Swą pierwszą książkę dedykuję mej ukochanej żonie i dzieciom, które mi dała. Kochanym rodzicom, rodzeństwu, ich rodzinom, przyjaciołom, znajomym. Wam wszystkim, których spotkałem, spotykam, którzy będziecie czytać tę książkę i do niej sięgać, oraz babci. Czuję, że ta dedykacja mogłaby się rozrosnąć do rozmiaru kolejnej powieści, tak wiele Wam zawdzięczam i mam do powiedzenia.

Niechaj to wszystko zmieści się w szczególnym spojrzeniu na mego Szefa. On tam z góry wie, o co chodzi, Jemu mówię wyraziste, pokorne dziękuję! Zaskakuj nas odcieniami Miłości życia, które nie ma granic.

To był ciężki dzień. Klienci niezadowoleni z usług. Stali bywalcy dopytujący się z nachalnością tornada o kolejne promocje. Jakby nie wiedzieli, że w życiu nie ma nic za darmo. Odgórne ponaglenia szefostwa dotyczące realizacji planów i zamierzeń. Nudziło mnie już powoli to codzienne raportowanie sprzedawanych usług i towarów. Odpowiadanie na banalne pytania: „Dlaczego tylko tyle i nic więcej? Co zrobiliście, jakie podjęliście działania, aby zwiększyć sprzedaż? Jakie kroki marketingowe przedsięwzięto dla udoskonalenia wizerunku firmy i jej produktów?”. Zawsze myślałem, że takie rzeczy zdarzają się tylko w Polsce, ale jak się okazało, rzeczywistość wszędzie jest taka sama, a na pewno podobna.

Zamykałem ten marny biznes i cieszyłem się, że nareszcie koniec tygodnia, przede mną chwila sobotnio-niedzielnego wytchnienia. Praca sama w sobie nie była ciężka. Męczyła mnie jednak jej monotonność i nieustające pytania. Składane wyjaśnienia. Kłanianie się w pas różnorakim koordynatorom firmy połączone z wychwalaniem ich wielkości, mądrości. Czysty snobizm w wydaniu dobrotliwie brzmiącej ekonomii. Momentami wychodziło na to, że na niczym się nie znam. Pomylenie pojęć. Jeśli nie normy i plany, to terminy. Jeśli nie te, to inne albo… Zresztą nieważne. Mimo całego niezadowolenia lubiłem swoją pracę. Wiedziałem, że robię bardzo dużo, o ile nie za dużo, a jak mówią, nadgorliwość jest gorsza od faszyzmu. To dość ciekawa teoria, tym bardziej że faszystą się nie czuję. Jestem młodym, zdrowym facetem, który ma swoje ambicje, plany, marzenia. Chce je realizować i zwyczajnie żyć. Nie chodzi tu o szarą egzystencję okraszoną mniejszym czy większym przepychem, urządzeniami ułatwiającymi bytowanie, lecz o radowanie się życiem, każdym dniem. Luksus, pieniądze mają znaczenie. Owszem, nie powiem, niekiedy pomagają, ale najistotniejszą sprawą jest cel, bycie dla…

Czasami te wszystkie plany i marzenia potrafią człowieka dobić i pozbawić chęci życia. Myślę sobie, że to nie jest tylko i wyłącznie problem, który w jakiś wyjątkowy i tajemniczy sposób dotyka jedynie mnie. Takie problemy ma większość ludzi. Gonimy czasami za czymś, biegniemy nieustannie do przodu, rozpychamy się łokciami. Żalimy się na szybko przemijający czas, a to, co najistotniejsze, przecieka nam przez palce. Szkoda, że nie mam między nimi błon, tak jak łabędzie, kaczki, gęsi czy jeszcze inne stwory; może udałoby się coś z tego jeszcze zatrzymać? Zresztą to nieistotne. Jakaś chora ideologia. Żałosne szaleństwo pogoni za pieniądzem.

