aż tutaj. Ale był już prawie u celu. Jeszcze tylko ostatni wysiłek.

Samochód stał dokładnie tam, gdzie powiedział Eskil, wystarczyło tylko otworzyć bagażnik, wpełznąć do środka, zamknąć klapę i w miarę wygodnie ułożyć się w ciemności. Zmęczenie ogarniało już jego mięśnie i mózg.

W głowie znów pojawił się obraz sympatycznej rodziny, potem zobaczył martwą kobietę na masce samochodu. Po chwili obrazy zostały zastąpione wizją z ciemnego lasu – rozbłyskami ognia wylotowego z luf pośród drzew.

Naprawdę jesteś tego pewien, David? – szeptały głosy.

Julia znajdowała się w pomieszczeniu socjalnym wydziału zabójstw i właśnie zamierzała zrobić sobie ostatni kubek kawy tego popołudnia, gdy zaczęła wibrować jej komórka. Odebrała, przyciskając telefon ramieniem do ucha i równocześnie nalewając kawę do wyszczerbionego kubka. Przez chwilę się zastanawiała, czy z uprzejmości nie nalać też kubka dla Amante, ale zdała sobie sprawę, że rozmowa telefoniczna daje jej pretekst, żeby tego nie robić. Wracając do biurka, będzie mogła nieść tylko jeden kubek.

– Dzień dobry, tu Katarina Lindgren z Państwowego Laboratorium Kryminalistycznego.

Julia chwyciła telefon lewą ręką i z kubkiem w prawej ruszyła w stronę swojego pokoju służbowego. Minęła zamknięte drzwi klitki, którą przydzielono Amante. Klaustrofobiczne pomieszczenie bez okien, zapewne pierwotnie pomyślane jako schowek na przybory do sprzątania. Ale jak dotąd się nie skarżył. Kolejny ostrożny plus.

Jeszcze przed wczorajszym lunchem z Wallinem powierzyła Amante zadanie obdzwonienia wszystkich, którzy mieszkali w pobliżu miejsca, gdzie znaleziono fragmenty zwłok. Nie było ich zbyt wielu. Stałych mieszkańców, którzy ze swych okien mieli widok na wodę, było zaledwie czworo czy pięcioro i mocno wątpiła, by którykolwiek z nich mógł im powiedzieć coś interesującego. W każdym śledztwie w sprawie morderstwa należało jednak sprawdzić długą listą rzeczy, bez względu na to, czy się uważało, że to coś da. Poza tym dzięki temu zadaniu Amante nie wchodził jej w drogę. Całkiem praktyczne rozwiązanie. Pärson nie chciał jej przydzielić więcej śledczych, dopóki nie natkną się na jakiś trop. Zrzucił winę na sezon urlopowy i inne priorytety. W rzeczywistości liczył na to, że Julia poradzi sobie sama, żeby mógł nadal zgłaszać dobre wyniki swoim szefom.

– Cóż, dzwonię w sprawie niezidentyfikowanych zwłok znalezionych w wodzie w okolicy Källstavik. Widziałam notatkę, żeby jak najszybciej do pani zadzwonić, jak tylko będziemy coś mieli.

– Zgadza się. – Julia zamknęła za sobą drzwi, odcinając się od gwaru na korytarzu. Jej koledzy za chwilę będą kończyli swój dzień pracy.

– No więc jest trafienie w rejestrze DNA… – zaczęła kobieta.

Julia trochę zbyt gwałtownie odstawiła kubek i odrobina kawy chlapnęła na jasny blat biurka.

– …ale niestety niewiele więcej mogę powiedzieć – dokończyła.

– Niewiele więcej? – Julia opadła na biurowe krzesło.

– Mamy trafienie w rejestrze śladów z pewnej sprawy. Nie jest pewne, zgodność wynosi zaledwie sześćdziesiąt pięć procent, a norma to dziewięćdziesiąt dziewięć. Próbka, którą otrzymaliśmy, była w stanie daleko posuniętego rozkładu. Trafienie w rejestrze śladów oznacza, że…

– Że macie zgodną próbkę DNA z innej sprawy, ale nie jest powiązana z żadną konkretną osobą – przerwała jej Julia.

– Dokładnie. Wyświetla mi się tylko tyle, że to trafienie w rejestrze śladów, procent zgodności próbek i numer sprawy, w której próbka się pojawia.

Julia sięgnęła po kartkę i długopis.

– Mogłaby mi pani podać ten numer?

Notowała po jednym znaku, wpatrując się w znajomą kombinację cyfr i liter.

– Skarpö – stwierdziła. W równym stopniu do siebie, co do kobiety po drugiej stronie.

Jej mózg zaczął pracować na najwyższych obrotach, przetwarzał już konsekwencje tego, czego się właśnie dowiedziała. Zmusiła się jednak, by zadać jeszcze jedno pytanie:

– Chcę się tylko upewnić, czy dobrze zrozumiałam. To znaczy, że nasza poćwiartowana ofiara brała udział w strzelaninie na Skarpö?

– W każdym razie na to wydaje się wskazywać próbka DNA. Porównywanie skończyło się dopiero kilka minut temu. Jestem tutaj nowa i nie wiem, jak to się zwykle odbywa, ale pomyślałam, że pewnie chciałaby pani dowiedzieć się jak najszybciej. O sprawie pisały przecież gazety i tak dalej.

– Słusznie pani zrobiła. Bardzo dziękuję za telefon.

– Żaden problem.

Julia zakończyła rozmowę. Przyłapała się na tym, że się uśmiecha. Znalazłam trop, pomyślała. Przez chwilę wyobrażała sobie siebie jako psa myśliwskiego z nosem tuż przy ziemi.

I jaki to był kuszący trop.

Sarac otworzył ostrożnie drzwi swojego mieszkania. Chłonął zapachy panującego w nim zaduchu i świeżo zmontowanych mebli z Ikei. Potem przestąpił nad stertą reklam i rachunków, zakradł się w głąb mieszkania i opuścił wszystkie rolety. Dopiero wtedy zapalił słabą lampkę nad kuchennym okapem. Potarł dłonie, usiłując trochę rozgrzać zmarznięte palce.

Mimo że był w swoim mieszkaniu, czuł się w nim nieswojo. Musiał usiąść i przez chwilę głęboko oddychać, żeby zapanować nad lękiem, zarówno tym nowym, jak i tym, który narastał w nim podczas jazdy pociągiem. Wmawiał sobie, że jest tutaj bezpieczny, przynajmniej przez kilka najbliższych godzin.

Mieszkanie wyglądało dokładnie tak, jak zapamiętał, a jednak był pewny, że je starannie posprzątano. Że dawno temu usunięto wszystkie przedmioty choćby sugerujące, że on, David Sarac, mógł być kimś innym niż bohaterski policjant.

Zegar na mikrofalówce wskazywał czwartą pięćdziesiąt rano, co znaczyło, że w najlepszym razie miał ponad trzy godziny, zanim personel domu opieki zorientuje się, że uciekł. I może jakieś trzy i pół, zanim zgłoszenie dotrze do właściwych ludzi. Czasu było więc niewiele, ale to mu w zupełności wystarczało.

Koperta z paszportem, banknotami w różnych walutach i kartą kredytową, której używał tylko podczas podróży, wciąż leżała w dolnej szufladzie biurka. Odetchnął z ulgą. Osoby, które sprzątały jego mieszkanie, najwyraźniej nie uznały go za skłonnego do ucieczki. Nie mógł mieć im tego za złe. Zaledwie kilka dni temu nie chciał wyjść nawet za drzwi. Podróż pociągiem do Sztokholmu przetrwał głównie dzięki temu, że Eskil zaopatrzył go w porządny zapas leków przeciwlękowych, które ochroniły go przed dźwiękami, światłem, a zwłaszcza przed głosami w jego głowie.

W kuchennej szafce znalazł paczkę makaronu instant. Gdy gotowała się woda, opróżnił kieszenie pożyczonego ubrania. Położył na kuchennym stole bilet na pociąg, pęk kluczy i bilet okresowy na wszystkie środki komunikacji w Sztokholmie. I na koniec woreczek z tabletkami nasennymi.

Rozebrał się i wepchnął ubranie do plastikowego worka, który wygrzebał spod zlewu. Na Dworcu Głównym były kamery monitoringu, których nie mógł obejść. Nie zajmie im dużo czasu odnalezienie go. Puszczą w obieg jego zdjęcie. W szafie znalazł czarne dżinsy i flanelową koszulę. Jedno i drugie na nim wisiało, przypominając mu, ile stracił na wadze. Zjadł makaron prosto z garnka i wodą z kranu popił kolejną tabletkę przeciwlękową. Dziwne, ale ten posiłek smakował mu znacznie lepiej niż cokolwiek, co jadł w domu opieki.

Po jedzeniu starannie po sobie pozmywał i wrzucił wszystkie śmieci do worka z ubraniem. Za chwilę wrzuci go do kosza na śmieci przy zejściu do metra, żeby nie pozostawić żadnych widocznych śladów, że tutaj był.

W głębi szafy w przedpokoju znalazł pikowaną kurtkę i czarną czapkę. Tak jak na to liczył, jego własne ciuchy sprawiły, że wyglądał teraz inaczej. Zwyczajny koleś w drodze do pracy.

Wrzucił leżące na stole rzeczy do kieszeni kurtki, zgasił lampkę nad okapem i powoli rozchylił żaluzje. Na dole panował spokój. Mimowolnie zerknął w stronę okna naprzeciwko. To stamtąd obserwowali go w zeszłym roku. Czekali na jego następny ruch.

Twoje dzieło, twoja wina – szeptały głosy.

Zanim Julia zdołała zataszczyć wszystkie kartony do swojego pokoju służbowego, zrobiła się dwudziesta pierwsza. Korytarze świeciły pustkami, drzwi były pozamykane, pod sufitem paliła się tylko połowa jarzeniówek. Lubiła pracować do późna. Bez tego, co ją niepotrzebnie rozkojarzało, bez dzwoniących telefonów i kolegów, którzy pukali do jej drzwi, choć właściwie nie chcieli niczego konkretnego.

Wyłożyła wszystkie zdjęcia na biurko. Najpierw ich anonimowy denat wyszczerzony w niemym grymasie. Przyjrzała mu się. Bez względu na to, kim był i co zrobił, nie zasługiwał na to, by zginąć w taki sposób. Ktoś pozbawił go wszystkiego. Nazwiska, godności, a nawet człowieczeństwa.

Poniżej ułożyła fotografie ze Skarpö.

Najpierw spalony dom w śnieżnej scenerii. Czarne deski, samotny komin sterczący z fundamentów ku niebu. Potem znacznie okropniejsze zdjęcia: zwęglone zwłoki wśród ruin, ciała na śniegu wokół domu, niektóre z wyraźnie widocznymi dziurami po kulach w torsie albo głowie. Wszędzie puste łuski. Krótkie z pistoletów, dłuższe z karabinów automatycznych, czerwone albo niebieskie ze śrutówek. Zdjęcia pokazywały z całą wyrazistością, jak brutalne były to porachunki.

Komisarz Peter Molnar leżał na plecach, z otwartymi ustami. Kula wybiła dziurę w jego równych śnieżnobiałych zębach. Krew utworzyła czerwoną aureolę wokół jego głowy. Puste oczy wpatrywały się prosto w niebo. Widziała to zdjęcie już tak wiele razy, że dziwne łaskotanie w brzuchu nie było już tak intensywne. Biedny Peter. Był dobrym policjantem, większość kolegów dobrze o nim mówiła, choć zarówno on, jak i chłopacy z jego oddziału byli męczącymi samcami alfa, od których aż się roiło w policji. Kilka razy wpadła na tych facetów, gdy była na tyle głupia, by pójść do którejś z policyjnych knajp. Ale Peter był przynajmniej bystry i dowcipny. Potrafił rozpoznać, kiedy pora się poddać i zapolować na jakąś łatwiejszą zdobycz. A teraz jego żona była wdową, a dzieci nie miały ojca. Julia odwróciła zdjęcie.

Śmierć inspektora policji Josefa Almlunda sprawiała wrażenie mniej gwałtownej. Oczywiście Julia znała również i jego. Peter Molnar spędzał więcej czasu ze swoim zastępcą niż z własną rodziną. Josef był wysokim, milczącym facetem, zawsze gotowym zrobić dokładnie to, o co poprosił go Peter. Nawet okłamać żonę Petera, jeśli zaszła taka konieczność. A prawdopodobnie dość często zachodziła.

