Przekład

Krzysztof Głowala, Dominik Szewczyk

Projekt okładki

Michał Bobrowski

Korekta

Małgorzata Fordońska

Skład i łamanie

Krzysztof Szporak

© Copyright for the Polish edition by Dunaj Instytut Dialogu

ISBN 978-83-940733-5-0

Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora.

Publikacja elektroniczna

Lista pytań

Lista pytań

Wprowadzenie

1. O czym jest ta książka?

2. Co oznacza słowo „hizmet”?

3. Dlaczego ta książka jest potrzebna?

4. Kiedy Hizmet rozpoczął swoją działalność jako ruch?

5. Co jest szczególnie atrakcyjne w studiowaniu działalności ruchu Hizmet?

6. W jaki sposób analizowanie działalności Ruchu pomaga ludziom, którzy w nim nie uczestniczą?

7. Jakie badania przeprowadzono dotychczas na temat podobnych ruchów?

8. Czy wiara faktycznie ma wpływ na rozwój ruchów społecznych?

9. Jakie jest miejsce wartości moralnych i duchowych w studiowaniu Hizmet?

10. Dlaczego przydatnym jest poznanie nie tylko aktywności uczestników Ruchu, lecz również ich myśli?

11. Co czyni Hizmet odmiennym od współczesnych oraz dawnych ruchów w Europie?

12. Dlaczego Hizmet ma znaczenie dla badaczy ruchów społecznych, oswojonych z rozpoznawaniem tego typu struktur w Europie i Ameryce Północnej?

13. Czym jest redukcjonizm i jakie niesie za sobą zagrożenia, gdy omawiane są ruchy społeczne?

14. W jaki sposób studiowanie działalności Hizmet może przysłużyć się środowiskom akademickim oraz szeroko rozumianej nauce?

Historia ruchu Hizmet

15. Jakie znaczenie dla powstawania ruchów w Turcji ma historia lub kontekst społeczno-polityczny?

16. Czy wzrost popularności Ruchu Hizmet w Turcji można przypisywać ekonomicznej oraz politycznej strategii liberalizacji premiera Turguta Özala (1983-1993)?

17. Czy sieci kulturowe Ruchu istniały przed jego pojawieniem się na scenie publicznej?

18. Czy Ruch powstał w wyniku konfliktów religijnych w Turcji?

Gülen i okres formowania się Hizmet

19. Kiedy i gdzie urodził się Fethullah Gülen?

20. Jak wyglądał początkowy okres jego edukacji?

21. Jakie wykształcenie odebrał Gülen w czasach swej młodości, jakie ukończył szkolenia?

22. Kim był Said Nursi? Dlaczego stał się popularny?

23. Które spośród wczesnych doświadczeń Gülena miały wpływ na rozwój jego przywództwa?

24. Czy poza tureckimi lub islamskimi czynnikami istniały jeszcze jakieś inne, które miały wpływ na rozwój światopoglądu Gülena?