Te wszystkie myśli pustoszyły mój umysł. Byłem szczęśliwy, że zaraz zapodam kod alarmu, wcześniej zamknę kasę pancerną z gotówką, wyłączę wszelkie urządzenia technologicznych dobrodziejstw dwudziestego pierwszego wieku. Ta wizja w połączeniu z kolejno wykonywanymi po sobie czynnościami, przybliżającymi mnie do wielkiego finału dnia pracy, była czymś pięknym, wspaniałym. Zamknąłem za sobą drzwi. Spojrzałem na oświetloną efektownie wystawę, doprowadzone do perfekcji według norm wizualizacji wnętrze. Rzuciłem okiem na wiszącą reklamę i ruszyłem w stronę swojego samochodu. Teraz oczyściłem całkowicie umysł według własnej filozofii. Wyciągnąłem jeszcze tylko z kieszeni kurtki służbowy telefon, aby nadusić magiczny klawisz OFF. Tak. O to chodziło. Praca kończyła się za drzwiami zakładu, a zaczynało się moje zwykłe, prywatne życie, choć nie do końca zwykłe. Nazwać je w taki sposób byłoby banałem, a banały szkodzą, więc najlepiej ich unikać. Pewnie według utalentowanych pracodawców, których najambitniejsze plany dotyczą poszerzania działalności, zdobywania nowych rynków, fuzji, cudów-wianków, które dla Kowalskiego, takiego jak ja, są czczą gadaniną, sposób pojmowania prywatnego życia i spędzania czasu wolnego może być wysoce niezadowalający, nieperspektywiczny, nierokujący dużych nadziei. Mnie to jednak mało interesuje, podobnie jak moje życie mało interesuje mojego szefa. Wystarczy grzecznie podejść z uśmiechem i postawić najprostsze, aczkolwiek z punktu egzystencjalnego ważne pytanie: „Kiedy dostanę podwyżkę?”. Odpowiedź, która pojawia się najczęściej, jest nam znana bardzo dobrze: „Później albo nigdy”. Zaskakuje nas natomiast sposób jej przedstawienia, obtoczony w cieście elokwentnego zachowania-wzoru asertywności albo zwykłego cwaniactwa, połączony natomiast adekwatnym doborem najdziwniejszych argumentów. Wcale a wcale nie powinny nas one dziwić.

Pozwól, że zabawię się przez chwilę w owego przysłowiowego postępowego pracodawcę. „Panie Kowalski, dobrze pan wie, że bardzo pana cenię. Stanowi pan dla naszej firmy bardzo solidną podstawę, jednak nie mogę dać panu podwyżki. Bardzo bym chciał, ale nasze przedsiębiorstwo w tej chwili nie przynosi zysków, a ja sam muszę dokładać do tego biznesu”. „Panie Kowalski, dobrze pan wie, że jest pan moim najcenniejszym pracownikiem. Zarabia pan już najwięcej ze wszystkich, a ja jestem na etapie poszukiwania nowych rynków i w tej chwili wszystkie zyski przeznaczone są na rozwój i kreowanie nowego wizerunku naszej firmy. Proszę o chwilę cierpliwości (oddalenie problemu w czasie), a zobaczy pan niebawem, że się opłaciło”. „Panie Kowalski, znamy się od kilku lat. Doceniam pana zaangażowanie i profesjonalizm, które służą nam wszystkim, ale w tej chwili nie stać mnie na podwyżkę dla pana”. „Panie Kowalski… (miejsce na złożenie wyjaśnień przez Twojego szefa…)”. Jak zauważyłeś, wcale nie było trudne.

Powróćmy do mnie. Wracałem szczęśliwy i zadowolony. Wizja wieczoru spędzonego przy zimnym piwie, w dobrej klubowej atmosferze, w towarzystwie pełnych wdzięków kobiet, tu i ówdzie się krzątających, a także snu bez budzika dawała wszystko to, czego przeciętny Kowalski, dodajmy: kawaler, potrzebuje. Bardzo szybko, o dziwo, dojechałem do domu. Czasami trwało to godzinę. Wszem i wobec wiadomo, że przepustowość naszych dróg jest najlepsza na świecie. Tym razem taka się okazała. Wystarczyło zaledwie kilkanaście minut. Po wejściu wrzuciłem szybki obiad prosto do domowej restauracji zwanej mikrofalówką. Był nim substytut dania dla inteligentnych, zapracowanych ludzi z cyklu rozpakować, podgrzać i zjeść, delektując się smakiem. Słowem: kawał dobrej kulinarnej roboty. Do popicia szklanka pepsi i wykwintne danie połączone z romantyczną oprawą gotowe. Leży na talerzu i czeka na rozsmakowanie się jego wykwintnością. W tym przypadku oczywiście wykwintność dotyczy czasu. Spożycie z zegarkiem w dłoni, by jak najszybciej krzyknąć: „Jazda, biała gwiazda” i do boju, w drogę do ulubionej knajpy.

