Tytuł oryginału: The Jihadis return

Copyright © 2014 Patrick Cockburn

All rights reserved

Copyright © by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2015

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

www.dwpwn.pl

Menedżer pionu wydawniczego: Monika Kalinowska

Wydawca: Katarzyna Kucharczuk

Przekład: Martyna Bielik

Wstęp i konsultacja merytoryczna: dr hab. Daniel Boćkowski

Redakcja: Jerzy Lewiński

Korekta: Agnieszka Więckowska

Projekt graficzny okładek do serii Bieguny: Przemek Dębowski

Opracowanie okładki: Ewa Modlińska

Zdjęcie na okładce: Stringer/REUTERS/FORUM

Przygotowanie wersji elektronicznej: Ewa Modlińska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Domu Wydawniczego PWN: Tomasz Szymański

Pomysłodawca serii: Monika Sęk

ISBN 978-83-7705-861-9 (ePub)

ISBN 978-83-7705-862-6 (Mobi)

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

prawolubni Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

WSTĘP DO POLSKIEGO WYDANIA
Państwo Islamskie u wrót Europy

(…)

Państwo Islamskie powstało oficjalnie 29 czerwca 2014 r. Niech nikogo jednak nie zmyli ta data. Nie był to dzień proklamowania niepodległości żadnego kraju. Tego dnia organizacja terrorystyczna znana powszechnie jako ISIL – Islamskie Państwo Iraku i Lewantu (Islamic State of Iraq and the Levant) lub ISIS – Islamskie Państwo Iraku i Syrii (Islamic State of Iraq and Syria – Islamic State of Iraq and al-Sham) proklamowała na opanowanych przez siebie ziemiach kalifat, nawiązując tym samym do idée fix islamistów, którzy wierzą, że powrót do tradycji pierwszego wieku ekspansji ich religii stanowi uniwersalne antidotum na wszystkie bolączki współczesnego świata muzułmańskiego.

Ponieważ większość polityków, badaczy, a także muzułmańskich uczonych nie uznaje tych decyzji i odmawia przyznania tworowi ogłoszonemu przez ISIS atrybutów państwowości, dziś zamiennie używa się obu tych nazw dla określenia organizacji terrorystycznej kontrolującej ziemie Iraku i Syrii. Nadal też preferuje się określenie ISIS, aby pod żadnym pozorem nie legitymować faktu istnienia na współczesnej mapie geopolitycznej świata miejsca, które skrajni fundamentaliści mogliby określić po raz pierwszy od niepamiętnych czasów jako dar al-Islam, czyli ziemię islamu. Celem IS jest stworzenie tej utopii na terenach uznawanych za „muzułmańskie”, a zwłaszcza na obszarze Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, czyli na ziemiach dawnego kalifatu umajjadzkiego. Każdy może sobie zobaczyć plany minimum i maksimum zamalowane na czarno na mapach politycznych świata, publikowanych od kilku lat w sieci.

(…)

Codzienność pod panowaniem ISIS to nie tylko terror. To działania typowe dla budującej swe struktury nowej państwowości. Tych obrazów nie zobaczymy jednak w naszych mediach. Władze odbudowują zniszczoną infrastrukturę, w tym drogi. Organizują roboty publiczne, by usunąć skutki działań wojennych oraz trwających nadal nalotów państw koalicji. Dość skutecznie poradzono sobie z niespodziewanymi obfitymi opadami śniegu. Filmy z akcji odśnieżania miast i wiosek krążyły na stronach informacyjnych IS. Otwiera się szkoły, szpitale i przychodnie. Często jest to działanie typowo propagandowe, ale pokazuje lokalnej społeczności, że jeśli będzie żyła zgodnie z narzuconymi zasadami, z czasem sytuacja się unormuje. Nie dotyczy to oczywiście chrześcijan i innych mniejszości religijnych, które zostały zmarginalizowane i w zasadzie obrabowane z posiadanego dobytku. Nie możemy wykluczyć, iż celem IS jest ich całkowite usunięcie z zajmowanych terytoriów. Szkoły także mają ukryte zadanie, jakim jest przygotowywanie chłopców do roli przyszłych żołnierzy. Władze starają się organizować sprawny aparat urzędniczy, budują podstawową opiekę społeczną zgodnie z zasadami zawartymi w Koranie. We wszystkich materiałach prasowych i filmowych przede wszystkim rzuca się w oczy niemal całkowita marginalizacja kobiet. Pod rządami IS mamy do czynienia z męskim światem. Kobiety zamknięto i odizolowano – oczywiście dla ich dobra.