25. W jaki sposób władze tureckie traktowały Gülena, gdy służył jako imam?

26. Gdzie i w jaki sposób uformowały się poglądy Gülena związane z edukacją i służbą społeczeństwu?

27. Co się działo z Gülenem podczas przewrotu wojskowego w 1970 roku?

28. Czy aresztowania przestraszyły Gülena i osoby wokół niego na tyle, że ograniczyło to ich działalność?

29. Dlaczego i w jaki sposób Gülen skoncentrował się na edukacji, jako przedmiocie swojej działalności?

30. W jaki sposób Gülen pozyskiwał fundusze na swoją działalność w latach 70. XX wieku?

31. W jaki sposób zaczął rozpowszechniać się proponowany przez Gülena nowy rodzaj działalności wspólnotowej?

32. Kiedy oraz w jaki sposób nastąpił pierwszy etap instytucjonalizacji służby i samego Ruchu?

33. Jaka była odpowiedź Gülena na upolitycznienie oraz chaos, jakie występowały w Turcji pod koniec lat 70.?

34. Czy w tym okresie Gülen miał swój wkład w życie ludzi spoza Turcji?

35. Czy wysiłki Gülena zawsze spotykały się ze sprzeciwem ze strony władz?

36. W jaki sposób Gülen docierał do mas?

37. W jaki sposób Gülen zachęcał jednostki do konstruktywnej służby społeczeństwu?

38. W jaki sposób dotarł on ze swym pojmowaniem wartości służby do szerszego grona odbiorców?

39. Jaka była odpowiedź Gülena na przemoc i terror w Turcji w latach 80.?

40. Dlaczego nie udało się w latach 80. rozwinąć w Turcji niezależnej kultury obywatelskiej?

41. W jaki sposób Gülen ocenił hiperupolitycznienie kwestii dotąd w Turcji apolitycznych?

42. Co działo się z Gülenem podczas przewrotu wojskowego w 1980 roku?

43. Jaka była reakcja tureckich obywateli na przewrót z 1980 roku?

44. Jaka była reakcja społeczności wyznaniowych i Ruchu Hizmet na przewrót z 1980 roku?

45. Dlaczego po 1980 roku Gülen zaprzestał publicznego wygłaszania wykładów i kazań?

Działalność, instytucje i usługi

46. W jaki sposób Gülen zachęca ludzi do służenia ludzkości?

47. Jaki jest według Gülena najlepszy sposób służby na rzecz ludzkości?

48. Do jakich kwestii odnosi się Fethullah Gülen oraz Ruch Hizmet?

49. W jaki sposób Gülen i Hizmet traktują te zagadnienia?

50. W jaki sposób Hizmet naucza ludzi i przysługuje się społeczeństwu?

Szkoły

51. Co jest priorytetem Ruchu?

52. Kto odpowiada na wezwanie Gülena do wspierania edukacji?

53. Jakiego typu szkoły reprezentuje Gülen?

54. Jakie sukcesy odnoszą te szkoły?

55. Jaki jest związek Gülena ze szkołami zarówno w Turcji, jak i poza jej granicami?

56. Dlaczego często nazywa się je „szkołami Gülena”, skoro on sam nie ma z nimi związku?

57. W jaki sposób szkoły te są finansowane?

58. Czy Ruch narzuca program nauczania placówkom oświatowym?

59. W jaki sposób wspomniane szkoły przekazują wartości moralne oraz duchowe?

60. Czy działając poza granicami kraju, instytucje te mają jakikolwiek wpływ na stosunki międzynarodowe Turcji?

61. Dlaczego niektórzy ludzie w Turcji są zaniepokojeni działalnością tych szkół?

Media

62. W jaki sposób i komu Gülen przekazuje swoje idee?

63. Jakie konkretne organy medialne ustanowili członkowie Ruchu?

64. Na czym polega innowacyjność gazety Zaman?

65. Co jest przyczyną zainteresowania Ruchu mediami?

66. W jaki sposób media te przyczyniają się do realizacji projektów i usług Ruchu?

Platformy dialogu

67. W jaki sposób w Turcji postrzegana jest międzykulturowa oraz międzyreligijna działalność Ruchu?

68. Czym są „platformy Abant” i jaki jest ich cel?

69. W jaki sposób działania platform przyczyniają się do dobrobytu społecznego?

70. Co szczególnego oferuje Fethullah Gülen, platformy FDiP i Ruch Hizmet?

71. W jaki sposób takie tworzenie i rozpowszechnianie pomysłów, informacji oraz wiedzy pomaga społeczeństwu?

72. Czym różnią się platformy FDiP od pozostałych źródeł informacji?

73. Jakie sukcesy w jednoczeniu ludzi wywodzących się z różnych środowisk odniósł Gülen i platformy FDiP?

74. Czy platformy te przyniosły jakiś znaczący rozwój bądź też zmiany w przestrzeni publicznej?

75. Czy Fethullah Gülen i Hizmet sprzeciwiają się sekularyzmowi?

Mobilizacja

76. Czym jest Organizacja Ruchu Społecznego (ORS)?

77. W jaki sposób można skategoryzować działalność takich organizacji jak ORS, przynależących do Ruchu Hizmet?

78. Czy ORS-y oferują płatne usługi swoim klientom?

79. Czy te instytucje są scentralizowane?

80. W jaki sposób i komu podlegają te instytucje?

81. Czy Ruch działa pod parasolem jakiejś organizacji, która koordynowałaby koalicją pomiędzy jego instytucjami?

82. Czy pomiędzy uczestnikami, projektami lub instytucjami wchodzącymi w skład Ruchu występuje jakikolwiek rodzaj rywalizacji?

83. W jaki sposób został zorganizowany podział zadań w instytucjach i sieciach usługowych Ruchu?

84. Czy zajmowanie stanowiska administracyjnego wiąże się z dodatkowymi przywilejami?

85. Jakie są wymagania w stosunku do osób pełniących funkcje administracyjne w ORS? Czego wymaga się od pozostałych członków tychże organizacji?

86. Dlaczego członkowie Ruchu tworzą instytucje?

87. Jakie wnioski można wyciągnąć z instytucjonalizacji Ruchu?

88. Dlaczego instytucjonalizacja Hizmet jest istotna?

89. W jaki sposób różne części Ruchu są ze sobą połączone?

90. Czy istnieje jakiś ukryty system regulacji wewnętrznych w przynależnych do Ruchu ORS?

91. W jaki sposób sieci te dzielą się zadaniami i doświadczeniami oraz organizują wymianę wolontariuszy?

92. Dlaczego instytucjonalizacja ruchu Hizmet niesie korzyści dla ogółu społeczeństwa?

93. Co umożliwiło instytucjonalizację ORS?

94. Czy należące do Ruchu zasoby są rozdzielane pomiędzy ORS przez władze centralne?

95. Skoro kontrola władzy i środków jest ograniczona, to w jaki sposób członkowie Ruchu wykonują swe obowiązki?

96. Jeżeli dwa potencjalne projekty zajmują obszar tej samej dziedziny społecznej (np. edukacji, zdrowia itd.), to w jaki sposób uczestnicy dokonują pomiędzy nimi wyboru?