Josef Almlund siedział przy krótszej ścianie domu, oparty plecami o fundament. Głowa opadła mu na pierś. Płomienie nadpaliły mu kurtkę i włosy na karku, ale poza tym wyglądał niemal tak, jakby spał. Jakby zamierzał chwilę odpocząć, nim znów włączy się do walki. Julia odwróciła zdjęcie, tak samo jak przed chwilą fotografię Molnara. Przez kilka sekund zbierała siły i próbowała otrząsnąć się z wrażenia, jakie wywierały na nią zdjęcia jej zabitych kolegów. Udało jej się tylko połowicznie. Pomyślała o Davidzie Saracu. O potwornościach, jakie musiał tam przeżyć. Patrzył, jak dookoła giną jego przyjaciele. Z tego, co ostatnio słyszała, Sarac przebywał w domu opieki w jakimś utajnionym miejscu. I nic dziwnego.

Jej komórka zaczęła wibrować, ale zignorowała ją, tak jak uczyniła kilka minut wcześniej. Wiedziała, że to Amante. Musiał poczekać do jutra, aż Julia wyrobi sobie trochę lepszy ogląd sytuacji. Poza tym wciąż miała z tyłu głowy rozmowę z Wallinem.

Zebrała wszystkie zdjęcia, których potrzebowała, a pozostałe odłożyła do kartonów z dowodami. Teraz miała przynajmniej jakiś punkt zaczepienia – czas i miejsce. Drugiego stycznia dwa tysiące czternastego roku denat znajdował się na Skarpö niedaleko Vaxholm, na sztokholmskich szkierach. Według lekarza sądowego fragmenty zwłok leżały w wodzie około czterech miesięcy, czyli mniej więcej od końca lutego. Oznaczało to odstęp sześciu, ośmiu tygodni między porachunkami na Skarpö a chwilą, gdy poćwiartowane zwłoki zatopiono pod lodem.

Znów spojrzała na zdjęcia z zakładu medycyny sądowej. Na koszmarny uśmiech denata.

– Zbliżam się – szepnęła. – Niedługo odkryję, kim jesteś.

Telefon znów zaczął wibrować, ale pozwoliła mu dzwonić.

– Wejdź, David. To ja jestem Frank. – Mężczyzna, który otworzył drzwi, podał Saracowi rękę, ale ten jej nie uścisnął. To był mężczyzna z niewyraźnego zdjęcia, które Eskil pokazał mu na komórce. Pielęgniarz miał rację, faktycznie byli trochę do siebie podobni. Obaj wyglądali jak gliny. Albo przestępcy. Albo jedno i drugie.

Minął mężczyznę i wszedł do obskurnego małego biura. Pokój mógł mieć najwyżej piętnaście, dwadzieścia metrów kwadratowych. Pod jedną ze ścian leżały karimata i śpiwór; były tam również drzwi, zapewne prowadzące do toalety. W przeciwległej ścianie znajdowało się brudne okno wychodzące na parking. Na dole widać było zarysy przepełnionych kontenerów na gruz, ale biorąc pod uwagę ogólny stan budynku, wyglądało na to, że prace przerwano dość dawno temu. Cały ten zapuszczony rejon przemysłowy wydawał się zapomniany. Wcześniej, tuż przy przystanku autobusowym, Sarac widział duże billboardy pokazujące świetlaną przyszłość. Szkło i beton pnące się do nieba. Żadnych baraków z lat siedemdziesiątych, takich jak ten.

– Wszystko gotowe, tak jak się umówiliśmy. – Mężczyzna przedstawiający się jako Frank wskazał na jedno z dwóch krzeseł przy kempingowym stoliku pośrodku pomieszczenia. Leżał na nim otwarty laptop, a obok kamera na statywie.

Sarac zdjął kurtkę, powiesił ją na oparciu i usiadł. Frank położył przed nim zdjęcie. Jasnowłosa kobieta leżąca na masce samochodu, ten sam potworny motyw co na zdjęciu, które widział już wcześniej, ale ujęcie było pod innym kątem. Potem jakiś papier, wypis z rejestru pojazdów z wyraźnie zakreślonym nazwiskiem właściciela. I kolejna fotografia. Znów ta sympatyczna rodzinka.

Sarac przełknął. Serce biło mu tak szybko, że z trudem łapał oddech.

– Zadzwonił do mnie zaraz po wszystkim. Płakał jak dziecko – powiedział Frank. – Pojechałem tam i posprzątałem. Usunąłem wszystkie dowody na to, że tam był. W zamian opowiedział mi o tobie. Z kim się spotykałeś, ile pamiętałeś po wypadku. Był dla mnie źródłem informacji w moich poszukiwaniach Janusa. Powiedział, że ty i Janus byliście na wyspie.

Sarac powoli wciągnął powietrze do płuc. A więc to prawda. Został zdradzony. Zdradzony przez swojego najwyższego szefa.

– Rozumiesz, co to oznacza, prawda? – ciągnął cicho Frank. – Jakie mogą być konsekwencje, jeśli postanowisz dalej się tym zajmować. Taka wiedza jest niebezpieczna dla życia.

– I… inaczej… – Sarac odchrząknął. Kula, która przebiła mu szyję na wyspie, uszkodziła struny głosowe i nie mógł już polegać na swoim głosie. – Inaczej by mnie tu nie było.

Frank kiwnął głową, podszedł do niewielkiej wnęki kuchennej, nalał szklankę wody i postawił ją na stoliku. Potem usiadł przy laptopie. Sarac upił kilka łyków i podniósł wzrok.

– No dobra – rzucił Frank. – Teraz twoja kolej. Twój sekret za mój, tak jak się umawialiśmy.

Mężczyzna nacisnął jakiś klawisz i na kamerze zapaliła się czerwona lampka.

– Możesz zacząć mówić, kiedy chcesz.

Sarac jeszcze raz odchrząknął i odruchowo podrapał bliznę na szyi.

– N… nazywam się David Sarac. Zajmuję się informatorami sztokholmskiej policji i odpowiadałem za tajne źródło, infiltratora o pseudonimie Janus. Odpowiadałem też za porachunki na Skarpö zaraz po Nowym Roku. Wszyscy, którzy tam zginęli albo zostali ranni, chcieli dobrać się do Janusa, poznać jego prawdziwą tożsamość. Żadnemu się nie udało. – Przerwał, wciągnął powietrze przez nos. – Jestem jedynym, który zna prawdę. Z tych, którzy przeżyli, tylko ja wiem, kim naprawdę jest Janus…

Julia wstała z krzesła. Mocno uderzyła kolanem o blat i prawie wylała poranną kawę na koszmarny kolaż, który od wczoraj leżał na jej biurku.

– Zginęły? Jak zwłoki mogą po prostu zginąć?

– No cóż… – Głos lekarza sądowego po drugiej stronie był ostry. – Nie mówiłem, że zwłoki zginęły. Powiedziałem, że ich tu nie ma. To wielka różnica. My tutaj, w zakładzie medycyny sądowej, nie mamy w zwyczaju gubić ciał.

Ból w kolanie sprawił, że Julia paskudnie się skrzywiła. Była bardzo bliska tego, by powiedzieć, że nie wypiła jeszcze dość kawy, by znosić te przemądrzałe semantyczne wywody, ale w ostatniej chwili ugryzła się w język.

– To może zechce mi pan wyjaśnić, co się stało ze zwłokami – powiedziała najspokojniej, jak potrafiła.

– Przyjechali tu wasi koledzy i zabrali je dziś w nocy. Mieli własny samochód do transportu i tak dalej.

Na kilka sekund mózg Julii się zawiesił.

– Koledzy? – wydusiła z siebie. – Moi koledzy przewieźli dokądś naszą poćwiartowaną ofiarę? – Sama słyszała, jak głupio to zabrzmiało.

– Właśnie – potwierdził lekarz sądowy. – Wasi koledzy ze służb bezpieczeństwa. Według tego, co przekazał mi personel z nocnej zmiany, wyglądało na to, że bardzo im się śpieszyło.

Drzwi gabinetu Pärsona były otwarte, ale nawet gdyby zabarykadował je od środka, to i tak nie miałoby znaczenia. Nikt się nie będzie wtrącał w jej sprawę, ani Säpo, ani nikt inny.

– Co jest grane, do cholery? Dlaczego Säpo zgarnęło mojego denata?

– Dzień dobry, Gabrielsson. Właśnie miałem do ciebie zadzwonić, ale jak widać, nie muszę się już fatygować. Proszę, siadaj.

Pärson machnął mięsistą dłonią w stronę jednego z dwóch krzeseł dla gości przy jego biurku. Dopiero teraz Julia zdała sobie sprawę, że na drugim siedzi Amante.

– No tak – ciągnął – chciałem przekazać tę wiadomość wam obojgu, ale Gabrielsson najwyraźniej już się dowiedziała. Służby bezpieczeństwa w swojej wielkiej dobroci postanowiły ulżyć nam trochę w pracy.

Uśmiechnął się lekko, na jego workowatych policzkach pojawiły się zmarszczki.

– Najwyraźniej nasze morderstwo z poćwiartowaniem jest związane z jakimś aktem terroryzmu. Pewnie jakiś uchodźca. Z Syrii albo Iranu, albo cholera wie skąd.

– To nie tak – rzuciła Julia, mniej spokojnie, niż zamierzała.

– Nie tak? – Zadowolony uśmiech Pärsona lekko przygasł.

Julia westchnęła ciężko.

– Nasz denat był na Skarpö. Jego DNA jest w rejestrze śladów. Od jakiegoś czasu wiemy, że co najmniej jeden człowiek się stamtąd wydostał. I prawdopodobnie to jego znaleźliśmy.

Pärson się wyprostował. Ruch sprawił, że biurowe krzesło jęknęło pod jego ciężarem.

– A skąd, u diabła, o tym wiesz? – zapytał.

– Wczoraj, późno po południu, dzwonili z Państwowego Laboratorium Kryminalistycznego – odparła. Zagryzła wargę. Czekała na nieunikniony wybuch.

Różowa twarz Pärsona spąsowiała.

– Dlaczego, u diabła, natychmiast mnie o tym nie poinformowałaś?! – wybuchnął.

No cóż, pomyślała, po części dlatego, że wyszedłeś kilka godzin wcześniej, po części dlatego, że się wściekasz, jeśli ktoś dzwoni do ciebie po godzinach pracy ze sprawami, które nie są kwestią życia i śmierci. Ale przede wszystkim dlatego, że skorzystałbyś z okazji, żeby sobie trochę dorobić, zadzwoniłbyś do mediów i utrudniłbyś mi pracę dziesięciokrotnie. Przez kilka sekund zastanawiała się, czy nie powiedzieć tego na głos.

– Zamierzaliśmy to zrobić dziś rano – odezwał się nieoczekiwanie Amante. – Chcieliśmy tylko przedtem porozmawiać. Szczerze mówiąc, żadne z nas nie mogło przypuszczać, że w sprawie, w której ofiara nie żyje od kilku miesięcy, pośpiech może być taki ważny.

Pärson spiorunował go wzrokiem i zerknął ze złością na Julię. Potem odchylił się na krześle. Mebel znów głośno zaprotestował.

– Niech to szlag! Takie rzeczy macie zgłaszać natychmiast, zrozumiano? Związek ze Skarpö wszystko zmienia. Media oszaleją. Telefony będą się urywać. Te trepy musiały kazać któremuś ze swoich hakerów oflagować sprawę w systemie komputerowym. Dostali powiadomienie, gdy tylko w laboratorium kryminalistycznym ustalono ten ślad DNA. Säpo już od zimy czekało na okazję, żeby przejąć sprawę Skarpö. Szybcy byli, niech ich szlag. Muszę natychmiast poinformować szefa policji kryminalnej hrabstwa.

– Dlaczego Säpo chce się mieszać w sprawę Skarpö? – zapytała Julia.

Pärson spojrzał na nią ze złością.

– Masz problemy z kojarzeniem? Chcą wyrobić sobie pozycję po reorganizacji. Uzasadnić swój gigantyczny budżet. Jeśli Säpo uda się powiązać wszystkie luźne tropy, jakie pozostały w sprawie Skarpö, znaleźć osobę, która się stamtąd wydostała, a której nam nie udało się złapać, to my i Rikskrim wyjdziemy na niekompetentnych głupków. Wielkie dzięki, Gabrielsson. Zapewniam cię, że szef policji hrabstwa dowie się o twojej wzorowej pracy.

Julia próbowała zapanować nad sobą. Wyszło jej gorzej niż zwykle. Zrzuciła to na karb braku kofeiny w organizmie.

– A ty co? – odcięła się. – Po prostu pozwoliłeś, żeby Säpo tam wpadło i wszystko przejęło? Nawet do mnie nie zadzwoniłeś, mimo że to ja prowadzę sprawę. Z kim z Säpo gadałeś? Z którego wydziału? Podał numer sprawy, o którą chodzi? – Ugryzła się w język. Zdała sobie sprawę, że znacznie przekroczyła granicę.

– Posłuchaj no – Pärson pochylił się nad biurkiem. – Już dość długo jesteś policjantką, żeby wiedzieć, kiedy się zamknąć. Nie próbuj zwalać tego na mnie. Gdybyś mnie poinformowała, kiedy należało, kazałbym tym trepom spadać do diabła. I dokładnie to teraz zrobisz razem ze swoim koleżką, zanim się posunę do rękoczynów.