Istnienie Państwa Islamskiego jest faktem. Idée fix, realizowana od ponad roku przez ISIS, to dziś obszar liczący blisko 250 tys. km² (dwie trzecie terytorium Polski), zamieszkany przez blisko sześć milionów ludzi. Kalifat posiada własne siły zbrojne, własną policję, oparte na Koranie prawo i sądownictwo. Ma swoją stolicę, flagę i przywódcę. Przymierza się do bicia własnej monety, opracowuje i zaczyna drukować własne dokumenty, a nawet paszporty. Prowadzi liczne operacje wojskowe i stara się powiększać swoje terytorium. Wydaje prasę, w tym anglojęzyczną, kierowaną do mieszkańców Europy. Posiada swoje media, nadaje program telewizyjny przez satelitę. Dla zachodnich bojowników otworzył anglojęzyczną szkołę w swojej stolicy – Rakce. Istnieje jakby na przekór całemu światu, który widzi w tym miejscu skrajną, fundamentalistyczną organizację terrorystyczną. Czy uda mu się przetrwać? Zmusić świat do wpisania go na mapę?

(…)

ROZDZIAŁ 4
Marsz dżihadystów

Wiosną 2014 r. Państwo Islamskie w Iraku i Lewancie (ISIS, znane wcześniej pod nazwą „irackiej Al-Kaidy”) opublikowało w internecie nagranie wideo pokazujące fundamentalistów z różnych stron świata, którzy zgromadzili się najprawdopodobniej w Syrii i palą swoje paszporty, okazując skalę własnego przywiązania do idei dżihadu. Patrząc na te profesjonalnie nakręcone obrazy, można pozbyć się złudzeń, że istnieje jakaś szansa na powstrzymanie wojny, toczącej się na razie w granicach Syrii. Wygląda raczej na to, że konflikt ogarniający wielkie połacie terenu pomiędzy brzegiem Tygrysu a wybrzeżem Morza Śródziemnego zaczyna się rozlewać na cały region.

Oglądając płonące paszporty, łatwo stwierdzić, że większość z nich, z charakterystycznymi jasnozielonymi okładkami, należy do Saudyjczyków. Widać również granatowe okładki jordańskich dokumentów oraz paszporty kilku innych nacji. Mężczyźni drą je na strzępy i ciskają w płomienie, składając przy tym deklarację wiary oraz przysięgę, że będą walczyć z rządami własnych państw. Mówiący po arabsku Kanadyjczyk przemawia przez chwilę po angielsku: „[oto] wiadomość dla Kanady i amerykańskich sojuszników: idziemy po was. Zniszczymy was”. Później odzywa się Jordańczyk: „Niech słucha mnie jordański tyran: jesteśmy spadkobiercami Abu Musaby az-Zarkawiego [jordańskiego założyciela irackiej Al-Kaidy, zabitego w amerykańskim nalocie w 2006 r.] i zamierzamy cię zgładzić”. Kolejne zawoalowane groźby rozpętania dżihadu na całym świecie padają z ust Saudyjczyka, Egipcjanina oraz Czeczena. Fakt, że wygłaszają te obietnice na kontrolowanym przez siebie obszarze, o wiele większym niż cokolwiek, co udało się do tej pory zdobyć grupom wzorowanym na Al-Kaidzie, sprawia, że ich słowa wzbudzają spory niepokój.

Przyglądając się mapie Bliskiego Wschodu, zauważamy, że organizacje ekstremistów zdobyły morderczą przewagę na terytoriach rozciągających się od prowincji Dijala na północy od Bagdadu po region Latakia na syryjskim brzegu Morza Śródziemnego. Cała Dolina Eufratu od zachodniego Iraku przez wschodnią Syrię, aż po turecką granicę, znajduje się aktualnie pod rządami Państwa Islamskiego lub Frontu al-Nusra, wykonującego według amerykańskich władz rozkazy pakistańskiego szefostwa Al-Kaidy. Grupy terrorystyczne kontrolują teren rozleglejszy niż Wielka Brytania czy Michigan, a terytoria, na których mogą przeprowadzić skuteczną operację, są jeszcze większe.

Granica syryjsko-iracka praktycznie przestała istnieć, warto jednak sytuację w tych krajach rozpatrywać osobno. Zacznijmy od Iraku. Tu właściwie wszystkie okolice zamieszkane przez sunnitów znajdują się przynajmniej częściowo pod kontrolą ISIS. Przed zajęciem Mosulu i Tikritu bojownicy byli w stanie zmobilizować jakieś sześćdziesiąt tysięcy ludzi, od tej pory liczba ta jednak znacząco wzrosła, a ostatnie sukcesy nadały ISIS spory prestiż i przyciągnęły do organizacji wielu młodych sunnitów. Sama nazwa ugrupowania (Państwo Islamskie w Iraku i Lewancie) jasno określa zamiary: budowę religijnego państwa w Iraku i „Al-Sham”, na historycznym obszarze Syrii. Fundamentaliści nie mają zamiaru dzielić się władzą. Ich przywódca Abu Bakr al-Baghdadi, znany także jako Abu Du’a, udowodnił w czasie trwających od 2010 r. rządów, że jest jeszcze brutalniejszy i bardziej fanatyczny niż członkowie pakistańskiej Al-Kaidy, kierowani przez Ajmana az-Zawahiriego.

(…)