Redakcja

Praca zbiorowa pod redakcją

Krystyny Trojanowskiej

Konsultacja:

Katarzyna Czajkowska – Matosiuk

Kierownik grupy wydawniczej:

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Projekt okładki:

Magdalena Huta

Korekta:

Zespół

Skład:

Raster Studio N.Bogajczyk

Druk:

Drukarnia Miller

ISBN 978-83-269-5890-8

NR PRODUKTOWY UOB 149

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w zamieszczonych w niej artykułach, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło. Wszelkie materiały zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie popularyzacyjno-informacyjny i nie mogą być traktowane w sposób prawnie wiążący pomiędzy Czytelnikiem a Wydawcą lub Redakcją. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby informacje i dane zamieszczone w tych materiałach były poprawne merytorycznie i aktualne, jednakże informacje te nie mają charakteru porady czy opinii prawnej, jako że Wydawca ani Redakcja nie świadczy żadnych usług prawnych. Nie mogą być one również traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. Zastosowanie tych informacji w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji lub opinii prawnej. Wobec powyższego Wydawca, Redakcja, redaktorzy ani autorzy ww. materiałów nie ponoszą odpowiedzialności prawnej w szczególności za skutki zastosowania się lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach.

Wykaz skrótów i aktów prawnych użytych w książce

kp – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.)

PIT – ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)

updop – ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.)

ZFŚS – Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

PPE – Pracownicze Programy Emerytalne

TK – Trybunał Konstytucyjny

SN – Sąd Najwyższy

NSA – Naczelny Sąd Administracyjny

ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych

ustawa systemowa – ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.)

ustawa o ZFŚS – ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 800 ze zm.)

ustawa o PPE – 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1449)

rozporządzenie składkowe – rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.)

przepisy bhp – rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. nr 60, poz. 279), rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. nr 148, poz. 973)

przepisy o chorobach zakaźnych – ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 947)

rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych – rozporządzenie ministra zdrowia z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. nr 81, poz. 716 ze zm.).

Rozdział 1. Świadczenia z ZFŚS

Bardzo wiele bonusów dla pracowników pochodzi z funduszu socjalnego. Na mocy § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.; dalej rozporządzenie składkowe) świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są zwolnione z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Powołany przepis nie określa kwoty, która nie wchodzi do podstawy wymiaru składek; a zatem, jeżeli świadczenie spełnia kryterium finansowania z ZFŚS i jest przeznaczone na cele socjalne, to bez względu na wysokość nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne.

Dotyczy to wszelkich świadczeń, zarówno pieniężnych, jak i rzeczowych (tzw. świadczeń w naturze).

Wyjaśnijmy, że ze świadczeniami pieniężnymi mamy do czynienia, poza przekazaniem świadczenia w postaci środków pieniężnych, także wówczas, gdy pracownicy nabywają świadczenia socjalne osobiście, a następnie przedstawiają pracodawcy faktury lub rachunki dokumentujące ich nabycie. Dokumenty potwierdzające nabycie świadczeń zawierają odpowiedni zapis, np. „bilet na basen”, „karnet na basen”, „bilet na siłownię”, „karnet na siłownię”, „bilet na saunę”, „karnet na saunę”, „bilet do kina” lub „usługa basen”, „usługa siłownia”, „usługa sauna”. Po otrzymaniu takiego dokumentu pracodawca zwraca pracownikom w formie pieniężnej koszt uprzednio poniesionych przez pracowników wydatków. Do świadczeń pieniężnych zalicza się także np. koszt wycieczki.

