Spis treści

1987

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

2002

Kwiecień – maj

27

28

29

30

31

Sierpień – wrzesień

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Tytuł oryginału
FALLET G

Redakcja
Małgorzata Denys

Projekt graficzny serii
Magda Kuc

Projekt okładki
Paweł Panczakiewicz

Zdjęcia na okładce
Jon Bilous / Shutterstock
Anna Jurkovska / Shutterstock

Korekta
Ewa Jastrun

Redaktor prowadzący
Anna Brzezińska

Copyright © Håkan Nesser, 2003
First published by Albert Bonniers Förlag, Stockholm, Sweden
Published in the Polish language by arrangement with Bonnier Group Agency, Stockholm, Sweden

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2015
Copyright © for the Polish translation by Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

ISBN 978-83-7554-868-6

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Każdy, kto idzie plażą,

wcześniej czy później trafi na drugiego człowieka.

Autor nieznany

1987

Wiedziała, że w nocy posiusia się w łóżku, i wiedziała, że ciocia Peggy będzie zła.

Zawsze tak było. Zawsze, kiedy musiała spać u cioci Peggy, a nie u mamy, działo się coś takiego.

Mamusia. Chciała być z Mamusią. Spać we własnym łóżku w swoim pokoju, z lalką Trudi pod kołderką i lalką Bambą pod poduszką. Tak powinno być. Bo kiedy tak właśnie było i zasypiała, mając w nozdrzach przyjemny zapach Mamusi, nigdy się nie zdarzało, żeby rano łóżko było mokre. Prawie nigdy.

Ciocia Peggy w ogóle nie pachniała jak mama. Dlatego nie chciała, żeby ciocia Peggy ją dotykała, na szczęście nigdy tego nie robiła. Ale spała w tym samym pokoju co ona, po drugiej stronie niebieskiej i miejscami czerwonej zasłonki w jakieś smoki czy może węże, a czasami spał tam ktoś jeszcze. Nie lubiła tego.

Trudi i Bamba też nie lubiły. U cioci Peggy Trudi też musiała spać pod poduszką, żeby się nie zamoczyła. Było niewygodnie i twardo, ale przecież nie mogła zostawić lalek w domu, tak jak proponowała Mamusia. Czasami mama miała naprawdę dziwne pomysły.

Mówiła na przykład: jeden tydzień. Zostaniesz u Peggy przez tydzień, bo ja muszę wyjechać i zarobić dużo pieniędzy. Jak wrócę, dostaniesz nową sukienkę i kupię ci tyle lodów i cukierków, ile tylko zdołasz zjeść.

Tydzień to dużo dni. Nie wiedziała ile, ale na pewno więcej niż trzy, i przez cały ten czas będzie musiała spać w tym wstrętnym pokoju, pod którego oknem jeździły ulicą samochody i autobusy, trąbiły, hamowały i piszczały oponami przez całe noce. Będzie siusiać do łóżka, a cioci Peggy nie przyjdzie do głowy, żeby zmienić prześcieradło, tylko powiesi je na krześle, żeby wyschło w ciągu dnia, a Trudi i Bamba będą takie smutne, takie strasznie smutne, że choćby nie wiadomo jak się starała, i tak nie będzie umiała ich pocieszyć.

Nie chcę być u tej głupiej cioci Peggy, myślała. Dobrze by było, żeby ciocia Peggy umarła. Jeśli poproszę Pana Boga, żeby ją zabrał, i on to zrobi, wtedy mogę obiecać, że już nigdy nie popuszczę przez całą noc ani jednej kropelki, a kiedy nastanie ranek, zamiast cioci Peggy przyjdzie Mamusia, zabierze mnie do domu i już nigdy nie będę musiała tu wracać. Nigdy więcej.

Słyszysz mnie, Panie Boże, spraw, żeby Mamusia wróciła, i zlikwiduj to siusianie i ciocię Peggy. Niech ona umrze albo wsadź ją do samolotu i odleć z nią do Krainy Tysiąca Wysp.

Złożyła dłonie tak mocno, że aż poczuła ból w palcach, a Trudi i Bamba też modliły się razem z nią z całych swoich sił, więc może, kto wie, może jednak stanie się tak, jak pragnęła.

1

Prywatny detektyw Maarten Verlangen idąc we wtorek, trzeciego czerwca, do pracy, kupił po drodze sześć piw i sześć worków do odkurzacza.

Pierwszy zakup był rutynowy, drugi stanowił coś wyjątkowego. Od czasu, gdy pięć lat temu rozwiodła się z nim Marta, jego ambicje w zakresie sprzątania nie były zbyt wygórowane, dlatego z nieco obcym mu poczuciem czystego sumienia otworzył pomalowane antykorozyjną farbą metalowe drzwi i objął we władanie swoje biuro.

Co nie było trudne. Lokal mierzył trzy metry na cztery i żadnemu architektowi na świecie nie przyszłoby raczej do głowy umieścić pod jego szkicem napisu „pomieszczenie biurowe”. Znajdował się w jednej z wielu pokrytych sadzą starych czynszówek na końcu Armastenstraat, niemal przy samych torach kolejowych. Pół kondygnacji poniżej wejścia; prawdopodobnie pierwotnie był przeznaczony dla dozorcy jako komórka na różne rupiecie, miejsce, gdzie można było przetrzymywać takie czy inne rzeczy niepotrzebne już lokatorom: stare sedesy, węże prysznicowe, płyty grzewcze i inne zużyte urządzenia.

Teraz jednak mieściło się tu biuro. Co prawda niezbyt stylowe. Ściany od samego początku pokryte były brudnym, ziemistym tynkiem, podłogę pomalowano na granatowo dwadzieścia albo trzydzieści lat temu, a jedyne źródło światła stanowiło skąpe okienko na poziomie chodnika, tkwiące pod samym sufitem. Wyposażenie było proste i funkcjonalne. Biurko z krzesłem. Szara metalowa szafa na dokumenty. Niski regał na książki, bucząca lodówka o pojemności pięćdziesięciu litrów, czajnik oraz wysiedziany fotel dla gości. Na jednej ze ścian wisiał kalendarz z reklamą stacji paliw, na innej – reprodukcja ponurej ryciny Pironesiego. Dwie pozostałe były puste.

Pominąwszy kalendarz, który Verlangen z lunatyczną regularnością wymieniał co roku pod koniec stycznia lub na początku lutego, biuro wyglądało przez ostatnie cztery lata identycznie. Od czasu, kiedy się do niego wprowadził. Nie należy nie doceniać możliwości nadania naszemu życiu stabilności i poczucia bezpieczeństwa przez otoczenie, zwykł myśleć. Nie należy gardzić kurzem, który przez mijające lata zbiera się w naszych kątach.

Zapalił lampę pod sufitem, ponieważ ta na biurku była zepsuta. Powiesił swoją cienką wiatrówkę na haku przymocowanym do wewnętrznej strony drzwi i wstawił piwo do lodówki.

Usiadł za biurkiem, po czym włożył worki do odkurzacza do górnej prawej szuflady. Nie zamierzał korzystać z nich tutaj, w biurze. W żadnym razie. Odkurzacz marki Melfi, który posiadał – jedna z nielicznych rzeczy, jaka po rozwodzie przypadła jemu, być może dlatego, że działał równie źle jak małżeństwo – trzymał w swoim mieszkaniu przy Heerbanerstraat. To tam zamierzał posprzątać. Zastanowił się przez chwilę, czy nie lepiej by było, gdyby jednak położył worki na biurku; nie dało się bowiem wykluczyć, że po zakończeniu dnia pracy pozostaną w szufladzie. Mimo wszystko postanowił zaryzykować. Torebki do odkurzacza nie należą raczej do wyposażenia, jakie spodziewa się zastać klient renomowanego biura detektywistycznego.

„Biuro detektywistyczne Verlangena”. Taki napis widniał na skromnej, ale stylowej tabliczce na drzwiach wejściowych. Wykonał go własnoręcznie. Co prawda kosztowało go to całe przedpołudnie, ale rezultat okazał się całkiem niezły.

Spojrzał na plan dnia. Po południu miał zaznaczone spotkanie z towarzystwem ubezpieczeniowym. Poza tym pusto. Sprawdził, czy nie ma wiadomości nagranych na sekretarce. Wyjął z lodówki jedno piwo, otworzył je i zapalił papierosa.

Zerknął na zegarek. Było dziesięć po dziesiątej.

Jeśli do dwunastej nie zjawi się żaden klient, przekąszę coś szybko w Oldener Maas, a potem wpakuję sobie kulkę w łeb, pomyślał i uśmiechnął się gorzko.

Ta myśl nachodziła go każdego ranka i niewykluczone, że pewnego dnia zamieni ją w czyn. Skończył czterdzieści siedem lat, a ludzi, którzy odczuliby jego brak, mógł policzyć na palcu jednej ręki.

Miała na imię Belle i była jego córką. Prawie osiemnastolatka. Popatrzył przez chwilę na jej roześmianą twarz na zdjęciu stojącym obok telefonu i pociągnął łyk piwa. Zamrugał oczami, aby pozbyć się łez wywołanych goryczą, a następnie beknął.

Jak to się stało, że taka świnia jak ja ma taką córkę, zastanowił się.

To kolejna myśl, która często go nawiedzała. W umyśle Maartena Verlangena w ogóle było dużo powtórzeń. W gruncie rzeczy same stare ponure pytania bez odpowiedzi. Bywało, że w chwilach trzeźwości fakt ten go przerażał.

Istniało jednak antidotum przeciw takim nagłym lękom. Na szczęście. Wypił następny łyk piwa i głęboko zaciągnął się papierosem. Następnie wstał i uchylił okno. Znowu usiadł.

Minęło trzynaście minut po dziesiątej.

Zadzwoniła tuż przed jedenastą, a pojawiła się pół godziny później.

Dosyć wysoka kobieta w wieku około trzydziestu pięciu lat. O rudawych włosach do ramion. O pociągłej twarzy z wystającymi kośćmi policzkowymi i o ładnych rysach. Szczupła i wysportowana, ale z wyraźnie zaznaczonym biustem. Była ubrana w obcisłe czarne spodnie i bordową bluzkę z bardzo krótkimi rękawami. Miała starannie wydepilowane brwi. Jego zdaniem była ładna.

Szybko omiotła wzrokiem pokój. Na chwilę zatrzymała spojrzenie na rycinie Piranesiego, wreszcie całą swoją uwagę skupiła na mrocznej fizys Verlangena.

– You mind if we speak English?

Verlangen oznajmił, że w ciągu trzydziestu minut, jakie upłynęły od ich rozmowy telefonicznej, nie zapomniał tego języka. Nieznacznie wykrzywiwszy usta, kobieta spoczęła na fotelu dla gości. Założyła nogę na nogę i odchrząknęła. Verlangen wyciągnął w jej stronę paczkę papierosów, na co ona odmownie pokręciła głową. Z czerwonej torebki wyjęła własne opakowanie gauloise’ów i przypaliła sobie jednego podłużną złotą zapalniczką.

– Jest pan prywatnym detektywem?

Verlangen skinął głową.

– W dzisiejszych czasach nie ma już takich wielu.

– Kilku jeszcze się znajdzie.

– W tym mieście pięciu.

– Skąd pani to wie?

– Sprawdziłam w książce telefonicznej.

– Chyba nie wszyscy w niej są.

– Doprawdy? W każdym razie pana tam znalazłam.

Verlangen wzruszył ramionami. Zauważył, że kobieta ma niewielki tatuaż wysoko na lewej ręce, tuż poniżej rękawka bluzki. Wyglądał na jaskółkę. Albo na jakiegoś innego ptaka.

Zwrócił także uwagę, że jest bardzo opalona. Musiała mieć wiele okazji, by wystawiać się na słońce, przemknęło mu przez głowę, mimo że to dopiero początek czerwca. Jej skóra miała przyjemny odcień kawy z mlekiem. Zastanowił się, jakie to mogłoby być uczucie, gdyby tak przesunąć po niej opuszkami palców.

A może to jest po prostu zwykła tanorektyczka?

– W czym mogę pani pomóc? – spytał.

– Chodzi o obserwację.

– O obserwację?

– Jak zwał, tak zwał. Ale ma pan chyba coś takiego w swoim repertuarze?

– Oczywiście. A co za obiekt miałbym dla pani obserwować?

– Mojego męża.

– Pani męża?

– Tak. Chciałabym, aby poobserwował go pan przez kilka dni.

– Rozumiem.

Przewrócił kilka kartek w kalendarzu i zatrzymał się na nowej stronie, po czym dwa razy nacisnął końcówkę długopisu.

– Pani godność, jeśli mogę prosić?

Nie chciała podać swojego nazwiska przez telefon i nie przedstawiła się, wszedłszy do biura. Teraz też zdawała się wahać. Zaciągnęła się papierosem.

– Barbara Hennan.

Verlangen zanotował.

– Jestem Amerykanką. Moje panieńskie nazwisko brzmi Delgado. Jestem żoną Jaana G. Hennana.

Gdy doszedł do pojedynczej dużej litery, nagle się zatrzymał.

Jaan G.? – pomyślał. A niech to diabli. Jaan G. Hennan.

– Mieszkamy w tym kraju zaledwie kilka miesięcy. Ale mój mąż pochodzi z Maardam. Wynajmujemy dom w Linden… trzydzieści kilometrów stąd, zakładam, że pan wie, gdzie to jest?

– Oczywiście.

Czy może być więcej mężczyzn o nazwisku Jaan G. Hennan? Pewnie tak. A jakie jest prawdopodobieństwo, że to jeden z nich? I jak…?

– Ile wynosi pańskie honorarium?

– To zależy.

– Zależy od czego?

– Od rodzaju zlecenia. Czasu. Kosztów…

– Chcę, żeby obserwował pan mojego męża przez kilka dni. Od rana do wieczora, więc raczej nie będzie miał pan czasu na inne zlecenia.

– Dlaczego zależy pani na jego obserwacji?

– Nie zamierzam wchodzić w szczegóły. Pragnę tylko, aby pan skontrolował, co on robi, i potem mi to zrelacjonował. Zgoda?

Uniosła jedną brew i wydała się jeszcze ładniejsza.

Klasyka, pomyślał. Znowu cholerna klasyka. Nieczęsto się zdarzało, by mógł się poczuć jak Philip Marlowe, w każdym razie nie na trzeźwo. Może więc należało korzystać i ssać ten cukierek najdłużej, jak się da.

– Nie jest to nietypowe zlecenie – rzekł. – Mimo to mam do pani kilka pytań.

– Słucham.

– Na przykład o dystans i dyskrecję?

– Dystans i…?

– Jak dalece szczegółowa ma być moja obserwacja? Jeśli pani mąż wejdzie do restauracji, czy chce pani wiedzieć, co będzie jadł, z kim będzie rozmawiał i o czym…?

Przerwała mu, unosząc lewą rękę około dziesięciu centymetrów nad stołem. Jaskółka poruszyła się zmysłowo.

– Wiem, do czego pan zmierza. Nie, wystarczą mi ogólne informacje. Jeśli uznam jakieś konkretne szczegóły za interesujące, dam panu znać. Czy możemy się tak umówić?

– Naturalnie. To pani określa zasady. A on nie powinien się domyślić, że mam na niego oko?

Kobieta zawahała się.

– Raczej nie.

– Czy mogę wiedzieć, czym zajmuje się pani mąż?

– Prowadzi interesy. Ma firmę importową. Oczywiście niedawno założoną… ale podobne rzeczy robił już w Denver.

– A jakie produkty?

Wzruszyła ramionami.

– Różne. Na przykład części do komputerów. Ale jakie znaczenie ma zawód mojego męża w tym kontekście? Ja chcę jedynie, aby miał pan na niego oko.

Verlangen splótł przed sobą dłonie na biurku i zrobił krótką pauzę.

– Pragnę zauważyć, pani Hennan – odezwał się po chwili, mając nadzieję, że ton, jaki przybrał, brzmi surowo i po męsku – że jeszcze nie przyjąłem pani zlecenia. Chce pani, abym śledził pani męża, a jeśli ja rzeczywiście zgodzę się to robić, muszę wiedzieć, na co się decyduję… Nie mam w zwyczaju kupować kota w worku. Ten, kto tak działa w tej branży, nie dożywa starości.