Gdy wyszli z gabinetu Pärsona, Amante pociągnął ją za sobą na stronę. Przystanęli na korytarzu przy jakimś wyblakłym obrazie przedstawiającym krajobraz wybrzeża szkierowego.

– Wyjaśnij mi, co się właśnie stało – poprosił cicho.

– Myślałam, że rozumiesz – mruknęła. – Nasz nielubiący się przepracowywać szef pozwolił, żeby ktoś z Säpo, nie pamięta nawet kto, przejął naszą sprawę pod pretekstem, którego nie potrafił nawet podać. A w tej chwili dzwoni do swojego szefa i zrzuca całą winę na nas.

– Czyli odsunął nas od sprawy?

– Tego właściwie nie powiedział. Ale to nie ma aż takiego znaczenia. Bez zwłok nie mamy sprawy. Żadnej możliwości, żeby posunąć się dalej. Państwowe Laboratorium Kryminalistyczne dostało ponoć wytyczne, żeby od tej chwili rozmawiać tylko z Säpo; na pewno wytłumaczono to względami bezpieczeństwa narodowego. – Umilkła i kiwnęła głową przechodzącemu koledze.

– Dobra, też mniej więcej tak to odebrałem – odparł Amante, gdy mężczyzna znalazł się poza zasięgiem słuchu. – Chciałem się tylko upewnić. – Pochylił się trochę bardziej w stronę Julii i obejrzał się przez ramię. – Muszę ci coś pokazać. Chodzi o naszego denata – dodał.

Julia uniosła lekko brwi, czekając na ciąg dalszy. Ale Amante najwyraźniej nie zamierzał nic dodawać.

– Dobra – stwierdziła. – Przyniosę sobie tylko kawę. U ciebie czy u mnie?

Amante pokręcił głową.

– Nie tutaj. U mnie w domu. Zapraszam cię na kawę.

Sarac podźwignął się z karimaty, włączył laptopa i usiadł przy kempingowym stoliku. Przeciągnął się, żeby się otrząsnąć z odrętwienia, bo trudno było to nazwać prawdziwym snem. Jego czas dobiegał końca, leki przeciwlękowe wystarczą już tylko na cztery dni, ale miał nadzieję, że do tego czasu wszystko się wyjaśni.

Minęły trzy dni, odkąd dokonali wymiany. Frank wyjechał wkrótce po nakręceniu filmu. Spakował swoje rzeczy, dał mu klucz od biura i pokazał, jak korzystać z laptopa i zaszyfrowanej poczty. Tym razem Sarac uścisnął mu rękę. Wiedział już, kim był Frank i dlaczego tak bardzo zależało mu na tym, by poznać prawdę o Janusie. Ale zamiast próbować tę prawdę wykraść, tak jak to zrobił zimą, zaoferował coś w zamian. Uczciwy układ dwóch równych sobie partnerów. Quid pro quo².

Sarac wciąż siedział w tym obskurnym małym biurze, w walącym się, czekającym na wyburzenie budynku. Idealna kryjówka.

W tej chwili poszukiwania musiały już zataczać coraz szersze kręgi. Na pewno namierzyli go na podstawie obrazów z kamer na Dworcu Głównym i z pewnością w ten czy inny sposób udało im się stwierdzić, że był w swoim mieszkaniu. Ale na tym to się skończy. Dotarł tutaj trzema różnymi autobusami i w każdym z nich używał innego biletu. Kupił je w różnych miejscach i zapłacił za nie gotówką, według instrukcji Huntera. Był tutaj bezpieczny. W każdym razie wystarczająco bezpieczny.

Poświęcił całą dobę na przemyślenie swojego następnego kroku. Postanowił zagrać w otwarte karty. Wysłał zaszyfrowany mail, w którym opisał, co wie. I czego żąda. Do tej pory jednak nie dostał odpowiedzi.

Zalogował się na konto poczty internetowej i czekając, aż program go przepuści, włożył rękę do kieszeni i zacisnął palce na woreczku z tabletkami nasennymi. Jeszcze raz je przeliczył. Parzyste i nieparzyste. Odds and evens.

Debts I can’t escape til the day I die – słowa piosenki rozbrzmiewały w jego głowie, tak jak w zeszłe święta.

Program się otworzył. W skrzynce czekała nowa wiadomość. Wstrzymał oddech. Słyszał, jak muzyka w głowie się nasila, gdy otwierał mail.

Curl your lip and make me want to live for one more day. Make me want to sleep through one more night.

Odpowiedź. Ostatnie zadanie. Jego ostatnie zadanie.

Mieszkanie wcale nie wyglądało tak, jak Julia się spodziewała. Wejście do kamienicy na Östermalmie było okazałe, z wysokim sklepieniem, szerokimi schodami z wapienia i balustradą z lśniącego drewna tekowego. Jednak za ciężkimi drzwiami mieszkanie urządzone było znacznie bardziej spartańsko.

Właściwie powinna była odmówić. Zmusić swojego tak zwanego partnera, by na korytarzu wydusił z siebie to, co miał do powiedzenia, zamiast marnować czas na wizytę w jego mieszkaniu. To, że się zgodziła – nie protestując ani nie zadając pytań – było wyłącznie winą Oscara Wallina. Wallina i jej własnej, cholernej ciekawości.

Niestety, w mieszkaniu Amante nie było widać żadnych oczywistych śladów świadczących o tym, kim był jego właściciel ani jakie miał zamiary. Były tu trzy sypialnie, z czego dwie całkowicie puste, z wyjątkiem kilku zdechłych much na parapetach. W trzeciej znajdowało się chowane łóżko, dwa otwarte kartony po przeprowadzce i mały telewizor starego typu na podłodze. Żadnych zdjęć, obrazów ani innych przedmiotów, które mówiłyby coś o mieszkającym tu człowieku. Jedynym rytmem odbijającym się od tych pustych ścian była samotność.

– Rozwód – rzucił Amante, potwierdzając jej wrażenia. – Wszystkie moje rzeczy leżą w przechowalni. Była żona przysłała mi niewłaściwe kartony. Stare ubrania na urlop. – Wskazał na klubową marynarkę i golf. – Wie, że nie cierpię tej marynarki, więc pewnie zrobiła to umyślnie. – Wzruszył ramionami, jakby na znak, że już dość o tym powiedział. – W kuchni jest kawa. Wrzątek w prawym kranie. Ja tylko… – wskazał głową na drzwi toalety.

– Jasne, zajmę się tym – powiedziała.

Kuchnia była, o ile to możliwe, urządzona jeszcze bardziej minimalistycznie niż reszta mieszkania. I drogo. Marmurowe blaty, duża spiżarnia na wina, duża kuchenka gazowa z sześcioma palnikami. Pieniądze ojczyma, domyślała się. Może to było nawet jego mieszkanie.

Nie znalazła ekspresu, tylko słoik z kawą rozpuszczalną i kilka różnych kubków z tekstami reklamowymi. Jeden z niemieckich kranów miał oznaczenie „Heisswasser”. Odkręciła go na próbę i faktycznie, lał się z niego wrzątek. Proszę, proszę. Nalała wody do dwóch kubków, dosypała po kilka łyżek i zamieszała poplamioną od kawy chińską pałeczką, którą znalazła w zlewie. Wzdrygnęła się. Zapach unoszący się z kubków nie był zbyt kuszący, ale odrobina mleka powinna sprawić, że da się to wypić. Otworzyła wielkie drzwi z nierdzewnej stali, słusznie zakładając, że to lodówka. W środku znalazła otwartą puszkę żołnierskiej grochówki, kilka przetłuszczonych kartonów z chińskim jedzeniem i piwo. Najwyraźniej w przypadku Amante gigantyczna kuchenka była całkowitym marnotrawstwem.

Na najniższej półce lodówki stała duża żółta torba termoizolacyjna, sprawiająca wrażenie całkiem nowej. Amante zadał sobie trud, by wyjąć kilka półek i zrobić dla niej miejsce, więc zapewne zawierała coś, co musiało zachować świeżość. Julia miała nadzieję, że znajdzie w niej mleko. Rozpięła zatrzaski po bokach i otworzyła ją. Poczuła, że jej serce na chwilę przestało bić.

Cofnęła się o krok. I jeszcze jeden. Drzwi lodówki powoli zamknęły się same, a ona została z wieczkiem w ręce.

Amante wszedł do kuchni.

– Zrobiłaś kawę?

Podchwycił jej spojrzenie i się wzdrygnął.

– Amante – Julia z całych sił starała się zachować spokój – możesz mi z łaski swojej wyjaśnić, co w twojej lodówce robi głowa naszego denata?

Sarac włożył kurtkę i czapkę. Pogasił światła w małym pomieszczeniu. Spojrzał na zegarek. Dziesięć po piątej na parkingu za oknem zaczął już zapadać zmrok. Najwyższa pora wyruszyć. Z jakiegoś powodu czuł się inaczej. To było prawie uniesienie. Wsunął ręce do kieszeni, dotknął woreczka z tabletkami nasennymi. Wyjął go pod wpływem impulsu i uniósł do słabego światła wpadającego przez okno. Dwadzieścia pięć podłużnych tabletek. Podszedł do niewielkiej szafki, otworzył ją i włożył woreczek do środka. Potem wyszedł z pomieszczenia i cicho zamknął za sobą drzwi. Był w drodze. W drodze, żeby wszystko naprawić.

Kawa smakowała mniej więcej tak obrzydliwie, jak się tego spodziewała. Ale w całej tej sytuacji tylko to było choć trochę przewidywalne.

– Przepraszam, jeśli cię nastraszyłem – powiedział Amante. – Było tak. Wczoraj zadzwoniłem do laboratorium kryminalistycznego. Rozmawiałem z jakąś niesamowicie miłą dziewczyną, która za chwilę miała wyjść z pracy. Powiedziała, że dopiero co kilka minut wcześniej poinformowała cię o związku denata ze sprawą Skarpö. Zapytała, czy u nas w wydziale ze sobą nie rozmawiamy. – Upił łyk kawy i posłał jej długie spojrzenie znad krawędzi kubka.

Julia milczała. Czekała na dalszy ciąg.

– Kiedy lekarz sądowy powiedział, że być może nie będziemy w stanie zidentyfikować naszej ofiary na podstawie DNA, zadzwoniłem do jednego gościa z Europolu, którego poznałem na Lampedusie. Pracuje jako technik kryminalistyczny w Sarajewie. Mają tam taki program komputerowy, który potrafi stworzyć trójwymiarowy obraz twarzy człowieka na podstawie badania tomograficznego czaszki. Używają go do identyfikacji szczątków z czasów wojny. Oczywiście nie daje stuprocentowej pewności, ale wystarczającą, żeby zrekonstruować rysy twarzy. – Upił kolejny łyk kawy. – Pomyślałaś pewnie o tym samym? Że trzeba spróbować odtworzyć jakoś twarz. To chyba po to dzwoniłaś rano do zakładu medycyny sądowej?

Przez kilka sekund patrzyła na niego ze złością.

– Muzeum Średniowiecza – odparła. – Pracuje tam antropolog sądowy, który parę lat temu stworzył woskowy model twarzy Birgera Jarla na podstawie czaszki.

– Aha… Bystre. – Amante pokiwał głową. – Model całej głowy daje z pewnością większą pewność niż sam portret. Ale jego wykonanie trwa o wiele dłużej. Pewnie co najmniej miesiąc.

– A ty nie mogłeś tak długo czekać. Musiałeś od razu pokazać, na co cię stać.

Szyja Amante zaczerwieniła się lekko.

– Próbowałem się do ciebie dodzwonić wczoraj wieczorem. Nietrudno było się domyślić, dlaczego nie odbierasz. Wiedziałaś, że chodzi o Skarpö, i kiedy zrobiło się gorąco, nie chciałaś w to mieszać cywila.

Jej kolej, żeby się zarumienić, gdyby była takim typem. Ale nie była.

– Wiedziałem, że gdy tylko wyjdzie na jaw związek ze Skarpö, wszystko się zmieni – ciągnął. – Że zaczną się wtrącać wszelkie możliwe wydziały policji i szefowie. Że cywila odsuną jako pierwszego. A nie chciałem tego, nie po tym, jak zobaczyłem denata. To, co zrobił z nim sprawca… – Spojrzał na nią, jego udręczone oczy wydawały się szukać zrozumienia.

Julia powstrzymała się, by nie kiwnąć głową. Amante mówił właściwe rzeczy, wydawał się całkowicie szczery. Chciała jednak usłyszeć resztę tej historii, zanim zdecyduje, czy faktycznie mówił prawdę.

Amante wciągnął powietrze.