Wewnątrz panował lekki chaos, choć jak na piątek tłoku wcale nie było, więc znalezienie miejsca przy stoliku też nie należało do trudnych zadań, przynajmniej o tej jeszcze młodej godzinie. Zamówiłem. Usiadłem dumnie. Zanurzyłem usta w chmielowym nektarze dużych dzieci. Odpaliłem malbeka, pociągnąłem setę (znaczy mocno się zaciągnąłem) i tak oto, czując się całkowicie spełniony (mówią, że facetowi nie potrzeba wiele do szczęścia), odpłynąłem myślami bardzo daleko. W krótkim czasie odwiedziłem Hawaje. Znalazłem wyspę koralową przy brzegach Australii. Wspinałem się wysoko w Himalajach. Słowem: mogłem robić wszystko i być wszędzie. Moją sentymentalną, myślową podróż nagle przerwał głos:

– Przepraszam, wolne? Mogę się dosiąść? Nie ma już miejsca.

– Proszę – odpowiedziałem zupełnie mechanicznie. Mechanicznie, gdyż głos nie należał do pięknej kobiety, tylko zwykłego szarego Kowalskiego, który bezprecedensowo wtargnął w moje drugie życie. – Co, ciężki dzionek, trzeba trochę wyluzować? – zapytałem.

– Podobnie jak każdy, choć zawsze inny. A twój?

– Mój tak sobie. Wiesz, parę dni temu rzuciła mnie dziewczyna, to było ciężko. Ale teraz? W tej chwili jestem po robocie. Poza tym, że trochę mało kasy, brak fajnej babki, rozmyślanie o jakichś codziennych problemach, słowem: zatapianie się w niespełnieniu i marzeniach, to właściwie nawet dobry dzień. W pracy sroły, pierdoły. W koło Macieju, ale luz. Nic szczególnie nadzwyczajnego w sensie pozytywnym i nic zupełnie nadzwyczajnego w sensie negatywnym. Słowem: szara egzystencja.

– Piękne słowo. Egzystencja. Widać, żeś człek oczytany. Zatem pozwól, że wzniosę toast. Za zdrowie zwykłych, szarych ludzi, nadzwyczajnych w swej zwyczajności.

– Niech będzie. Jesteś filozofem? Trochę myślowego zamotania w twoich słowach toastu.

– Nie. Nie jestem filozofem, a może? Tak trochę?

– Pytam, bo dobrze wiedzieć, z kim się pije. Maksymilian jestem, ale mów mi Maks.

– Miło mi. Leon po polsku. W grece Leonidas. Zdrowie. Dzięki, że mogłem się dosiąść. Trudno znaleźć człowieka do pogadania. Nikogo tutaj nie znam, a trudno jest siedzieć za każdym razem przy kuflu piwa w pojedynkę.

– Jakoś nigdy wcześniej cię tu nie widziałem.

– Rzeczywiście, dawno już nie byłem w tej knajpie. Coraz więcej osób wybiera bardziej nowoczesne sposoby prowadzenia rozmów. Poza tym korzystanie z internetowych komunikatorów daje szerokie spektrum możliwości. Siadasz wygodnie w fotelu, bierzesz gorącą herbatę, jedzenie i debatujesz z wysokości domowego azylu. Najważniejsze, że całkiem anonimowo.

– Zatem Leon, czego tu szukasz?

– Zwyczajnie wolę tradycyjne formy. Tematy dobierają się same. Niewygodnych i drażliwych się nie porusza, a inne, cóż, wchodzą. Dobrze znaleźć partnera do stołu. Rozprostować kości. Wyjść z domu na piwo i pogadać.

– Dobrze. Dobrze. Sam lubię. Czuję jakąś frustrację wieku dojrzałego albo początki depresji, co?

– Bawisz się w psychologa? Patrzcie. Znalazł się analityk ludzkich niedoli. Nie znasz mnie, dosiadłem się za pozwoleniem, a wygłaszasz życiowe diagnozy. Gdybym potrzebował specjalisty, przywiałoby mnie na piwo?

– No nie.

– No właśnie. Nie odbieraj chleba zawodowcom.

– Mówisz o sobie?

– Nie! O specjalistach. Twoja dziedzina to…?

– Pisarstwo. Jestem zawziętym pisarzem, nie pismakiem. Pracuję tylko nad ambitnymi projektami. Romansidła, poradniki, nowele bez końca, skandale bez tajemnic to nie moja działka. Ulubieni autorzy: Tołstoj, Wharton, Sienkiewicz, Mrożek, inni.

– Mam szczęście, wieczór z pisarzem. No proszę. Ładnie mi się fartło.