Klientka zmarszczyła czoło. Zdaje się, że ewentualność odrzucenia przez niego oferty w ogóle nie przyszła jej do głowy.

– Rozumiem – rzekła. – Przepraszam. Zakładam jednak, że ma pan w zwyczaju zachowywać odpowiednią… dyskrecję, czyż nie?

– Oczywista. W stosownych granicach. Ale bez pewnych konkretnych informacji nie jestem w stanie wykonać swojego zadania w zadowalający sposób. Muszę co nieco wiedzieć o zwyczajach pani męża. Jak wygląda jego dzień pracy. W jakich miejscach się porusza, jakich ludzi spotyka. I tak dalej. A najchętniej poznałbym naturalnie przyczynę… dla której chce go pani śledzić, jestem jednak gotów zrezygnować z tej informacji.

Kobieta obróciła lekko głowę z prawa na lewo i znowu przez kilka sekund zatrzymała spojrzenie na rycinie Pironesiego.

– No cóż, szanuję oczywiście pański kodeks zawodowy. Jeśli chodzi o zwyczaje męża, nie są one jakieś niezwykłe. Jak wspomniałam, mieszkamy w domu na przedmieściach Linden. On ma biuro w centrum, spędza w nim sześć, siedem godzin każdego dnia. Czasami jemy razem lunch, jeśli akurat mam na mieście coś do załatwienia. Zwykle na godzinę siódmą przygotowuję kolację, ale bywa, że mąż jada ją wcześniej z jakimś partnerem w interesach… Krąg naszych znajomych jest dosyć ograniczony, przecież mieszkamy tu dopiero od kilku miesięcy. To mniej więcej tyle w dużym skrócie. Weekendy wyglądają oczywiście inaczej, spędzamy je najczęściej razem, i jeśli o nie chodzi, nie potrzebuję pańskich usług.

Podczas gdy mówiła, Verlangen przez cały czas pilnie notował. Potem podrapał się po karku i podniósł wzrok znad biurka.

– Jakich mają państwo znajomych?

Kobieta wyjęła nowego papierosa.

– Na dobrą sprawę żadnych. Mój mąż spotyka się oczywiście z różnymi ludźmi w pracy, ale jeśli o mnie chodzi, to mam właściwie tylko Trottów, do których mogłabym się w razie czego zwrócić… to nasi najbliżsi sąsiedzi. Mówiąc szczerze, para prawdziwych nudziarzy, ale przynajmniej zaprosiliśmy ich już na kolację. On jest pilotem, ona siedzi w domu. Mają dwójkę nieznośnych dzieci.

– W wieku przekory?

– Tak.

Verlangen zanotował.

– Jakieś zdjęcie? – rzucił. – Potrzebne mi jest zdjęcie pani męża.

Wyjęła białą kopertę z torebki i podała mu ją. Wyciągnął z niej dwie fotografie w formacie 10x15 centymetrów.

Jaan G. Hennan przyglądał mu się z powagą.

O dziesięć lat starszy, ale ten sam Jaan G., bez najmniejszych wątpliwości. Zdjęcia wydawały się niedawno zrobione, chyba jedno po drugim, oba przedstawiały obiekt z profilu. Jedno z prawego, drugie z lewego. Te same świdrujące oczy. Te same napięte usta i mocne szczęki. Te same krótko ostrzyżone ciemne włosy. Włożył zdjęcia z powrotem do koperty.

– All right – powiedział. – Podejmę się tego. Pod warunkiem że zgodzimy się co do szczegółów.

– Co do jakich szczegółów?

– Dotyczących terminu, sposobu realizacji i honorarium.

Skinęła głową.

– Jak już wspomniałam, chodzi tylko o kilka dni. W każdym razie nie dłużej niż dwa tygodnie. Gdyby mógł pan zacząć od jutra, byłabym wdzięczna… A co pan ma na myśli, mówiąc o sposobie realizacji?

– Dwadzieścia cztery godziny na dobę czy tylko dwanaście? Stopień dyskrecji i szczegółowości… mówiłem o tym wcześniej.

Zaciągnęła się papierosem i wypuściła cienką i długą smugę dymu. Nagle przemknęło mu przez głowę, że ona tak naprawdę w ogóle nie pali i że kupiła paczkę tych gauloise’ów tylko po to, żeby zrobić wrażenie. Takie czy inne.

– Kiedy będzie poza domem – postanowiła. – To wystarczy. Zacznie go pan obserwować w chwili, gdy rano wyjdzie z domu, i skończy w momencie, kiedy do niego wróci… wcześniej lub później wieczorem.

– I nie chce pani, aby mnie zauważył.

Znowu na krótko zaległa cisza, podczas której doszedł do wniosku, że jeśli o to chodzi, jego klientka nie zdecydowała się jeszcze do końca.

– Tak – powiedziała wreszcie. – Proszę się starać, aby pana nie odkrył. Jeśli zmienię zdanie, poinformuję pana. Ile będę panu dłużna?

Zdawał się zastanawiać, bazgrząc w notesie kilka cyfr.

– Trzysta guldenów dziennie plus koszty.

Chyba nie była zaskoczona.

– I zaliczka za trzy dni. Niewykluczone, że będę musiał wynająć sobie pokój w Linden… W jakiej formie życzy pani sobie raport?

– Po każdym dniu – powiedziała bez wahania. – Chciałabym, żeby każdego dnia zadzwonił pan do mnie jakoś tak przed południem. Wtedy jestem zawsze w domu. Jeśli uznam to za konieczne, będziemy mogli się spotkać, mam jednak nadzieję, że to będzie zbędne.

Verlangen miał już na końcu języka kolejne „dlaczego?”, ale darował sobie.

– No dobrze – powiedział i oparł się wygodnie na krześle. – Czyli wszystko ustalone. Czy mogę jeszcze prosić o pani adres i numer telefonu, żebym mógł zacząć jutro od rana… no i o zaliczkę oczywiście.

Wyjęła ciemnoczerwony portfel i wyciągnęła z niego dwa pięciusetguldenowe banknoty. Oraz wizytówkę.

– Tysiąc – powiedziała. – Na razie tysiąc.

Wziął od niej pieniądze wraz z wizytówką. Kobieta wstała i podała mu rękę ponad biurkiem.

– Dziękuję, panie Verlangen. Jestem bardzo wdzięczna, że podjął się pan tego. To ułatwi… ułatwi mi życie.

Czyżby? – pomyślał, ujmując jej dłoń. Jak to? Gdy przez ułamek sekundy popatrzyła mu prosto w oczy, znowu przemknęła mu przez głowę myśl, jakby to było móc dotknąć jakiejś innej części jej ciała niż tylko mocnej i przyjemnie chłodnej dłoni.

– Zrobię, co w mojej mocy – obiecał.

Ściągnąwszy usta, odwróciła się na pięcie i opuściła biuro.

On stał nadal, słuchając odgłosu kroków oddalających się na schodach. Spodziewał się wręcz, że nagle zapadnie jakaś ciężka kurtyna.

Następnie otworzył lodówkę i wyjął piwo.

2

W chwili gdy wchodził do swojego ciasnego mieszkania przy Heerbanerstraat, uzmysłowił sobie, że worki do odkurzacza leżą nadal w szufladzie biurka w biurze.

Z drugiej strony, w lodówce nie została już ani jedna puszka piwa, tak więc bilans był niejako wyrównany.

Musiał zatem powściągnąć swoje ambicje w kwestii sprzątania, ale jeden dzień w tę czy w tamtą nie odgrywał większej roli. Zapach zastarzałego brudu w niewietrzonym mieszkaniu pomieszany z odorem zgnilizny, pochodzącym prawdopodobnie z osadu pod wanną, uderzył go w nozdrza niczym powitalne pozdrowienie. Nie należy pozbywać się tego, co znajome, i rozrzucać swoich rzeczy na lewo i prawo, pomyślał. Kurz też ma coś w sobie… jak już wspomniano.

Pod otworem na listy w drzwiach leżała cała sterta reklamowych ulotek i dwa rachunki. Podniósł wszystko z podłogi i rzucił na wiklinowy fotel, na którym piętrzyło się więcej podobnej makulatury. Mój dom to moja twierdza, pomyślał, otwierając drzwi na balkon. Odwrócił się znowu ku swojemu bardakowi. Spojrzał na niezasłane łóżko, niepozmywane naczynia i ogólny śmietnik. Wyłączył stereo, które musiało być włączone co najmniej całą dobę. Przypomniał sobie, że prawy głośnik jest zepsuty i że powinien coś z tym zrobić.

Wszedł do łazienki. Rzuciwszy okiem na swoje odbicie w brudnym lustrze, stwierdził, że wygląda o dziesięć lat starzej niż rano.

Dlaczego w ogóle zawracam sobie głowę dalszym życiem? – pomyślał, stając pod prysznicem i odkręcając wodę.

I po co dzień w dzień zadaję sobie te same optymistyczne pytania?

Godzinę później wybiła ósma i zdążył się już uporać ze zmywaniem brudnych naczyń z trzech dni. Potem usiadł przed telewizorem i obejrzał dziesięć początkowych minut wiadomości. Zabójstwo policjanta w Groenstadt i spotkanie ministrów w Berlinie w związku z zachwianiem ryku walutowego. Jakiś wściekły łabędź spowodował karambol na
autostradzie pod Saaren. Wyłączył i zadzwonił do córki.

Nie było jej w domu, więc – chcąc nie chcąc – musiał zamienić kilka okrągłych zdań z nowym przyjacielem byłej żony. Konwersacja zajęła mu mniej więcej pół minuty, po czym mógł się pochwalić, że ani razu nie zaklął. Przynajmniej tyle.

W lodówce były cztery piwa i jedna butelka wody mineralnej. Zrobił sobie kanapkę z salami, żółtym serem i ogórkiem – ale bez masła, bo zapomniał je kupić – po czym po chwilowej wewnętrznej walce zdecydował się na wodę. Usiadł z powrotem na kanapie w pokoju i wyjął notatnik z zapiskami.

Barbara Hennan. Niebrzydka Amerykanka.

Kiedyś Delgado, ale teraz Hennan.

Ponieważ wyszła za mąż za tego łajdaka Jaana G. Hennana.

Z jakiegoś cholernego powodu.

G, pomyślał. Dlaczego akurat G?

I dlaczego, na litość boską, on, Maarten Baudewijn Verlangen, miał tracić swój ściśle wyliczony czas na coś tak niewiarygodnie pospolitego jak deptanie po piętach Jaanowi G. Hennanowi?

Któremu – mniej lub bardziej własnoręcznie – dopomógł znaleźć się za kratkami jakieś… – szybko policzył w myślach – dokładnie, niemal co do dnia, dwanaście lat temu. Pod koniec maja 1975. Kiedy pracował jeszcze w policji jako przyzwoity funkcjonariusz.

Kiedy miał jeszcze porządną pracę, rodzinę i prawo, by patrzeć na siebie w lustrze i nie odwracać wzroku.

Kiedy jeszcze miał przyszłość.

Zaczęło się walić na początku lat osiemdziesiątych. 1981–82.
Kupno domu w Dikken. Kłótnie z Martą. Ich pożycie, z którego zeszło powietrze i przypominało… zużyty kondom.

Łapówki. Nagła szansa dorobienia sobie trochę na boku tylko dzięki temu, że popatrzy przez palce. Może zresztą wcale nie takie trochę. Bez tych dodatkowych dochodów nigdy nie daliby rady spłacić rat z odsetkami za dom; próbował wyjaśnić to potem Marcie, kiedy już wszystko wyszło na jaw i runęło, ale ona tylko bez słowa pokręciła głową i pogardliwie prychnęła.

A tamta pani? – chciała wiedzieć. O ile było to ważne dla ich małżeństwa, że spędzał z nią noce? Czy byłby tak uprzejmy i zechciał wyjaśnić jej także i to?

Tego nie potrafił.

Pięć lat, podsumował. Minęło pięć lat od tego krachu, a ja wciąż żyję.

Zdarzały się chwile, kiedy już wcale go to nie dziwiło.

***

Wypił ostatnie krople wody i przyniósł sobie piwo. Przesiadł się na fotel z lampką do czytania i oparł się wygodnie.

Barbara Hennan, pomyślał, przymykając oczy.

Jak to, u diabła, możliwe, żeby taka ładna kobieta związała się z taką kreaturą jak G?

Jest to, owszem, zagadka, ale znowu nie taka nowa. W dziejach świata zdarzało się często, że kobiety zawodziła zdolność oceny mężczyzn. Błądziły między nastroszonymi pawiami i najrozmaitszymi błahostkami. Wyjął obie fotografie i przyjrzał się im przez chwilę z lekkim niesmakiem.

Dlaczego? – zastanawiał się. Dlaczego ona chce go śledzić?

Czy istnieje więcej niż jedna odpowiedź? Więcej niż jedna możliwość?

Nie sądził. To była oczywiście stara i znajoma śpiewka. Niewierny mąż i zazdrosna żona. Która chce mieć dowód jego niewierności. Czarno na białym.

Maarten Verlangen pracował już cztery lata w tym fachu i jeśli miałby podsumować, to mniej więcej dwie trzecie jego zleceń było tego rodzaju.

Jeśli oczywiście nie liczyć usług na rzecz firmy ubezpieczeniowej, ale ta działalność nie mieściła się właściwie w zakresie jego obowiązków jako prywatnego kapusia. To było coś innego; F/B Trustor potrzebował detektywa, który potrafił zweryfikować podejrzane nieprawidłowości za pomocą mało ortodoksyjnych metod, a kto lepiej nadawał się na kogoś takiego niż wyrzucony z pracy policjant? Albo, mówiąc precyzyjnie, taki, który „wolał sam odejść ze służby, niż zostać publicznie powieszony”. Gentlemen’s agreement. O stałym etacie nie było co marzyć… ale stopniowo zleceń zaczęło przybywać – zwykle z zadowalającym wynikiem dla spółki – i współpraca kwitła. Kiedy czasem Verlangen podliczał swoje skromne przychody, stwierdzał, że połowa pochodzi z pracy na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego, a połowa z pozostałych prywatnych zleceń.

Zapalił papierosa, chyba czterdziestego tego dnia, próbując przywołać w pamięci obraz Amerykanki. Pani Barbary Hennan. Trzydzieści siedem? Trzydzieści osiem? Więcej nie miała. Czyli jest co najmniej dziesięć lat młodsza od swojego męża.

I dziesięć razy od niego atrakcyjniejsza. Nie dziesięć. Dziesięć tysięcy razy. Jak można być niewiernym, mając taką żonę jak Barbara. Niepojęte.

Zaciągnął się kilka razy papierosem i myślał dalej. Czy zatem możliwe, żeby chodziło o zwykły stary motyw? Czy Barbara Hennan, z domu Delgado, przyszła do niego, ponieważ podejrzewała, że jej mąż znalazł sobie inną kobietę? Po zaledwie kilku miesiącach pobytu w nowym kraju?

Czy też tak naprawdę chodzi o coś zupełnie innego? A jeśli tak, to o co?

Najchętniej spytałby ją o to wprost – kilkakrotnie podczas rozmowy miał to już na końcu języka i zwykle w takich sytuacjach nie bawił się w ceregiele – tym razem jednak coś go powstrzymało.

Być może po prostu nie chciał jej urazić. A może istniały też inne powody.

Jakie – tego nie był do końca świadom. Ani wtedy, gdy miał ją naprzeciw siebie po drugiej stronie biurka, ani teraz, kiedy siedział w swojej zapuszczonej norze i próbował opracować jakąś strategię.

Strategię? – pomyślał. Nonsens. Niepotrzebna mi żadna strategia. Pojadę tam jutro z samego rana. Przesiedzę cały dzień w samochodzie przed jego biurem, gapiąc się przed siebie. Napalę się jak smok. A zestarzałem się tak bardzo, że nie ma mowy, żeby mnie rozpoznał.

Prosta robota. Klasyka. Gdyby to był film, gdzieś tak około wpół do piątej dom wyleciałby w powietrze.

Wypił piwo i zastanowił się, czy nie pozwolić sobie na jeszcze jedno przed pójściem do łóżka. W ciągu całego dnia zatankował ich w sumie osiem. Czyli otarł się już o granicę – która wynosiła dziesięć – ale dlaczego nie miałby raz pozwolić sobie na luksus czystego sumienia?

