Tytuł oryginału: Das Angstbuch. Woher Angste kommen und wie man sie bekampfen kann

Originally published under the title Das Angstbuch.

Copyright © 2004 by Rowohlt Verlag GmbH, Reinbek bei Hamburg.

Copyright © for the Polish edition by Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden sposób reprodukowana lub odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

Wydanie drugie w języku polskim 2015 rok

Wydanie pierwsze ukazało się pod tytułem 5 prostych sposobów radzenia sobie z lękiem

Przekład: Wojciech Szreniawski

Redakcja merytoryczna: Wiesław Cubała

Redakcja polonistyczna: zespół

Korekta: Patrycja Pacyniak, Agnieszka Adamska

Skład: Mirosław Tojza

Projekt okładki: Monika Pollak

Zdjęcie na okładce: © Getty Images

ISBN 978-83-7489-642-9

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne Sp. z o.o.

ul. J. Bema 4/1a, 81–753 Sopot

e-mail: gwp@gwp.pl

www.gwp.pl

www.wydawnictwogwp.pl

Skład wersji elektronicznej: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Podziękowania

Przedmowa

Rozdział 1
Zagadka lęku

Wszechobecność lęku

Lęki nieuzasadnione i absurdalne

Na tropie lęku

Rozdział 2
Jaki sens ma lęk?

Czy są ludzie, którzy nie odczuwają lęku?

Ochota na lęk

Czy musimy odczuwać lęk?

Lęk jako siła napędowa sukcesu

Lęk wujka Scrooge’a

Rozdział 3
Lęk patologiczny

Kiedy lęk staje się patologiczny?

Lęk przed masłem orzechowym – fobia prosta

Fałszywy alarm – lęk paniczny

Agorafobia

Czy rzeczywiście wszystko już zbadano?

Jakie choroby można pomylić z zaburzeniem lękowym z napadami lęku?

Zaburzenie lękowe uogólnione – urodzeni, by się zamartwiać…

Więcej niż nieśmiałość – fobia społeczna

Czy osoby cierpiące na zaburzenia lękowe są bojaźliwe?

Lęk przed chorobami

Lęk przed samotnością

Lęk przed seksem

Lęk przed lataniem

„Żółwik”

Kto ma troski, ma też słodką wódkę

Rozpowszechnienie zaburzeń lękowych

Czy coraz więcej ludzi cierpi z powodu lęku?

Czas leczy lęk

Lęki u dzieci

Dlaczego zaburzenia lękowe częściej występują u kobiet?

Rozdział 4
Skąd się bierze lęk?

Teoria znaczka pocztowego

Stres a wyuczona bezradność

Obciążenia psychiczne we wczesnym dzieciństwie

Jak powstaje lęk przed samotnością?

Dziecko w zbyt gorącej wodzie kąpane

Pijane kury

Coitus interruptus, kuzynka i czerwona kozetka: psychoanaliza

Mały Albert i szczur: teoria uczenia się

Sobowtóry i geny

Ministerstwo Absurdalnego Lęku

Jak powstaje lęk absurdalny

Rozdział 5
Pięć sposobów na lęk

Co rzeczywiście skutecznie zwalcza lęk?

Czy babcia zna się na tym lepiej?

Sposób 1: psychoterapia

Sposób 2: leki

Sposób 3: co można zrobić samemu?

Sposób 4: upływ czasu

Sposób 5: cudowny lek

Zakończenie

Słowniczek

Test: Czy cierpisz na zaburzenie lękowe

Bibliografia

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Podziękowania

Składam podziękowania mojej wykładowczyni Reginie Carstensen, Uwe Naumannowi z Rowohlt Verlag, a także Ruth Becker, Merle Haust i Julii Sauk – za wnikliwe przejrzenie maszynopisu. Mojej rodzinie dziękuję za jej wielką cierpliwość.