– Żartowałem. Przepraszam. Kiedyś marzyłem o takiej pracy, ale moja polonistka je zresetowała. Zresztą, żeby zostać pisarzem, trzeba mieć naprawdę łeb jak sklep, a ja tylko w sklepie pracuję. Sprzedaję telefony komórkowe. Ot co. Przynajmniej nie muszę się martwić o popularność książki, potencjalnych klientów, produkt i niesłychanie wzięty temat. Nie robię sobie zbędnych nadziei. Kupią i poczytają, to dobrze. Nie kupią i nie poczytają, to źle. Nie czuję presji, sławy, tego wszystkiego, co w życiu czasami przypomina zbędny, aczkolwiek wielki balast. Telefony sprzedają się też ciężko, ale przynajmniej pensja na konto wpływa systematycznie. Samo życie.

– Tak. Sława. Raz bywa sprzymierzeńcem, a raz wrogiem, ale taka jej rola, a co nieco na ten temat wiem. Może napawać przerażeniem. Szczególnie wówczas, kiedy masz coś do ukrycia, czegoś się wstydzisz albo z czymś jesteś nie do końca pogodzony. Ściga cię niczym list gończy. Pojawia się w najmniej oczekiwanych chwilach. Atakuje powoli, dokładnie, z wyrafinowaniem. Potrafi zaboleć i narobić problemów. Jeśli nie w zewnętrznym świecie bytowania, to przynajmniej w środku. Wszystko zależy od miejsca siedzenia i punktu widzenia. Już niejeden człowiek na jej dobrotliwej pokusie niczym skórce od banana wywinął niezłego orła. Mogę zaproponować kolejkę? Trudno się mówi o suchym pysku, a prawdopodobnie tylko wielbłąd nie pije.

– Zapomniałeś dodać: w małych ilościach. Czemu nie? Proszę bez soku, butelkowe. Najlepiej z lodówki. Nie mam jakoś przekonania do trunków z kija. Zawsze mam nieodparte wrażenie, że ubogacają je wodą dla większego zarobku.

Tak się wszystko zaczęło. W piątkowy wieczór. Po pracy. Przy piwie. W klimatach dobrej muzyki i z nowo poznanym człowiekiem. Człowiekiem, który sprawił, że inaczej podszedłem do swojego życia. To miał być bardzo standardowy wieczór. Tymczasem niewinnie wywrócił całe moje życie do góry nogami. Wówczas jeszcze sobie tego nie uświadamiałem. Zresztą takich rzeczy się nie wie.

– Proszę. Zgodnie z zamówieniem prosto z lodówki. Wiesz, Maks, życie bywa zaskakujące. Trochę już go upłynęło. Pamiętam doskonale niemalże każdy jego szczegół. To, co bawi, i to, co boli. Dawno stanąłem w obliczu podjęcia życiowej, ciężkiej decyzji. Walczyłem z nią niesłychanie. Zastanawiałem się nad każdym szczegółem i aspektem tej trudnej sytuacji. Słyszałem różne rzeczy na swój temat. Widziałem wiele wewnątrz swojej firmy, wewnątrz swojego ducha. Chwilami nie wiedziałem, czego chcę, a co gorsza, po co właściwie żyję. Nie nosiłem w środku swoich problemów. Starałem się je naświetlać, rozmawiać o nich. Odnaleźć takie rozwiązania, które autentycznie będą najlepsze. Nie byłem w stanie niczego przewidzieć, zaplanować. Nie wiedziałem, co może się stać. Miałem trochę wiary. Odrobinę nadziei. Najwięcej jednak miłości. Ukrywałem ją w sobie. Na samym dnie swojego jestestwa. Nie do kobiety, choć i taka była, ale bardziej dla Niego. Nie chodziło tylko i wyłącznie o to, aby życie przeżyć wygodnie i luksusowo. Nie chodziło o kasę, stabilizację. Chodziło o coś więcej. Jeśli nie o uczciwość, to przede wszystkim o mnie. Sam dzisiaj z perspektywy czasu zastanawiam się nad przewodnimi motywami takiego działania, tak podejmowanych decyzji, takiego spojrzenia. Brak odporności na cierpienie. Zbytni egoizm. Za duża pycha. Nie wiem. Z punktu widzenia teologii, punktu widzenia Kościoła ideologia i teoria zawsze się znajdą. Można je dorobić do każdego wydarzenia, gdyż ludzie chcą usłyszeć i zobaczyć to, czego pragną. Nie zastanawiają się nad tym, jak jest w rzeczywistości. Nie zależy im na prawdzie. Ich zainteresowanie kończy się na egoistycznej obronie swojej osobowości, swego człowieczeństwa. Pojawiające się fakty stanowią dobry materiał, by nie powiedzieć: najlepszy dla poparcia szerzonych poglądów, wypowiadanych opinii, konstruowanych tez. Wszystko jest tylko o tyle oczywiste i o tyle prawdziwe, o ile służy naszemu interesowi.