Jeszcze dwa dla przyjemności? Gdzieś tam w głębi duszy odzywał się głos, który nieśmiało szeptał, że dziesięć dozwolonych piw w ciągu dnia to deal wymagający chyba przedyskutowania na nowo. Ale co tam, myślał sobie, wszystko jest względne poza śmiercią i wściekłością grubej kobiety. So what?

To ostatnie gdzieś wyczytał. Raczej dawno temu, w czasach kiedy jeszcze był w stanie spamiętać rzeczy znajdujące się w książkach.

Beknął i zgasił ostatniego papierosa tego dnia. W ciągu jednej minuty odbębnił wieczorną toaletę i wczołgał się do rozgrzebanego łóżka. Poduszka zajeżdżała trochę nieświeżo, chorą i brudną skórą na głowie, starym zmartwieniem czy czymś w tym rodzaju. Przewrócenie jej na drugą stronę nic nie zmieniło.

Nastawił budzik na siódmą i zgasił światło.

Linden? – przemknęło mu jeszcze przez myśl. Jeśli wynajmę sobie pokój w hotelu, to przynajmniej przez parę nocy uniknę spania w cuchnącej pościeli.

Pięć minut później Maarten Baudewijn Verlangen chrapał z otwartymi ustami.

3

Belle zadzwoniła dokładnie w momencie, kiedy wyszedł spod prysznica. Jak zwykle już samo brzmienie jej głosu wystarczyło, by w jego piersi coś zapłonęło. Błędny ognik ojcowskiej dumy.

Ale wiadomość od niej nie dawała powodu do radości. Umówili się wstępnie, że spotkają się w weekend. I spędzą ze sobą cały dzień. Albo i dwa. On nie mógł się już doczekać i cieszył się na to – w ten ponuro powściągliwy sposób, w jaki nadal miał odwagę cieszyć się na pewne rzeczy i wydarzenia – ale oto wyłoniła się propozycja wycieczki łodzią na wyspy. Więc jeśli nie miałby nic przeciwko temu…?

Nie miał. Jak mógłby bowiem odmówić swojej siedemnastoletniej córce, którą kochał ponad wszystko na świecie, wycieczki łodzią z równolatkami – zamiast kazać jej łazić bez celu z obrośniętym tłuszczem, przedwcześnie posiwiałym, mającym skłonność do alkoholu ojcem? Boże broń.

Na pewno? – dopytywała. Nie będzie ci przykro? Może spotkamy się w następny weekend?

Jasne, zapewnił. Oczywiście, następny weekend w gruncie rzeczy będzie nawet dla niego lepszy. Teraz ma akurat dużo pracy.

Może mu nawet uwierzyła, w końcu nie była jeszcze taka stara.

Przesłała mu całusa przez słuchawkę i rozłączyła się. Przełknął to coś, co ścisnęło mu gardło, i zamrugał powiekami, pod którymi poczuł wilgoć. Zszedł na dół do kiosku i kupił „Allgemejne”. Zjadł śniadanie i przeczytał najświeższe wiadomości. Ty przeklęty mięczaku! – pomyślał.

Był przy Aldemarckt w Linden kilka minut po dziewiątej, a kwadrans później znalazł już Kammerweg. Zaparkował naprzeciwko Willi Zefir, opuścił boczną szybę i przygotował się na czekanie.

Linden było w gruncie rzeczy niewielkim miastem. Miało dwadzieścia do trzydziestu tysięcy mieszkańców. Trochę drobnego przemysłu. Jeden znany browar, kościół z początku dwunastego wieku oraz zabudowę powstałą głównie po wojnie, składającą się z domów jednorodzinnych i niedużych bloków mieszkalnych. Leżało w niedużej odległości od Maardam. Pamiętał, że kiedy był nastolatkiem, spotykał się z dziewczyną z Linden; była chłodna i ładna, a on nigdy nie odważył się jej pocałować. Miała na imię Margarita. Ciekawe, co się z nią stało.

Poza tym nic tu nie było. Płynąca leniwie rzeczka Megel – również ładna i pewnie też dosyć chłodna; o ile sobie przypominał, była dopływem samej Maary – wiła się spokojnie przez miasto i dalej przez równinę na północny zachód. Na południe od niej rozciągało się wzgórze, a na nim leżała ulica Kammerweg. Oddalona dobre cztery kilometry od centrum Linden z ratuszem, komendą policji, rynkiem i wszelkimi innymi cywilizacyjnymi wynalazkami i wygodami. I niedaleko wspomnianego kościoła z dwunastego wieku.

I browaru. Czuł, że zaczyna mu się chcieć pić.

Westchnął. Włożył okulary przeciwsłoneczne, mimo że słońcu nie udało się jeszcze przebić przez szaro-białą zasłonę chmur, i zapalił papierosa. Gapił się na dom, który z trudem dawało się dojrzeć między szeregami drzew i krzewów, zasadzonych wzdłuż ulicy specjalnie po to, aby zatrzymać wzrok ciekawskich. Usiłował ocenić wartość posesji.

Co najmniej milion, doszedł do wniosku. Może nawet półtora. Ale oni przecież tylko go wynajmują, o ile dobrze zrozumiał panią Hennan.

Położenie wydawało się idealne pod wieloma względami. Duża działka i coś w rodzaju lasu albo dzikiego parku po jednej stronie. Co najmniej równie duży teren po drugiej, z domkiem także w połowie zatopionym w zieleni. Domyślił się, że w nim mieszkają Trottowie – rodzina pilota z nieznośnymi dziećmi, ale przysiąc nie mógł.

Po tej stronie ulicy, gdzie zaparkował, nie stały żadne domy; tu znajdowało się tylko strome zbocze opadające ku wyasfaltowanej ścieżce rowerowej, która z kolei biegła wzdłuż rzeczki ku centrum miasta.

Idealne odseparowanie, stwierdził Verlangen z mimowolnym ukłuciem zazdrości. Dom Hennanów, który ledwie mógł dostrzec w głębi, za szpalerem zieleni, był jasnoniebieski – co trudno uznać za najładniejszy kolor fasady budynku, ale w końcu jaka to różnica? Jego własne czterdzieści pięć metrów kryło więcej cholernych odcieni, niż mógł wymyślić sam Kandinsky. Oprócz tego na terenie działki wznosiła się po prawej stronie sterylnie biała wieża do skoków… Naprawdę, o ile dobrze widział, to była rzeczywiście wieża do skoków.

Czyli musi być też basen. A czemu by nie kort tenisowy i obszerny ogród zimowy na tyłach domu? Zastanowił się przez chwilę, jak trudno byłoby spalić całe to gówno? – najchętniej z G w środku, podczas gdy prywatny detektyw bohatersko ocaliłby z płomieni jego młodą żonę i zręcznie wyniósłby ją z nich na swych ramionach. Był jednak zmuszony przerwać te mrzonki, gdy lśniący niebieski saab wytoczył się powoli spomiędzy czarnych granitowych słupków wyznaczających podjazd do willi. Stały tam jak dwaj zastygli, ale porządnie umundurowani i trochę groźni lokaje, wyrażając niemą wzgardę dla wszelkich niechcianych gości.

Za kierownicą siedział samotny mężczyzna, a Verlangen nie miał najmniejszych wątpliwości, że był to Jaan G. Hennan we własnej osobie – mimo że widział go bardzo niewyraźnie.

No bo któż inny to mógłby być? Należało chyba zakładać, że Barbara Hennan podała mu właściwy adres.

Pozwolił saabowi oddalić się o jakieś pięćdziesiąt metrów, po czym uruchomił swoją wierną starą toyotę i ruszył za nim.

Klasyka, pomyślał nieodmiennie.

Hennan zaparkował w jednej z wąskich uliczek za kościołem i na piechotę przeszedł sto metrów do rynku. Zniknął w bramie trzypiętrowego beżowego kompleksu handlowo-biurowego w tradycyjnym stylu lat pięćdziesiątych. Verlangenowi udało się wcisnąć w wąskie miejsce parkingowe po drugiej stronie uliczki. Wyłączył silnik, zapalił kolejnego papierosa i ponownie opuścił szybę w bocznym oknie.

Skupił uwagę na szeregu pustych i bezbarwnych okien ponad lokalami usługowymi na parterze. Salon obuwniczy. Zakład pogrzebowy. Sklep masarski.

Po niespełna dwóch minutach otworzyło się okno nad zakładem pogrzebowym. Wychylił się z niego Jaan G. Hennan i wylał pół kubka kawy prosto na chodnik. Następnie zamknął okno.

Typowe, pomyślał Verlangen. Kto się chamem urodził, chamem umrze. Nawet nie próbował się rozejrzeć, czy przypadkiem nie trafi komuś na głowę.

Odchylił oparcie fotela do tyłu, aby siedzieć wygodnie. Sięgnął po strony ze sportem „Allgemejne” i spojrzał na zegarek. Była za kwadrans dziesiąta.

No cóż, pomyślał. Czyli jesteśmy znowu w pracy.

Kiedy przeczytał dwa razy nawet nekrologi i wypalił co najmniej z dziesięć papierosów, zaczął żałować danej sobie obietnicy, że cały dzień spędzi na trzeźwo.

Gdy minęło dwadzieścia po jedenastej, pospiesznie zamienił dzień na przedpołudnie. Na dwa piwa do lunchu – jeśli w ogóle do niego dojdzie – mógł sobie chyba pozwolić po tych ołowianoszarych godzinach spędzonych na czekaniu. Monotonnych jak ćwiczenia medytacyjne w buddyjskim klasztorze. Verlangen miał dobrego przyjaciela, który kilka lat temu zatracił się na takiej drodze. W Tybecie czy Nepalu albo cholera wie gdzie.

Hennana prawie nie było widać. Pokazał się jeszcze raz w oknie i to wszystko. Stał nieruchomo przez kilka sekund, gapiąc się na chmury, jakby nad czymś rozmyślał. Albo jakby właśnie doznał lekkiego udaru mózgu. Potem się odwrócił i zniknął Verlangenowi z pola widzenia.

Obiekt. Obiekt obserwacji. Przyczyna, dla której tu siedział, tkwiąc w swoim wysłużonym japońskim ryżowarze, żeby zarobić trzysta guldenów dziennie na i tak przegwizdane życie. Carpe diem. Niech to szlag.

Zaczął ponownie myśleć o Hennanie. Cofnął się do dawnych – dosyć nielicznych – wrażeń, jakie odniósł, obserwując go podczas dochodzenia wstępnego dwanaście lat wcześniej.

Sam proces przebiegł dosyć gładko. Dowody przeciw Jaanowi G. Hennanowi, zwłaszcza gdy udało się skłonić kilku jego kompanów do mówienia, były obezwładniające. Przez kilka dobrych lat handlował marihuaną, heroiną i amfetaminą, zbudował sprawnie funkcjonującą siatkę i prawdopodobnie zdążył zgarnąć niejeden milion. Zwłaszcza że sam nigdy nie popadł w uzależnienie.

Innymi słowy, żadna szczególnie oryginalna historia. Ale to głównie dzięki zapamiętałej bieganinie i gorliwemu śledztwu Verlangena i jego kolegi Müllera G trafił za kratki. I dostał to, na co zasłużył – dwa lata i sześć miesięcy – co sprawiło, że oni dwaj, G i Verlangen, prawdopodobnie już nigdy nie będą wzajemnie świętować swoich urodzin czy innych jubileuszy. Nawet gdyby mieli żyć po pięćset lat.

Pamiętał lodowatą, pełną pogardy twarz Hennana podczas przesłuchania. W G nie ma żadnej moralności, zauważył kiedyś Müller, i coś chyba w tym było. Jego pewność siebie – i żądza zemsty, pałająca gdzieś głęboko w jego mrocznym, lekko zezującym spojrzeniu, były tak porażające, że trudno było je zlekceważyć.

I te jego komentarze. Jak z jakiegoś zapomnianego filmu klasy B z lat czterdziestych.

Ja jeszcze wrócę. Miejcie się na baczności, wy cholerni kretyni!

Albo: Nie myślcie, że was zapomnę. Uważacie, że wygraliście, ale to jest początek waszego końca. Przekonacie się, wy cholerne sługusy! Zostawcie mnie w spokoju!

Pewność siebie? Tak, trudno było jej zaprzeczyć. Kiedy Verlangen sięgał pamięcią wstecz, nie potrafił – a przynajmniej nie tak na poczekaniu – przypomnieć sobie, by kiedykolwiek w swojej policyjnej karierze natknął się na kogoś równie zaciętego i egocentrycznego. W ciągu długich czternastu lat. Jaan G. Hennan miał w sobie coś niebezpiecznego. Tkwiła w nim tląca się i powoli dochodząca do wrzenia nienawiść, z której nie dało się tak po prostu otrząsnąć. To była podświadoma mroczna obietnica zemsty i odwetu. Oczywiście pogróżki tego czy innego rodzaju są w jego branży chlebem powszednim, jednak w przypadku Hennana wydawały się wyjątkowo realne i naturalne. Były wręcz nieuchronną formą zła. Gdyby G był chorobą, a nie człowiekiem, uznał Verlangen, to byłby rakiem. To nie ulegało wątpliwości.

Cholernie złośliwym guzem w samym środku płata czołowego mózgu.

Potrząsnąwszy głową, Verlangen wyprostował się na fotelu. Czuł, że zaczynają go boleć plecy, postanowił więc trochę się przejść. Zrobi tylko małą rundkę do rynku i z powrotem, to nie więcej niż pięćdziesiąt metrów, więc nawet nie straci obiektu z pola widzenia.

Jeśli Hennan naprawdę chciałby się go pozbyć, mógł zrobić najprostszą rzecz na świecie: po prostu wymknąć się tylnym wyjściem i zniknąć. Żaden problem.

Ale dlaczego miałby robić coś takiego? Przecież nie wiedział, że jest obserwowany.

Dobry Boże, westchnął Maarten Verlangen, zatrzaskując drzwi samochodu. Daj mi dwa powody, dla których warto być trzeźwym na tym świecie.

O pierwszej Jaan G. Hennan wybrał się na lunch. Verlangen znowu wysiadł z auta i ruszył za nim przez rynek, a potem jego śladem wszedł do knajpy o nazwie Cava del Popolo. Hennan wybrał stolik przy oknie, Verlangen zaszył się w niszy w głębi lokalu. Mimo pory lunchu w środku nie było dużo ludzi, miał więc swobodny widok na swój obiekt i pełen optymizmu zamówił sobie dwa piwa do dania dnia, którym było spaghetti.

Hennan siedział tak przez czterdzieści minut. Nie wydarzyło się nic poza tym, że przeczytał gazetę, zjadł coś w rodzaju zupy rybnej i wypił buteleczkę białego wina. Verlangen zaś zdążył jeszcze zamówić kawę i koniak, po czym, żywiąc pobożną nadzieję, że uda mu się uciąć poobiednią godzinną czy nawet półtoragodzinną drzemkę, wrócił do samochodu.

I tak zrobił. Obudził się około wpół do trzeciej tylko dlatego, że słońce przebiło się przez zasłonę chmur i świeciło przez brudną samochodową szybę. Zrobiło się gorąco jak w piecu, a pod wpływem spożytego alkoholu głowa zaczynała mu pękać. Upewnił się, że granatowy saab Hennana stoi na swoim miejscu, wysiadł i poszedł do kiosku przy ratuszu kupić sobie jedno piwo i wodę mineralną.

Kiedy wypił i jedno, i drugie, było dziesięć po trzeciej. Słońce zawładnęło na dobre popołudniem i ubranie zaczęło kleić mu się do ciała. Hennan znowu pokazał się na kilka sekund w prostokącie swojego okna z telefonem przyciśniętym do ucha; pojawiła się też strażniczka miejska sprawdzająca opłaty za parking i prawie od razu zniknęła. To wszystko.

Verlangen ściągnął skarpetki ze stóp i wcisnął je do skrytki pod przednią szybą. Życie wydało się trochę przyjemniejsze, ale nie za bardzo. Zapalił dwudziesty piąty papieros tego dnia i zastanowił się, czy ma coś przedsięwziąć.

Po dwudziestym szóstym budynek nadal nie wyleciał w powietrze, nie zrobiło się też chłodniej. Verlangen poszedł do budki telefonicznej przed sklepem masarskim i zadzwonił do swojej zleceniodawczyni. Odebrała w połowie drugiego sygnału.