– No więc po tym, jak próbowałem się do ciebie dodzwonić wczoraj wieczorem, pojechałem do zakładu medycyny sądowej. Zapłaciłem dwa tysiące nocnemu pracownikowi, żeby wypożyczył mi głowę na dobę. Byłem gotów wyłożyć nawet pięć, ale złapał się na pierwszą ofertę. – Zrobił minę, która zapewne miała wyrażać rozbawienie. – Plan był taki, żeby zrobić badanie tomograficzne czaszki i dziś w nocy odwieźć im tę głowę. Nikt by niczego nie zauważył, a wszystko potoczyłoby się o wiele szybciej niż przy wypełnianiu formularzy i czekaniu, aż dobiegną końca wszystkie procedury. Ale wtedy nagle pojawiło się Säpo i zabrało zwłoki. Najwyraźniej nawet nie otwierali worków. Miałem szczęście.

– Zdawałeś sobie chyba sprawę z tego, że ludzie zaczną zadawać pytania o ten twój portret? Zastanawiać się, skąd się wziął?

Wzruszył ramionami.

– Po co się martwić na zapas? Portret denata byłby wielkim krokiem naprzód. W papierach zawsze da się jakoś zrobić porządek, a ja nie zrobiłem przecież nic niezgodnego z prawem.

– Masz na myśli nic oprócz przekupienia urzędnika?

Amante się uśmiechnął; zagadkowy, lekki uśmiech, o którym sama nie wiedziała, co sądzić. Tak jak nie wiedziała, co sądzić o nim. Gdyby Wallin jej nie ostrzegł, w tej chwili byłaby już przekonana, że Amante mówi prawdę. Ale wciąż miała wątpliwości.

– Dwóch urzędników, jeśli ktoś miałby się czepiać – uściślił Amante. – Obsługującego tomograf też. Znam faceta z klubu żeglarskiego. Ale wątpię, by którykolwiek z nich był gotów zeznawać. Zapłaciłem tylko coś, co we Włoszech nosi nazwę tangente. Coś w rodzaju opłaty za usługę.

– Nauczyłeś się tego na Lampedusie? – I nie mogła się powstrzymać, by nie dodać: – Na tej włoskiej wyspie w południowej części Morza Śródziemnego?

Przyglądał się jej przez kilka sekund. Jego uśmiech zgasł. Podszedł do zlewu i odstawił kubek po kawie.

– Wielu rzeczy nauczyłem się na Lampedusie. Więcej, niżbym sobie życzył. – Odwrócił się do niej plecami i wypłukał kubek.

Julia czekała na dalszy ciąg, ale wyglądało na to, że Amante zamknął się w sobie.

– I co teraz zrobimy? – zapytała, kierując to pytanie w równym stopniu do siebie, co do niego.

Zakręcił wodę i się odwrócił.

– O to właśnie chciałem cię zapytać. Gdy tylko w Säpo otworzą worek ze zwłokami i odkryją, że brakuje głowy, rozpęta się piekło. Najmądrzej chyba byłoby pojechać od razu do zakładu medycyny sądowej, zapłacić pracownikowi, żeby przemycił głowę z powrotem do chłodni, i o wszystkim zapomnieć.

Przyglądała mu się. Wiedziała, że równie dobrze mógł to zrobić bez jej udziału.

Amante uśmiechnął się pod nosem i szybko zerknął na zegar.

– Albo możemy poczekać do dziesiątej i wtedy zdecydujemy, jaki będzie nasz następny krok.

– Dlaczego akurat do dziesiątej?

– Bo wtedy zobaczymy, jak wyglądała twarz naszego denata.

Sarac stał bez ruchu w drzwiach. Było ciemno. Oparł się pokusie, by wyciągnąć rękę i nacisnąć włącznik majaczący na boazerii. Las za jego plecami był ciemny i cichy. Wąska gruntowa droga, którą jechał po tym, jak odbił od głównej drogi, była ledwie zauważalna na skraju lasu po drugiej stronie podjazdu. Gdzieś w oddali rozległo się krakanie kruka. Upiorny dźwięk odbił się echem między drzewami i przeszedł w odległy pomruk. Może tylko w jego głowie.

Wiatr znad skutej lodem zatoki przenikał przez jego ubranie. Przeszył go dreszcz. Przestąpił przez próg. Podeszwy butów zaszurały na betonowej podłodze. Panujący tu zapach przywiódł mu na myśl dom na wyspie; spodziewał się, że zaraz jak zwykle usłyszy oskarżycielskie szepty. Ale głosy, przynajmniej chwilowo, umilkły. Może zabici tłoczyli się w ciemności? Może czekali na to, co się niebawem wydarzy?

Co się właściwie stanie?

Prawdę mówiąc, nie miał pojęcia. Wiedział tylko, że dotarł do końca drogi. Że sprawa Janusa zakończy się tutaj, dziś wieczorem, w ten czy inny sposób. Że wszyscy w nią zamieszani wreszcie będą musieli stawić czoło konsekwencjom swoich czynów.

Pomruk w jego głowie przybrał na sile. Zimowa burza była coraz bliżej. Z krainy myśli wyrwał go nagle inny dźwięk. Tym razem prawdziwy. Brzmiało to tak, jakby ktoś się zbliżał. Ostrożne kroki, skrzypienie śniegu na podjeździe. Sarac poczuł, jak jego serce przyśpiesza.

Już niedługo, pomyślał. Niedługo wszystko się skończy.

W drzwiach pojawiła się ciemna postać. Sylwetka rysowała się wyraźnie na tle bieli śniegu.

– David Sarac? – usłyszał ciche pytanie. I w tej samej chwili wiedział już, jak to wszystko się skończy. Głos był stanowczy, dźwięczny, nie brzmiał nieprzyjaźnie. Głos człowieka, który podjął już decyzję. Dostrzegł unoszoną w swoją stronę broń. Zamknął oczy.

Debts I can’t escape til the day I die.

Czas spłacić swoje długi. Zapłacić za zdradę. Niektóre rzeczy były po prostu zbyt zepsute, żeby je naprawić.

– T-t… tu – szepnął. – Tu jestem.

Rozbłysk, lodowaty podmuch przeszywający pierś. Pomruk zimowej burzy, w której utonęły jego myśli. A potem już nic.

Twarz na ekranie wyglądała na prawdziwą. Wszystko było na swoich miejscach, proporcje sprawiały wrażenie właściwych. Nos ani za duży, ani za mały. Usta o wąskich, zaciśniętych wargach, skóra napięta na kościach policzkowych. Krótko ostrzyżone ciemne włosy, wąskie oczy. Nawet rzęsy i brwi były idealne, aż po najdrobniejszy włosek. A mimo to coś w tym portrecie się nie zgadzało, coś, czego Julia nie potrafiła dokładnie określić. Ale to nie było takie ważne. Czuła w brzuchu lodowatą grudę, zimno rozlewało się po całym ciele.

– Symulacja komputerowa nigdy nie jest do końca wierna – powiedział Amante znad jej ramienia. – Program opiera się na pomiarach z tomogramów. Rozmiary i kąty kości twarzy, oczodołów i nosa. Potem dochodzą do tego dodatkowe informacje, takie jak kolor włosów i skóry. Wszystko to tworzy obraz, który powinien być dość bliski rzeczywistości. Jedynym, czego ten program nie potrafi oddać, jest…

– …człowieczeństwo – dokończyła za niego Julia i odwróciła się w jego stronę. – Masz rację, portret nie jest całkowicie wierny. Ale mimo to go poznaję. – Westchnęła ciężko i pomyślała: Teraz rozpęta się piekło. Jebana burza na biblijną skalę. – Ten człowiek – popukała lekko w ekran, z którego pustym wzrokiem wpatrywał się w nią denat – to inspektor policji kryminalnej David Sarac.

UltiMatum

Rozdział pierwszy

Ministra sprawiedliwości Jespera Stenberga obudziły zapachy dochodzące z kuchni piętro niżej. Jajka na bekonie, świeżo zaparzona kawa. I te grube amerykańskie naleśniki, które dziewczynki uwielbiały polewać mnóstwem syropu klonowego.

Wstał z łóżka i narzucił szlafrok. Było tuż po dziesiątej. Przespał prawie osiem godzin. Osiem godzin głębokiego snu, tak jak należy. Już od kilku miesięcy nie śniły mu się żadne koszmary, co było pewną oznaką tego, że mimo wszystko jego mózg poszedł dalej. Pozostawił za sobą to, co się wydarzyło zimą.

W łazience ochlapał twarz wodą. Wypróbował kilka swoich budzących zaufanie min. Zainteresowanie, troska, namysł. Wszystko było tak, jak trzeba. Mrugnął do swojego odbicia w lustrze.

Schodząc po schodach, usłyszał głosy dobiegające z kuchni. Oczywiście Karolina i dziewczynki, a oprócz nich męski głos, którego miał nadzieję nie usłyszeć. Ale po wczorajszym wieczorze naturalnie nie było o tym mowy.

– Dzień dobry, Jesper – przywitał go teść.

– Dzień dobry, KE. Dzień dobry, kochanie. – Przywołał na twarz uprzejmy uśmiech, pocałował żonę w policzek i odebrał od niej filiżankę kawy.

– Uznaliśmy, że zasłużyłeś sobie na to, żeby się wyspać – stwierdziła Karolina. – Dobrze ci wczoraj poszło. Prawda, tato?

– Jak najbardziej – potwierdził ojciec Karoliny. – Gazety są zgodne co do tego, że doskonale sobie poradziłeś. Nawet wstępniaki opozycyjnych dzienników są umiarkowanie pozytywne.

Stenberg upił łyk kawy. Obszedł stół i pocałował główki córek.

– Widziałyśmy cię wczoraj w telewizji – powiedziała młodsza, odrywając wzrok od iPada.

– I jak mi poszło?

– Byłeś świetny. Mama pozwoliła nam pograć, żebyśmy cię nie budziły.

Stenberg wysunął krzesło i usiadł naprzeciw teścia. Postanowił ubiec słowa krytyki, której się spodziewał.

– Mogłem być bardziej agresywny wobec opozycji. Przedstawić ich jeszcze jaskrawiej jako pobłażliwych wobec przestępczości i terroryzmu.

Teść pojednawczo machnął ręką.

– W najbliższych tygodniach będziesz miał mnóstwo okazji, żeby to zrobić. Grunt, że ludzie zobaczyli, że radzisz sobie z trudnymi pytaniami. Że potrafisz trzeźwo myśleć i zachowywać się z autorytetem i godnością, przemawiać pod presją i bez czytania z kartki.

– Jak mąż stanu. Prawda, tato? – powiedziała Karolina.

Karolina postawiła przed Stenbergiem porcję bekonu. Dwa razy mniejszą, niżby sobie życzył. Zauważył, jak wymieniają z teściem szybkie spojrzenia.

KE wstał, poklepał go po ramieniu.

– Pora na mnie.

– Nie zjesz z nami śniadania? – Karolina wydawała się trochę zawiedziona.

– Dzięki, ale nie zdążę. Chciałem tylko na chwilę zajrzeć i pogratulować Jesperowi. Boman czeka na mnie w samochodzie.

– To dlaczego go nie wziąłeś? Nisse jest tu zawsze mile widziany. Jest przecież jak członek rodziny. Prawda? – Karolina rzuciła Stenbergowi wyzywające spojrzenie i poszła odprowadzić ojca.

– Oczywiście. Nisse jest tu zawsze mile widziany – mruknął pod nosem.

Nisse Boman był szoferem, człowiekiem od wszystkiego, na usługach teścia od co najmniej trzydziestu lat. Wcześniej, chyba jeszcze w epoce kamienia łupanego, był w wojsku ordynansem KE. Karolina wychowała się z nim i traktowała jak drugiego ojca. Ten żylasty, niski mężczyzna był zawsze uprzejmy i zachowywał się z wojskową poprawnością wobec wszystkich w swoim otoczeniu. Odzywał się tylko, jeśli miał coś ważnego do powiedzenia, co nie zdarzało się zbyt często. Poza tym był opiekuńczy, wręcz troskliwy wobec Karoliny i dziewczynek. Mimo to coś w Bomanie irytowało Stenberga. Było coś w jego spojrzeniu, co z braku lepszego słowa można by określić jako nieprzyjemne. Boman miał jasnoniebieskie zimne oczy. Prawie jak ryba. Wydawał się nieustannie go obserwować i oceniać. I to niezbyt przychylnie.

Jego żona wróciła do kuchni.

– Tata nie chciał ci jeszcze o tym mówić – zaczęła i usłyszał podekscytowanie w jej głosie – ale po południu ma nieformalne spotkanie z premierem. Szef się niepokoi o wyniki wyborów. Martwi go, że jest coraz częściej postrzegany jako stary i zmęczony, zwłaszcza teraz, po operacji, kiedy musi chodzić o lasce. Wczorajszy wywiad był ostatnią próbą i przeszedłeś ją pomyślnie. Premier niedługo cię spyta, czy jesteś gotów zostać jego partnerem w końcówce kampanii wyborczej. Jego nieoficjalnym następcą tronu.

