Redakcja

Autorzy:

Agata Hryc-Ląd: rozdział III (III 3.2, 4)

Andrzela Gawrońska-Baran: rozdział II (I 4)

Aneta Jędrzejczyk: rozdział III (I 1)

Bernadetta Tarnowska: rozdział II (I 2), rozdział III (III 9)

Justyna Rek-Pawłowska: rozdział II (II)

Klaudyna Saja-Żwirkowska: rozdział I, rozdział II (I 3, 6), rozdział III (I, II, III 1, 2, 3.1, 3.4, 5, 6, 8, 10), rozdział IV (I)

Małgorzata Skóra: rozdział III (II 3.3, 7), rozdział IV (II)

Małgorzata Śledziewska: rozdział II (I 1, 5)

Aktualizacja:

Agata Hryc-Ląd, Marcin Czeluśniak

Redaktor prowadzący:

Paweł Jakubczak

Wydawca:

Rafał Duluk

Korekta:

Zespół

Projekt okładki: Ireneusz Gawliński

Skład i łamanie: Raster studio

Druk: Miller

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

tel.: 22 518 29 29, faks: 22 617 60 10

Publikacja „Zamówienia publiczne w 3 krokach” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Niniejsza publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Informacje o redaktorach

Marcin Czeluśniak

prawnik, praktykę w obszarze prawa zamówień publicznych zdobywający w swojej pracy zawodowej od początku w instytucjach zamawiających. Były pracownik Departamentu Prawnego w Urzędzie Zamówień Publicznych. Autor publikacji. Obecnie starszy specjalista ds. zamówień publicznych w największej w Polsce instytucji zamawiającej działającej w branży inwestycji infrastrukturalnych.

Agata Hryc-Ląd

specjalistka z zakresu zamówień publicznych. Tematyką zamówień publicznych zawodowo zajmuje się od 2003 roku. Przez lata związana z największą instytucją zamawiającą w Polsce, działającą w branży inwestycji infrastrukturalnych. Uczestniczka procesu legislacyjnego związanego z nowelizacją ustawy Pzp. Członkini Grupy Roboczej ds. Pzp działającej przy Ministrze Infrastruktury i Budownictwa. Ekspert zewnętrzny przy Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Autorka licznych komentarzy i publikacji z zakresu ustawy Pzp. Prowadzi szkolenia. Od 2012 roku aktywna członkini Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych. Obecnie koordynuje projekty środowiskowe, współfinansowane ze środków europejskich i „funduszy norweskich” w Państwowym Instytucie Badawczym i redaktor naczelna „Zamówienia Publiczne w orzecznictwie”.

Wstęp

„Zamówienia publiczne w 3 krokach” – to praktyczny aktualny przewodnik dla zamawiających i wykonawców, zarówno tych rozpoczynających praktykę w przetargach, jak i dla doświadczonych uczestników procesów zamówieniowych. Autorzy prezentują zagadnienia dotyczące przygotowania procedury, postępowania o udzielenie zamówienia, realizacji umowy. Czytelnik znajdzie m.in. odpowiedź na pytania: jak zamawiający powinien przygotować postępowanie, jak wykonawca ma znaleźć interesujące ogłoszenie, na czym polega badanie ofert, wybór najkorzystniejszej i podpisanie umowy.

Autorzy oczywiście analizują także liczne najnowsze regulacje prawne obowiązujące od 28 lipca 2016 r., takie m.in. że:

•jednostki sektora finansów publicznych stosują kryterium ceny jako jedyne kryterium oceny ofert lub kryterium o wadze przekraczającej 60%, jeżeli przedmiot zamówienia ma ustalone standardy jakościowe i jeśli dodatkowo wykażą w protokole postępowania, w jaki sposób w opisie przedmiotu zamówienia uwzględniono koszty cyklu życia,

•obok ceny wprowadzono kryterium kosztu cyklu życia produktu,

•zamawiający ma obowiązek postawić warunek zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w przypadku zamówień na usługi i roboty budowlane, w sytuacji gdy spełnione są kryteria stosunku pracy określone w art. 22 § 1 Kodeksu pracy,

•zamawiający może ustalić nie mniejszy niż 30% próg zatrudnienia osób defaworyzowanych, przez zakłady pracy chronionej lub wykonawców albo ich jednostki,

•wyłączenia stosowania ustawy przy udzielaniu niektórych zamówień publicznych o wartościach poniżej progów unijnych, np. w zakresie niektórych usług leśnych,

•udzielanie zaliczek, także jeżeli zamówienie na dostawy lub usługi będzie finansowane ze środków krajowych,

•Krajowa Izba Odwoławcza może orzekać, w przypadku gdy zamawiający w części uwzględni zarzuty odwołania.

Zamieszczamy specjalny dodatek „Słownik zamówień publicznych”, stanowiący wyjaśnienie podstawowych pojęć związanych z zamówieniami.

Z poważaniem

Paweł Jakubczak

redaktor prowadzący

Wykaz skrótów

Akty normatywne

dyrektywy UE dyrektywy 2014/24/UE i 2014/15/UE

kc ustawa –Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.)

rozporządzenie

w sprawie rodzajów

dokumentów rozporządzenie z 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (Dz.U. poz. 1126)

ustawa o VAT ustawa o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.)

ustawa Pzp ustawa – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2164 ze zm.)