– Dzień dobry – powiedziała. – Dobrze, że pan dzwoni. Jak się sprawy mają?

– Świetnie – odparł Verlangen. – Idzie jak po maśle. Uznałem, że nie ma co dzwonić do pani pierwszego przedpołudnia. On, to znaczy pani mąż, jest w biurze. Spędził tu cały dzień.

– Wiem – odrzekła Barbara Hennan. – Właśnie rozmawiałam z nim przez telefon. Będzie w domu za godzinę.

– Skąd pani wie?

– Mąż mi tak powiedział.

Aha, pomyślał Verlangen. To po co, do cholery, chcesz, żebym tu siedział i czekał do usranej śmierci?

– Myślę, że na dzisiaj może pan skończyć – kontynuowała pani Hennan. – Spędzimy cały wieczór razem, wystarczy, jeśli podejmie pan pracę jutro po południu.

– Jutro po południu?

– Tak. Proszę być na miejscu po lunchu i sprawdzić, co on zamierza i jak spędzi popołudnie i wieczór… głównie wieczór… Tak, to dla mnie ogromnie ważne, żeby wtedy nie spuszczał pan z niego oka.

Verlangen zastanowił się przez dwie sekundy.

– Rozumiem – rzucił. – Pani wola jest dla mnie rozkazem. Kolejny raport dostanie pani pojutrze, czy może tak być?

– Doskonale – skwitowała Barbara Hennan i odłożyła słuchawkę.

Jeszcze przez chwilę stał w dusznej budce, ale gdy zauważył, że zbliża się znowu posępnie szary uniform strażniczki miejskiej, pospieszył z powrotem do samochodu.

Życie, gdzie twoje żądło, pomyślał. Włączył silnik i odjechał.

Mimo że miał więcej czasu niż potępione dusze w czyśćcu, postanowił nie wracać do domu do Maardam. Perspektywa świeżej pościeli była zbyt nęcąca, toteż za kwadrans piąta wprowadził się do jednoosobowego pokoju w Belvederze, niewyszukanym, ale czystym hotelu przy Lofterstraat za ratuszem.

Między siódmą a ósmą zjadł kolację w hotelowej jadalni o ścianach w kolorze sepii razem z jakimś klubem pływaków z Warszawy. Spożył coś w rodzaju ragoût, co przypomniało mu jego było teściową. Może nie dosłownie ją samą, tylko raczej niedzielne dania, które miała zwyczaj przygotowywać, a o których chętnie by zapomniał. Kupił sobie do pokoju dwa ciemne piwa, zdołał pokonać narastającą potrzebę zadzwonienia do córki i w końcu zasnął w samym środku jakiegoś amerykańskiego serialu o policjantach, gdzieś tak między jedenastą a wpół do dwunastej.

Pościel była chłodna i świeżo wymaglowana i jeśli nawet miniony dzień nie skończył się tak trzeźwo, jak sobie obiecywał, do granicy dziesięciu piw został jeszcze pewien margines.

Spory margines.

4

Knajpa nazywała się Colombine i po dwóch łykach piwa wyglądała jak wszystkie inne knajpy na świecie.

Wreszcie zapadł wieczór. Stary maasleitnerowski zegar wiszący nad butelkami whisky w barze pokazywał pięć minut po wpół do ósmej – w ten całkowicie bezchmurny czwartek Hennan zasiedział się w swoim biurze aż do siódmej. Z jakiegoś cholernego powodu. Verlangen miał dość już od czwartej.

Ale nawykł do znużenia. Ono było jego wiernym towarzyszem przez ostatnie cztery lata, a czasami wręcz odnosił wrażenie, że to sam czas – i nic innego – najbardziej go uwiera. Niczym stare zatęchłe ubranie, które najchętniej jak najszybciej zrzuciłby z siebie. Przespać rausz, obudzić się zupełnie gdzie indziej i wreszcie włożyć na siebie całkiem nowy czas.

Gdzie sekundy i minuty mają jakiś smak.

Ale następnego ranka nigdy nie pojawiał się nowy czas. Tylko wciąż ten sam niewyprany ciuch, który drapał w skórę; dzień po dniu, rok za rokiem identyczny. A nieliczne wieczory, kiedy miał odwagę kłaść się do łóżka na trzeźwo, prowadziły zawsze do tego, że nie mógł zmrużyć oka.

Opróżnił szklankę do dna i rzucił okiem w stronę Hennana. Dzieliły ich co najwyżej dwa stoliki, ale przy jednym z nich siedziało dosyć rozbawione towarzystwo: czterech wąsatych i otyłych mężczyzn w wieku około dwudziestu ośmiu lat, którzy raz po raz wybuchali salwami śmiechu, odchylali się na krzesłach do tyłu i walili pięściami w blat stołu. Sądząc po ich twardym akcencie, musieli pochodzić gdzieś z południa. Prawdopodobnie z Groenstadt. Albo z Balderslacht czy gdzieś z tamtych okolic.

W lokalu było w ogóle dużo gości, toteż skupienie uwagi na obiekcie wymagało sporej koncentracji. Mimo wszystko. Choć z drugiej strony, było wyraźnie widać, że Hennan ma zamiar coś zjeść i trochę tu posiedzieć. Marynarkę powiesił na oparciu krzesła. Przeglądał kartę, popijając jakiegoś przejrzystego drinka, prawdopodobnie dżin z tonikiem, i ani trochę się nie spieszył. Czekał na kogoś? Miejsce naprzeciw niego przy dwuosobowym stoliku było puste. Może na kobietę, pomyślał Verlangen. Biorąc wszystko pod uwagę, ten wariant wydawał się najbardziej prawdopodobny. Na niego stawiał od samego początku.

Wystarczy poczekać i zobaczyć, co czas pokaże. Verlangen postanowił także coś zjeść. Złapał kelnerkę, zamówił jeszcze jedno piwo i poprosił o menu. Wyglądało na to, że przyjdzie mu tu spędzić trochę czasu.

Dwie godziny później Jaan G. Hennan nadal był sam przy stoliku. Verlangen przeszedł blisko niego dwukrotnie, idąc do toalety, i zdążył zauważyć, że obiekt pozwolił sobie na solidny posiłek. Na co najmniej trzy dania i dwa rodzaje wina, a teraz siedział i zaciągał się cienkim czarnym cygarem, patrząc przez okno i w zadumie obracając w palcach kieliszek koniaku. Jeśli Verlangen dobrze widział, obiekt przez cały wieczór nie zamienił ani słowa z nikim poza kelnerką. Raz wybrał się do łazienki, ale co krążyło mu po głowie albo dlaczego tkwił tutaj, zamiast być w domu ze swoją ładną żoną – na te pytania Verlangen nie potrafił znaleźć odpowiedzi.

W każdym razie nie sprawiał wrażenia, że siedzi i na kogokolwiek czeka. Co prawda spoglądał od czasu do czasu na zegar, ale poza tym nic nie wskazywało na jakieś umówione spotkanie: żadne rozmowy telefoniczne prowadzone w holu, żadne ociąganie się z zamówieniami, żadne przepraszające wyjaśnienia skierowane do kelnerki. Nic z tych rzeczy.

Nie miał też żadnej gazety ani książki, żeby zająć czymś czas. Verlangen też nie wziął nic takiego, on jednak znajdował się tutaj służbowo. Przez ułamek sekundy przebiegła mu przez głowę myśl, by podejść do Hennana i wylać mu za kołnierz piwo. Albo przekupić kogoś innego, żeby to zrobił. W lokalu nie brakowało lekko podchmielonych młodzieńców i na pewno udałoby się namówić któregoś z nich.

Byle tylko coś zaczęło się dziać. Znużenie i martwota znowu ogarnęły Verlangena. Zjadł coś, co podobno miało być cielęciną, ale chyba z najstarszego cielaka na świecie.

Do tego wypił cztery piwa albo pięć, aż w końcu się dostosował i poszedł w ślady Jaana G. Hennana. Zamówił sobie kawę i koniak.

Zapalił nowego papierosa, mimo że poprzedni jeszcze dymił w popielniczce.

Spojrzał na zegar. Za dziesięć dziesiąta.

Szlag by to trafił, pomyślał, i mechanicznie odmówił jakiemuś kolejnemu gościowi, który pytał, czy miejsce naprzeciw niego jest wolne. Wypij wreszcie ten cholerny koniak i zapłać rachunek! I wynieś się stąd w końcu!

Ledwie zdążył sformułować te pobożne życzenia, gdy ujrzał, że Hennan zmierza prosto do jego stolika.

Nie, pieprzo… urwał nagle.

– Czy mogę się przysiąść?

– Proszę.

– Hennan. Jaan G. Hennan.

– Verlangen,

Hennan wysunął krzesło i usiadł.

– Verlangen?

– Tak.

– Ale chyba nie Maarten Verlangen?

– A jednak.

– Tak myślałem.

– O co panu chodzi?

– Mówmy sobie po imieniu.

– Chętnie. Nie jestem jednak pewny, czy…

– Czy co?

– Czy wiem, kim pan jest… kim jesteś.

Hennan oparł swoje cygaro o popielniczkę i pochylił się do przodu, kładąc łokcie na blacie.

– Nie udawaj, Maarten. Ja cholernie dobrze wiem, kim ty jesteś, a ty równie dobrze wiesz, kim ja jestem. Dlaczego tu siedzisz?

Verlangen pociągnął łyk koniaku i zastanowił się nerwowo.

– To dosyć osobliwe pytanie.

– Tak uważasz? Ale byłoby miło, gdybyś jednak na nie odpowiedział.

– Dlaczego tutaj siedzę?

– Tak.

– Bo jadłem tu kolację.

– Doprawdy? I to ma być jedyny powód?

Verlangen poczuł nagle, jak wzbiera w nim wściekłość.

– A może to ty byś mi wyjaśnił, o co ci, u diabła, chodzi? Nie mam zielonego pojęcia, kim jesteś i do czego zmierzasz. Jeśli więc nie usłyszę żadnego sensownego wyjaśnienia, to lepiej będzie, żebyś się stąd zmył, zanim zawołam kogoś z personelu!

Hennan siedział w milczeniu, przyglądając mu się spod przymrużonych powiek. Ani śladu uśmiechu. Coś mówiło Verlangenowi, że tak musi być. Zdał sobie sprawę, że instynktownie zacisnął pięści i cofnął się o kilka centymetrów na krześle.

Żeby móc szybko zerwać się na równe nogi i w razie czego się bronić.

Idiotyzm, pomyślał, wyobraźnia płata mi figle. Przecież, do cholery, nie zacznę się tu bić. To byłby czysty…

– Glina? Dalej jesteś gliną, tak?

Verlangen zawahał się przez ułamek sekundy. Potem pokręcił głową.

– A ty?

– Co ja?

– No ty. Czym ty się zajmujesz? Jak, mówiłeś, się nazywasz?

Hennan nie odpowiedział. Wydął usta w pogardliwym grymasie. Verlangen przestał na niego patrzeć. Oparł się na krześle i skierował wzrok na sufit. Na kilka sekund zaległa cisza.

– Dlaczego nie jesteś już gliną? Wywalili cię?

Verlangen wzruszył ramionami.

– Odszedłem.

– Z własnej woli?

– Powiedzmy. Albo wyjaśnisz mi wreszcie, czego chcesz, albo wracaj do swojego stolika. Nie mam ochoty siedzieć tu dłużej i być…

Zatrzymał się, szukając odpowiedniego słowa.

– No, być co?

– Nagabywanym.

Zacisnął pięści, znowu gotowy do walki.

– Proszę, proszę, jaki wrażliwiec – powiedział Hennan, a na jego twarzy pojawił się nagle szyderczy uśmiech. – Przecież to ja powinienem być maksymalnie wkurzony, a nie odwrotnie.

Verlangen zapalił papierosa.

– Wkurzony? Niby dlaczego?

– Jaan G. Hennan. Twierdzisz zatem, że nie pamiętasz?

Verlangen pokręcił przecząco głową. Trochę za gwałtownie, bo sala zakołysała się nieco. Niech to szlag, pomyślał. Jestem za bardzo wstawiony.

– Nic a nic.

Hennan oparł podbródek na dłoni i zdawał się zastanawiać.

– Może usiądziemy sobie w barze? I wszystko sobie wyjaśnimy. Ja stawiam.

Verlangen najpierw się zawahał, ale po chwili skinął ostrożnie głową i wstał.

– Masz dziesięć minut – powiedział. – I ani sekundy więcej.

***

Przy pierwszej whisky Hennan wyjaśnił, jak do tego doszło, że rozpoznał Verlangena i przypomniał sobie jego nazwisko.

Przy drugiej Verlangen przypomniał sobie dochodzenie sprzed dwunastu lat i powiedział, że jakoś wyleciało mu z pamięci. Ale teraz, kiedy Hennan zaczął wszystko odgrzebywać, to…

Przy trzeciej inicjatywę przejął znowu Hennan i opowiedział, jak to jest siedzieć przez dwa lata i sześć miesięcy w więzieniu, mimo że jest się niewinnym.

Niewinnym? – pomyślał Verlangen i znowu poczuł w sobie wściekłość. Przecież ty jesteś bardziej winny niż sam Crippen, ty kutasie!

Ale się opanował. Stwierdził tylko, że szczegóły zatarły mu się już w pamięci, w końcu minęło trochę lat. Jednocześnie zauważył, że zaczyna mieć trudności z wysławianiem się, szybko więc postanowił, że siedząc dalej w barze i w ogóle podczas całego wieczoru, musi trzymać się – niech się dzieje, co chce – jednej zasady: nie pozwoli Hennanowi się domyślić, dlaczego on tutaj jest. Pod żadnym pozorem! Musi być lojalny wobec swojej chlebodawczyni!

Hennan cały czas bajdurzył nie wiadomo o czym, ale czwarta whisky musiała wyraźnie podziałać na ośrodek słuchu Verlangena: przestał odbierać złożone sygnały dźwiękowe, zdobywał się jedynie na bąkanie i pomrukiwanie czegoś w przerwach. Kiedy pierwszy raz spojrzał na zegar, było za pięć wpół do pierwszej. Także Hennan miał już chyba dość.

– Wystarczy – powiedział. – Pora do domu.

Verlangen zgodził się z nim i zsunął się z barowego stołka.

– Mieszkam niedaleko – oznajmił.

– Muszę zawołać taksówkę – rzekł Hennan.

Barman, piekielnie młody człowiek o kręconych rudych włosach, wtrącił się, wyjaśniając, że za rogiem zawsze czekają samochody. Pięćdziesiąt metrów dalej, w stronę Kleinmarckt, prościej tam dojść, niż dzwonić i zamawiać.

Wyszli razem na ciepłe wieczorne powietrze u progu lata. Verlangen miał trochę kłopotów z zachowaniem równowagi, ale Hennan położył mu rękę na ramieniu i zaczął go prowadzić. Kiedy doszli do żółto-czarnych aut, pożegnał się bez żadnych ceregieli, wgramolił się na tylne siedzenie, pomachał i posłał mu szeroki szyderczy uśmiech przez szybę.

Verlangen uniósł dłoń i patrzył za odjeżdżającym samochodem. Nagle poczuł się potwornie niekomfortowo i nie bardzo umiał zrozumieć dlaczego. Ogólnie rzecz biorąc, Hennan zachowywał się przyjaźnie, a powód, dla którego jego żona chciała mieć na niego oko, wydawał się jeszcze bardziej niejasny niż do tej pory.

Ale Verlangen zbratał się z obiektem. W najgorszy sposób. Siedział z nim, klepał trzy po trzy, bełkotał i wypił pioruńsko dużo whisky… oprócz piwa i koniaku, i tylko Bóg jeden wie, co mu powiedział, a czego nie powiedział.

Wracając do hotelu, parę razy poszedł w złą stronę. W końcu wylądował na cmentarzu, gdzie skorzystał z okazji i odlał się w cieniu jakiejś trupiarni i pojemników na śmieci.

W końcu jakoś trafił do Belvederu, a kiedy dotarł do swojego pokoju, było już piętnaście po pierwszej. Verlangen nie był tego świadomy, ale przy pomocy kilku niezależnych obserwatorów i świadków godzina jego przybycia do hotelu zostanie później ustalona ponad wszelką wątpliwość.