97. Czy sieci usługowe podejmują się projektów krótkoterminowych?

98. Hizmet wywiera znaczący wpływ na społeczeństwo — czy zatem w ten sposób nie prowadzi on działalności politycznej, pomimo iż nie jest ugrupowaniem politycznym?

Cele

99. Na jakie z pytań swych członków odpowiada Hizmet?

100. Co według Gülena jest obecnie najpoważniejszym problemem na świecie?

101. Co Gülen miał na myśli, mówiąc, że prawdziwym celem narodów powinna być cywilizacja?

102. W jaki sposób można scharakteryzować cele ruchu Hizmet?

103. Którym spośród celów Ruchu nadawana jest priorytetowość?

104. Czy cele Ruchu spełniają oczekiwania szerszej społeczności?

105. Czy Ruch współpracuje także z innymi organizacjami?

106. Jakiego rodzaju inicjatywy nie uzyskują poparcia ze strony Ruchu?

107. Czy członkowie są w pełni świadomi celów Ruchu?

108. Jakie są krótko- oraz długoterminowe cele uczestników Ruchu?

109. Czy Ruch jest wspólnotą uniwersalistyczną?

110. Czy założeniem Ruchu jest solidarność?

111. Czy wraz ze zmieniającymi się okolicznościami normy oraz wartości Ruchu Hizmet ulegają przekształceniu?

112. Czy w ramach działalności Ruchu lub pod jego szyldem uczestnicy realizują cele polityczne bądź ideologiczne?

113. Skoro te działania nie są oparte na politycznym czy ideologicznym zaangażowaniu ich uczestników, to dlaczego ludzie biorą w nich udział?

114. W jaki sposób Ruch eliminuje ryzyko związane z powstawaniem konfliktów wewnętrznych oraz tworzeniem się frakcji?

115. Na ile prawdopodobne są schizmy i dezintegracja?

116. Czy wybór projektów kiedykolwiek powoduje konflikty wewnątrz Ruchu?

117. Czy Ruch skrywa swoje intencje?

118. Czy Ruch deklaruje, że niesie zmianę na szerszą skalę?

119. Dlaczego świat „potrzebuje” wspólnoty takiej jak Hizmet?

Współpraca, tożsamość i jednostka

120. Jaki typ ludzi bierze udział w działaniach Hizmet i dlaczego?

121. Jaka jest natura relacji wewnątrz Ruchu?

122. Co skłania ludzi do pracy i wolontariatu w Hizmet?

123. Jakie są podstawowe cechy uczestników Ruchu?

124. Jakie jest pochodzenie społeczne członków Ruchu?

125. Czy udział studentów uniwersyteckich w Ruchu zradykalizował go w jakikolwiek sposób?

126. Jaki jest wpływ ludzi, którzy dołączają do siatki Ruchu w późniejszym okresie swojego życia i mają wcześniejsze powiązania z innymi ruchami?

127. Jaki charakter ma członkostwo w Hizmet?

128. Czy uczestnicy pochodzą z ludności będącej na marginesie społeczeństwa?

129. Jakie jest zaplecze społeczno-gospodarcze tych, którzy nie należą do Ruchu lecz wspierają jego akcje zbiorowe?

130. Co sprawia, że ludzie decydują się na uczestniczenie w działaniach sieci związanych z Ruchem?

131. W jaki sposób uczestnicy utożsamiają się z prowadzonymi przez siebie projektami?

132. Jakie są koszty przystąpienia oraz rezygnacji z członkostwa w Ruchu?

133. W jaki sposób przejście z jednej sieci do drugiej wpływa na członków?

134. Czy ludzie przyłączają się do sieci w wyniku braku innych możliwości?

135. Dlaczego istotny jest fakt, że przystąpienie do Ruchu jest dobrowolne?

136. Czy Ruch dąży do utworzenia odrębnej i ekskluzywnej społeczności?

137. W jaki sposób osoby uczestniczące w działaniach Ruchu nawiązują i utrzymują relacje z większą społecznością?

138. Jakie korzyści dla szerszej grupy ludzi niesie za sobą działalność sieci związanych z Ruchem?

139. Dlaczego Hizmet składa się z sieci usług?

140. W jaki sposób przynależące do Ruchu grupy i jednostki „odnajdują w tych sieciach sens swojego życia”?

141. Czy współpraca członków Ruchu czyni ich grupą odizolowaną od społeczeństwa?

142. Czy uczestnicy muszą rezygnować z wielu rzeczy, aby poświęcić swoje życie służbie w Hizmet?

143. Czy te sieci wzajemnych powiązań działają jako substytut relacji rodzinnych lub innych?

144. Czemu członkowie pozostają w Ruchu nawet po opuszczeniu związanych z nim instytucji lub zakończeniu projektów służby?

