Redakcja

Autor: Zuzanna Świerc

Wydawca: Katarzyna Bednarska

Redaktor: Marek Kwiatkowski

Koordynator produkcji: Magdalena Huta

Korekta: Bożena Hałuszczyńska

Skład, łamanie: Dariusz Ziach

Druk: MillerDruk, ul. Jagiellońska 82, 03-301 Warszawa

ISBN 978-83-269-6020-8

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z .o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy

XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Publikacja „Sprawozdanie finansowe spzoz za 2016 rok. Praktyczne wskazówki eksperta” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w niniejszej publikacji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło.

Publikacja „Sprawozdanie finansowe spzoz za 2016 rok. Praktyczne wskazówki eksperta” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów.

Wykaz skrótów

BO – bilans otwarcia

BRMK – bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów

BZ – bilans zamknięcia

KSR – krajowy standard rachunkowości

KŚT – Klasyfikacja Środków Trwałych

MSR – międzynarodowy standard rachunkowości

NBP – Narodowy Bank Polski

NFZ – Narodowy Fundusz Zdrowia

RZiS – rachunek zysków i strat

SPZOZ – samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej

u.dz.l. – ustawa o działalności leczniczej

u.f.p. – ustawa o finansach publicznych

u.p.d.o.p. – ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

uor – ustawa o rachunkowości

WNiP – wartości niematerialne i prawne

ZFŚS – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

Wprowadzenie

Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej to specyficzna forma prawna prowadzenia działalności leczniczej, o statusie jednostki sektora finansów publicznych. Zakres regulacji prawnych odnoszących się do gospodarki finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (dalej: spzoz) obejmuje kilka ustaw, przy czym nie wszystkie ich zapisy dotyczą właśnie tego typu jednostki. Przysparza to wiele trudności i wątpliwości nie tylko przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego, lecz także przy jego czytaniu, ocenie czy kontroli.

Niniejsza publikacja została przygotowana głównie z myślą o pracownikach służb finansowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w tym głównych księgowych, jako praktyczny przewodnik, który ma ułatwić prace związane z zamknięciem roku i prawidłowym przygotowaniem sprawozdania finansowego za 2016 rok. Może być także pomocna dla pracowników podmiotów tworzących, odpowiedzialnych za nadzór i kontrolę podległych jednostek, członków rad społecznych i innych osób zainteresowanych specyfiką spzoz.

Zuzanna Świerc

Rozdział 1. Podstawy prawne gospodarki finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdania finansowego jest ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: uor). Wśród podmiotów zobowiązanych do jej stosowania w art. 2 ust. 1 pkt 1 uor wskazano m.in. „inne osoby prawne”.

W zakresie gospodarki finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej ustawa określa najważniejsze jej elementy, tj. sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, zasady przeprowadzania inwentaryzacji, zasady wyceny aktywów i pasywów, ustalania wyniku finansowego, sporządzania sprawozdania finansowego i jego badania. W pewnych kwestiach ustawa pozostawia wszystkim jednostkom wybór i dokładne ukształtowanie zasad prowadzenia ewidencji czy wyceny pozycji sprawozdawczych w sposób oddający specyfikę jednostki, przystosowany do prowadzonej przez nie działalności. Każdy podmiot zobowiązany do stosowania uor powinien więc posiadać swoją wewnętrzną dokumentację opisującą przyjęte zasady rachunkowości, zwane także polityką rachunkowości, dotyczące w szczególności (art. 10 uor):

1) określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych;

2) metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego;

3) sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej:

a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz kont księgi głównej, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej,

b) wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych,

c) opisu systemu przetwarzania danych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – opisu systemu informatycznego, zawierającego wykaz programów, procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania, wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji;

4) systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.

Kierownik spzoz ustala te zasady w formie pisemnej i w razie potrzeby aktualizuje. Powinny być one stosowane w sposób ciągły, tak by sprawozdania finansowe za kolejne lata obrotowe zapewniały porównywalność danych i stanowiły rzetelną informację na temat sytuacji majątkowej i finansowej jednostki.