Ktoś może powie, że taki sposób pojmowania relacji międzyludzkich to zbytnie uproszczenie, segregowanie, szufladkowanie. Czy rzeczywiście? Nie chcę się tutaj uważać za wyrocznię. Byli mądrzejsi ode mnie i są. Byli bardziej zaangażowani w dobro i są tacy, których nikt nigdy nie pobije. Tacy, co dla obrony najcenniejszych wartości człowieka, dla jego wnętrza, osoby, życia zrobią rzecz najbardziej niewiarygodną. Oddadzą swoje własne, jedyne, niepowtarzalne życie. Najcenniejszy skarb, który posiada człowiek tylko jeden raz. Raz człowiekowi dane żyć, a potem śmierć.

– Leon. Dziwny z ciebie człowiek. Pełen tajemnic i górnolotnych wizji. Wymieniliśmy się imionami. Powiedziałem ci o swojej pracy. Może zatem pójdziemy dalej i opowiesz mi o sobie? Rzucisz parę szczegółów, ciekawych perełek. Co ty na to? Intrygujesz mnie ową decyzją, swoją osobą. Wokół rozwianą tajemniczością.

– Hola, hola. Nie tak szybko. Fakt, z tą decyzją posunąłem się o jeden most za daleko, ale nie tak szybko. Na wszystko przyjdzie czas. Również na zwierzenia i wyjaśnienie tajemnic. Mówią, że aby poznać człowieka, trzeba z nim zjeść beczkę soli, a my jak dotąd nawet nie napiliśmy się porządnie piwa. Moja ulubiona maksyma głosi, że życie jest darem od nielicznych dla wielu. Od tych, którzy wiedzą i mają, dla tych, którzy nie wiedzą i nie mają. Zwyczajnie zostawmy na chwilę te wszystkie idee. Populistyczne poglądy, obligatoryjnie poruszane sprawy polityki, trywialne wydarzenia i osobiste sprawy. Zanurzmy gębę w świeżym piwie i cieszmy się chwilą, bo życie trwa chwilę . Zdrowie.

– Zdrowie, ale nie dziw się mojej ciekawości. Dziwnie brzmiało to opowiadanie.

– Skoro się poznajemy i mamy porozmawiać o swoim życiu, to przynajmniej ja potrzebuję chwili. Mam nadzieję, że mnie rozumiesz. Nie jestem gościem, który udaje miłego pana, stawia piwo, upija, a potem wykorzystuje na różne sposoby. Nie należę też do ludzi, którzy obnoszą się ze swą egzystencją i opowiadają z podnieceniem o najbardziej intymnych aspektach prywatnego życia.

– Rozumiem to dobrze. Sam należę do tej grupy. Nie lubię ciekawskich, upierdliwych wypytywaczy. Denerwują mnie, to wszystko.

– Wielu ludziom największą trudność sprawia mówienie o sobie. Stąd internetowa anonimowość robi taką furorę. Lepiej się pod kogoś podszyć, udawać, nie przedstawiać się. To bardzo wygodne. Najprościej oceniać innych, mówić o ich słabościach, obmawiać i tak dalej, dalej, aż do znudzenia. Im większa sensacja, lepsza plotka, tym lepsza zabawa. No cóż, Maks. Na mnie czas. Dzięki za wszystko. Za rozmowę. Fajny z ciebie gość.

– Poczekaj. Dokąd? Pomyśl, Leon. Nie zapomniałeś o czymś?

– Ja?

– No ty.

– Nie. Raczej nie.

– O piwie zapomniałeś. Czas na kolejkę ode mnie. Chyba pozwolisz mi się zrewanżować?

– No, nie wiem, czy nie za dużo.

– Przestań, Leon. Jesteśmy pijani? Wyglądamy jak zalane meserszmity? No? Wyglądamy?

– Nie.

– No właśnie. Zimne czy ciepłe?

– Zimne.

– Dobra. Zaraz wracam.