5

Aspirant policji Wagner ziewnął i zerknął na zegarek. Było pięć po wpół do drugiej.

Potem spojrzał na krzyżówkę. Jeszcze jej nie rozwiązał.

Przynajmniej w większości. Wypełnił tylko osiem kratek. Dwa wyrazy. I nie miał pewności, czy są właściwe.

Żeby zająć sobie czymś czas, zaczął liczyć puste kratki.

Dziewięćdziesiąt cztery. Raczej nie można powiedzieć, żeby posunął się daleko.

Zastanowił się, czy nie powinien jednak położyć się choć na trochę. Przecież nie musi być cały czas na nogach tylko dlatego, że ma dyżur. Wystarczy, że jest na miejscu i w razie czego będzie mógł odebrać telefon. Instrukcje pod tym względem są równie jasne i jednoznaczne jak wszystko inne w komisariacie.

W komisariacie w Linzhuisen. Wagner pracował tutaj już prawie od roku i całkiem mu się podobało. Miał dwadzieścia pięć lat i był w stanie sobie wyobrazić, że pozostanie policjantem do końca życia.

Koledzy z pracy byli mili, zarówno Gaardner, jego przełożony, jak i Willumsen, z którym zwykle grywał w tenisa.

Linzhuisen nie był samodzielną jednostką policji, tylko podlegał Linden, gdzie urzędował także szef, komisarz Sachs. W Linden załoga była trochę liczniejsza; składała się z dwóch inspektorów, trzech albo czterech posterunkowych i asystentów.

Nocą dzielono się dyżurami. Ostatecznie nie było sensu, żeby i w Linden, i w Linzhuisen każdej nocy siedział aspirant czy inspektor i podsypiał; w końcu obie miejscowości dzieliło zaledwie dwanaście kilometrów, a jeśli było trzeba podjąć jakąś akcję, to i tak musiano wzywać posiłki. Obudzić kolegów będących w domu pod telefonem albo dzwonić do Maardam.

W przypadku Wagnera taki system pracy oznaczał, że miewał nocny dyżur w komisariacie cztery razy w miesiącu, co wcale mu nie przeszkadzało.

Wręcz przeciwnie. Te samotne nocne godziny miały w sobie coś wyjątkowego i bardzo mu odpowiadały. Lubił siedzieć w pogrążonym w przytłumionym świetle komisariacie i czuwać nad porządkiem i prawem, podczas gdy cały świat spał zasłużonym snem. Gotów zorganizować akcję, gdy tylko któryś z poszkodowanych obywateli będzie potrzebował jego wsparcia – czyż to nie ta właśnie rola stanowiła jeden z najważniejszych, choć może nie najczęściej wymienianych motywów, spośród tych, które sprawiły, że cztery lata temu postanowił starać się o przyjęcie do szkoły policyjnej?

Czuwać nad życiem i dobytkiem obywateli oraz być najważniejszym gwarantem ich bezpieczeństwa.

Czasami, kiedy tego rodzaju myśli same przychodziły do głowy aspirantowi Wagnerowi, zastanawiał się, czy nie powinien ich spisywać. Może dałoby się je wykorzystać w procesie nauczania i przy rekrutacji. Dlaczego nie?

I właśnie te uczucia powodowały, że nie był skłonny się położyć i zasnąć. Chociaż jeśli nic się nie zdarzy – a prawie nigdy nic się nie działo – nad ranem i tak się podda i przyśnie, dobrze o tym wiedział. Po wpół do trzeciej na próżno się starał – wtedy nie sposób było nie kimnąć, nie pomagały już żadne krzyżówki świata.

Przygryzał koniec ołówka, popijał kawę i usiłował się skupić.

Cztery pionowo, siedem liter, druga a: literacki oprawca z Paryża.

Warto by od czasu do czasu przeczytać jakąś książkę, pomyślał Wagner i westchnął.

Znowu spojrzał na zegarek. Za kwadrans druga.

Wtedy zadzwonił telefon.

Komisarzowi Sachsowi śniło się, że jest delfinem.

Młodym, zgrabnym delfinem pływającym w chłodnych szmaragdowych wodach morza wśród całego stada samiczek. On i one wywijali fikołki, przemykali blisko siebie, wyskakiwali zwinnie ponad lśniącą w słońcu taflę wody i z powrotem zanurzali się w toni. Pocierali się grzbietami i brzuchami w radosnym i pożądliwym tańcu.

Chcę tu zostać na zawsze, pomyślał. Chcę do końca życia być zwinnym delfinem otoczonym lubieżnymi samiczkami.

Dzwonek telefonu niczym ostrze piły przeszył mu kręgosłup i mózg. Chwycił za słuchawkę, nie otwierając oczu.

– Sachs.

– Pan komisarz?

– Hmm…

– Tu Wagner.

– Kto?

– Aspirant Wagner z Linzhuisen. Mam nocny dyżur i właśnie dostałem…

– Która godzina?

– Za siedem druga. Właśnie dostałem informację… Mówiąc precyzyjnie, o pierwszej czterdzieści pięć… o martwej kobiecie.

Sachs otworzył oczy. Zaraz zamknął je znowu.

–Tak?

– To był mężczyzna. To znaczy ten, co dzwonił. Jego żona nie żyje… Hennan, tak się nazywa… Jaan G. Hennan. Mieszkają w Linden, więc pomyślałem sobie…

– Chwilę. Przejdę do innego aparatu.

Sachs wstał z łóżka i poczłapał do swojego pokoju. Sięgnął po słuchawkę telefonu stojącego na biurku.

– Mów dalej.

– Oczywiście zaraz wezwę lekarza i tak dalej, ale pomyślałem sobie, że najpierw uprzedzę pana komisarza.

– W porządku. Ale co się stało? Spróbuj się trochę uspokoić.

Wagner odchrząknął i zaczerpnął głęboko powietrza.

– Ona nazywała się Barbara Hennan. Oboje mieszkali przy Kammerweg, to chyba jest trochę dalej od centrum…

– W Linden, tak?

– Tak.

– Wiem, gdzie to jest.

– Oczywiście. No więc ten mężczyzna, Jaan G. Hennan, zdaje się, wrócił dosyć późno do domu… około wpół do drugiej czy jakoś tak… i znalazł swoją żonę w basenie.

– W basenie?

– Tak.

– Utopioną?

– Nie, przeciwnie.

– Przeciwnie? Co, u diabła, ma pan na myśli?

– Ona leżała… to znaczy leży na dnie, tak powiedział…

– I nie utopiła się?

– Nie. Widocznie w basenie nie ma wody.

Sachs spojrzał prosto przed siebie i zahaczył wzrok na oprawionym w ramki zdjęciu dwójki swoich dzieci wiszącym ponad biurkiem. Były bliźniakami, ale poza identycznym kolorem włosów i tymi samymi rodzicami różniły się wszystkim, czym tylko może się różnić dwoje ludzi.

– Nie ma wody?

– On tak twierdzi. Więc ona leży na dnie, według niego musiała tam spaść i się zabić.

Sachs zamyślił się.

– All right. Jakie dałeś mu wskazówki?

– Że ma zostać w domu i poczekać, aż przyjedziemy.

– Czy coś wskazuje na popełnienie przestępstwa?

– No… no nie, ale uważałem, że będzie najlepiej, jeśli…

– Jasne. Czy uzyskałeś od niego jeszcze jakieś informacje? Jakie robił wrażenie?

– Był chyba pijany.

– Ach tak. Jak bardzo?

– Nie wiem. Trudno powiedzieć, ale chyba dosyć… tak przypuszczam.

Sachs westchnął.

– Więc to mógł być głupi żart? Ktoś próbuje sobie z nas zakpić. Teoretycznie.

– Teoretycznie tak. Ale raczej nie patrzyłbym na to w ten sposób. Chyba niezależnie od wszystkiego musimy…

– Jasne. Jasne. Mówiłeś, że jaki to adres?

– Kammerweg cztery. Nazwisko Hennan.

Sachsowi udało się znaleźć jakiś długopis, więc zanotował to, co usłyszał.

– Widzimy się na miejscu za dziesięć minut – powiedział. – Jeśli dotrzesz tam pierwszy, poczekaj na mnie i nie wchodź sam. I zawiadom lekarza, z resztą się wstrzymajmy, dopóki nie sprawdzimy, jak sprawa wygląda. Zrozumiałeś?

– Tak jest – zapewnił Wagner.

– Doskonale. To do roboty! – rzucił Sachs i odłożył słuchawkę.

Wrócił do sypialni. Kiedy włączył nocną lampkę, aby zabrać swoje ubranie, jego żona Irene przewróciła się na drugi bok, mamrocząc coś przez sen. Przyjrzał się jej przez chwilę.

Faktycznie, pomyślał. Chyba trochę przypomina delfina. Przynajmniej z twarzy.

Chwycił ubranie, zgasił lampkę i bezszelestnie wymknął się do kuchni.

Aspirant Wagner nie dotarł jeszcze na miejsce, ale lekarz sądowy Santander już tam był. Kiedy Sachs przedarł się przez niemal kompletnie zarośnięty ogród, ujrzał go pogrążonego w rozmowie z postawnym mężczyzną około pięćdziesiątki, który stał obok leżaków na brzegu basenu.

Widział ich obu bardzo wyraźnie już z daleka, ponieważ cały teren wokół basenu był oblany światłem. Spora liczba reflektorów umieszczonych na drzewach była włączona i kiedy komisarz wyłonił się z ciemności, lekarz lekko drgnął; wyglądał na niemal wystraszonego. Sachs przez chwilę miał wrażenie, że trafił na plan zdjęciowy jakiegoś filmu, i wcale niełatwo mu było pozbyć się tego uczucia, mimo że Santander, rozpoznawszy go, przywitał go szerokim uśmiechem. Zaraz przedstawił go barczystemu mężczyźnie.

– Witam – powiedział gospodarz, wyciągając do niego rękę. – Nazywam się Hennan. Jaan G. Hennan. Tam, na dole, leży moja żona.

Wskazał dłonią, w której między palcem wskazującym a środkowym trzymał cienkie, czarne cygaro. W drugiej ręce miał szklankę. Sachs podszedł na brzeg basenu i spojrzał w dół.

Na dnie pustego i nadspodziewanie głębokiego zbiornika, kilka metrów od frontowej ściany, leżało na brzuchu kobiece ciało. Denatka miała na sobie jednoczęściowy kostium kąpielowy w czerwonym kolorze, ręce były rozrzucone pod dziwnym kątem, a pod jej głową utworzyła się niewielka kałuża krwi, ostro kontrastująca z białymi kafelkami. Włosy były również czerwonawe, ale o nieco jaśniejszym odcieniu. Sachs ani przez chwilę nie wątpił, że kobieta nie żyje, mimo że dzieliła go od niej odległość piętnastu do dwudziestu metrów.

– Jak można zejść na dół? – spytał.

– Tam są schodki – wskazał Santander. – Obejrzałem ją powierzchownie – wyjaśnił, poprawiając ciężkie okulary w rogowej oprawie. – Wygląda na to, że było tak, jak mówi pan Hennan. Ona musiała tam spaść i… zabiła się na miejscu.

Sachs kilkakrotnie przeniósł spojrzenie z lekarza na męża ofiary, który odstawił szklankę.

– O której pan ją znalazł? – spytał komisarz.

Hennan spojrzał na swój złoty zegarek.

– Dobrą godzinę temu – stwierdził. – Wróciłem do domu i nigdzie jej nie było, więc wyszedłem na dwór i… no tak…

Rozłożył ręce w niejednoznacznym geście. Obrócił się i przez chwilę patrzył na ciało na dnie pustego basenu. Sachs zaś próbował nawiązać kontakt wzrokowy z Santanderem, ten jednak sięgnął po swój kuferek lekarski i wyjmował z niego jakieś instrumenty.

– To jest po prostu zbyt straszne – odezwał się znowu Hennan i zaciągnął się dymem z cygara. – Zbyt potworne.

Sachs pokiwał głową, starając się jednocześnie wyrobić sobie o nim zdanie. Mężczyzna był wyraźnie wstawiony, ale jednocześnie starał się zachować kontrolę i dystans, co w zaistniałych okolicznościach wydawało się wręcz absurdalne. Jakby chodziło o chorego psa czy coś w tym rodzaju, a nie o zmarłą żonę. Był ubrany w jasne lniane spodnie i niebieską koszulę z krótkimi rękawami wyrzuconą swobodnie na wierzch. Miał bose stopy. Pewnie zanim zaczął szukać żony, zdjął buty i skarpetki, domyślił się Sachs.

Ładnie opalony i wysportowany. Ciemne, lekko szpakowate, krótko obcięte włosy, które nie wyglądały bynajmniej na przerzedzone. Mocna twarz o szerokich ustach i bardzo głębokich oczodołach.

– Jak się pan czuje?

Hennan zdawał się rozważać kilka możliwych odpowiedzi, zanim się odezwał.

– Sam nie wiem – rzekł. – Niestety nie jestem do końca trzeźwy.

Sachs znowu pokiwał głową.

– Ale chyba przeżyłem szok… czy coś w tym rodzaju.

– Reakcja zwykle pojawia się dopiero później – wtrącił lekarz. – Musi upłynąć trochę czasu.

– Oczywiście będę musiał zadać panu wiele pytań – oznajmił komisarz. – Proponuję jednak, abyśmy poczekali na mojego kolegę, który powinien tu być lada chwila.

– Dlaczego musi pan…? – zaczął Hennan, lecz Sachs przerwał mu szybko.

– Choć wygląda to na wypadek, nie możemy rzecz jasna wykluczyć, że mamy do czynienia z czym innym.

– Z czym innym? – powtórzył Hennan, ale odpowiedź chyba nasunęła mu się zaraz sama. – Ma pan na myśli…?

– Właśnie – odparł Sachs. – Nigdy nie wiadomo. O, proszę, mamy już naszego aspiranta!

Aspirant Wagner wyłonił się z ciemności i przywitał wszystkich. Komisarz odnotował, że jego mundur wygląda tak, jakby dziesięć minut wcześniej wyszedł spod igły.

– Zadzwoniłem do Maardam i poprosiłem o wsparcie – powiedział Santander. – Może zanim przyjadą, ma pan ochotę zejść na dół i sam rzucić okiem?

Sachs zastanowił się chwilę.

– Nie – zdecydował. – Poczekam. Ale proszę zabrać ze sobą aspiranta Wagnera, ja w tym czasie porozmawiam z panem Hennanem.

Jeśli znajdą się podstawy, by przypuszczać, że mają do czynienia z przestępstwem, wtedy sprawę i tak przejmie policja kryminalna z Maardam, pomyślał. A młode oczy Wagnera są i tak lepsze od moich starych, uznał.

Lekarz wraz z aspirantem ruszyli w stronę drabinki po przeciwległej stronie basenu, Sachs natomiast wskazał ręką na leżaki. Hennan skinął głową nieco nieobecny, po czym obaj usiedli. Komisarz wyjął notes.

– Zadam panu kilka pytań – zaczął. – To rutynowe postępowanie. Taki mamy obowiązek, proszę więc nie brać tego do siebie.

– Rozumiem – odpowiedział Hennan i zapalił cygaro, które właśnie zgasło.

– Pana pełne nazwisko?

– Jaan Genser Hennan.

– A pańskiej żony?

– Barbara Clarissa Hennan.

– Nazwisko panieńskie?

– Delgado.

– Wiek?

– Skończyłaby… skończyłaby trzydzieści pięć lat w sierpniu.

– Czyli była nieco młodsza od pana?

– Piętnaście lat. Co to ma wspólnego ze sprawą?

Sachs wzruszył ramionami.

– Prawdopodobnie nic. Mieszkacie tutaj?

– Oczywiście.

– Dzieci?

– Nie mamy.

– Ładne miejsce. Od jak dawna tu mieszkacie?

Hennan zaciągnął się cygarem i zaczął bawić się szklanką, nie podnosząc jej do góry.

– Wynajmujemy ten dom. Moja żona jest… była… Amerykanką. Przez wiele lat mieszkaliśmy w Denver, wiosną sprowadziliśmy się tutaj.

– Pan pochodzi stąd?

– Urodziłem się i wychowałem w Maardam.

– Rozumiem. Czym się pan zajmuje?