W zakresie uregulowań dotyczących sporządzania rocznego sprawozdania finansowego w ramach ustalonej polityki rachunkowości należy wykorzystać prawo wyboru przewidziane w ustawie, dotyczące:

1) materialnej polityki bilansowej – wybór metod wyceny składników majątkowych, rozliczania kosztów w czasie, tworzenia rezerw;

2) formalnej polityki bilansowej – wybór metody prezentacji danych liczbowych w sprawozdaniu finansowym, wariantu rachunku zysków i strat, metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych.

Bilans

W odniesieniu do poszczególnych pozycji bilansowych będą to następujące zagadnienia:

1) środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne:

a) określenie zasad naliczania odpisów amortyzacyjnych (umorzeniowych) od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w zależności od ich wartości, okresu użytkowania, z uwzględnieniem utraty ich wartości wskutek używania lub upływu czasu,

b) opis przyjętych metod ustalania odpisów amortyzacyjnych (liniowa, degresywna, indywidualna dla środków używanych, ulepszonych),

c) ustalenie metod uproszczonych (jednorazowych) odpisów amortyzacyjnych dla przedmiotów o niskiej jednostkowej wartości;

2) inwestycje długo- i krótkoterminowe:

a) zasady wyceny,

b) skutki przeszacowania i trwałej utraty wartości,

c) sposób przekwalifikowania inwestycji stanowiących aktywa trwałe do aktywów obrotowych i odwrotnie;

3) rzeczowe składniki aktywów obrotowych:

a) wybór metody ewidencji zapasów/materiałów: ilościowo-wartościowa, ilościowa, wartościowa, odpisywania w koszty w momencie zakupu,

b) sposób ewidencji rozchodu zapasów (LIFO, FIFO, cen przeciętnych),

c) sposób wyceny zapasów na dzień rozliczeniowy/bilansowy,

d) określenie kryteriów dokonywania odpisów aktualizacyjnych w związku z utratą wartości zapasów;

4) wycena należności – kryteria dokonywania odpisów aktualizacyjnych, należności kwestionowanych, przeterminowanych;

5) wycena pasywów:

a) zasady tworzenia rezerw na zobowiązania,

b) zasady tworzenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, rozliczeń międzyokresowych przychodów;

6) ustalanie wyniku finansowego:

a) wybór wariantu sporządzania rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych,

b) sposób prezentacji kosztów w działalności operacyjnej,

c) wycena produkcji w toku i przychodów z usług niezakończonych.

Polityka rachunkowości

Z kolei w zakresie sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych należy określić:

1) zakładowy plan kont – wykaz kont księgi głównej, zasady klasyfikacji zdarzeń gospodarczych, zasady prowadzenia ksiąg pomocniczych;

2) wykaz ksiąg rachunkowych, a dla ksiąg prowadzonych przy użyciu komputera – wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe;

3) opis systemu przetwarzania danych, wykaz programów, procedur, funkcji, opis algorytmów;

4) metody zabezpieczania dostępu do danych, ochrony danych i ich zbiorów, zarówno papierowych, jak i elektronicznych;

5) określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Wprowadzenie

Rozdział 1. Podstawy prawne gospodarki finansowej samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej

Rozdział 2. Harmonogram prac związanych z rocznym sprawozdaniem finansowym

Rozdział 3. Inwentaryzacja

Rozdział 4. Roczne sprawozdanie finansowe

Rozdział 5. Badanie sprawozdania przez biegłego rewidenta

Rozdział 6. Procedura zatwierdzenia sprawozdania, obowiązki w zakresie zgłoszenia, publikacji sprawozdania i przechowywania dokumentów

Rozdział 7. Raport ekonomiczno-finansowy

Rozdział 8. Powiązania planu kont z pozycjami sprawozdania finansowego

Wykaz aktów prawnych

Wykaz tabel

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71