W drodze do baru odkryłem, jak bardzo mocno intryguje mnie, fascynuje postać Leona. Zastanawiało mnie, kim jest koleś, którego tutaj spotkałem. Tak jakby trochę nie pasował, był z innej bajki czy Księżyca, ale tylko odrobinę, bo poza tym wydawał się całkowicie normalny. Może nawet za bardzo. Ugrzeczniony, kulturalny i tak dalej. Używał wyszukanych słów. Był elokwentny. Otwarty i zarazem pełen zapachu dziwnej tajemnicy. Dotychczas nikogo takiego w życiu nie spotkałem. Dziwna sprawa, ciekawość, fascynacja.

Kiedy wróciłem, był głęboko zamyślony, jak ja na początku, gdy do mnie podszedł. Taka mała zamiana ról.

– Jestem.

– A? Jesteś? To dobrze.

– Tym razem toast za prawdziwych mężczyzn. Szła żaba przez ulicę i przejechał ją samochód tak, że straciła nogi. Pomyślała: „Wrócę po nie. Piękne są i długie. Szkoda ich”. Jak pomyślała, tak zrobiła, ale tym razem straciła głowę. Morał jest taki: nie warto tracić głowy dla pięknych nóg.

– A zatem zdrowie. Twoje, moje, nasze… Niech się darzy…

– Niech się darzy… To podstawa wszelakiego szczęścia.

– Zastanawiasz się, czy teraz jestem szczęśliwy? Zadajesz sobie pytanie, kim jestem? Być może próbujesz mnie rozgryźć? Nic o tobie nie wiem. Wzbudzasz jednak moje zaufanie i dlatego mówię, opowiadam o sobie, swoim życiu, problemach. Masz w sobie jakąś nić, której nie chcę przerywać.

– Więc nie przerywaj. Mamy czas. Ja przynajmniej go mam.

– Mnie też się nigdzie nie spieszy, ale przyznam, że kolejna kolejka będzie już lekką przesadą. Czuję wewnętrzną potrzebę mówienia. Dziś trudno znaleźć dobrego słuchacza, takiego, który autentycznie słucha, a nie tylko udaje. Słuchać a słyszeć – to wielka różnica.

– Dziękuję. Sztuką jest mądrze mówić, choć w oparach piwa wszystko wydaje się mądre i dobre.

– Otóż to. Święta prawda albo gówno prawda, bo piwo jest dobre. Tymczasem mam propozycję: browary w dłoń i idziemy na spacer. Ograniczamy wieczorowe pijaństwo. Chodź, pospacerujemy trochę po mieście. Nocą zawsze się zmienia. Zresztą każde miasto jest inne. Noc sprzyja dyskusjom. Wsłuchiwaniu się w odgłosy ulicy, ale co najważniejsze, w odgłosy samego siebie.

– Spoko. Dobry pomysł. Zatem dopijamy i idziemy.

– Jasne.

Minęła krótka chwila i byliśmy już na zewnątrz. Nie zataczaliśmy się w rytmach alkoholowej muzyki. Nie poszukiwaliśmy wrażeń opartych na demonstracji siły w ulicznej bijatyce. Nie śpiewaliśmy niczym rezerwiści powracający do świata zza murów koszarów. To był wieczorny spacer.

– Nie wiem jak ty, ale ja bardzo lubię spacerować nocą. Zresztą bardzo mi odpowiada jej cisza. Dziwne, w jaki sposób o tej porze wszystkie dźwięki, hałasy, rozmaite odgłosy uwydatniają się na zewnątrz. Docierają do nas w tak bardzo wyrazisty sposób. Zmysły człowieka są chyba zdecydowanie lepiej wyczulone, wyostrzone i nastawione na odbiór. Zawsze lubiłem tworzyć nocą. Ta pora najbardziej mi odpowiadała. Słyszałem nie tylko to, co na zewnątrz, ale także to, co działo się we mnie. W moim wnętrzu, sercu, głowie, myślach. Niekiedy specjalnie nocą udawałem się na cmentarz. Przechadzałem się pomiędzy grobami. Latarką oświetlałem płyty nagrobne i czytałem epitafia. One dużo mówią o ludziach, którzy odeszli. Niektóre są zwyczajne, pospolite. Powtarzają się jedne po drugich. Pośród nich są jednak takie, które czytasz i czujesz, jak twoje serce rozbija się w kawałki. Widzisz w kilku słowach ogromną miłość. Przywiązanie, tęsknotę, smutek i żal po osobie, której tutaj już nie ma. Wiele razy uczestniczyłem w tych pożegnaniach. Patrzyłem na twarze. Obserwowałem ludzi. Jedni przychodzili tutaj jak na widowisko. Inni z głębokiego poczucia obowiązku i ludzkiej przyzwoitości. Bliższych lub dalszych więzów krwi. Byli jednak i tacy, którzy uświadamiali sobie, że powiedzenie: „Nie ma ludzi niezastąpionych” to tylko czcza gadanina, a dla pozostałych szczera prawda. Pomyśl sam, kto zastąpi ci ojca, matkę, żonę, brata, siostrę? Oni istnieją wraz z tobą! Tuż obok! Wówczas często nawet ich nie zauważamy, nie dostrzegamy. Kiedy nagle odchodzą uświadamiamy sobie, jak wiele straciliśmy. Dlatego to miejsce jest dla mnie szczególne. Jest wołaniem tych wszystkich, których jeszcze tutaj na ziemi mam. Wołaniem, abym nigdy niczego nie żałował, a przede wszystkim starał się być czujny, wrażliwy na to, co mówią, czego oczekują, ku czemu zachęcają. Rozumiesz? Niczego nie stracić! Rozumiesz?