– Mam firmę importową.

– Gdzie?

– Tu, w Linden. Na razie tylko niewielkie biuro przy Aldemarckt.

– Co pan sprowadza?

– Różne rzeczy. To, co się opłaca, głównie elektronikę z południowo-wschodniej Azji. Podzespoły do urządzeń muzycznych, minikomputery i temu podobne.

Sachs pokiwał głową, uznając, że jako informacje wstępne to w zupełności wystarczy.

– Proszę opowiedzieć, co się stało dzisiejszej nocy.

Hennan założył nogę na nogę i jakby się zawahał.

– Nie ma wiele do opowiadania – stwierdził. – Jak już mówiłem, przyszedłem do domu i znalazłem ją tam, na dole…

– Czy zanim zadzwonił pan na policję, zszedł pan na dno basenu i sprawdził, czy żona nie żyje?

– Tak, oczywiście. Sprawdziłem nawet puls, chociaż i tak nie miałem nadziei, bo była już całkiem zimna.

– Czy lekarz wspominał panu, jak długo żona może tam leżeć?

– Twierdzi, że kilka godzin.

– Co według pana się zdarzyło?

Hennan ze zdziwieniem uniósł brwi i przez kilka sekund przyglądał się komisarzowi.

– To raczej dosyć oczywiste. Spadła na dno… albo skoczyła.

– Skoczyła? Chce pan przez to powiedzieć, że odebrała sobie życie? Dlaczego pan tak sądzi…?

– Wcale tak nie sądzę! – przerwał mu ze wzburzeniem Hennan. – Niech pan uważa, co pan mówi, człowieku! Moja żona leży tam martwa, a ja nie zamierzam wysłuchiwać bzdur, że zrobiła to specjalnie… to nie wchodzi w rachubę. To jest kompletnie wykluczone, słyszy pan?

– Słyszę – zapewnił Sachs. – Myślę jednak, że to trochę dziwne, że mogłaby…

– W basenie nie ma wody – powiedział z wściekłością Hennan. – Chyba zdążył pan to zauważyć?

Sachs splótł dłonie na swoim prawym kolanie i zrobił krótką przerwę.

– Co chce pan przez to powiedzieć?

– Że ona o tym zapomniała.

– O czym zapomniała?

– Że wczoraj spuściłem wodę z basenu.

– Aha.

– Aha? Co to ma znaczyć?

– Spuścił pan wodę z basenu, powiada pan. A dlaczego?

Hennan prychnął i wobec ignorancji komisarza pokręcił głową w melodramatycznym geście.

– Dlatego że od czasu do czasu trzeba to zrobić. Basen wymaga pewnych napraw. Jutro przychodzą fachowcy… właściwie dzisiaj.

Spojrzał na zegarek. Sachs zrobił to samo.

Za dziesięć trzecia nad ranem.

– Czyli opróżnił pan basen z wody. A pańska żona zapomniała, że jest pusty, i wskoczyła do niego. Tak pan to widzi?

– A jak inaczej można to widzieć?

Sachs ponownie odczekał kilka sekund, usiłując ocenić stopień prawdopodobieństwa teorii Hennana.

– Ale równie dobrze mógł ją tam ktoś zepchnąć – powiedział potem. – Na przykład pan.

Twarz Hennana zmieniła kolor.

– Do jasnej cholery, przecież ja od przedpołudnia byłem w Linden – rzucił.

– W swoim biurze?

– Tak. Rano spuszczałem wodę, to zawsze trwa kilka godzin. W pracy byłem zaraz po jedenastej, o ile dobrze pamiętam.

– A żona?

– Wcześnie rano pojechała do Aarlach. Chciała poszukać jakiegoś zestawu porcelany… jesteśmy kolekcjonerami. Miała nadzieję, że natrafi na coś ciekawego w Hendermaag’s.

– W Hendermaag’s? – powtórzył Sachs, który też miał bzika na punkcie porcelany.

– Tak. Jestem już tym trochę zmęczony, komisarzu. Wracam do domu i znajduję żonę martwą, a kiedy wzywam policję, pan zaczyna mnie przesłuchiwać, jakbym…

– Jakby co?

– Jakbym to ja był podejrzany. Szczerze przyznaję, że nigdy nie miałem specjalnego zaufania do władzy porządkowej, ale to tutaj przechodzi wszelkie…

– Proszę się tak nie gorączkować – przerwał mu Sachs. – Niech pan nie bierze tego do siebie. Przecież mówiłem panu, że to rutynowe postępowanie. Jeszcze tylko kilka pytań i zostawię pana w spokoju. Gdzie pan był dzisiaj wieczorem?

Hennan dał wyraz swojemu niezadowoleniu, przez chwilę milcząc i paląc cygaro. Komisarz patrzył na niego i cierpliwie czekał.

– Jak już wcześniej wyjaśniłem, po skończonym dniu pracy poszedłem coś zjeść. Tak się umówiliśmy z żoną, ponieważ ona nie wiedziała, o której wróci z Aarlach, ale na pewno nie na tyle wcześnie, by zdążyć coś ugotować.

– Czy kontaktował się pan z nią w ciągu dnia?

– Nie.

– A wieczorem?

Hennan pokręcił przecząco głową.

– Ani razu przez cały dzień?

– Nie. Po południu zadzwoniłem do domu, ale nikt nie odebrał.

– O której to było?

– Chyba między piątą a wpół do szóstej.

– Czyli nie wie pan, kiedy pańska żona wróciła z tej wyprawy do Aarlach?

– Nie mam pojęcia – odpowiedział Hennan, nadal obracając szklankę w dłoni. – Nie mam bladego pojęcia.

Sachs postanowił zmienić temat.

– Wyjątkowo duży basen – stwierdził.

Gospodarz potaknął od niechcenia głową i bąknął coś pod nosem.

– I głęboki. Ta wieża do skoków też nie jest typowa, prawda?

– To już sprawa tego, kto wybudował to szataństwo – rzucił Hennan.

– Co pan ma na myśli?

– No, właściciela tej budy. Jego żona uprawiała skoki do wody. Więc podarował jej ten przeklęty basen… i tę wieżę… w prezencie ślubnym. Moja żona…

– Tak?

– Moja żona też lubiła nurkować. Wie pan, ile wynosi odległość do dna od szczytu wieży?

Sachs pokręcił głową i nagle poczuł ciarki na plecach, gdy spojrzał w górę na oślepiająco białą betonową konstrukcję.

– Czternaście metrów! Dziesięć plus cztery! Czternaście metrów, wyobraża pan sobie? Nic dziwnego, że się zabiła.

Komisarz zamknął notes i się wyprostował.

On ma rację, pomyślał. Nic dziwnego, że się zabiła.

W mroku ogrodu rozległy się kroki, ale zanim wyłoniła się z niego ekipa z Maardam, Sachs zdążył zadać jeszcze jedno pytanie:

– Ale że ona tego nie zauważyła? – rzucił. – Że w basenie nie ma wody?

Hennan zdawał się nie być zdecydowany, czy ma odpowiedzieć, czy nie.

– Musiało być ciemno – rzekł. – To ja włączyłem reflektory, kiedy jej szukałem. Myślę, że też była trochę pijana.

– Dlaczego tak pan uważa?

– Dlatego, że ten wasz doktorek tak twierdzi. No, teraz to już chyba wystarczy.

– No dobrze – zgodził się Sachs. – Dziękuję za współpracę.

Podniósł się z leżaka, aby przywitać się z lekarzem sądowym Meussem, którego znał co prawda od młodości, jednak ani trochę go nie rozumiał. Ale jak się domyślał, nie był jedyny.

– Dobry wieczór – rzucił.

– Dzień dobry – odpowiedział mu Meusse. – Gdzie mamy ciało?

– Żona leży na dnie basenu – wyjaśnił Hennan, który także wstał. – To jakaś inwazja czy co? Ja w każdym razie idę teraz do łóżka.

Meusse przyjrzał mu się przez kilka sekund sponad oprawek okularów z wyraźnym zainteresowaniem.

– Proszę bardzo – powiedział po chwili, przeciągając dłonią po swej łysej czaszce. – Miłych snów.

6

Kiedy komisarz Van Veeteren wyszedł z Bismarckiem na ulicę, dochodziło wpół do siódmej rano i słońce nie zdążyło się jeszcze wyłonić zza ciasno stłoczonych brudnobrązowych czynszowych kamienic po drugiej stronie Wimmergraacht.

Zapowiadał się w miarę przyjemny dzień. Mogło być jakieś dwadzieścia stopni, a zważywszy na to, że Maardam to miasto, w którym w trzy poranki na pięć wieje jak cholera, a co drugi dzień pada, na razie nie było większego powodu do narzekań.

Przynajmniej jeśli chodzi o pogodę.

Co najwyżej na wczesną porę. Jego żona Renate obudziła go szturchnięciem łokcia, twierdząc, że Bismarck skomle i chce wyjść. Nie zastanawiając się wiele, wstał, ubrał się, wziął rosłą nowofundlandkę na smycz i pomaszerował. Obudził się chyba dopiero na skrzyżowaniu Wimmerstraat i Boolsweg, kiedy tramwaj ze zgrzytem i piskiem wziął zakręt, przeszywając mu na wylot błonę bębenkową.

Ocknął się jak nowo narodzony.

Bismarck ciągnął go z nosem przy asfalcie. Cel był wiadomy. Park Randera. Pięć minut w jedną stronę, dziesięć minut na obwąchiwanie i załatwienie pilnej potrzeby w zaroślach, pięć minut z powrotem. Van Veeteren przemierzał tę trasę regularnie i czasami się zastanawiał, czy jego stara wierna suka naprawdę ma aż tak wielką ochotę na ten obowiązkowy poranny spacer.

Może odbywała go tylko po to, aby wyświadczyć przysługę ludziom, u których mieszka. Bo przecież powinni wyjść co rano na świeże powietrze i trochę się rozruszać – co dziwne, robili to na zmianę – ale Bismarck był do dyspozycji w każdą pogodę.

To przerażająca myśl, jednak kto wie.

Początkowo w ogóle nie wchodziło w rachubę, żeby Van Veeteren miał wziąć na siebie te poranne ćwiczenia. Bismarck był psem jego córki Jess. Dostała go osiem lat temu. Po jedenastu miesiącach nieustępliwych targów.

Wtedy ona miała trzynaście lat. Dziś ma dwadzieścia jeden i wyjechała na rok na studia do Paryża. Na Sorbonie. Mieszka tam w czymś w rodzaju internatu, w maciupeńkim pokoiczku, nienadającym się do trzymania w nim nowofundlandczyków. Ani żadnych innych zwierząt. Ani tym bardziej francuskiego chłopaka.

Tak więc Bismarck musiał zostać w Maardam.

Właściwie w domu był jeszcze syn Erich. Miał piętnaście lat, ale nie przepadał za wychodzeniem rano z psem. Po wyjeździe starszej siostry do Paryża robił to co prawda od czasu do czasu, tego ranka jednak nie było go w domu.

Bóg jeden wie gdzie on się podziewa, przemknęło nagle przez głowę Van Veeterenowi.

Erich zadzwonił poprzedniego wieczoru około jedenastej; rozmawiał z matką i oznajmił jej, że jest w Löhr i przenocuje u swojego kumpla. Chodzili do jednej klasy – albo do równoległych – a rano miał ich podrzucić do szkoły ojciec kolegi.

Jak nazywa się kolega? – spytał Van Veeteren, kiedy żona odłożyła słuchawkę i zrelacjonowała mu rozmowę.

Nie pamiętała. Jakoś na M, chyba wcześniej o nim nie słyszała, tak przynajmniej jej się wydawało.

Van Veeteren był ciekaw, czy syn zabrał bieliznę na zmianę i szczoteczkę do zębów, ale nie miał ochoty dłużej sprzeczać się z żoną.

Bismarck skręcił do parku, wyniośle ignorując świeżo ufryzowanego pudla, który po pomyślnym załatwieniu swoich spraw wracał już ze swoją panią.

Któregoś dnia będę musiał porozmawiać z Erichem, uznał Van Veeteren, wyciągając z kieszeni paczkę westów. Najwyższa pora.

Zapalił papierosa i zdał sobie sprawę, że ta myśl nawiedza go już od roku. W dosyć regularnych odstępach czasu.

Zjadł śniadanie razem z żoną. Żadne z nich nie powiedziało ani słowa, mimo że spędzili przy stole w kuchni, nad gazetami, dobre pół godziny.

Może przydałoby się porozmawiać kiedyś także z Renate, doszedł do wniosku, zamykając za sobą drzwi wejściowe. Chyba już czas.

Czy też powiedzieli już wszystkie słowa?

Kto to wie. Byli małżeństwem przez piętnaście lat, rozwiedli się, ale przez dwa lata nie zdołali się od siebie wyprowadzić, no i siedem lat temu pobrali się znowu.

Dwadzieścia cztery lata, podsumował. Z grubsza licząc, to połowa mojego życia.

Od dwudziestu czterech lat był też w policji. Jakby jedno z drugim miało jakiś związek. Połówki życia razem stanowiące całość, przemknęło mu przez głowę.

Bzdura. Pół kaczki i pół orła to żaden ptak.

Doszedł do wniosku, że to idiotyczne porównanie, i w czasie dalszej drogi na komendę usiłował przypomnieć sobie, ile razy kochał się z żoną w ciągu ostatniego roku.

Doliczył się trzech.

Przy wielkodusznym podejściu. Bo ten ostatni raz – w kwietniu – właściwie trudno było przyporządkować do kategorii „kochanie się”.

Lecz z drugiej strony nie pasował też do żadnej innej.

Samo życie, stwierdził w duchu, o mały włos nie wdepnąwszy w kałużę rzygowin na chodniku. Mogło być oczywiście jeszcze gorzej, ale czy, do jasnej cholery, nie mogłoby też być lepiej?

Po drodze do swojego pokoju na trzecim piętrze natknął się na inspektora Münstera.

– Sprawa Kaunisów – przypomniał mu. – Jak idzie?

– Na razie zastój – oznajmił Münster. – Żadnego z przesłuchań, o których mówiliśmy, nie da się przeprowadzić wcześniej niż w przyszłym tygodniu.

– Niby dlaczego?

– Bo jeden jest w Japonii, a drugi dziś przed południem ma operację.

– Ale przeżyje?

– Raczej tak. Chodzi o żylaki.

– Rozumiem – powiedział komisarz. – Jeszcze coś?

– Obawiam się, że tak – odparł inspektor. – Odezwie się do komisarza Hiller… jeśli dobrze zrozumiałem, coś wydarzyło się w Linden.

– W Linden?

– Tak. Jakbyśmy nie mieli ważniejszych spraw, chociaż chwilowo akurat…

– Zobaczymy – przerwał mu Van Veeteren. – W razie gdybym cię potrzebował, będziesz u siebie?

– Jestem zawalony papierami – westchnął Münster i ruszył dalej korytarzem.

Van Veeteren, wszedłszy do swojego pokoju, stwierdził, że czuć w nim jak na kawalerskiej stancji. Co prawda nigdy w czymś takim nie mieszkał, ale odwiedził parę podobnych lokali służbowo.

Otworzył szeroko okno i zapalił papierosa. Wciągnął dym głęboko w płuca. Kolejny ranek w moim życiu, pomyślał, dochodząc jednocześnie do wniosku, że najchętniej jeszcze położyłby się na krótko.

Czy istnieje właściwie jakiś przepis, który zabrania posiadać łóżko w swoim pokoju w pracy?

– No więc mamy sprawę w Linden – powiedział Hiller, wlewając wodę do doniczki z żółtymi gerberami. – Chyba powinniśmy tam pojechać i trochę się rozejrzeć.

– A o co chodzi? – spytał Van Veeteren i objął spojrzeniem rośliny komendanta. Było ich chyba ze trzydzieści: na parapecie dużego panoramicznego okna, na biurku, na niewielkim stoliku w rogu i na półkach regału. To zaczyna wyglądać na obsesję, pomyślał, zastanawiając się, czego to mogło być objawem. Uprawianie róż stanowi namiastkę namiętności, wyczytał gdzieś kiedyś, lecz hodowla Hillera w jego gabinecie na czwartym piętrze komendy policji była znacznie bardziej złożonej natury. Van Veeteren miał dość ograniczoną wiedzę botaniczną, potrafił jednak rozpoznać zarówno aspidistrę, jak i hortensje czy jukę.