Stenberg skinął głową. Czuł, jak jego twarz automatycznie przybiera odpowiedni wyraz, dostosowując się do wieści przekazywanych mu przez Karolinę.

– Wszystkie nasze marzenia się spełnią. Po całej tej ciężkiej pracy. I to szybciej, niż ktokolwiek ważył się sądzić. Premier Jesper Stenberg… Jak to brzmi? Zarezerwowałam dla nas stolik w Diplomat na dzisiejsze popołudnie, żeby to uczcić. Lina zostanie z dziećmi parę godzin dłużej.

Stenberg nadal uśmiechał się do żony. Nic nie może zniszczyć tej chwili, wmawiał sobie. Nic ani nikt.

– Dzień dobry, panie ministrze – powiedział przesadnie wesoło Oscar Wallin, wchodząc do przestronnego gabinetu służbowego Stenberga. Posłusznie zatrzymał się za jednym ze skórzanych foteli ustawionych pod takim kątem, by goście ministra mieli widok na ratusz i zatokę Riddarfjärden za wielkimi oknami od strony Rosenbadsparken. – Gratuluję świetnego występu w telewizji. Wyglądało to tak, jakby panował pan nad wszystkim, co działo się w studiu. Ten uszczypliwy dziennikarzyna miał niewiele do powiedzenia. Według porannej prasy jest pan przyszłością partii, a może nawet naszym nowym premierem.

– Cześć, Oscar. Siadaj. – Stenberg wskazał na fotel po drugiej stronie biurka. – Chciałeś ze mną porozmawiać? – dodał szybko, zanim Wallin znów zaczął kadzić.

Wallin otworzył niebieską teczkę, którą do tej pory trzymał pod pachą, i wystudiowanym ruchem położył ją na biurku. Stenberg starał się jak mógł zachować neutralny wyraz twarzy.

– Owszem, chciałem panu przekazać najświeższe informacje o zwłokach znalezionych w zeszły weekend w zatoce Källstavik. Pomyślałem, że to się panu przyda. Ciało znaleziono zaledwie o rzut beretem od domku letniskowego pańskiego teścia. Zakładam, że prędzej czy później ktoś zacznie zadawać pytania.

Stenberg machnął ręką.

– Pewnie. Tylko krótko, proszę.

Wallin zaczął mówić, ale Stenberg słuchał go tylko jednym uchem. Wiedział, że Wallin zostawi obszerną notatkę służbową jego sekretarce. Będzie chciał się wykazać pilnością i pracowitością. Problem Oscara Wallina polegał na tym, że za bardzo się starał, zwłaszcza gdy popełnił jakiś błąd, co sprawiało, że zamiast robić wrażenie rzetelnego i budzącego zaufanie, wydawał się śliski i służalczy.

Zaczynał mieć serdecznie dość Wallina. Jego chłopięcej aury, zaczesanego na wodę loczka, bezczelnego tonu. Nie wspominając już o tej oklepanej sztuczce z teczką. Wallin był inteligentny, nawet bardzo inteligentny, przynajmniej w niektórych aspektach. Za to w innych był kompletnym głupkiem. Zimą popełnił wielki błąd: ugryzł rękę, która go karmiła. Wydawał się jednak nie pojmować, że powinien złożyć rezygnację, tylko dalej snuł się po korytarzach. Próbował sobie wynajdywać jakieś zadania, wydawać się ważnym.

Przez kilka dni w okolicy świąt Stenberg był wstrząśnięty. Wallin zasugerował, że znalazł ślady krwi w mieszkaniu Sophii Thorning. Przechowywał dokumenty tej sprawy właśnie w takiej niebieskiej teczce i dał Stenbergowi do zrozumienia, że może go powiązać z Sophie, a nawet z jej samobójstwem. Stenberg zastanawiał się z początku, czyby nie ulec żądaniom Wallina i nie dać mu stanowiska komendanta głównego policji. Potem jednak się uspokoił. Pojął, że Wallin blefuje. Przecież osobiście zadbał o to, by wielu szefów policji straciło swoje wysokie stanowiska i przywileje, zatem bez politycznej protekcji jego kariera w policji, jak i w całym sądownictwie, była skończona. A jedynym, który zapewniał mu taką protekcję, był Stenberg.

Przejrzał więc blef i nie dał Wallinowi wymarzonego stanowiska. A Wallin nie mógł zrobić nic, żeby temu zapobiec. Jednak już po trzech dniach znów pojawił się w gabinecie Stenberga, ze służalczym uśmiechem przyklejonym do ust i niebieską teczką pod pachą. Ale wtedy Stenberg zaczął już wątpić, czy w ogóle istniały jakieś ślady krwi.

Zastanawiał się, czyby nie pójść na całość i nie zwolnić Wallina. Albo jeszcze lepiej: przydzielić mu jakieś nudne śledztwo i pozwolić, by jego kariera powoli zgasła. Obciął mu już budżet i zadbał o to, by musiał się pozbyć wszystkich współpracowników. Wystarczyłby jeden podpis, żeby mieć go z głowy.

Jednak ta niebieska teczka, którą nosił Wallin, wciąż była sygnałem ostrzegawczym. Jeśliby został całkowicie upokorzony, istniało ryzyko, że zacznie rozmawiać z Johnem Thorningiem. Wyjawi mu, że Stenberg od wielu lat żył w potajemnym związku z córką Johna i że co najmniej podejrzewa, iż był przy niej, gdy Sophie odebrała sobie życie.

Stenberg bał się możliwości, że jego dawny mentor stanie się jego wrogiem. Nadal potrzebował poparcia Johna, zwłaszcza że ten był sekretarzem generalnym Izby Adwokackiej. Tak więc Wallin, przynajmniej na razie, musi dalej siedzieć w swoim pokoju.

Wallin wciąż gadał. Znajdował się właśnie w połowie jakiegoś długiego wywodu o procesach gnilnych zachodzących w wodzie. Coś o zwierzętach strefy dennej żywiących się martwymi ciałami.

Stenberg nie potrafił odsunąć myśli o Sophie, o tym, że jej piękne szczupłe ciało leży w trumnie zakopanej w ziemi. Jej skóra i tkanki powoli się rozpuszczają. O ile nie dobrały się już do niej robaki.

Natychmiast zrobiło mu się niedobrze. Szybko wstał i podszedł do jednego z okien. Słupy dymu z kominów statków na nabrzeżu pochylały się w podmuchach wiatru znad zatoki Riddarfjärden.

Zaledwie kilka metrów za oknem zawisła mewa. Prawie się nie poruszała. Wpatrywała się w niego pustymi, martwymi oczami.

Gdy Oscar Wallin zamykał drzwi swojego gabinetu, uderzył zegarkiem o klamkę. Rozległ się niepokojący dźwięk. Kupił go sobie na Gwiazdkę; patek philippe, dokładnie ten sam model, jaki nosił Jesper Stenberg. Zanim usiadł za biurkiem, sprawdził przejęty, czy szkiełko zegarka nie uległo uszkodzeniu. Jego matka skomentowała ten zegarek parę tygodni temu, gdy jedli razem obiad. „Prezent – powiedział jej – za zasługi w pracy”. „Od ministra?” – spytała, ale ton jej głosu zdradzał, iż wiedziała, że tak nie jest. Nie wpadł w tę pułapkę.

Sześć lat temu załatwił jej mieszkanie w Gärdet. Kilka kroków od niego. Zabrał ją z tego ponurego przedmieścia, na które skazał ich ojciec, do trzypokojowego mieszkania o powierzchni dziewięćdziesięciu metrów kwadratowych z widokiem na centrum Sztokholmu. Musiał pociągnąć za mnóstwo sznurków, żeby do tego doprowadzić, ale temu mieszkaniu oczywiście daleko było do wielkiej profesorskiej willi, co zresztą matka wytknęła mu już po kilku minutach.

Przez cały ten czas, gdy dorastał, ona czekała. Co wieczór zmuszała go, by przebierał się do kolacji. Mówiła mu: „Zobaczysz, niedługo twój tata zadzwoni i musisz mi obiecać, że będziesz wtedy grzecznym chłopcem”.

To, że profesor zamienił ją na kobietę młodszą od niej o piętnaście lat i że w willi mieszkała teraz jego nowa rodzina, nic dla niej nie zmieniało. Wciąż czekała, wciąż miała nadzieję. Nic, co syn dla niej robił, nie mogło zastąpić tego, co jej odebrano.

Jako nastolatek jeździł czasem do ich dawnego domu. Zakradał się przez furtkę do ogrodu, stał w ciemności i patrzył w wielkie okna. Dom, w którym nie był już mile widziany. Idealna rodzina, do której nie należał. Ojciec, matka, córka i syn. I golden retriever, który nie miał dość rozumu, by szczekać, gdy przyłapywał go w ogrodzie. Lizał go tylko po ręce i głupawo merdał ogonem, jakby oczekiwał, że się z nim pobawi.

Od czasu do czasu sprawdzał informacje o nowej rodzinie ojca. Jego przyrodnie rodzeństwo pokończyło dobre szkoły, podróżowało po całym świecie i studiowało za granicą. W odróżnieniu od niego ci młodzi ludzie nie musieli zaciągać kredytów na studia, dorabiać ani chodzić na wieczorne kursy, jedząc bułki z serem i pijąc kawę z termosu. A mimo to byli tylko zwykłymi trutniami. Idiotami, którym brakowało jakiejkolwiek motywacji, by dokonać w życiu czegokolwiek ważnego.

On zawsze wiedział, że jest inny. Że są mu pisane wielkie rzeczy. Pod tym względem on i Jesper Stenberg byli do siebie dość podobni. Nie zadowalało ich to, że po prostu są. Wiedzieli, że nie są stworzeni do takiego życia, jakie wiedzie większość ludzi. Wytyczali sobie ambitne cele i robili, co trzeba, by je osiągnąć. Jeszcze do niedawna Jesper był dla niego wzorem. Człowiekiem, którego uważał za mentora. Teraz wszystko się zmieniło. Nie był w stanie zrozumieć, że Stenberg mianował Evę Swensk na stanowisko komendanta głównego policji, dlatego żeby zapewnić sobie poparcie w partii. Poczuł się zdradzony, odrzucony, tak jak wtedy, gdy był nastolatkiem. Okazał się przy tym na tyle głupi i niezdarny, by próbować zmusić Jespera, aby ten zmienił zdanie. I od tego czasu ich przyjaźń nie była już taka jak dawniej.

Wallin pragnął tylko pokazać swojemu szefowi, jak daleko sięga jego lojalność. Że jest właściwym człowiekiem do tego, by strzec tajemnic Stenberga. I jako komendant główny policji będzie mógł robić to jeszcze lepiej. Stenberg jednak źle zrozumiał jego intencje i odebrał mu niemal wszystko, co Wallinowi udało się zbudować. Zadania, personel, całą władzę, która sprawiała, że koledzy się go bali. Ci sami koledzy, którzy wcześniej błagali go o pięciominutowe spotkanie, teraz dystansowali się od niego albo wręcz otwarcie z niego drwili.

Jego relacje z ministrem sprawiedliwości poważnie ucierpiały, nie dało się temu zaprzeczyć, choć usilnie starał się je naprawić. Na różne sposoby próbował dyskretnie sugerować Stenbergowi, że jego sekrety nadal są w dobrych rękach i że może mu ufać. Najwyraźniej jednak ta taktyka prowadziła donikąd; świadczyła o tym choćby rozmowa, którą przed chwilą odbyli.

Mimo to wciąż pracował w Ministerstwie Sprawiedliwości. A to oznaczało, że nadal miał szansę. Spojrzał na wiszący na ścianie, oprawiony w ramki cytat z Roberta Kennedy’ego.

Only those who dare to fail greatly can ever achieve greatly³.

Nie udało mu się. Taka była prawda. Nie został jednak pokonany. W ten czy inny sposób uda mu się wspiąć z powrotem na szczyt. Wyżej, niż ktokolwiek mógł sobie wyobrazić. Koledzy i wszyscy ci, którzy na przestrzeni lat go nie doceniali, będą mieli powody, żeby tego pożałować. Już dość długo lizał rany i grał usłużnego pomocnika. Najwyższa pora spróbować nowej strategii.

Wyszukał wizytówkę w górnej szufladzie biurka, sięgnął po telefon i wybrał bezpośredni numer zapisany na odwrocie.

Mężczyzna odebrał po drugim sygnale. Krótkie, pewne siebie szczeknięcie:

– John Thorning.

– Dzień dobry, tu nadintendent Oscar Wallin. Chciałem zapytać, czy ma pan czas na to spotkanie, o którym rozmawialiśmy.

Rozdział drugi

Gabinet komisarza Pärsona był dwukrotnie większy od pokoju służbowego Julii. Mimo to wydawał się mniejszy. Może wynikało to z wielkiego cielska właściciela gabinetu, a może ze stert najróżniejszych dokumentów, zawalających niemal całą dostępną powierzchnię. Albo po prostu z wyraźnego zapachu potu, który zdawał się wypierać tlen.

