Redakcja

Autor:

Marzenna Czarnocka – dyrektor poradni psychologiczno-pedagogicznej, członek zespołu ekspertów MEN do spraw specjalnych potrzeb edukacyjnych, nauczyciel z doświadczeniem w pracy na różnych poziomach edukacji oraz jako wizytator kuratorium oświaty, wykładowca kursów dla nauczycieli i kadry zarządzającej placówek oświatowych

Redaktor:

Monika Fidler

Menedżer produktu:

Paulina Krzyżanowska

Kierownik marketingu i sprzedaży:

Julita Lewandowska-Tomasiuk

Projekt graficzny okładki:

Piotr Fedorczyk

Zdjęcie na okładce:

fotolia.pl

Korekta:

Zespół

Koordynator produkcji:

Magdalena Huta

Druk:

Miller

Skład i łamanie:

Raster studio

ISBN 978-83-269-6200-4

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Kształcenie uczniów cudzoziemców i powracających z zagranicy. Nowe przepisy, praktyczne wskazówki, wzory dokumentów” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Kształcenie uczniów cudzoziemców i powracających z zagranicy. Nowe przepisy, praktyczne wskazówki, wzory dokumentów” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

WSTĘP

Globalizacja, uwarunkowania cywilizacyjne, kulturowe i polityczne od lat są przyczyną narastania zjawiska migracji, co sprawia, że niemal w każdej szkole uczą się dziś uczniowie przybywający z zagranicy, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, często też dzieci i młodzież niebędące obywatelami polskimi. Odpowiednia organizacja kształcenia tych uczniów bywa czasem poważnym wyzwaniem dla szkoły, wymagającym odpowiedniego przygotowania już na etapie planowanego przyjęcia ucznia do placówki, np. w sytuacji gdy uczeń nie posługuje się językiem polskim lub odmienność systemu edukacyjnego w innym państwie nie koreluje z okresem nauki, czy też zakresem treści programowych realizowanych w polskiej szkole.

Przyjęcie ucznia, który pobierał naukę w systemie oświaty innego państwa, nakłada na dyrektora placówki oświatowej obowiązek zapewnienia indywidualizacji kształcenia, może także implikować konieczność zmian organizacyjnych, a także udzielenia uczniowi dodatkowego wsparcia.

Przepisy związane z kształceniem uczniów przybywających z zagranicy, w tym z pomocą psychologiczno-pedagogiczną czy kształceniem specjalnym, w ostatnich latach się zmieniają. Spowodowane jest to doprecyzowywaniem dotychczasowych regulacji oraz wyjściem naprzeciw aktualnym problemom. Proponowane w prawie rozwiązania umożliwiają zapewnienie optymalnych warunków organizacji nauczania i udzielania tym uczniom niezbędnego wsparcia. Szkoła nie powinna jednak poprzestać na spełnieniu formalnych uwarunkowań procesu edukacji. Każdorazowo, gdy do szkoły przyjęty zostaje uczeń, który dotąd pobierał naukę w innym systemie edukacji, a szczególnie, gdy dotyczy to cudzoziemców, konieczne jest uwzględnienie szerokiego kontekstu uwarunkowań – zarówno indywidualnej sytuacji dziecka związanej ze zmianą środowiska edukacyjnego, jego potrzeb emocjonalnych, poznawczych, jak i odmiennych norm kulturowych i społecznych, które mogą dodatkowo determinować specjalne potrzeby ucznia. Wsparcia mogą wymagać również rodzice ucznia, a także nauczyciele, którzy będą pracować z uczniem. Im także szkoła powinna zapewnić pomoc psychologiczno-pedagogiczną.

W tym kontekście szczególnie ważne jest odpowiednie przygotowanie szkoły na przyjęcie uczniów przybywających z zagranicy, np. przygotowanie nauczycieli do nauczania języka polskiego jako obcego, a także zadbanie o rozwijanie kompetencji w zakresie edukacji międzykulturowej wszystkich uczestników społeczności szkolnej (także innych pracowników szkoły, uczniów i ich rodziców). Działania te warto podjąć z wyprzedzeniem – tak, by od pierwszych dni pobytu ucznia w szkole organizacja procesu edukacji i wychowania zapewniała optymalne warunki uczenia się i rozwijania kompetencji wszystkich uczniów.

Liczymy, że zawarte w publikacji informacje i wskazówki będą pomocne w tym zakresie.