No i gerbery. Szef policji odstawił konewkę.

– Martwa kobieta. Na dnie basenu.

– Utopiła się?

– Nie. Z całą pewnością się nie utopiła.

– Nie?

– W basenie nie było wody. Czyli trudno się utopić. Wręcz nie sposób.

Krzywy, ledwie zauważalny uśmieszek sugerował, że Hiller właśnie pozwolił sobie na przejaw poczucia humoru. Van Veeteren usiadł na krześle dla gości.

– Morderstwo? Nieumyślne spowodowanie śmierci?

– Raczej nie. Prawdopodobnie po prostu do niego wpadła. Albo skoczyła przez pomyłkę. Jest jednak trochę niejasności i Sachs poprosił nas o pomoc. Nie do końca można na niego liczyć po tym niewielkim wylewie… chyba pamiętasz? On sam chyba zdaje sobie z tego sprawę, ale został mu już tylko rok do emerytury.

Van Veeteren westchnął. Współpracował z komisarzem Sachsem przy trzech albo czterech sprawach. Nie miał na jego temat wyrobionego zdania – ani na plus, ani na minus – wiedział jednak, że kilka miesięcy wcześniej komisarz doznał lekkiego wylewu krwi do mózgu, co być może teraz nieco ograniczało jego możliwości oceny sytuacji. Przynajmniej tak sugerowano, ale czy rzeczywiście tak było, czy też przyczyna kryła się w braku pewności siebie Sachsa po tym, jak od śmierci dzieliła go cienka na milimetr żyłka – tego nikt do końca nie wiedział.

– Kiedy to się stało? – spytał.

– Dzisiejszej nocy – odpowiedział jego szef, bawiąc się nienagannie zawiązanym węzłem swojego krawata. – Można oczywiście posłać tam kogoś innego, ale jeśli akurat nie jesteś zawalony robotą, proponowałbym, żebyś sam wybrał się do Linden. Ze względu na Sachsa. Pamiętaj jednak, że nie mamy nic podejrzanego. Wystarczy kilka godzin i trochę zdrowego rozsądku.

– Zajmę się tym – postanowił Van Veeteren, wstając z miejsca. – Zrobię sobie przejażdżkę.

– Hmm – bąknął Hiller.

– Jaan G. Hennan! – wykrzyknął Van Veeteren, podczas gdy Münster wyjeżdżał z labiryntu podziemnego garażu komendy. – Po prostu nie wierzę.

– Dlaczego? – zdziwił się inspektor. – Kto to jest ten Hennan?

Van Veeteren nie odpowiedział. Dostał trzystronicowy raport sprawy sporządzony przez kogoś o nazwisku Wagner i uzupełniony krótszą opinią lekarza sądowego Meussego. Trzymał papiery w dłoni, próbując wyrobić sobie obraz sytuacji. Münster, rzuciwszy okiem na swojego zwierzchnika, doszedł do wniosku, że najlepiej zrobi, jeśli odczeka i skupi się na prowadzeniu.

– Hennan… – wymamrotał pod nosem komisarz i zaczął czytać.

Z raportu Wagnera wynikało, że martwa kobieta nazywała się Barbara Hennan i że policja została wezwana na miejsce (Kammerweg 4 w Linden) telefonicznie (zgłoszenie przyjęto o 1.42) przez męża ofiary.

Przez niejakiego Jaana G. Hennana. Policja zjawiła się na miejscu zdarzenia o 2.08; stwierdziła, że kobieta leży na dnie pozbawionego wody basenu i rzeczywiście nie żyje. Niezwłocznie przesłuchano Hennana. Z jego słów wynikało, że wrócił do domu o 1.15 i nie mógł nigdzie znaleźć swojej żony, zanim nie zobaczył jej w rzeczonym basenie. Zarówno jeden z lokalnych lekarzy, niejaki doktor Santander, jak i lekarz sądowy Meusse z Zakładu Medycyny Sądowej w Maardam zbadali ofiarę, a ich wnioski były całkowicie zgodne: Barbara Hennan poniosła śmierć w wyniku rozległych obrażeń głowy, kręgosłupa, szyi i tułowia i nic nie wskazywało na to, by te wszystkie uszkodzenia powstały w następstwie czego innego niż upadek kobiety do basenu opróżnionego akurat z wody. Bądź też w następstwie skoku. Lub zepchnięcia jej na dno. Nie skończono jeszcze obdukcji, należało więc poczekać na uzupełniające informacje.

Zgon nastąpił prawdopodobnie między godziną 21.00 a 23.00. Hennan twierdzi, że w tym czasie przebywał w restauracji Colombine w Linden, a żonę widział ostatni raz o ósmej rano, gdy wyszła z domu, aby pojechać samochodem do Aarlach. Nie wiadomo, kiedy wróciła z tej wycieczki ani co sprawiło, że wylądowała w basenie. Wszystkie informacje zebrane dotychczas w sprawie pochodzą od wymienionego Jaana G. Hennana.

W krótkiej ekspertyzie Meussego wspomniano jedynie, że złamania i odniesione obrażenia odpowiadają hipotezie, zgodnie z którą ofiara wpadła (bądź skoczyła, bądź została zepchnięta) do basenu, oraz że w jej krwi stwierdzono obecność alkoholu na poziomie 1,74 promila.

– Pijana – wymamrotał komisarz, doczytawszy do końca. – Pijana kobieta idzie i fika kozła do pustego basenu. Możesz mi powiedzieć, dlaczego policja kryminalna z Maardam ma brać się za taką sprawę!

– A co z tym Hennanem? – spróbował jeszcze raz Münster. – Komisarz wspomniał coś, że nie może w to uwierzyć czy coś w tym rodzaju…

Van Veeteren złożył papiery i wsunął je do teczki.

– G – powiedział. – Nazywaliśmy go tylko G.

– G?

– Tak. Chodziłem z nim do szkoły. Do jednej klasy przez sześć lat.

– Jaan G. Hennan. A dlaczego… dlaczego została mu, że tak powiem, tylko jedna litera?

– Dlatego, że było ich dwóch – wyjaśnił Van Veeteren, który pociągnął za rączkę i opuścił oparcie fotela pasażera tak mocno do tyłu, że teraz prawie leżał. – Dwóch o identycznym nazwisku… Jaan Hennan. Więc nauczyciele musieli ich jakoś odróżniać, a że na liście czy w jakimś klasowym dzienniku został zapisany jako Jaan G. Hennan, to najpierw – mniej więcej przez tydzień – mówiliśmy do niego „Jaan G.”, a potem już tylko „G”. Jemu też się to podobało, miał chyba najkrótszą ksywkę w szkole.

– G? – powtórzył jeszcze raz Münster. – To ma… muszę powiedzieć… pewien ciężar.

Komisarz nieznacznie pokiwał głową. Wyjął z kieszeni na piersi wykałaczkę i najpierw przyjrzał się jej dokładnie, a potem wetknął ją sobie między przednie dolne zęby.

– Jaki on był?

– Jak to jaki on był? Co masz na myśli?

– No wtedy, ten G?

– Dlaczego o to pytasz?

– Dlatego, że komisarz jakby coś zasugerował.

Van Veeteren odwrócił głowę i przez chwilę popatrzył przez okno, zanim odpowiedział.

– Posłuchaj, Münster. Niech to na razie zostanie między nami, ale Jaan G. Hennan to chyba najmniej sympatyczny typek, jakiego spotkałem w całym swoim życiu.

– Co takiego? – zdziwił się inspektor.

– To, co słyszałeś.

– Rozumiem. Ale co to może znaczyć w tym kontekście? To chyba nie jest bez znaczenia? Jeżeli on teraz…

– A co tam u ciebie? – przerwał mu Van Veeteren. – Dalej rodzinna sielanka?

Rodzinna? – pomyślał Münster i dodał gazu. Typowe. Powiesz a, ale w żadnym wypadku nie wolno ci powiedzieć b.

– Gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą – odpowiedział i ku swojemu ogromnemu zaskoczeniu usłyszał od strony komisarza odgłos przypominający śmiech.

Krótki i niezbyt głęboki, ale zawsze.

– Brawo, inspektorze – odezwał się. – Opowiem trochę więcej o G przy innej okazji, obiecuję. Nie chciałbym jednak pozbawiać cię możliwości wyrobienia sobie własnego niezafałszowanego zdania o nim. Zgadzasz się ze mną?

Münster wzruszył ramionami.

– Zgadzam się – potwierdził. – A to, że z niego jest największy łobuz świata, oczywiście już zapomniałem.

– Oczywiście – rzucił komisarz. – Żadnych uprzedzeń i ocen z góry – to nasze zawodowe credo. Tak czy siak, najpierw musimy pogadać z komendantem Sachsem. I nie zapominaj, kiedy się z nim zobaczymy, że niedawno miał wylew krwi do mózgu.

– Tak jest – odpowiedział Münster. – Swoją drogą interesujące zadanie nas czeka.

– Niewątpliwie – zgodził się Van Veeteren.

7

W piątek Verlangena obudziły fajerwerki.

Wystrzeliwały w jego głowie i były dosyć monotonne w swojej strukturze. Seria jarzących białością eksplozji bez końca. Chcę umrzeć, pomyślał. Dobry Boże, pozwól mi umrzeć, tu i teraz.

Jego modlitwa nie została wysłuchana. Otworzył więc ostrożnie jedno oko, by spróbować określić współrzędne. Owego tu i teraz.

„Tu” okazało się jakimś obcym pokojem. Prawdopodobnie hotelowym. Leżał na łóżku w zmierzwionej pościeli i niczego nie rozpoznawał. Pokój wyglądał stosunkowo porządnie, a przez okno świeciło wielkie poranne słońce.

„Teraz”, czyli 9.01. Na nocnym stoliku stał zegarek i pikał. Rozpoznał go. To jego budzik podróżny, który kupił sobie w domu towarowym Merckx kilka miesięcy temu. Nie dlatego, żeby często podróżował, ale przecież nigdy nie wiadomo. Cena: 12.50.

Zastanowił się przez chwilę. Pewnie gdzieś z tyłu jest jakiś cholerny guzik, którym można wyłączyć to ustrojstwo. Mały, trudno dostępny pieprzony przycisk… W końcu przyłożył zegarkowi prawym sierpowym, w wyniku czego urządzenie spadło na podłogę i zamilkło. Wysiłek sprawił, że eksplozje w głowie stały się jeszcze intensywniejsze.

A niech to diabli, pomyślał. Tylko nie to. Gdzie ja jestem? Jaki dziś dzień?

***

Trzy godziny później ogarnął się już co nieco.

Powlókł się do łazienki, zwymiotował, wysikał się i wypił litr wody.

Łyknął trzy proszki od bólu głowy.

Wgramolił się z powrotem na łóżko i znowu zasnął.

Tym razem obudził go nie dzwonek budzika. W drzwiach stała ciemnoskóra pokojówka i przepraszała, że przeszkadza.

Była młoda i słodka, postanowił więc spróbować wyjaśnić jej swoje położenie.

Nie musisz przepraszać, chciał powiedzieć. Jesteś młoda i świeża jak lilia skropiona rosą… masz tu przed sobą świnię najpodlejszego gatunku. Niech to będzie dla ciebie nauka.

Ale nie wydusił z siebie nic poza syknięciem. Jego język był sztywny jak kurzy dziób, a powietrze dobywające się z przepalonych płuc, które miało wprawić wysuszone struny w piękny rezonans, okazało się gorącym podmuchem dogasającego pustynnego pożaru.

Zamknij drzwi, to nie będziesz musiała na mnie patrzeć, pomyślał, usiłując zrobić coś ze swoją twarzą. Uśmiechnąć się albo coś takiego. Ale to bolało.

Dziewczyna ponownie przeprosiła. Czy on przypadkiem nie powinien opuścić dzisiaj pokoju? – spytała. Do godziny jedenastej, taki jest przepis. Nie tylko w tym hotelu, ale też w całej sieci, i wzmianka o tym jest zamieszczona w folderze informacyjnym.

A teraz dochodzi już dwunasta.

Wreszcie zrozumiał. Suka, pomyślał, czując, jak wokół głowy znowu zaciska mu się żelazna obręcz. Ty też jesteś szachrajka.

– Dziesięć minut – wycharczał. – Daj mi dziesięć minut.

Pokojówka skinęła głową i zniknęła. Verlangen wciągnął głęboko powietrze. Zagwizdało mu w płucach. Zwlókł się z łóżka i poczłapał do łazienki.

Zjadł proste śniadanie w kawiarni o nazwie Henry’s. Wypił dwie filiżanki czarnej kawy, piwo i wodę Vichy. Mgła w głowie powoli się przerzedzała, a kiedy udało mu się wypalić papierosa, zaczął się przekonywać, że przeżyje także ten dzień.

Tylko nie wiadomo po co.

Wraz z błogosławionym powrotem nikotyny do krwiobiegu był również w stanie zrekapitulować poprzedni dzień – a przynajmniej jego wybrane fragmenty – i swoją funkcję w tej zabitej dechami dziurze.

Linden, cholera jasna. Nigdy nie czułem się tak podle jak teraz, pomyślał.

Opuścił lokal po półgodzinie. Gdy zdołał zlokalizować swoją toyotę na hotelowym parkingu, cisnął walizkę na tylne siedzenie i ruszył powoli przez Aldermackt w stronę Landemaarstraat i biura Hennana. Dziś na szczęście było trochę chłodniej, znad południowego zachodu zaczęły nadciągać chmury i jeśli prawidłowo oceniał wszystkie symptomy, jeszcze przed wieczorem powinien spaść deszcz.

Zaparkował na swoim stałym miejscu i spojrzał na nieme prostokąty okien ponad szeregiem sklepów. Zerknął na zegarek. Za kwadrans druga. Raczej nie można powiedzieć, aby dzisiejszego dnia wykonywał swoje zadanie ze szczególnym poczuciem obowiązku albo ze zbytnim zaangażowaniem.

Przypomniał sobie, że obiecał Barbarze Hennan coś w rodzaju raportu, zastanowił się więc, jak ma go przedstawić.

Co ma, do diabła, powiedzieć?

Że zbratał się z obiektem? Że pił z nim jedną whisky za drugą w tamtej przeklętej knajpie… jak to ona się nazywała? Że znalazł się w łóżku naprany jak… jak nie wiadomo co Bóg wie o której godzinie. O ile Bóg nie zasnął wcześniej.

Raczej nie tego spodziewano się po poważnym prywatnym detektywie, rozumiał to nawet Maarten Verlangen.

Ale wiedział przynajmniej, że się nie zdemaskował. Mimo wszystko zachował przytomność umysłu na tyle, że nie opowiedział Hennanowi, iż jego ukochana żona wynajęła go jako prywatnego szpicla, żeby wyniuchał, co też jej małżonek porabia w czasie, kiedy ona sama nie może mieć go na oku. Chociaż tyle.

Tak więc jeśli o to chodzi, było okej. Tylko co miałby dziś jej powiedzieć?

Że przespał pół dnia i walczy z kacem trzeciego stopnia, który niestety czyni go trochę mało użytecznym? I że nie ma zielonego pojęcia, gdzie obecnie przebywa obiekt?

Czy Barbara Hennan będzie nadal zainteresowana jego usługami po tak oczywistych zaniedbaniach? I gotowa mu zapłacić? Raczej nie.

Co więc ma zrobić?

Samochód! – olśniło go nagle. Niebieski saab Hennana.

Naturalnie. Verlangen zapalił papierosa i pełen optymizmu zaczął krążyć na piechotę po najbliższych ulicach. Jeśli Hennan jest w biurze, jego auto powinno stać gdzieś w sąsiedztwie. To było pewne jak amen w pacierzu i dziwki na Zwille.

***

Po dobrych kilkunastu minutach znojnego wędrowania wzdłuż i wszerz po centralnej części Linden Verlangen mógł stwierdzić, że samochodu Hennana nie ma nigdzie w okolicy. Nigdzie nie stoi wypucowany do połysku niebieski saab; w ogóle natrafił tylko na dwa saaby, ale żaden nie był ani niebieski, ani tak lśniący.