145. Dlaczego Gülen i Ruch kładą tak duży nacisk na współpracę w sieciach służby?

146. Czym różni się integracja w sieciach służby od podatności na wpływy oraz uległości wobec autorytaryzmu pewnych ruchów politycznych?

147. Czy były jakiekolwiek przypadki bądź oskarżenia o stosowanie środków przymusu lub kar wewnątrz Ruchu?

148. Skoro ludzie mogą swobodnie wstępować i rezygnować z udziału w Ruchu, jak traktowane jest zjawisko „efektu gapowicza”?

149. W jaki sposób zdobywana bądź nadawana jest tożsamość w Ruchu?

150. Skąd zatem pochodzi poczucie tożsamości uczestników?

151. W jaki sposób ludzie rozpoznają, że należą do tego samego ruchu?

152. Czy istnieje jakiekolwiek ryzyko utraty indywidualności przez członków sieci służby?

153. W jaki sposób Hizmet wywiera wpływ na życie jednostek, wspólnoty i społeczeństwa?

154. Skoro Hizmet nie jest wspólnotą scentralizowaną ani autorytarną, to w jaki sposób osiąga spójność?

155. Skąd w Ruchu taki poziom zjednoczenia?

156. Czy wyróżnianie się Ruchu na tle otoczenia nie prowadzi do sytuacji konfliktowych?

157. Czy Ruch tworzy politykę tożsamości (na przykład bazując na wierze lub narodowości)?

158. Jak Hizmet przystosowuje się do otoczenia, zachowując jednocześnie własną tożsamość?

159. W jaki sposób Ruch zachowuje swą autonomię, unikając jednoczesnej alienacji?

160. Jak członkowie reagują na zarzuty, jakoby byli członkami sekty, fundamentalistami, reakcjonistami itp.?

161. Które elementy kształtują tożsamość Ruchu?

162. Co podtrzymuje kolektywną tożsamość i działalność Ruchu na przestrzeni czasu?

163. W jaki sposób Ruch stał się zbiorem odniesień kulturowych i stylem życia dla tak wielu ludzi?

Nagrody i zachęty

164. Co Ruch oferuje swoim uczestnikom?

165. Skąd pochodzi satysfakcja wynikająca z działalności w Ruchu?

166. Czy Gülen stara się osiągnąć wysoką polityczną bądź światową pozycję?

167. W jaki sposób Hizmet zachęca do działalności we wspólnocie?

168. W jaki sposób te związane z wartościami zachęty są wykorzystywane przez sieci służby i ORS?

169. Czy liderzy sieci lub ich członkowie kiedykolwiek oczekiwali lub oferowali jakieś partykularne nagrody?

170. Co motywuje ludzi do wspierania sieci w podejmowaniu ról w ORS?

171. Z czego zbudowana jest kultura, spoistość i jednorodność Ruchu?

Altruizm

172. Co napędza instytucje i służbę Hizmet?

173. Jak Gülen definiuje filantropię?

174. Skąd wywodzą się poglądy Gülena na temat altruizmu?

175. Czy istnieje jakaś różnica w interpretowaniu przez Ruch altruizmu, wyróżniająca go na tle innych koncepcji?

176. Czy Hizmet posiada własny zbiór zasad działania?

177. W jaki sposób w strukturach Ruchu rozumiana jest relacja pomiędzy edukacją a altruizmem?

178. W jaki sposób Gülen zachęca ludzi do prezentowania postaw altruistycznych?

179. Czy oprócz altruizmu uczestnicy Ruchu mają jeszcze inne powody do pełnienia swej służby?

180. Jakie jest znaczenie altruistycznej służby dla współczesnych, ściśle zorganizowanych społeczeństw?

181. Skoro usługi te mają charakter filantropijny, altruistyczny i dobrowolny, to jakim sposobem mogą być dobrze zorganizowane?

182. Czy Gülen czerpie jakiekolwiek korzyści z usług świadczonych przez Ruch?

183. Czy pracownicy biorący udział w działalności charytatywnej nie otrzymują żadnej zapłaty wynikającej ze stosunku pracy?

184. Czy uczestnikom odmawia się innych korzyści?

185. W jaki sposób Ruch docenia cechy oraz umiejętności przywódcze?

186. Dlaczego ruchliwość społeczna i profesjonalizacja są tak istotnymi cechami ruchu społecznego opartego na idei altruizmu?