– Rozumiem. Bardzo dobrze to rozumiem. Przynajmniej się staram. Staram…

– W życiu człowieka zdarzają się naprawdę bardzo dziwne chwile. Pojawiają się ludzie, sytuacje, nie wiadomo skąd, nie wiadomo dlaczego. Pojawiają się nagle i jeszcze szybciej znikają. Każde ich pojawienie się przynosi coś zupełnie nowego, nieoczekiwanego. Są na to przykłady. Kiedyś młoda para ruszała w podróż poślubną pociągiem. Na peronie podeszła do nich starsza kobieta, którą ludność miasteczka dobrze znała. Tak przynajmniej wszystkim się wydawało. Uważali ją za wariatkę, obłąkanego człowieka. Kobieta zbliżyła się do nowożeńców. Wypowiedziała kilka serdecznych słów i jak większość wręczyła im na nową drogę życia dość dużych rozmiarów paczkę poowijaną w stare gazety. Pan młody najpierw podziękował, a później nie zaglądając do środka, pokazał wszystkim stojącym pasażerom dookoła, że z byle kim, z byle jakim człowiekiem się nie liczy, i zwyczajnie rzucił pakunek na tory. Kobieta zeszła i podniosła go. Podeszła ponownie do nowożeńców, ale tym razem wypowiedziała tylko krótkie zdanie: „Szkoda. Chciałam dobrze”. Coś w tym rodzaju. Nie będę wymyślał. Następnie rozwinęła ów prezent. W środku, ku zaskoczeniu przede wszystkim młodej pary, były zawinięte dolarowe banknoty. Żałowali? Pewnie tak. To była najdroższa lekcja w ich życiu. Co działo się potem z kobietą, tego nikt nie wie. Młodzi wyruszyli w swoją podróż poślubną, a staruszka zniknęła na zawsze. Od tamtego dnia nikt jej więcej nie widział. Sam widzisz, że życie bywa nie tylko zaskakujące, ale jeszcze bardziej nieobliczalne. Nigdy nie wiadomo, co może się wydarzyć i spotkać człowieka. Nigdy nie wiadomo. Nie wiem, czemu ze sobą dzisiaj rozmawiamy. Dlaczego opowiadam ci o swoim życiu, swojej przeszłości, historii. Nie wiem, ale wierzę, że to ma sens. Coś to da. Zapytałeś mnie wcześniej, czy jestem szczęśliwy. Nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Nie ma prostego „tak” albo prostego „nie”. Szczęście jest bardzo złożoną tajemnicą, której nie da się tak zwyczajnie zaszufladkować. Świeci słońce, jesteś w miejscu, które lubisz, kochasz, gdzie czujesz się wspaniale, jesteś szczęśliwy. Nagle trafiasz do domu, otwierasz rachunki, w telewizji nic nie ma, bierzesz do ręki nowo kupioną książkę, która okazuje się niewypałem, za oknem pada deszcz i nagle uświadamiasz sobie, że wcale nie jesteś szczęśliwy. Szczęście nie jest prostym słowem ani chwilą, którą można się delektować. To raczej coś zupełnie innego. Jak myślisz? Oni są szczęśliwi – wszyscy, którzy tu leżą, którzy zostali pochowani? Może tak, może nie. Ja wierzę, że tak. Poznali tajemnicę życia skrytą w jego zakończeniu. Paradoksalnie rzecz ujmując, tajemnicę przysypaną ziemią, ale sięgającą zdecydowanie wyżej, dalej, głębiej. Do samego nieba. Daleko, gdzie umysł człowieka nie sięga. Nie obwiniam nikogo za to, że dzisiaj jestem tutaj. Moja historia życia potoczyła się tak, a nie inaczej. Przelewanie kielicha goryczy, poszukiwanie winnych niczego nie zmienia. Zresztą to zawsze na mnie będzie ciążyła owa wina. Czasami to przytłacza i boli. Zadajesz sobie pytanie: „Jak to jest? Gdzie jest sprawiedliwość, prawość, prawda, kim jesteś ty sam i kim byłeś dla innych?”. To niczego jednak tak naprawdę nie zmienia i nic nie daje. Zupełnie nic. Tylko człowieka pochłania, wciąga w odmęty ciężkich myśli i strumienie słonych łez. Nie warto płakać nad innymi. Jeżeli już, to nad sobą. Trzeba tylko pamiętać o jednym: aby nie popaść w rozpacz. Rozpacz jest brakiem nadziei. Prowadzi krętą drogą w dół, z którego niekiedy ciężko wyjść. Ona działa przeciwko człowiekowi, przeciwko tobie. Nie ułatwia, ale utrudnia i pochodzi od owego tajemniczego ducha zła. Nie ma większej różnicy, jak go sobie wyobrażamy. Tak naprawdę w życiu chodzi o to, by je dobrze przeżyć i uczynić jak najwięcej dobra, bo tylko ono procentuje. Czasami rodzi się tam, gdzie zwyczajnie nie chcemy go zobaczyć, ujrzeć. Występuje w takiej złożoności i kompilacji, że stanowczo oceniamy je jako zło. Ale tam gdzieś… rodzi się dobro. Czasami dojrzewa niczym nasienie wielkiej sekwoi. Broni się przed roślinożercami, korzeniami innych wielkich drzew, ale w końcu zaczyna powoli wschodzić. Na początku bardzo nieśmiało. Dookoła dostrzega inne drzewa. Wie, że przetrwają tylko najzdrowsze i najsilniejsze gatunki, ale w jego korzenie wpisana jest siła życia. Ono chce żyć, wschodzić, rosnąć, chce żyć. Ja też tego pragnę. Ktoś kiedyś powiedział, że nie ma takiego zła, z którego nie można by wyprowadzić dobra. Nie znaczy to, że teraz mamy sobie pozwalać na owo zło, ale kiedy ono nam się przydarzy, spojrzeć z nadzieją ku przyszłości, a nie popadać w destrukcyjną rozpacz.