Ze świadczeniami rzeczowymi natomiast mamy do czynienia wtedy, gdy pracodawca finansuje ze środków funduszu nabycie określonych świadczeń socjalnych, takich jak zapewnienie pracownikom dostępu do siłowni, sauny, sali fitness, kina, teatru itp. A następnie wręcza pracownikom dokumenty – takie jak bilety wstępu, karnety itp. – uprawniające ich do skorzystania z zakupionych świadczeń socjalnych. Dokumenty te pełnią jedynie funkcję identyfikacyjną, tzn. pozwalają organizatorowi ustalić krąg osób uprawnionych do świadczenia, nie dają natomiast prawa do ich wymiany na towar lub usługę. W tej sytuacji pracodawca ponosi bezpośrednio koszt świadczenia, natomiast pracownikom wydaje dokumenty uprawniające do wstępu na zajęcia sportowe czy spektakl.

Nowe zasady tworzenia ZFŚS

Zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i gospodarowania środkami tego funduszu określa ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 800 ze zm.; dalej ustawa o ZFŚS), która od 1 stycznia 2017 r., na mocy nowelizacji wprowadzonej ustawą z 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (podpisana przez Prezydenta 28 grudnia 2016 r.) wprowadziła nowe zasady tworzenia ZFŚS.

Przewidują one złagodzenie wymogów prawa pracy wobec małych przedsiębiorców poprzez podniesienie progu zobowiązującego do utworzenia ZFŚS z 20 do 50 pracowników.

Nowe brzmienie otrzymał art. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zgodnie z którym pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty zobowiązani byli utworzyć zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Aktualnie zwiększono wysokość zatrudnienia do 50 pracowników.

﹥ Ważne ﹤

Zmiana nie dotyczy pracodawców prowadzących działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, na których spoczywa obowiązek utworzenia ZFŚS bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników.

Z kolei ci pracodawcy, którzy zatrudniają według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, tworzą fundusz na wniosek zakładowej organizacji związkowej. Pracodawcy zatrudniający mniej niż 50 pracowników mogą tworzyć fundusz na dotychczasowych zasadach określonych w art. 5 ustawy lub wypłacać świadczenie urlopowe.

Zmieniono również art. 3 ust. 3b ustawy, zgodnie z którym u pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników, objętych układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawie nietworzenia funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w układzie zbiorowym pracy. Od 1 stycznia 2017 r. obowiązek ten dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników. Jeżeli u takich pracodawców pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawie nietworzenia ZFŚS i niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w regulaminie wynagradzania.

Zwiększenie liczby zatrudnionych pracowników potrzebnych do utworzenia ZFŚS wynika z działania przedsiębiorców, którzy zawierają umowy cywilnoprawne lub sztucznie dzielą przedsiębiorstwo, bojąc się zwiększać zatrudnienie w oparciu o umowy o pracę. Działania te prowadzą do ograniczenia rozwoju przedsiębiorstwa. Według badania przeprowadzonego przez PARP aż 41,2% przedsiębiorców wskazuje na zniesienie obowiązku tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jako zmianę, która może najbardziej usprawnić funkcjonowanie ich przedsiębiorstwa.

Środki funduszu – jakie i dla kogo

Wracając do świadczeń, jakie można przyznać z funduszu socjalnego, warto podkreślić, iż ustawa o ZFŚS nie wymienia konkretnych świadczeń. Stanowi ona w sposób bardzo ogólny, że środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych można przeznaczyć wyłącznie na sfinansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz uprawnionych do korzystania z funduszu, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na tworzenie zakładowych żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego. Działalność socjalna podlegająca finansowaniu z funduszu to usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej – rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową (art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS).

Przypomnijmy, że wśród osób uprawnionych do korzystania z tworzonego przez pracodawcę zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ustawa o ZFŚS wymienia:

•pracowników i ich rodziny,

•emerytów i rencistów – byłych pracowników i ich rodziny, a także

•inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie zakładowym prawo do korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych ze środków tego funduszu

(art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS).

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Świadczenia z ZFŚS

Rozdział 2. Świadczenia wynikające z przepisów prawa pracy, umów o pracę i regulaminów wewnętrznych firmy

Rozdział 3. Świadczenia przysługujące byłym pracownikom na emeryturze lub rencie

Rozdział 4. III filar emerytalny – PPE w firmie

Rozdział 5. Niezbędnik płatnika

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71