187. W jaki sposób działania altruistyczne spełniają funkcje obywatelskie oraz demokratyzacyjne?

188. Usługi edukacyjne mają charakter czysto altruistyczny, czy jednak Ruch ma w nich również cel materialny lub polityczny?

189. Skoro Ruch ma charakter altruistyczny i pokojowy, to dlaczego wywołuje tak silne reakcje, zarówno pozytywne, jak i negatywne?

190. Dlaczego niektórzy (w szczególności w Turcji) sprzeciwiają się działalności Ruchu?

191. Dlaczego tak szeroka gotowość do podejmowania działań altruistycznych przyjęła formę ruchu Hizmet?

192. Co charakteryzuje altruizm ruchu Hizmet?

Natura ruchu Hizmet

Jaki rodzaj przywództwa panuje w Hizmet?

193. Co oznacza termin Hodża Efendi (tur. Hocaefendi)?

194. Czy Fethullah Gülen sprawuje charyzmatyczną władzę nad Ruchem?

195. Czy Fethullah Gülen korzysta z określeń Ruch Gülena lub Wspólnota Gülena?

196. Czy istnieje centralne kierownictwo Ruchu?

197. Czy Gülen wyraża chęć lub pragnienie przywództwa?

198. Jaka jest koncepcja przywództwa według Gülena?

199. W jaki sposób uczestnicy Ruchu postrzegają Gülena?

200. Skoro Gülen odżegnuje się od pełnienia charyzmatycznej roli w Ruchu lub sprawowania jakiegokolwiek zwierzchnictwa nad nim, to jaką formę przyjmuje jego przywództwo?

201. Czy Gülen ingeruje bezpośrednio w sieci usług lub projekty?

202. Czy w Ruchu wytworzyła się jakiegoś rodzaju grupa przywódców, która kierowałaby się własnymi interesami?

203. Czym jest „wypieranie celów”?

204. Jaki jest cel istnienia kierownictwa sieci?

205. Jaka jest główna zasada podejmowania decyzji w Ruchu?

206. W jaki sposób wewnątrz Ruchu nadzorowane są kadry zarządzające?

207. W jaki sposób przywództwo jest praktykowane w lokalnych sieciach służby?

208. Kto może kontrolować zasoby oraz ingerować w proces podejmowania decyzji?

209. Skoro Ruch polega na rozwijaniu wiedzy profesjonalnej, to jaki jest wkład Gülena w jego działanie?

210. Czy możliwe są w przyszłości jakieś konflikty o władzę lub podział dóbr wewnątrz Ruchu?

Hizmet jest ruchem politycznym czy kulturowym?

211. Czy Hizmet jest ruchem politycznym, zbiorowym działaniem albo aktorem sceny publicznej?

212. Czym jest mobilizacja i jakiego rodzaju mobilizację stanowi Hizmet?

213. Jaka jest różnica pomiędzy mobilizacją polityczną a kulturową?

214. Dlaczego Hizmet wpisuje się bardziej w kategorię podmiotów społecznych bądź kulturowych niż politycznych?

215. Z jakimi zagadnieniami wiąże się działalność Ruchu, skoro nie są to kwestie ekonomiczne ani polityczne?

216. W jaki sposób Gülen postrzega kulturę, bądź też kulturowy wymiar społeczeństwa?

217. Czy specyficzne dla wspólnoty Hizmet pojmowanie kulturowe czyni ją odosobnioną na tle innych ruchów społecznych?

218. Hizmet wywiera wyraźny wpływ na społeczeństwo tureckie, w jaki więc sposób może być określany mianem ruchu o charakterze apolitycznym?

219. Czy Hizmet faworyzuje jakiekolwiek ugrupowanie lub skrzydło polityczne?

220. Czy Ruch kiedykolwiek tworzył sojusz z partią polityczną?

221. Czy Gülen lub wspólnota Hizmet posiadają aspiracje do stworzenia partii politycznej, bądź do osiągnięcia jakiejś siły politycznej?

222. Skoro nie dzieje się to na drodze przejmowania kontroli nad władzami lub systemem, to w jaki sposób Hizmet wywiera wpływ na społeczeństwo?

223. Na jakiej płaszczyźnie społecznej poruszają się ORS związane z Ruchem Hizmet?

224. Jaki jest stosunek Ruchu Hizmet wobec aktywizmu kulturowego?

225. W jaki sposób Hizmet rozgranicza działania polityczne i kulturowe?

226. Czy Hizmet angażuje się w retorykę lub wsparcie polityczne?

227. Czy Gülen skrywa swoje prawdziwe intencje lub zamiary polityczne?

228. W jaki sposób Hizmet respektuje różnice pomiędzy ludźmi?

Czy Hizmet to sekta lub kult?

229. Czy członkostwo w Ruchu ma charakter wyłączny?

230. Czy Hizmet jest sufickim tarikatem?

231. Czy Ruch posiada jakieś odrębne, ekskluzywne, święte teksty, rytuały albo funkcje modlitewne, czy też specjalny rodzaj ubioru?