– To nie jest David Sarac. – Pärson popukał pożółkłym paznokciem w portret.

– Skąd możesz być taki pewien, że… – zaczęła Julia.

Pärson przerwał jej, unosząc mięsistą dłoń.

– Po pierwsze, w odróżnieniu od innych w tym pokoju, jestem policjantem wystarczająco długo, by wiedzieć, że na takich portretach nie można się nigdy oprzeć. Na przestrzeni lat widziałem ich chyba ze sto, a po złapaniu sprawcy zawsze się okazywało, że w rzeczywistości wyglądał inaczej.

– Ale to coś innego – zauważył Amante. – To nie jest portret pamięciowy oparty na zeznaniach świadków, tylko na tomografii i pomiarach czaszki…

– Którą przy pomocy przekupstwa wyciągnąłeś z zakładu medycyny sądowej – przerwał mu Pärson. – Tak, ta część waszego wywodu była szczególnie interesująca. W protokole znajdzie się kilka niezłych „perełek”, Amante. Naruszenie regulaminu, dwa przypadki przekupstwa… Nieźle jak na pierwszy tydzień pracy. – Pärson wyszczerzył zęby i opadł na oparcie krzesła. – Ale nie martw się. Chciałeś dobrze, a poza tym mam układ z twoim ojczymem – dodał uspokajającym tonem. – Tylko od tej pory miej się na baczności, zrozumiano? Nie mogę cię ciągle chronić.

Amante skinął lekko głową.

– Ale Amante ma rację, to wcale nie to samo, co zwyczajny portret pamięciowy… – zaoponowała Julia.

Nie zdążyła powiedzieć nic więcej, bo Pärson znów uniósł tłuste łapsko.

– Istnieje drugi i chyba jeszcze ważniejszy powód, dla którego to nie może być David Sarac. Bo tak się składa, że dokładnie wiem, gdzie on teraz przebywa.

Julia siedziała z otwartymi ustami.

– Ach tak – wydusiła z siebie w końcu. Wymieniła szybkie spojrzenia z Amante.

– Odkąd Sarac wyszedł zimą ze szpitala, siedzi w ośrodku dla pacjentów z zespołem stresu pourazowego – wyjaśnił Pärson. – Ledwie jest w stanie o własnych siłach chodzić, stać i mówić, a i to nie za długo. To dlatego nie czytaliście żadnych wywiadów z tym bohaterskim policjantem. Po prostu nie jest w stanie przebywać wśród ludzi, bo dostaje wtedy ataków paniki, ślini się i sra w gacie.

– I jesteś tego całkowicie pewny? – zapytała Julia.

– Owszem. Oddział zamknięty. Minie wiele lat, zanim Sarac wyjdzie z wariatkowa. O ile w ogóle wyjdzie. Zatem nie mógł znajdować się w lutym w pobliżu Källstavik, a co za tym idzie, nie mógł zostać zamordowany, a jego ciała nie poćwiartowano i nie zatopiono w zatoce. Poza tym sprawdziłem to trafienie DNA, po którym Säpo tak się napaliło, żeby przejąć sprawę. Sześćdziesiąt pięć procent zgodności to jakaś chała. Oznacza to tylko tyle, że istnieje większe prawdopodobieństwo, iż ofiara znajdowała się na Skarpö, niż że jej tam nie było. Ja i komendant policji kryminalnej hrabstwa chętnie pozostawimy tego typu domysły i ogólne spekulacje naszym przyjaciołom trepom.

Julia zagryzła wargę. Spodziewała się, że kiedy Pärson usłyszy, co mieli mu do powiedzenia, z wrażenia spadnie z krzesła. Tymczasem on siedział sobie po drugiej stronie biurka, jak gdyby nigdy nic, i uśmiechał się do nich z wyższością. Jakby byli stukniętymi zwolennikami teorii spiskowych.

Znów spojrzała na zrekonstruowany portret, potem na Amante. Zauważyła, że unikał jej wzroku. Czy mogli się aż tak pomylić? Ale ten makabryczny grymas denata, obraz, który miała w głowie, mówił co innego. Bez względu na to, co twierdził Pärson, ofiarą był David Sarac. Tylko jeszcze nie potrafiła tego udowodnić.

– Posłuchaj no, Gabrielsson. – Głos Pärsona brzmiał teraz życzliwiej, prawie po ojcowsku. – Jesteś dobrą policjantką, powiedziałbym nawet, że jedną z najlepszych. Za parę lat przejdę na emeryturę, sprzedam mieszkanie, wyniosę się do Tajlandii i zachlam się na śmierć, popijając drinki z parasolkami. Jeśli dobrze rozegrasz swoje karty, to piękne biurko będzie wtedy twoje. Ale jeśli szef policji hrabstwa dowie się cokolwiek o tej sprawie z głową denata, to… no cóż… sama jesteś na tyle bystra, żeby dopowiedzieć sobie resztę. Kollander strasznie się boi o swoją reputację, zwłaszcza teraz, gdy czeka na to, żeby komendant główny nagrodził go za zasługi. Pozbędzie się ciebie szybciej, niż zdążysz powiedzieć „dupoliz”. – Pärson przekrzywił lekko głowę. – Znam cię, Gabrielsson. Wiem, o co ci chodzi. Jeśli to miałoby cię uszczęśliwić, mogę zmienić kod sprawy. Zrobić tak, żeby wyglądało na to, że zajmował się tym któryś z tych pijaczków z głębi korytarza, zanim sprawy nie przejęło Säpo. W ten sposób nie popsujesz sobie statystyk.

Nie odpowiedziała.

– Dobra, to tak zrobimy – zadecydował Pärson. – Zadbaj tylko o to, żeby szybko i dyskretnie odwieźć tę pieprzoną głowę do zakładu medycyny sądowej. Niech się tym zajmie nasz szalony pan łapówkarz, ty poczekaj w samochodzie. – Wyszczerzył zęby, śmiejąc się z własnego dowcipu. – Gdy tylko głowa znajdzie się tam, gdzie trzeba, wracajcie do domu i zróbcie sobie wolny weekend. Obiecuję ci, że w poniedziałek sama będziesz mogła sobie wybrać, w jakie świeżutkie morderstwo wbijesz zęby. I tym zakończymy ten drobny epizod. Co ty na to, Gabrielsson?

Ochroniarz – Stenbergowi wydawało się, że nazywa się Becker – otworzył drzwi samochodu. Mężczyzna przez cały czas miał odwróconą głowę, skupiał wzrok na otoczeniu. Stenberg wysiadł z samochodu i przeciągnął się, by rozprostować kości. Osłonił ręką oczy i spojrzał ponad wodą w stronę Muzeum Vasa i parku rozrywki Gröna Lund. Chodnikiem przechodziły akurat dwie młode kobiety w krótkich letnich sukienkach i w butach na wysokich obcasach. Jedna z nich uśmiechnęła się do niego i mimowolnie odpowiedział jej uśmiechem. Bo niby czemu nie? Było piątkowe popołudnie, dzień pracy dobiegł końca, świeciło słońce, a Sztokholm pokazywał się ze swojej najlepszej strony.

W restauracji przy stoliku czekała na niego Karolina.

– Cześć, kochanie – powiedział jej na powitanie i schylił się, żeby ją pocałować.

Odchyliła lekko głowę, żeby pocałował ją w policzek zamiast w usta.

– Już złożyłam zamówienie. Filet cielęcy dla nas obojga. Z sałatką zamiast zapiekanki ziemniaczanej. – Podniosła wzrok i zauważyła jego minę. – Zapinasz pasek o jedną dziurkę dalej i kamera wczoraj wychwyciła, że przytyłeś parę kilo.

Kiwnęła lekko głową w kierunku jego brzucha, odsłaniając przy tym równe, idealnie białe zęby między wargami czerwonymi od szminki, której przed chwilą nie pozwoliła mu rozmazać. Stenberg wiedział, że miała rację. Karolina była jego opoką, jedyną osobą, której mógł całkowicie ufać. Była silna, w każdym tego słowa znaczeniu.

Usiadł i rozłożył na kolanach grubą płócienną serwetkę; wypił łyk wody.

– Jak ci minął dzień? – zapytał.

– Dobrze. Telefon dzwoni non stop. Próbowały mnie zwerbować dwie organizacje charytatywne, a zaproszenia na lunch sypią się jedno za drugim. Jeśli to dłużej potrwa, niedługo będę musiała zatrudnić asystentkę. – Karolina mrugnęła do niego.

– Jeśli chcesz, mogę poprosić, żeby ktoś się tym zajął.

– Jeszcze na to za wcześnie. Asystentka znaczyłaby, że uprzedzamy bieg wydarzeń.

Pojawił się kelner z ich przystawkami. Gruby dywan i cichy gwar pozostałych gości niemal tłumiły odgłos jego kroków.

– Masz rację – stwierdził Stenberg, gdy kelner już odszedł. – Po prostu martwię się o ciebie.

Karolina poklepała go po dłoni.

– Poradzę sobie – zapewniła go. – A teraz jedz. Ta cielęcina jest ponoć fantastyczna.

Stenberg odpowiedział jej uśmiechem. Naraz poderwał głowę, gdyż przez przeszklone drzwi od strony Strandvägen weszło dwóch znajomych mężczyzn. Przystanęli przy pulpicie kierownika sali. Jednym był Oscar Wallin, drugim John Thorning. Śmiali się, jakby któryś z nich przed momentem powiedział coś dowcipnego. Zachowywali się jak starzy przyjaciele i nagle Stenberg poczuł, jak opuszcza go dobry humor.

– No nie, jak miło was tu widzieć! – powiedział John Thorning z miną wyrażającą zdziwienie.

– Tak, co za niespodzianka. – Karolina powtórzyła swoją sztuczkę z odchylaniem głowy, by Thorning mógł pocałować ją w oba policzki. – Szmat czasu. Co u ciebie i u Margarety?

John Thorning odpowiedział coś, czego Stenberg nie usłyszał. Był bez reszty pochłonięty panowaniem nad sobą, by nie spojrzeć ze złością na Wallina.

– Nie wiedziałem, że ty i John się znacie – powiedział.

– O tak, czasem wymieniamy parę słów. John zaproponował, żebyśmy przy jakiejś okazji zjedli razem kolację, i akurat dziś miał chwilę czasu. – Wallin wskazał głową na Thorninga.

– Tak, chciałem osobiście podziękować Oscarowi za to, co zrobił zimą. To śledztwo uzupełniające w sprawie… – Thorning machnął lekko ręką – …tragicznej śmierci Sophie. Wspominałeś mi przecież, że to Wallin pomógł wyjaśnić kwestie, które nie dawały mi spokoju. Pomyślałem więc, że mógłbym chociaż zaprosić go na kolację. Ale Oscar nie dawał mi okazji, więc aż do dziś nic z tego nie wyszło. – Poklepał po ramieniu Wallina. – A tak w ogóle to dobry pomysł, by zjeść w piątek wczesną kolację. Dzięki temu weekend wydaje się trochę dłuższy, prawda? A do tego prom na Sandhamn odpływa właśnie stąd, więc wcześnie będę w domu.

Stenberg zmusił się do uśmiechu. To spotkanie oczywiście nie było przypadkiem. Wallin z pewnością sprawdził jego plan dnia u Jeanette. Będzie musiał z nią o tym porozmawiać.

– Nie będziemy ci dłużej przeszkadzać, Jesper – powiedział John Thorning. – Ty i Karolina na pewno potrzebujecie trochę czasu dla siebie, a Oscar i ja mamy tyle do omówienia. Naprawdę, ciekaw jestem twoich planów. Powinniśmy się kiedyś spotkać. I to niedługo. Poproszę moją sekretarkę, żeby zadzwoniła do Jeanette.

Uścisnęli sobie dłonie i Stenbergowi z najwyższym trudem udało się zmusić, by wycisnąć z siebie jeszcze jeden uśmiech.

– John dobrze się prezentuje – stwierdziła Karolina, gdy już usiedli. – Wygląda na to, że zostawił już za sobą tę smutną historię z Sophie.

Coś w jej głosie przykuło uwagę Stenberga. Ledwie zauważalny ton, tak nieznaczny, że nie był nawet do końca pewien, czy rzeczywiście go usłyszał. Przyjrzał się żonie, ale wyglądała dokładnie tak jak zwykle. Uśmiechnęła się do niego. Jasnoczerwona szminka, białe zęby. Przez ułamek sekundy wydawało mu się, że to Sophie siedzi na krześle naprzeciw niego. Patrzy na niego martwymi oczami. Wzdrygnął się i kilka razy zamrugał, żeby obraz znikł.

– Źle się czujesz, Jesper? – spytała jego żona.