Borwin Bandelow
Getynga, 1 czerwca 2004 roku

Przedmowa

Strach przed terrorem i wojną jest w naszych czasach stałym tematem w mediach. Jednak to raczej codzienne lęki związane z rzeczami niegroźnymi, takimi jak windy, supermarkety, sale kinowe i deptaki, oraz lęk przed insektami bądź kotami, a także przed chorobą, zranieniem, śmiercią, stratą czy samotnością powodują, że ludzie popadają w depresję, szukają ucieczki w nałogu lub nie potrafią znaleźć sensu w życiu.

Jak to się dzieje, że ludzi paraliżuje lęk? Czy spowodowała to zła macocha, czy nadopiekuńcza matka, zbyt surowy trening czystości czy autorytarny ojciec? Czy przyczynami są masturbacja, coitus interruptus, myśli o „brudnym” seksie, czy też stosunki pozamałżeńskie? A może to zła technika oddychania, za mało świeżych warzyw, za mało snu, za dużo pizzy? Czy jedynacy są bardziej zagrożeni? Czy winna jest młodsza siostra, która zawsze była faworyzowana? Czy nasze naznaczone pośpiechem czasy potęgują stres? Czy odpowiedzialne są media lub internet?

Długo nie było żadnego logicznego wyjaśnienia powstawania zaburzeń lękowych. W ostatnich czasach trwają intensywne badania nad tym zagadnieniem. Dzisiejsze wyobrażenia mają niewiele wspólnego z teoriami, które były rozpowszechniane przez ostatnich sto lat.

W krajach niemieckojęzycznych żyje około 17 milionów ludzi z zaburzeniami lękowymi. To oznacza niewyobrażalnie duży rynek, na którym zarabiają nie tylko ludzie oferujący metody leczenia lub leki o udowodnionej skuteczności, ale także tysiące guru, terapeutów-cudotwórców czy zielarzy. Ci chcą nas leczyć za pomocą hipnozy, medytacji zen, weekendów rebirthingu w Toskanii, objaśniania snów, niekończących się rozmów o naszym dzieciństwie, proponują taniec, akupunkturę, terapię kwiatową Bacha, korzonki fiołków lub pieprz metystynowy (kava kava). Jak jednak laik ma rozstrzygnąć, które z zachwalanych metod rzeczywiście mu pomogą, a które uzdrowić mają jedynie finanse oferentów?

Większość osób cierpiących z powodu zaburzeń lękowych w ogóle nie wie, że może otrzymać pomoc. Często mija wiele czasu, zanim zaburzenie lękowe zostaje rozpoznane, a osoba nim dotknięta otrzymuje odpowiednie leczenie. Tymczasem zapanowanie nad tym zaburzeniem nie jest trudne. Przeciwnie, jest nawet zaskakująco łatwe, jeśli tylko zastosuje się właściwe metody. Przez lata pracy w klinice psychiatrii i psychoterapii w Getyndze (gdzie wciąż pracuję) spotkałem wielu ludzi, którzy po pełnym cierpień, naznaczonym lękiem życiu w izolacji od innych zdołali odzyskać spokój, wolność i radość życia.

Pasjonujące w lęku jest to, że ma on nie tylko mroczną stronę. Bywa nie tylko męczarnią, ale i źródłem twórczej siły.

Jeśli przeczytacie tę książkę, dowiecie się nieco o prawdziwych przyczynach lęku i zrozumiecie, jak łatwo znaleźć drogę ucieczki od niego.

Książka ta została napisana dla trzech grup czytelników. Ci, którzy cierpią na zaburzenia lękowe, mogą ją potraktować jako swego rodzaju poradnik. Osoby wolne od lęku albo cierpiące na niezbyt silne lęki dnia codziennego, które nie przybrały jeszcze postaci zaburzenia, po lekturze tej książki będą je lepiej rozumieć i lepiej sobie z nimi radzić. Publikacja przeznaczona jest również dla tych, którzy są wolni od wszelkich lęków, ale interesuje ich wyprawa w świat nauki i chcą zrozumieć, w jaki sposób lęki powstają w naszym umyśle, a także – jak mogą stamtąd zniknąć.

Getynga, 1 czerwca 2004 roku