232. Dlaczego uczestników Ruchu niekiedy uważa się za tajemniczych lub ostrożnych w kontaktach z innymi?

233. Dlaczego niektórzy tureccy krytycy Ruchu określają go mianem sekty?

234. Czy istnieją jakiekolwiek podstawy, aby definiować Ruch jako sektę?

235. Co powstrzymuje Ruch przed staniem się sektą bądź wyrazem kultu?

236. Czy członkowie Ruchu postrzegają Fethullaha Gülena jako charyzmatycznego przywódcę?

237. Co Gülen ma na myśli mówiąc „renesans”?

238. Czy Gülen proponuje powrót do osmańskich wzorców?

239. Jaki jest stosunek Gülena do celebrowania wydarzeń i upamiętniania postaci z przeszłości?

240. Czy postrzeganie przez Ruch wartości kulturowych i historycznych jest rodzajem regresywnej utopii?

241. Czy Hizmet jest zamknięty na świat zewnętrzny?

242. Czy uczestnicy Ruchu zamykają się wewnątrz swej grupy i zrywają kontakty z innymi?

243. Czy światopogląd lub zbiorowa działalność Ruchu stanowią rodzaj izolacyjnego wycofania się w struktury czysto wspólnotowe?

244. Czy Gülen buduje jakieś specjalne lub odosobnione ugrupowanie?

245. Czy Ruch inicjuje jakiegoś rodzaju destruktywne lub negatywne procesy?

246. Czy Hizmet przyjmuje nieprzewidywalne formy działania zbiorowego?

247. Czy Gülen doprowadził kogoś do jakiegokolwiek rodzaju dewiacji?

248. Czy Hizmet odrzuca różnorodność i współzależność?

249. Co chroni Ruch przed przeistoczeniem się w organizację totalitarną lub autorytarną?

250. W jaki sposób Ruch radzi sobie z pojawiającymi się nowymi informacjami oraz nagłymi zmianami?

Czy Hizmet jest ugrupowaniem konfliktowym lub niosącym przemoc?

251. Czy Gülen jest rewolucjonistą?

252. Jaki jest stosunek Gülena do działań konfliktowych?

253. Czy Ruch jest konfliktowy? Narusza on jakiekolwiek prawa lub ograniczenia?

254. Czy Hizmet jest ruchem o podejściu roszczeniowym?

255. Czy Ruch nie posiada natury antagonistycznej?

256. Dlaczego więc pewni krytycy wiążą Ruch z antagonizmem?

257. Czy Ruch przeprowadził kiedykolwiek jakąś bezpośrednią akcję?

258. Czy Ruch jest reakcjonistyczny?

259. Czy Hizmet stanowi skrajnie prawicową próbę obrony porządku społecznego?

260. Czy Hizmet stara się zmienić zasady systemu politycznego?

261. Czy Gülen i Hizmet potajemnie próbują zbudować fundamenty islamskiego państwa?

262. Czy tzw. Proces 28 Lutego doprowadził do kryzysowej, bądź konfliktowej sytuacji w Ruchu?

263. Czy Hizmet ma charakter rewolucyjny?

264. Czy innowacyjny potencjał Ruchu jest wywrotowy?

265. Co mają na myśli uczestnicy Ruchu, gdy opisują swoje altruistyczne zachowania jako „konkurs dobrego i jeszcze lepszego”?

266. Czy udział w sieciach służby umożliwia bądź zezwala na kwestionowanie prawa?

267. Czy Hizmet zrywa stosunki ze społecznymi partnerami?

268. Czy brak konfliktogennej aktywności Ruchu czyni go biernym?

269. Jaki jest stosunek członków wobec różnorodności i koegzystencji?

270. Jak Hizmet odpowiada na prowokacje pochodzące od osób spoza tego ugrupowania?

271. Co chroni Ruch przed staniem się fundamentalistyczną lub regresyjną organizacją sekciarską oraz przed przeistoczeniem się w agresywne ugrupowanie?

Czy Hizmet jest anachroniczny?

272. Czy opierające się na przekonaniach religijnych ruchy, takie jak Hizmet, nie są w dzisiejszych czasach marginalne, odosobnione i anachroniczne?

273. Czy taki ruch jak Hizmet, oparty na przekonaniach religijnych bądź nimi inspirowany, nie prowadzi ludzi do fundamentalizmu?

