Redakcja

Autor:

Opracowanie zbiorowe – eksperci serwisu PortalOswiatowy.pl

Redaktor:

Marta Wysocka

Menedżer produktu:

Paulina Krzyżanowska

Kierownik marketingu i sprzedaży:

Julita Lewandowska-Tomasiuk

Zdjęcie na okładce:

Fotolia.pl

Projekt graficzny okładki:

Piotr Fedorczyk

Korekta:

Zespół

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Druk:

Miller

Skład i łamanie:

Raster studio

ISBN 978-83-269-5905-9

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydanie I

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Dodatkowe wynagrodzenie roczne w oświacie. Trzynastki 2016 w pytaniach i odpowiedziach” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Dodatkowe wynagrodzenie roczne w oświacie. Trzynastki 2016 w pytaniach i odpowiedziach” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Wstęp

Specyfiką publicznych placówek oświatowych jest rozbudowany i skomplikowany system wynagradzania nauczycieli oraz pracowników niepedagogicznych. Na ich wynagrodzenie składa się, oprócz płacy zasadniczej, szereg dodatków płacowych, których wysokość uzależniona jest od wielu czynników. Jednym z takich dodatków jest dodatkowe wynagrodzenie roczne, czyli tzw. trzynastka.

Wynagrodzenie to ma charakter nagrody dla tych pracowników, którzy przepracowali określony okres roku kalendarzowego, a zasady jego przyznawania zostały uregulowane w odrębnej ustawie – jest to ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 2217).

Ustalenie prawa do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz określenie jego wysokości w praktyce sprawia wiele trudności. W niektórych przypadkach pracownik mimo spełnienia formalnych wymogów do uzyskania trzynastki, może utracić prawo do jej otrzymania. Z kolei w innych pracownik dostanie trzynastkę nawet za bardzo krótki staż pracy w danym roku nieprzekraczający 6 miesięcy.

Niniejsza publikacja ma na celu wyjaśnić charakter prawny dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz rozwiać często pojawiające się wątpliwości w zakresie właściwej interpretacji przepisów. W celu zapewnienia przejrzystości została podzielona na trzynaście rozdziałów w których omówiono najważniejsze zagadnienia dotyczące przyznawania, ustalania wysokości czy zasad wypłacania dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Uzupełnieniem każdego rozdziału są komentarze w formie odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące zastosowania przepisów prawa w praktyce.

Liczymy, że publikacja ułatwi pracę podczas ustalania wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego, a cały proces związany z wywiązaniem się z tego obowiązku będzie przebiegał efektywnie i bezbłędnie. Życzymy pożytecznej lektury.

Rozdział 1. Osoby uprawnione do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2016 rok

Dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługuje tylko pracownikom zatrudnionym w placówce oświatowej na podstawie: umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.).

Nie wypłaca się go zatem osobom wykonującym czynności w ramach umów cywilnoprawnych (dzieło, zlecenie). Jeśli pracownik świadczył pracę w czasie wakacji na podstawie umowy zlecenia, to okres wykonywania tej pracy nie wlicza się do stażu uprawniającego do nabycia prawa do trzynastej pensji. Oznacza to, że również wynagrodzenia otrzymanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia nie wlicza się do podstawy naliczenia tzw. trzynastki.

Zdarza się jednak, że w przedszkolach i szkołach samorządowych – mimo wyraźnego zakazu – zatrudnia się nauczycieli i pracowników na umowy cywilnoprawne będące w istocie ukrytymi umowami o pracę. Ma to miejsce, jeżeli umowa cywilnoprawna zawiera istotne cechy umowy o pracę, a w szczególności podporządkowanie służbowe wobec zleceniodawcy, a także wykonywanie usług w miejscu i czasie wskazanym przez zleceniodawcę. Jeżeli taki pracownik wystąpi do sądu z powództwem o ustalenie, że łączy go z placówką stosunek pracy, a sąd potwierdzi to wyrokiem – dyrektor będzie musiał wypłacić mu trzynastkę za lata, które obejmuje wyrok, z uwzględnieniem przedawnienia roszczeń pracowniczych.

1.1. Nauczyciel

Zgodnie z art. 48 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1379 ze zm.) nauczycielom, wychowawcom i innym pracownikom pedagogicznym, zatrudnionym w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub przez organy administracji rządowej przysługuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Do tych osób stosuje się przepisy dotyczące prawa do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia rocznego mimo nieprzepracowania sześciu miesięcy z uwagi na zatrudnienie zgodnie z organizacją pracy szkoły.

1.2. Asystent nauczyciela

Wątpliwości może budzić kwestia przyznania trzynastki asystentowi nauczyciela oraz asystentowi wychowawcy świetlicy. Pracownicy zajmujący te stanowiska niewątpliwie nie są nauczycielami, stąd przepisy Karty Nauczyciela nie znajdują wobec nich zastosowania. Wprawdzie nie posiadają również statusu pracowników samorządowych, niemniej jednak zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1144 ze zm.) trzynastka przysługuje każdemu pracownikowi samorządowej jednostki budżetowej, jaką jest szkoła. Oznacza to, że asystenci nauczyciela również są uprawnieni do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Aby jednak otrzymać dodatkowe wynagrodzenie roczne, asystent nauczyciela musi przepracować w szkole co najmniej sześć miesięcy w danym roku kalendarzowym. Nie ma do niego zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, zgodnie z którym przepracowanie co najmniej sześciu miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego nie jest wymagane w przypadku nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły.

1.3. Osoba zatrudniona za zgodą kuratora

W uzasadnionych okolicznościach (np. problem z pozyskaniem kadry do nauczania praktycznego zawodu) szkoła publiczna może przyjąć do pracy osobę niebędącą nauczycielem, lecz posiadającą przygotowanie uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć (art. 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.). Zatrudnienie takie wymaga uzyskania zgody kuratora oświaty.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Osoby uprawnione do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2016 rok

Rozdział 2. Okres uprawniający do dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 3. Wypłata trzynastki mimo nieprzepracowania sześciu miesięcy

Rozdział 4. Pozbawienie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 5. Obliczanie wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 6. Składniki wynagrodzenia wliczane i niewliczane do podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 7. Termin wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 8. Dokonywanie potrąceń z dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 9.Trzynastka po zmarłym pracowniku przypada jego małżonkowi i dzieciom

Rozdział 10. Błędy w wypłacie świadczeń pracowniczych

Rozdział 11. Opodatkowanie i oskładkowanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Rozdział 12. WZORY DOKUMENTÓW

Rozdział 13. Podstawa prawna

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71