Inne skróty

art. artykuł

Dz.U. UE Dzienik Urzędowy Unii Europejskiej

Biuletyn ZP Biuletyn Zamówień Publicznych

KIO Krajowa Izba Odwoławcza

KRK Krajowy Rejestr Karny

KRS Krajowy Rejestr Sądowy

MS Ministerstwo Sprawiedliwości

PIT Personal Income Tax

pkt punkt

Prezes UZP Prezes Urzędu Zamówień Publicznych

siwz specyfikacja istotnych warunków zamówienia

SN Sąd Najwyższy

sygn. akt sygnatura akt

TED Tenders Electronic Daily

TSUE Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

UPUE Urząd Publikacji Europejskiej

ust. ustęp

UZP Urząd Zamówień Publicznych

VAT podatek od towarów i usług

ze zm. ze zmianami

ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Rozdział I. Zamówienia publiczne – Najważniejsze zagadnienia

I. Geneza zamówień publicznych

Stworzenie systemu zamówień publicznych jest związane z aktywnością państw w zakresie wydatkowania środków publicznych. O tym, na jaką skalę działa rynek zamówień publicznych, świadczy chociażby fakt, że w Polsce w 2015 roku udzielono zamówień o wartości ok. 116,3 mld z, co stanowiło ok. 6,50% produktu krajowego brutto (PKB) z roku 2015. Dla porównania w roku 2014 – 133,2 mld zł w roku 2013 – 143,2 mld zł.

Aby zapobiec wydatkowaniu środków publicznych w sposób nieprzemyślany czy nieuczciwy, zaczęto tworzyć systemy regulujące sposób udzielania zamówień.

Zamówienia publiczne z jednej strony miały umożliwić zakup dóbr i usług w sposób optymalny z ekonomicznego punktu widzenia, zapewniając jak najlepsze wykorzystanie środków, którymi dysponuje państwo, a z drugiej zagwarantować wykonawcom, że oferty wybierane będą na podstawie jasnych i równych dla wszystkich kryteriów wyboru.

1. Początek zamówień publicznych w Europie

Zamówienia publiczne to jedna z podstawowych dziedzin prawa krajowego i prawa międzynarodowego oraz istotny element gospodarki państwowej. W krajach Unii Europejskiej zamówienia publiczne stały się przedmiotem szczegółowej regulacji w latach 70. XX wieku.

Jednak błędne jest twierdzenie, że dziedzina zamówień publicznych to dziedzina prawa stosunkowo młoda, nazywane dzisiaj bowiem zamówieniami publicznym działania polegające na zamawianiu dostaw, usług lub robót budowlanych przez państwa na cele publiczne występowało już w czasach starożytnych cywilizacji, kiedy tworzyła się państwowość.

W każdym państwie, poprzez ściąganie podatków, rządzący dysponowali środkami finansowymi. Wykorzystywali je m.in. w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom państwa. Zabezpieczenie to wymagało tworzenia całej infrastruktury: budowania kanałów rzecznych, teatrów, szkół, bibliotek, łaźni publicznych, budowli fortyfikacyjnych, utrzymania garnizonu wojsk. Wydatkowanie tych środków na infrastrukturę niezbędnego bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego państwa jest właśnie czynnością noszącą znamiona zamówień publicznych.

2. Początek zamówień publicznych w Polsce

W Polsce genezy zamówień publicznych możemy doszukiwać się już za panowania króla Kazimierza Wielkiego – pod znanym hasłem „zastał Kraków drewniany, zostawił murowany”. Bez systemu, który dzisiaj nazywamy zamówieniami publicznymi, ciężko byłoby sobie wyobrazić tak duże zmiany. Natomiast pierwsze uregulowania prawne dotyczące zamówień publicznych przypadają na okres międzywojenny, tj. lata 1918–1939.

Polska, która do tej pory była pod zaborami, w związku z odzyskaniem niepodległości potrzebowała stabilności w postaci odpowiednich ustaw i rozporządzeń. Regulacje prawne dotyczące wydatkowania środków publicznych tworzono z wielkim trudem, kolejne gabinety zdawały sobie sprawę z braku przepisów, które dawałyby ramy i ułatwiałyby oszczędne, bo gospodarne i celowe, zakupy dostaw i robót zamawianych przez państwo.

W 1933 r. stworzono pierwszą w Polsce ustawę o zamówieniach publicznych: „o dostawach i robotach na rzecz Skarbu Państwa, samorządu oraz instytucji prawa publicznego”. Ustawa ta miała słuszne założenia, jednak ówczesna sytuacja sprawiła, że nie doszło do jej wdrożenia w życie, ponieważ pierwsze i, jak się okazuje, jedyne rozporządzenie wykonawcze do niej, wydano w 1937 r., tuż przed wybuchem II wojny światowej.

II. System zamówień publicznych w Polsce

1. Zamówienia publiczne – regulacja prawna

1.1. Prawo UE

Wielkość rynku zamówień publicznych oraz jego wpływ i związek ze wspólnym rynkiem Unii Europejskiej czynią go bardzo istotnym elementem kształtującym sytuację prawną i gospodarczą członków UE. Na poziomie Wspólnoty Europejskiej zasadniczą regulację systemu zamówień tworzą dyrektywy. UE zdecydowała się na użycie dyrektyw, które muszą być implementowane do krajowego porządku prawnego w drodze krajowych źródeł prawa. Takie rozwiązanie było podyktowane tym, że dyrektywy swoim zasięgiem musiały objąć bardzo odmienne porządki prawne państw członkowskich Unii.

Celem dyrektyw jest zharmonizowanie krajowych procedur przyznawania zamówień poprzez wprowadzenie pewnego minimum wspólnych przepisów proceduralnych, a nie ujednolicenie wszystkich przepisów prawa krajowego w tym zakresie.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Wykaz skrótów

Rozdział I. Zamówienia publiczne – Najważniejsze zagadnienia

Rozdział II. Krok 1 – przygotowanie procedury

Rozdział III. Krok 2 – postępowanie o zamówienie

Rozdział IV. Krok 3 – Realizacja umowy

SŁOWNIK ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71