Julia siedziała z rękoma opartymi o kierownicę i przeglądała swoją komórkę. Obie boczne szyby były opuszczone, by letni upał nie zmienił samochodu w piekarnik. Mimo to czuła, że bluzka przykleiła się jej do ciała w dole pleców. Włączyła silnik i klimatyzację. W tej samej chwili zobaczyła, że Amante wychodzi z zakładu medycyny sądowej.

Podczas jego nieobecności zdążyła wykonać cztery rozmowy telefoniczne. Wszystkie z równie mało satysfakcjonującym skutkiem. Nikt nie potrafił jej powiedzieć, gdzie jest leczony David Sarac. Albo raczej gdzie był leczony, zanim ktoś go zamordował, poćwiartował i wrzucił do jeziora Melar. Bo wciąż była przekonana, że to oni mają rację, a Pärson się myli.

– Załatwione? – spytała.

– Tak. – Amante opadł na miejsce pasażera i zatrzasnął drzwi. – Mój przyjaciel obiecał, że włoży tę głowę do pustej przegrody w chłodni. W najbliższych dniach któryś z jego kolegów ją znajdzie i zadzwoni do Säpo. Co za przykra pomyłka, bla, bla, bla…

– I ile cię kosztowało to niewielkie tangente?

– Naprawdę chcesz to wiedzieć?

Julia nie odpowiedziała. Uruchomiła silnik i powoli wyjechała z parkingu. Stłumiła impuls, by docisnąć pedał gazu i zmusić Amante, by chwycił się klamki.

– Zamierzasz mi wyjaśnić, co miał na myśli Pärson? – spytał Amante po kilku minutach ciszy.

– Co takiego? – mruknęła.

– Mówił coś o twoich statystykach.

Zerknęła na niego, ale ani jego spojrzenie, ani ton nie świadczyły o tym, by się z niej nabijał. Oczywiście najlepiej byłoby milczeć. Posłuchać rady Pärsona, pozbyć się tej pechowej sprawy i zostawić wszystko za sobą.

– Jeśli chodzi o morderstwa, mam najwyższy procent rozwiązanych spraw – odparła jednak. Sama usłyszała dumę w swoim głosie.

– W wydziale kryminalnym?

Pokręciła głową.

– W całym kraju. Niemal wszystkie sprawy, które prowadziłam, zostały rozwiązane.

Odwrócił się w jej stronę. Dostrzegła jego pełną powątpiewania minę.

– To znaczy, rozwiązane ze strony policji – dodała. – Nie we wszystkich zapadły wyroki skazujące. W dwóch przypadkach sprawcy nie żyją. W dwóch kolejnych uciekli za granicę i nie da się ich pociągnąć do odpowiedzialności karnej. A w jednym przypadku… W jednym przypadku sprawcę niestety uniewinniono w sądzie apelacyjnym. – Zagryzła wargę. Zastanawiała się, czy nie wspomnieć o tym, że wyrok uniewinniający wynikał z wyjątkowej nieudolności prokuratora, ale dała sobie spokój. – Ale tak czy inaczej, zakończyłam wszystkie śledztwa. Odpowiedziałam na pytania i doszłam do tego, co się wydarzyło, kto i co zrobił i dlaczego.

– Rozumiem. Czyli Pärson zamierza pomajstrować trochę przy papierach, żeby nie zepsuć ci statystyk.

– Coś w tym stylu – mruknęła.

– To dobrze – stwierdził Amante tonem, który świadczył o tym, że bynajmniej tak nie uważa. W aucie zapadło milczenie. Przyglądał jej się uważnie.

Julia zatrzymała wóz na czerwonym świetle. Nadal wpatrywała się prosto przed siebie, unikając jego spojrzenia. Wyglądało jednak na to, że czytał jej w myślach.

– Dalej uważasz, że to Sarac jest naszą ofiarą, prawda?

Przyłapała się na tym, że znów zagryzła wargę. Powinna się pozbyć tego nawyku.

– Nie widziałam jeszcze żadnych dowodów na to, że nią nie jest. Wprawdzie Pärson twierdzi, że Sarac siedzi gdzieś na oddziale zamkniętym, ale na ile go znam, to nawet się nie pofatygował, żeby zadzwonić i to sprawdzić. O ile w ogóle wie, do kogo się powinien zwrócić w tej sprawie. Sama obdzwoniłam trochę ludzi, ale wygląda na to, że nikt nie wie, gdzie przebywa Sarac. – Odwróciła głowę w stronę Amante. – A ty? Co zamierzasz? – zapytała.

– Właśnie chciałem cię spytać, czy masz jakieś plany na weekend. – Znowu uśmiechnął się zagadkowo i przez chwilę wydawało jej się, że chciał ją gdzieś zaprosić.

– Jak to? – spytała ostrzej, niż zamierzała.

– No cóż, jeśli masz wolne, może będziesz miała ochotę przejechać się na północ?

– Niby dokąd?

– Przyjedź po mnie jutro o pierwszej, wszystko ci opowiem.

Stojący za nimi samochód zatrąbił i Julia zdała sobie sprawę, że światło zdążyło się już zmienić na zielone.

Rozdział trzeci

Cztery godziny monotonnej jazdy samochodem. Tak wyglądało, jak dotąd, sobotnie popołudnie Julii. Podrzędne drogi, świerkowe lasy i siatki chroniące przed zwierzyną na poboczach.

Niezupełnie tak wyobrażała sobie weekend. Zamierzała potrenować, przeczytać książkę, której nigdy nie udawało się jej dokończyć, pójść do kina albo robić którąś z innych rzeczy pomagających jej przetrwać weekendy bez pracy. Zamiast tego siedziała za kierownicą i zerkała na Amante, śledzącego GPS na ekranie swojego smartfona.

– Skręć tutaj w prawo. – Amante wskazał na jakąś nieoznaczoną boczną drogę. – Kilometr wiejską drogą i będziemy na miejscu.

– Dobra.

Zastanawiała się, jak zdobył adres domu opieki. Spytała go nawet o to, gdy wsiadł do jej samochodu przed bramą swojej kamienicy. Ale jak zwykle odpowiedział jej tym swoim wieloznacznym lekkim uśmiechem.

Jakieś pół godziny temu zatrzymali się na stacji benzynowej, żeby przyjrzeć się mapie i zobaczyć, co smartfon Amante będzie mógł im powiedzieć o celu ich podróży. Na zdjęciu satelitarnym widniał dwuskrzydłowy, przypominający dworek budynek. Otaczał go duży park, ciągnący się aż do niewielkiego jeziorka. Na dużym zbliżeniu dało się odróżnić mury i ogrodzenia otaczające całą posiadłość. Ale teraz, gdy zbliżali się do zakładu, nie było widać nic prócz części muru, stróżówki i dużej żelaznej bramy. Za nią dało się dostrzec tylko wysokie, stare drzewa w parku.

Julia powoli wjechała na parking dla gości i wyłączyła silnik.

Według Google ten zakład zbudowano początkowo z przeznaczeniem na sanatorium. W późniejszych latach mieścił się tu także uniwersytet ludowy i dom spokojnej starości. Artykuł w gazecie sprzed pięciu lat wspominał, że placówka zmieniła właściciela i została przekształcona w dom opieki, i to właściwie było wszystko, co można było znaleźć na jej temat. Nie udało się im znaleźć nawet numeru do centrali, więc bez względu na to, jaką działalność tutaj prowadzono, nie chciano zwracać na siebie uwagi, co samo w sobie wydawało się całkiem sensowne, jeśli leczyło się pacjentów z zespołem stresu pourazowego. Strażniczka za szybą też okazała się niezbyt otwarta i chętna do pomocy.

– Przykro mi. – Głośnik zamontowany w pancernej szybie nadawał jej głosowi metaliczne brzmienie. – Wszyscy odwiedzający muszą zgłaszać wizytę z wyprzedzeniem. Takie są zasady.

Amante uniósł wyżej swoją legitymację i przycisnął ją do szyby stróżówki.

– Mówiłem przecież, jesteśmy z policji. Prowadzimy śledztwo. Musimy się spotkać z Davidem Sarakiem. To bardzo ważne.

– Jeśli to takie ważne, to powinniście byli uzgodnić to z lekarzem naczelnym. Umówić się na wizytę. Poza tym nie jest pan policjantem, na pańskiej legitymacji jest napisane „pracownik cywilny”.

Amante gwałtownie wciągnął powietrze, ale zanim zdołał powiedzieć coś więcej, Julia położyła mu rękę na ramieniu. Wykłócanie się ze strażnikami nigdy nie było dobrym pomysłem. Aż za dobrze znała ten typ. Ważniacy, którzy dostali odrobinę władzy i wykorzystywali ją, jak tylko się dało. Podeszła bliżej i przysunęła swoją legitymację do szyby, tak jak wcześniej zrobił Amante.

– Ja jestem policjantką – powiedziała. – I tak jak mówił mój kolega, musimy się koniecznie spotkać z jednym z pacjentów. Nazywa się David Sarac.

Strażniczka pochyliła się w stronę szyby. Odczytała jej nazwisko z legitymacji.

– Proszę posłuchać, pani inspektor… Gabrielsson. Widzi pani te tabliczki? – Wskazała na żółty prostokąt z czarnym tekstem, wiszący nad jej głową. Potem na drugi, podobny, umieszczony na żelaznej bramie kawałek dalej. – To obiekt chroniony. To znaczy, że nieupoważnionym wstęp jest wzbroniony. Bez wyjątków. A ponieważ ani pani, ani pani kolegi nie ma na liście, jesteście nieupoważnieni, nieważne, czy z legitymacją policyjną, czy bez. Takie są tutaj zasady i już z mniej ważnych powodów zwalniali tu pracowników.

– Co to za cholerny dom opieki, który ma status obiektu chronionego… – zaczął z pasją w głosie Amante.

Nagłe podenerwowanie kolegi zdziwiło Julię. Ścisnęła jego ramię. Zmusiła, by umilkł w połowie zdania. Strażniczka wpatrywała się w niego ze złością.

– Opiekujemy się tutaj żołnierzami, ludźmi, którzy byli na wojnie. Według opinii wydanej przez Säpo istnieje zagrożenie obiektu.

Amante otworzył usta, żeby coś odpowiedzieć. Julia znów ścisnęła jego ramię, tym razem mocniej. Co z nim było nie tak?

– Zasady to zasady – powiedziała do strażniczki. – Oczywiście rozumiemy, że wykonuje pani tylko swoją pracę. Proszę wybaczyć mojemu koledze, prowadzimy śledztwo w dość poważnej sprawie. Duża presja.

Zerknęła w stronę żelaznej bramy. Wisząca na niej tabliczka była jaskrawożółta, nie zdążyła wyblaknąć od słońca. Drut kolczasty na zwieńczeniu muru też wyglądał na nowy.

– Zadzwonimy do lekarza naczelnego i wrócimy jutro. – Pchnęła Amante kilka kroków w stronę samochodu, po czym się odwróciła i zapytała: – A właśnie, od jak dawna ten dom opieki ma status obiektu chronionego?

– Od zeszłej zimy – odpowiedział metaliczny głos.

– Pamięta pani może, od którego miesiąca?

Strażniczka z irytacją spojrzała na Julię, potem na Amante.

– Od początku marca. A czemu pani pyta?

– Och, bez jakiegoś konkretnego powodu. Byłam po prostu ciekawa. Dziękujemy za pomoc. – Julia kiwnęła głową, dając Amante znak, żeby wsiadł do samochodu. Odczekała, aż oboje zatrzasną drzwi, żeby coś powiedzieć. Amante ją jednak ubiegł.

– Przyjazd tutaj był trochę strzałem w ciemno, mówiłem ci to od początku. Ale może poczekamy, aż się ściemni…

– I co zrobimy? – ucięła Julia. – Przejdziemy przez mur? Wyważymy jakieś drzwi i stłuczemy na chybił trafił kilka okien? – Pokręciła głową. – Nie mamy pojęcia, jak wygląda wnętrze tego budynku. A poza tym, jeśli jest tak, jak podejrzewamy, i to Sarac jest naszym denatem, szukamy kogoś, kogo tam w środku nie ma.

Amante pomarkotniał.

– Przepraszam, że niepotrzebnie cię tutaj ciągnąłem. Mogliśmy poczekać do poniedziałku, mogłem poprosić mojego znajomego, żeby załatwił mi numer do lekarza naczelnego. Za bardzo się napaliłem…

Julia uniosła dwa palce, nakazując mu milczenie. Żelazna brama placówki powoli się otworzyła. Wyjechał przez nią samochód, za nim kolejny. I motocykl. Pojazdy się zatrzymały i ze stróżówki wyszedł mężczyzna w uniformie, żeby zajrzeć do bagażników i na tylne siedzenia. Zmusił nawet motocyklistę, żeby ten podniósł szybę w kasku i się wylegitymował, zanim przepuścił całą grupę.