ROZDZIAŁ 1. PRZEPISY DOTYCZĄCE KSZTAŁCENIA UCZNIÓW CUDZOZIEMCÓW

1.1. Prawa uczniów cudzoziemców

Podstawowe zasady dotyczące kształcenia cudzoziemców wynikają z art. 94a ustawy o systemie oświaty. Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 94a ust. 6, które obowiązują od 14 września 2016 r., określono w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 9 września 2016 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Zgodnie z tymi przepisami osoby niebędące obywatelami polskimi:

•podlegające obowiązkowi szkolnemu – mogą korzystać z nauki i opieki w publicznych szkołach podstawowych, gimnazjach, publicznych szkołach artystycznych oraz w placówkach na warunkach dotyczących obywateli polskich,

•podlegające obowiązkowi nauki – mogą korzystać z nauki i opieki w publicznych szkołach ponadgimnazjalnych na warunkach dotyczących obywateli polskich do ukończenia 18 lat lub ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej,

•mogą korzystać z nauki w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych,

•mogą korzystać z nauki w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych jako stypendyści lub na warunkach odpłatności,

•podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym – mogą korzystać z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, dodatkową naukę języka polskiego dla tych osób organizuje organ prowadzący szkołę,

•które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym – mogą korzystać z pomocy udzielanej przez osobę władającą językiem kraju pochodzenia, zatrudnioną w charakterze pomocy nauczyciela przez dyrektora szkoły, pomocy tej udziela się nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy,

•mogą korzystać z dodatkowych zajęć wyrównawczych w zakresie przedmiotów nauczania organizowanych przez organ prowadzący szkołę, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy,

•mogą korzystać z organizowanych w szkole, w porozumieniu z dyrektorem szkoły i za zgodą organu prowadzącego, zajęć języka i kultury kraju pochodzenia, zajęcia te są organizowane przez placówkę dyplomatyczną lub konsularną kraju ich pochodzenia działającą w Polsce albo stowarzyszenie kulturalno-oświatowe danej narodowości. W tym celu szkoła udostępnia nieodpłatnie pomieszczenia i pomoce dydaktyczne,

•mają prawo do pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie tylko z uwagi na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, lecz także z uwagi na inne uwarunkowania potencjalnych trudności edukacyjnych lub np. potrzeby wynikające z uzdolnień i zainteresowań,

•mogą korzystać z kształcenia specjalnego na podstawie orzeczenia o takiej potrzebie, wydanego przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnię specjalistyczną.

1.2. Przepisy o przyjmowaniu cudzoziemców do poszczególnych szkół

Obowiązujące przepisy nie wprowadziły zasadniczych zmian w zasadach przyjmowania uczniów, którzy kształcili się w systemach oświaty innych państw. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 94a ust. 6 ustawy o systemie oświaty (tj. rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 9 września 2016 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw), zachowują moc do czasu zakończenia kształcenia odpowiednio w:

•dotychczasowym gimnazjum,

•dotychczasowym trzyletnim liceum ogólnokształcącym,

•dotychczasowym czteroletnim technikum,

•klasach dotychczasowej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowej szkole I stopnia,

•szkole przysposabiającej do pracy,

•szkołach policealnych,

oraz mogą być zmieniane na podstawie tych przepisów (art. 363 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe).

Oznacza to, że zasady przyjmowania do klas wymienionych szkół będą obowiązywały dotychczasowe przepisy, o ile nie zostaną zmienione. Zgodnie z § 3 przywołanego rozporządzenia dziecko przybywające z zagranicy jest przyjmowane do publicznego przedszkola lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego na warunkach i w trybie postępowania rekrutacyjnego dotyczących obywateli polskich, zgodnie z art. 20a ust. 1, art. 20c, art. 20s, art. 20t ust. 1, ust. 2 pkt 1–3 i ust. 6–10, art. 20v, art. 20w ust. 1 i art. 20z–20ze ustawy. Przepisy art. 20t ust. 3 i 5 ustawy stosuje się odpowiednio.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 1. PRZEPISY DOTYCZĄCE KSZTAŁCENIA UCZNIÓW CUDZOZIEMCÓW

ROZDZIAŁ 3. ODMOWA PRZYJĘCIA UCZNIA DO SZKOŁY I ODWOŁANIE OD DECYZJI

ROZDZIAŁ 4. ZASADY UZNAWANIA DOKUMENTÓW, NA PODSTAWIE KTÓRYCH UCZEŃ JEST PRZYJMOWANY DO SZKOŁY

ROZDZIAŁ 5. WARUNKI ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA UCZNIÓW Z ZAGRANICY

ROZDZIAŁ 6. WZORY DOKUMENTÓW

PODSTAWA PRAWNA

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71