On ciągle mówił, a ja go słuchałem. Zadawał pytania, ale zaraz sam na nie odpowiadał. Ja chciałem go tylko słuchać. Starałem się zarejestrować każde słowo, zdanie. Patrząc na jego twarz, dostrzegałem całą tęczę ludzkich uczuć. Rysowała się na niej radość, szczęście, smutek, żal, cierpienie. Nie brakowało niczego. Tak bardzo chciałem wiedzieć, kim jest ów nowo poznany człowiek. Starałem się opanować swoją ciekawość. Liczyłem na to, że czas wszystko ujawni. Po części się domyślałem, ale z drugiej strony to były tylko domysły. Logika podpowiadała zupełnie coś innego. Stawialiśmy kolejne kroki. Nie odczuwałem najmniejszego zmęczenia. Trochę byłem zdziwiony tak szybkim rozpogodzeniem. Kiedy wychodziłem z pracy, zapowiadało się raczej na oberwanie chmury, burzę, a tu taka niespodzianka. Niebo migocące tysiącem gwiazd.

– Powiedz mi, Maks. Nie zanudzam cię tymi moimi wywodami?

– Skądże, Leon. Mów, mów. Ja słucham i myślę. Myślę i słucham. Odnoszę to do… Zresztą mów, potem…

– Widzisz, zastanawiam się ciągle nad tym, jak to wszystko poukładać. To znaczy swoje obecne życie. Jako dzieciak byłem taki szczęśliwy i radosny. Niczego mi nie brakowało. Miałem wspaniałych rodziców i jeszcze wspanialsze dzieciństwo…

Redakcja / Zuzanna Gościcka-Miotk

Korekta / Katarzyna Czapiewska

Projekt okładki / Kaja Pawełczyk

Zdjęcia na okładce / Krystyna Szwankowska-Antoł

Skład / Krzysztof Szymański

Konwersja do EPUB/MOBI / InkPad.pl

© Maciej Szwankowski i Novae Res s.c. 2014.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7942-148-0

NOVAE RES — WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.