274. Czy Hizmet jest wynikiem opozycji do nowoczesnego świata?

275. Czy Hizmet ma na celu wyrażanie i umocnienie w społeczeństwie staromodnych i konserwatywnych wzorców?

276. W jaki sposób Gülen spaja w swoich nauczaniach tradycję i nowoczesność?

277. Jakimi metodami Hizmet przeciwdziała negatywnym skutkom współczesności?

278. Jak dokładnie Ruch integruje jednostki z nowoczesnym państwem narodowym?

279. W jaki sposób Hizmet pomaga szerszej grupie społeczeństwa w dostosowaniu się do współczesności?

280. Jaki jest stosunek Ruchu do zjawiska globalizacji?

Jaki jest stosunek ruchu Hizmet do demokracji?

281. Czy Gülen jest islamistą?

282. Czy Gülen stosuje takiję (możliwość niemówienia prawdy) odrzucając islamizm?

283. Jakie są poglądy Gülena w kwestii ingerowania polityki w religię i odwrotnie?

284. Jak Gülen pojmuje demokrację?

285. Czy Gülen jest zwolennikiem zasad demokracji liberalnej?

286. Jaki jest stosunek Gülena do inicjatyw demokratyzacyjnych w Turcji po 2000 roku?

287. Dlaczego Gülen wspiera państwo, skoro jest ono dla niego źródłem opresji?

288. Jak Gülen wpływa na świadomość ludzi związaną z pojmowaniem demokracji i instytucji państwa?

289. W jaki sposób Gülen nadaje priorytetowość demokratyzacji, uprzemysłowieniu i rozwojowi gospodarczemu Turcji?

290. W jaki sposób Gülen wierzy, że inicjatywy społeczne mogą doprowadzić do pozytywnej zmiany?

291. Jaki jest stosunek Ruchu do islamu i sekularyzmu?

292. W jaki sposób Ruch popiera i umożliwia koegzystencję?

293. Jakie miejsce w pluralistycznej demokracji może zajmować oparty na przekonaniach religijnych ruch, taki jak Hizmet?

294. Czy wkład Ruchu w społeczeństwo i demokrację jest uznawany przez całe społeczeństwo tureckie?

295. Czy Ruch pozostaje w opozycji do systemu politycznego, rządowego albo demokratycznego?

296. Czy Ruch dąży do zredukowania lub zniesienia wszelkich różnic pośród ludzi i systemów społecznych?

297. Dlaczego Gülen i Ruch są wciąż postrzegani jako „zagrożenie dla państwa”?

Jaki jest stosunek ruchu Hizmet do społeczeństwa obywatelskiego?

298. Dlaczego obecnie Hizmet jest klasyfikowany jako ruch inicjatywy obywatelskiej lub społeczności obywatelskiej?

299. Co czyni Hizmet „altruistyczną działalnością społeczną”?

300. Co Ruch wnosi do przestrzeni publicznej?

301. Jakie jest stanowisko Hizmet, jako ruchu społeczeństwa obywatelskiego, wobec religii i państwa?

302. W jaki sposób Hizmet włącza obywateli w swoją działalność?

303. Jak Hizmet prowadzi swoją działalność w społeczeństwie obywatelskim?

304. Jakiego rodzaju osiągnięcia ma na swoim koncie Hizmet?

305. W jaki sposób Ruch wykorzystuje potencjał społeczeństwa obywatelskiego i minimalizuje konflikty?

306. Co jest podstawą widocznej siły Ruchu?

307. Czy Hizmet wykorzystuje swoją siłę do dominacji w sferze tureckiej polityki lub wywarcia odpowiedniego wpływu na całe społeczeństwo?

Natura kontrmobilizacji

308. Co wywołało wrogość wobec Ruchu?

309. Jaki dokładnie rodzaj grup jest przeciwny Ruchowi?

310. Dlaczego grupy te zmobilizowały się przeciwko Gülenowi i Ruchowi?

311. Dlaczego poglądy Gülena odbierane są przez te grupy jako rodzaj zagrożenia?

312. W jaki sposób tureccy zwolennicy protekcjonizmu działają przeciwko inicjatywom i służbie społeczeństwa obywatelskiego?

313. Czy Hizmet posiada znaczenie marginalne?

314. Dlaczego w Turcji pojawiają się głosy sprzeciwu wobec działalności Gülena na rzecz dialogu międzyreligijnego?

315. Czym była Zachodnia Grupa Działania i dlaczego za swój cel wybrała Hizmet?

Skuteczność ruchu Hizmet

316. Dlaczego Hizmet jest uważany za ruch, który odnosi sukcesy?

317. W jaki sposób i od kogo Ruch otrzymuje poparcie?

318. Skąd pochodzi siła Ruchu?

319. Co stanowi o skuteczności Hizmet, jako podmiotu zbiorowego?

320. W jaki sposób maksymalizowane jest wykorzystanie umiejętności uczestników Ruchu?

321. Co czyni ORS instytucjami wiodącymi na obszarach swojego działania w Turcji i poza nią?

322. W jaki sposób podejmowanie decyzji w Hizmet staje się efektywne?

323. Skąd pochodzi siła i skuteczność sieci służby?

324. Za sprawą czego członkowie Ruchu stają się tak zaangażowani w jego działalność?

325. Na ile skuteczny jest Ruch w przekonaniu ludzi do podjęcia działalności filantropijnej?

326. Jakiego wkładu od uczestników wymaga członkostwo w Ruchu?

327. W jaki sposób lokalne formy działania są w stanie wywrzeć wpływ o skutkach większych niż tylko o charakterze lokalnym?