Pojazdy minęły ich zaparkowany wóz. W pierwszym samochodzie siedziało dwóch mężczyzn, w drugim samotna kobieta. Płci motocyklisty nie sposób było ustalić. Wszystkie trzy pojazdy skręciły w lewo na rozstajach kawałek dalej.

– Są bardzo skrupulatni przy bramie – mruknęła Julia. Zerknęła na zegar. Kwadrans po piątej. Pewnie zmiana personelu. Nagle przyszedł jej do głowy pewien pomysł. Przekręciła kluczyk w stacyjce, ruszyła gwałtownie i pojechała drogą w ślad za dwoma samochodami i motocyklem.

Dogonili motocykl tuż przed wjazdem do niewielkiej miejscowości, w której stało ledwie kilkanaście niskich parterowych domów i stacja benzynowa. Motocyklista zjechał na stację i podszedł do kiosku z hot dogami. Julia, nie odzywając się do Amante, wysiadła z samochodu. Podeszła prawie do samego okienka, a potem wyjęła komórkę, udając, że odbiera jakieś połączenie. Motocyklista, jak się okazało mężczyzna około pięćdziesiątki, zdążył tymczasem zdjąć hełm i gawędził z dwukrotnie od niego młodszą i dość ładną kobietą pracującą w kiosku, która przygotowywała jego zamówienie. Zapach fast foodu przypomniał Julii, że od dawna nie miała nic w ustach.

Odczekała, aż mężczyzna odbierze zapakowaną w folię paczuszkę, włoży kask i odjedzie, a potem podeszła do okienka.

– Dzień dobry – powiedziała.

Kobieta za ladą odpowiedziała na jej pozdrowienie.

– Stali klienci, co? – Julia kiwnęła głową w stronę znikającego motocyklisty. – Dopiero co wyszłam z domu opieki. To tamtejszy personel mi poradził, żebym tutaj przyjechała.

Uśmiechnęła się, próbując wyglądać na sympatyczną i niegroźną. Udała, że czyta coś w menu.

– No cóż… – Młoda kobieta przeciągała odpowiedź, ale uśmiech Julii chyba ją przekonał. – Można to tak ująć. Niektórzy z nich zatrzymują się tutaj prawie co wieczór.

– To najlepsze miejsce, żeby wieczorem wpaść na hamburgera, tak mi mówiła ta dziewczyna ze stróżówki. Znasz ją może? Jasne włosy, dość wysportowana. Trochę opryskliwa.

– Mia. O tak, potrafi być dość ostra. – Kobieta uśmiechnęła się krzywo, a Julia zrobiła taką samą minę.

– Właśnie, Mia. Tak ma na imię. Bystra dziewczyna. Ale chyba nieźle się tutaj orientujesz. Wiesz, kto gdzie pracuje.

– To bardzo mała miejscowość, wszyscy wszystkich znają. Lekarze mieszkają w mieście, ale większość pozostałego personelu jest stąd.

– Nie wiesz, czy ostatnio ktoś nie przestał tam pracować? – spytała Julia. – Ktoś, kto zrezygnował z pracy zimą albo coś koło tego?

Znów zaryzykowała, bazując na tym, co powiedziała wcześniej ta strażniczka, Mia: „Już z mniej ważnych powodów zwalniali tu pracowników”. Ale rozbiegane spojrzenie jej rozmówczyni natychmiast upewniło Julię, że jej domysły są słuszne.

Pochyliła się nad ladą i podsunęła jej swoją legitymację. Oczy kobiety stały się okrągłe.

– Musimy jak najszybciej porozmawiać z tą osobą.

Mężczyzna spoglądający na nich przez uchylone drzwi miał na sobie gacie, T-shirt i brudny szlafrok, choć było już późne popołudnie. Jego oczy były zaczerwienione, a na ganku rozeszła się słodkawa woń dymu, którą Julia świetnie znała. Ostrożnie chwyciła klamkę od zewnątrz.

– Eskil Svensson?

– O co chodzi?

– Przywiozłam jedzenie od Isy z kiosku. – Podsunęła mu pod nos reklamówkę. Wydobywający się z niej zapach sprawił, że zaburczało jej w brzuchu.

Mężczyzna w szlafroku wydawał się co najmniej równie głodny jak ona. Wyciągnął rękę po reklamówkę, drugą trzymając klamkę.

W tej samej chwili Julia szarpnęła drzwi. Mężczyzna stracił równowagę, runął na ganek i wylądował u ich stóp. Zanim zdążył zareagować, wcisnęła mu kolano w kark i wykręciła rękę na plecy. Mruknęła do Amante.

– Policja – powiedział Amante lekko podekscytowanym głosem. – Chcemy ci zadać kilka pytań.

Rozdział czwarty

– Dziewczynki oglądają telewizję. Pomyślałam, że pójdę pobiegać po Altorp, nie będzie mnie najwyżej godzinę. A potem możemy chyba spędzić razem miły wieczór?

Żona Stenberga weszła do gabinetu z filiżanką kawy w ręce. Postawiła ją w odpowiedniej odległości od klawiatury, pochyliła się i pocałowała go w głowę.

– Wyglądasz na zmęczonego. – Przeczesała palcami jego włosy, zmuszając go, by oderwał wzrok od monitora. – Coś się stało? Chcesz o czymś porozmawiać?

– Nie – mruknął Stenberg. – Po prostu dużo się dzieje naraz.

– Prokurator generalny znów robi problemy?

Rozkojarzony kiwnął głową i znów skupił wzrok na monitorze.

– Premier na ciebie liczy, Jesper. Teraz bardziej niż kiedykolwiek dotąd. Cała partia na ciebie liczy, więc nie możesz pozwolić, żeby przeszkodziły ci jakieś nieistotne sprawy. Szwecja już od dawna potrzebuje nowocześniejszego systemu prawnego. Inaczej ludzie będą stopniowo tracić zaufanie do systemu. Kontrakt między obywatelem a państwem, wszystko to, o czym tyle razy dyskutowaliśmy na studiach. Już wtedy miałeś wizję, przekonanie, które sprawiało, że ludzie zwracali na ciebie uwagę. Że ja zwróciłam na ciebie uwagę.

– Wiem, kochanie. Ale kiedy próbujesz reformować władze państwowe, masz ciągle pod górkę. Organy odwoławcze z prawej i z lewej zawsze mają coś do powiedzenia, wszyscy są przerażeni, że stracą wpływy.

– A Wallin? Nie może pociągnąć za ciebie tego wózka?

Stenberg poczuł, że jego rysy tężeją. Nawet tu, w domu, w jego gabinecie, jego sanctum, Wallin rzucał swój cholerny cień.

Karolina uniosła brwi.

– To Wallin jest problemem?

Szlag by to trafił. Po prostu za dobrze go znała. Dostrzegała najdrobniejsze zmiany w wyrazie jego twarzy. Słyszała nawet to, czego nie mówił. Trzymanie przez tyle lat w tajemnicy romansu z Sophie Thorning wymagało od niego całej siły woli i koncentracji. A mimo to zdał sobie właśnie sprawę, że gdyby Karolina postanowiła doprowadzić do konfrontacji i spytała go wprost, czy ją zdradzał, patrząc na niego tak jak teraz, prawdopodobnie nie potrafiłby skłamać. Na szczęście nigdy tego nie zrobiła.

Wciągnął powietrze i powoli wypuścił je ustami.

– O co chodzi? – Jej ton był idealny. Doskonała kombinacja niepokoju i troski. Karolina byłaby błyskotliwym adwokatem, ale postawiła jego karierę przed swoją. Wybrała rolę wspierającej żony i matki jego dzieci. Jej dziadek był ministrem spraw zagranicznych, jej ojciec, KE, jednym z najważniejszych ludzi w partii. Otworzyła przed nim drzwi, o których nie śmiał nawet marzyć. I czym jej za to odpłacił? Zdradą, niewiernością i kłamstwami.

Na kilka sekund powróciło uczucie z minionej zimy, przeświadczenie, że powinien jej opowiedzieć o wszystkim. Błagać ją o wybaczenie. Ale nie mógł tego od niej wymagać. To nie na nią powinien spaść ten ciężar.

– Oscar Wallin… – upił łyk kawy, by to, co zamierzał powiedzieć, nie było tak emocjonalne – ma wielkie ambicje. Sama go widziałaś z Johnem Thorningiem. Wallin buduje nowe sojusze i szczerze mówiąc, zaczynam wątpić w jego lojalność.

Karolina pochyliła się nad biurkiem.

– Wallin nie mógł zostać komendantem głównym policji. Tak ustaliliśmy. Ty, ja i tata. Mianowanie Evy Swensk zapewniło ci poparcie w partii, poparcie, którego będziesz w przyszłości potrzebował. Którego my będziemy potrzebować…

Przerwała i znów pogłaskała go po włosach. Lubił jej dłonie, choć ona sama za nimi nie przepadała. Te długie, silne palce. Dłonie kogoś, kto potrafi sobie poradzić prawie ze wszystkim.

– Teraz najważniejsze jest to, żebyśmy myśleli strategicznie. Musisz patrzeć na wszystko w szerszej perspektywie, nie skupiać się wyłącznie na tym, co tu i teraz. Jeśli ktoś jest przekonany, że jego cel jest słuszny, nie może się wahać, podejmując niewygodne decyzje. Musisz spoglądać dalej.

Zamknął oczy. Znał już tę sztuczkę i powoli zaczynała mu się nudzić. Usta Karoliny się poruszały, ale wydobywający się z nich głos należał do kogoś innego.

– Jeśli wygramy wybory, szef prawdopodobnie ustąpi na następnym dorocznym posiedzeniu. Odejdzie z powiewającym sztandarem. Jeśli przegramy… – Wysunęła krzesło i usiadła obok niego. – Jeśli przegramy, będzie musiał przyjąć konsekwencje i odejść od razu. Bez względu na to, co się stanie, partia będzie szukać młodszego, silniejszego następcy. Kogoś, kto zreformuje politykę w ten sam sposób, jak reformuje sądownictwo.

– Masz całkowitą rację – powiedział Stenberg i, jak coraz częściej mu się to ostatnio zdarzało, nie był do końca pewny, komu właściwie odpowiada. Karolinie czy jej ojcu?

Julia Gabrielsson podniosła mały plastikowy woreczek z marihuaną, który znalazła na stoliku obok sofy. Pomachała nim przed pobladłą twarzą Eskila Svenssona.

– No to podsumujmy, co wiemy – powiedziała. – Tajemniczy mężczyzna, który przedstawił się jako Frank, skontaktował się z tobą na początku lutego, zapłacił ci, żebyś zorganizował korespondencję z Sarakiem siedzącym w domu opieki, i jeszcze dodatkowo sypnął kasą, kiedy pomogłeś Saracowi zwiać. A potem… nic już nie wiesz.

Eskil siedzący na sofie między nią a Amante pokręcił głową.

– I nie masz pojęcia, skąd się ten Frank wziął ani czego chciał od Saraca?

– Mówiłem już… Pewnego wieczoru pojawił się w pubie i zaczął mi stawiać. Potem poprosił mnie o przysługę. Brzmiało to niegroźnie i dobrze płacił. Później to się jakby rozrosło… – Zrobił zakłopotaną minę, próbował nie patrzeć na woreczek z marihuaną dyndający w palcach Julii.

– W miarę jak nabrałeś apetytu na pieniądze, zgadza się? – Położyła woreczek na stoliku przed Eskilem. – Całkiem niezły zapasik. Obstawiałabym rok więzienia, jak myślisz, Amante?

– Może nawet dwa – odparł Amante ze śmiertelną powagą, wpatrując się w Eskila. – Posiadanie narkotyków w celu sprzedaży. Poważna sprawa.

Julia jedynie z trudem powstrzymywała śmiech. Amante szybko się uczył.

Eskil zbladł jeszcze bardziej. Jego jabłko Adama poruszało się szybko w górę i w dół.

– Dajcie spokój! – zaprotestował. – To moje zioło. Nie jestem żadnym pieprzonym dealerem. Powiedziałem wam już wszystko, co wiem. No dobra, podrobiłem klucze. Potem ustaliliśmy, jaka pora jest najlepsza, żeby uciec i nie zostać złapanym. Sarac się wydostał i wlazł do mojego bagażnika, kiedy jedna zmiana zastępowała drugą. Wysadziłem go na stacji kolejowej w mieście i dałem mu bilet na pociąg, bilet okresowy i trochę gotówki. To wszystko.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Odds and evens (ang.) – dosł. nieparzyste i parzyste; także popularna gra w marynarza oraz tytuł piosenki zespołu The High Wire, która rozbrzmiewa w głowie Davida Saraca (przyp. red.). [wróć]

Quid pro quo (łac.) – coś za coś (przyp. red.). [wróć]

Only those… (ang.) – Tylko ci, którzy odważą się ponieść porażkę, są w stanie odnieść sukces (przyp. red.). [wróć]