328. Jakie są źródła przekonań i wartości Ruchu?

329. W jaki sposób Ruch rozwija się i kształci?

330. W jaki sposób Ruch umożliwia ludziom, aby działali wobec innych bardziej odruchowo i dobroczynnie?

331. Czym dokładnie jest „odruchowość” i czemu Hizmet opisywany jest jako ”odruchowy”?

332. W jaki sposób Hizmet tworzy łączność pomiędzy jednostką a zbiorowością?

333. Jak taka łączność osiągana jest w Ruchu?

334. Jak Ruch umożliwia powszechność?

335. Jakie sukcesy odnosi Hizmet w zmianie stosunku opinii publicznej?

336. W jaki sposób Hizmet utrzymuje w jednym czasie ciągłość oraz postęp i zaawansowanie?

337. Dlaczego zaproponowane i ustanowione przez Ruch schematy przetrwały?

338. Co spaja autonomiczne sieci Hizmet w jeden ruch?

339. Skoro Hizmet nie ma charakteru opozycyjnego, to w jaki sposób może być efektywnym ruchem społecznym?

340. Jaki wpływ wywiera mobilizacja Ruchu na rozczłonkowanie społeczeństwa tureckiego?

Przedmowa

Przedmowa

Książka ta traktuje o współczesnym fenomenie społecznym, przybierającym nazwy, takie jak Hizmet czy Ruch Wolontariuszy. W środowiskach akademickich jest on często nazywany Ruchem Gülena, od nazwiska Fethullaha Gülena, który zainspirował jego powstanie.

Gülen jest jednym z najbardziej wpływowych islamskich uczonych swego pokolenia. Będąc autorem ponad pięćdziesięciu książek, Gülen swoje życie poświęcił promowaniu pokojowych relacji wśród różnego rodzaju wspólnot, społeczności, kultur oraz tradycji religijnych.

Od 1970 roku inspirowany jego osobą ruch społeczny wyrósł na międzynarodową, międzywyznaniową i międzykulturową wspólnotę edukacyjną, liczącą swych członków w milionach. Na wszystkich kontynentach współuczestnicy ruchu założyli i uruchomili setki nowoczesnych instytucji edukacyjnych, media drukowane i telewizyjno-radiowe, oraz społeczności dialogu. W ten sposób, w ostatnich latach stowarzyszenie przyciągnęło dużą uwagę środowisk akademickich.

W 2009 roku moje własne badania i analizy na temat Wspólnoty zostały opublikowane w książce Ruch Gülena: Służba publiczna bez granic (wydawnictwa Blue Dome). W następstwie tej publikacji byłem proszony przez wielu czytelników, o udostepnienie tych samych informacji szerszemu gronu publiczności. W tym celu spróbowałem przedstawić wszytko to, czego się dowiedziałem w trakcie moich badań w formie pytań i odpowiedzi, jak najbardziej pozbawionej żargonu socjologicznego. Wyrażam szczerą nadzieję, że ten wysiłek uczyni wiedzę na temat Wspólnoty, jak również samą Wspólnotę, bardziej dostępnymi dla tych, którzy poświęcają się oraz służą innym w ruchu Hizmet, jak też dla osób prowadzących działalność w innych pokojowych ruchach społecznych na całym świecie. Książka ta została napisana dla wszystkich angażujących się, opiekuńczych oraz pokojowo nastawionych obywateli każdej nacji.

Wprowadzenie

Wprowadzenie

1. O czym jest ta książka?

Książka ta traktuje o współczesnym fenomenie społecznym, znanym pod wieloma różnymi nazwami, takimi jak: Ruch Wolontariuszy, Ruch Służby, czy też po prostu Hizmet. Badacze i dziennikarze często nazywają go Ruchem Gülena, wykorzystując nazwisko Fethullaha Gülena, muzułmańskiego uczonego, który zainspirował powstanie Wspólnoty.

W książce nazwy te będą wykorzystywane wymiennie. Za każdym razem, kiedy słowo ruch pisane będzie wielką literą, będzie ono odnosić się do tego konkretnego ruchu (Hizmet), natomiast pisownia małą literą, będzie wskazywać ruchy społeczne w znaczeniu ogólnym.

2. Co oznacza słowo „hizmet”?

Pojęcie „Hizmet” w języku tureckim znaczy „służba” i jest najczęściej wykorzystywanym terminem wśród uczestników Ruchu.

Koniec wersji demonstracyjnej.