Innymi słowy, wyglądało na to, że Hennan tego dnia wcale nie przyjechał do pracy. Kiedy Verlangen zastanowił się nad tym bliżej, uznał, że jego wniosek pozostaje w całkowitej zgodzie z nadmierną konsumpcją whisky dzień wcześniej. Toteż kupiwszy sobie kolejną butelkę wody mineralnej w kiosku przy rynku, usiadł na ławce i zaczął się zastanawiać. Nie dysponował numerem telefonu do firmy Hennana, nie wiedział nawet, jak ona się nazywa, tak więc szansa dotarcia do niego tą drogą była ograniczona.

Wypił w dwóch haustach całą wodę mineralną. Odbiło mu się. Posiedział jeszcze przez chwilę, ale kiedy na grzbiecie dłoni poczuł lekkie krople deszczu, uznał to za znak i postanowił skontaktować się ze swoją zleceniodawczynią. Trzeba chwycić byka za rogi, pomyślał.

O ile chce dalej inkasować te łatwo zarobione pieniądze, a przecież wiadomo, że chce.

Również tym razem zadzwonił z budki przed sklepem masarskim. Odczekawszy dziesięć sygnałów, doszedł w końcu do wniosku, że w Willi Zefir nie ma nikogo. Albo przynajmniej nikomu nie chce się podejść do telefonu. Wyszedł z budki i włożył ręce do kieszeni. Minęła już trzecia i wyglądało na to, że nie ma większego sensu, żeby dzisiejszego dnia na obiekt w osobie Jaana G. Hennana marnował więcej energii, niż już to uczynił. Zwłaszcza że akurat w tym momencie dysponował ograniczonymi zasobami cierpliwości i energii.

Z powodu okoliczności.

A także z tej przyczyny, że deszcz zaczął padać coraz mocniej. Nie lał jak z cebra, ale był dosyć intensywny i przenikliwy. Verlangen postanowił zatem coś zjeść i pojechać do domu. Zgodnie z umową zawartą z Barbarą Hennan, miał obserwować Jaana G. jedynie w ciągu tygodnia. A skoro zostało już zaledwie parę godzin do piątkowego wieczoru, po podjęciu ponownej próby kontaktu z Maardam będzie mógł sobie zrobić weekend i wrócić na służbę w poniedziałek rano. Z nowym zapasem energii.

Jak pomyślał, tak zrobił. Zjadł średniej wielkości pizzę w Ristorante Goldoni, wypił duże piwo i poczuł, że powoli wraca w nim życie. Za kwadrans piąta wczołgał się do swojej wysłużonej toyoty, przekręcił kluczyk i ruszył w kierunku Maardam.

Godzinę później spróbował znowu połączyć się z Willą Zefir – nadaremnie – a ponieważ w ten wyklęty przez bogów piątek nic nie chciało się udać, poddał się i tuż po dziewiątej poszedł do łóżka.

Tydzień pracy prywatnego detektywa Maartena Verlangena dobiegł końca.

– Nieszczęśliwy wypadek – stwierdził komisarz Sachs, ostrożnie skubiąc swój cienki wąs. – To oczywiście najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie, ale przecież nigdy nie wiadomo.

– Ma pan całkowitą rację – zgodził się Van Veeteren. – Czy mógłby nam pan z grubsza zrelacjonować sprawę? Oczywiście zamierzamy też porozmawiać z Hennanem, ale zawsze, że tak powiem, lepiej wiedzieć, po jakim gruncie się stąpa, zanim postawi się na nim stopę.

Sachs chrząknął.

– Jasne, jasne. Takie przypadki, kiedy ktoś upada i się zabija, są zawsze najbardziej zawiłe.

– Zawiłe?

– No tak, zawiłe. Bo jeśli założymy, że A i B stoją na balkonie wieżowca – albo dajmy na to nad przepaścią czy jeszcze gdzie indziej – i kilka sekund później B leży martwy pięćdziesiąt metrów niżej, to jak, u diabła, udowodnić, że A go popchnął?

Van Veeteren pokiwał głową.

– Albo że tego nie zrobił?

– Motyw – rzekł Van Veeteren. – Trzeba ustalić, czy istniał jakiś motyw. Jeśli tak, przesłuchuje się delikwenta tak długo, aż się podda. Nie ma innej metody, a w każdym razie żadnej lepszej.

– Ale w tym przypadku – wtrącił Münster – ona była chyba sama w domu?

– O ile nam wiadomo – tak – potwierdził Sachs. – Albo na razie nic nie wskazuje na coś innego. Wygląda na to, że pani Hennan siedziała samotnie w domu i popijała, a potem wpadła na pomysł, żeby popływać… albo odebrać sobie życie, skacząc do pustego basenu.

Van Veeteren wypił swoją kawę i wyciągnął wykałaczkę.

– Raczej mało prawdopodobne – powiedział.

– Ale co? – dopytał Sachs.

– Że odebrała sobie życie. Jak była ubrana?

– W kostium kąpielowy… w czerwony kostium kąpielowy. Myślisz, że…?

– No tak. Po pierwsze, jest to wyjątkowo nieprzyjemny rodzaj śmierci. I nie do końca pewny.

– Nie wiem, czy…

– Istnieje ryzyko, że się przeżyje – sprecyzował Van Veeteren. – Ale wtedy najprawdopodobniej jako kaleka do końca swoich dni. Wózek inwalidzki to najmniejsze zło, jakiego można spodziewać się w takiej sytuacji.

– Rozumiem. Jest to oczywiście jakiś argument.

– Jeśli mimo wszystko przyjmiemy, że jednak zdecydowała się na takie wyjście, to po co, u diabła, wkładałaby kostium kąpielowy?

Na kilka sekund zaległa cisza.

– Bo chciała, żeby to wyglądało na nieszczęśliwy wypadek – wtrącił Münster.

– Niewykluczone – stwierdził Van Veeteren. – Będziemy musieli sprawdzić, czy jest coś, co przemawia za tą hipotezą. Ale jak wspomniałem, w tym momencie bardziej by się nam przydała krótka rekapitulacja zdarzeń i tego, co już wiadomo. Sytuacja małżeńska Hennanów i tego typu rzeczy… jeśli oczywiście zdążyliście już zebrać takie informacje?

Sachs skinął głową i włożył na nos delikatne okulary. Następnie przerzucił kilka kartek w notesie, który leżał przed nim na biurku.

– Nie jest tego wiele – powiedział przepraszająco. – Hennanowie mieszkają w naszym mieście dopiero od kwietnia. Czyli niecałe dwa miesiące. Przyjechali ze Stanów w połowie marca, najpierw na kilka tygodni zatrzymali się w hotelu w Maardam i równocześnie szukali jakiegoś domu do wynajęcia… Te informacje uzyskałem co prawda od samego Hennana, ale nie ma raczej powodu, by w nie wątpić.

– Jak na razie nie – zgodził się Van Veeteren.

– On pochodzi z Maardam, a ostatnie dziesięć lat życia spędził za oceanem. Nowy Jork. Cleveland. Austin. Denver. Ma firmę, która jest zarejestrowana tutaj, w Linden, pod nazwą G. Enterprises. Biuro mieści się przy Landemaarstraat, niedaleko stąd. Czyli jest… człowiekiem interesów; według jego własnych słów, od zawsze zajmował się czymś takim. Postanowili razem z żoną przenieść się do Europy, ponieważ, jak twierdzi, tutaj jest lepsza koniunktura. Nie umiem tego ocenić, bo nie mam orientacji w tej sferze…

– Całkowicie cię rozumiem – powiedział Van Veeteren. – Dobrze wiemy, jakiemu rodzajowi działalności oddawał się pan Hennan, zanim wyjechał za Atlantyk, ale nie możemy oczywiście wykluczyć, że teraz nie ma nic za uszami. A co z jego żoną? Zdaje się, że poznali się i pobrali w Denver, tak?

– Zgadza się – potwierdził Sachs. – Barbara Clarissa, z domu Delgado. Piętnaście lat młodsza od niego. Nie wiemy nic więcej na jej temat, ale na pewno da się zdobyć dodatkowe informacje… w każdym razie ten dom przy Kammerweg tylko wynajmowali. Jego właściciel nazywa się Tieleberg i mieszka gdzieś w Hiszpanii. Nawiasem mówiąc, to jedna z najdroższych nieruchomości w całym Linden. Osiem czy dziesięć pokojów i kuchnia, tysiącmetrowa działka i idealna lokalizacja całkiem na uboczu… poza tym basen z wieżą do skoków. Sama Kammerweg to najlepszy kąsek. Musiało mu się dobrze powodzić, temu Hennanowi.

– Hmm – mruknął ponuro Van Veeteren i przełamał wykałaczkę. – A co on sam mówi o tym, co się stało?

– Nieszczęśliwy wypadek. Jest o tym przekonany. Według niego żona nie miała powodu, by odbierać sobie życie. A że ktoś ją niby popchnął… w takim razie kto? Ona prawie nikogo tu nie znała. I z jakiego powodu? Hennan twierdzi, że mieli doskonałe relacje. On kochał ją, ona kochała jego… byli małżeństwem od ponad dwóch lat, nawet się zastanawiali, czy w przyszłości nie pozwolić sobie na dzieci. W końcu ona miała dopiero trzydzieści cztery lata.

– A co z alkoholem? – spytał Münster. – Dlaczego wobec tego, skoro wszystko układało się tak pięknie, siedziała sama jak palec i popijała?

Sachs zdjął okulary i zaczął pocierać sobie grzbiet nosa kciukiem i palcem wskazującym.

– W tym punkcie Hennan trochę się plącze – stwierdził komisarz. – Przynajmniej takie odniosłem wrażenie. Podobno wypiła parę dżinów z tonikiem i do tego sporo sherry, choć Hennan twierdzi, że żona nie miała w zwyczaju pić aż tyle. Przyznaje, że czasami wychyliła parę kieliszków, również sama, ale nigdy w takiej ilości.

– Jeden i siedemdziesiąt cztery setne promila to całkiem sporo – zauważył Münster.

– Z pewnością – potaknął Sachs. – Hennanowi wypsnęło się w którymś momencie, że kiedy żona była wstawiona, traciła nad sobą kontrolę. Czyli jednak musiało jej się coś takiego zdarzać wcześniej. Powiedział, że wtedy była ciałem bez głowy. A to może znaczyć, że całkiem nieźle trzymała się na nogach, tylko przestawała myśleć.

– Hm – bąknął Münster. – Czyli z tego wynika, że byłaby w stanie wdrapać się na wieżę i skoczyć, nie sprawdzając, czy w basenie jest woda.

– Oczywiście – odezwał się Van Veeteren. – Wszystko idealnie pasuje. Nie zapominajmy tylko, kto jest źródłem tych informacji.

Münster pokiwał głową, a Sachs przewrócił kartkę w notesie.

– Jeśli chodzi o samego Hennana – powrócił do swojego wywodu – wczorajszy wieczór przesiedział w knajpie. Nazywa się Colombine, leży za ratuszem. Twierdzi, że był tam mniej więcej od wpół do ósmej do wpół do pierwszej. Jeszcze nie zdążyliśmy porozmawiać z personelem, ale załatwimy to. Po południu dostanę raport od inspektora Behringa. Być może Hennan ma alibi. Jazda tam i z powrotem na Kammerweg zajęłaby mu co najmniej pół godziny… do czterdziestu minut. Zobaczymy, czego się dowiemy w tej Colombine. Barbara Hennan zmarła podobno między wpół do dziesiątej a wpół do jedenastej, o ile dobrze zrozumiałem?

Rzucił pytające spojrzenie w stronę Van Veeterena.

– Zgadza się – potwierdził. – Dzwoniłem do Meussego. On stawia na dziesiątą… a jak wiadomo, rzadko mu się zdarza pomylić o więcej niż pół godziny w jedną albo w drugą. A jakie wrażenie zrobił na tobie Hennan? Myślisz, że coś ukrywa?

Sachs znowu zamknął notes i splótł ręce na piersi. Odchylił się do tyłu na krześle i zaczął się zastanawiać.

– Diabli wiedzą – powiedział w końcu. – Niby był wstawiony, kiedy z nim rozmawiałem, ale mimo to… jakoś przerażająco pozbierany. Jeśli był w szoku albo coś w tym stylu – przecież właściwie powinien być – to nie dało się tego po nim zauważyć. Chociaż… tak naprawdę nie umiem powiedzieć, jakie odniosłem wrażenie. Jestem wdzięczny, że przyjechaliście i sami spróbujecie wyrobić sobie zdanie. Jak już mówiłem, raczej skłaniam się ku wersji, że to był nieszczęśliwy wypadek, ale nie dałbym za to głowy.

– Żadnych śladów wskazujących na to, że panią Hennan ktoś odwiedził? Ktoś obcy?

– Nic, na co zwrócilibyśmy uwagę. Jedynie jej własna szklanka i tak dalej. Ale oczywiście nie przetrząsnęliśmy domu z odkurzaczem. Nie było… nie widzieliśmy powodu.

Van Veeteren objął dłońmi podłokietniki swojego krzesła.

– No dobrze – powiedział. – Zobaczymy, do czego uda się nam dojść z inspektorem Münsterem. Jeśli będzie coś pilnego, być może zajrzymy tu jeszcze w drodze powrotnej. Jeśli nie – odezwiemy się telefonicznie.

– Jesteście zawsze mile widziani – zapewnił komisarz Sachs, rozkładając ręce. – Jak to mówią: udanych łowów!

8

Na kilka sekund przed tym, zanim Van Veeteren stanął twarzą w twarz z Jaanem G. Hennanem, przemknęła mu przez głowę stara reguła Borkmanna.

Nie zdarzyło mu się to pierwszy raz. Komisarz Borkmann był jego mistrzem w pierwszych latach we Frigge, a wtedy jeszcze nie zdawał sobie sprawy, jak wiele z niepozornych, cichych wskazówek tego niezawodnego psa myśliwskiego będzie towarzyszyć mu przez całe zawodowe życie.

A tak właśnie było. Niezależnie od rodzaju śledztwa zawsze ze studni pamięci dawało się zaczerpnąć jakąś radę Borkmanna. Wystarczyło tylko się nie spieszyć. Czasami – jak na przykład teraz – nie musiał nawet specjalnie szukać; Van Veeteren wyraźnie słyszał łagodny głos mentora w swojej głowie przez dwa dziesięciolecia nerwowej i chaotycznej pracy w policji.

Tym razem – w momencie gdy wraz z inspektorem Münsterem zbliżał się do solidnej męskiej postaci na tarasie Willi Zefir – najważniejsza była umiejętność trzymania języka za zębami.

Naucz się milczeć! – powtarzał mu Borkmann. Dla kogoś, kto ma coś na sumieniu, najgorsza jest cisza.

I wyjaśniał: jeśli tylko zdołasz trzymać buzię na kłódkę, to już samym spojrzeniem czy uniesieniem brwi możesz doprowadzić do tego, że morderca czy inny bandyta straci panowanie nad sobą i się sypnie. Po prostu z nerwów. Jeśli uczynisz milczenie swoim sprzymierzeńcem, będziesz miał przewagę w każdym przesłuchaniu!

Zanim gospodarz Willi Zefir mógł ich usłyszeć, Van Veeteren przytrzymał jeszcze Münstera za łokieć.

– Nie mów za dużo – poinstruował go. – Zostaw to mnie.

– Jasne – powiedział Münster. – Zrozumiałem.

Hennan był ubrany w szerokie białe spodnie i coś w rodzaju niebieskiego żeglarskiego swetra. Albo golfa, Münster nie potrafił rozróżnić. Miał zaciętą twarz, na której widać też było lekkie rozdrażnienie. Krótko obcięte ciemne włosy. Niemal niezauważalne ślady siwizny na skroniach. Uścisk jego dłoni był mocny, jakby chodziło o coś w rodzaju zaznaczenia własnego rewiru.

– VV – powiedział. – Kopę lat.

– G – odrzekł Van Veeteren. – Trochę czasu minęło, zgadza się.

– Münster – przedstawił się Münster. – Inspektor kryminalny.

Usiedli przy stole z grubego szlachetnego drewna. Pewnie teakowego. Na środku stał kubełek z lodem z zanurzonymi kilkoma butelkami piwa.

– Może łyk piwa? – zaproponował Hennan. – Ciepło dzisiaj.

– Chyba będzie padać – powiedział Van Veeteren. – Ale chętnie.

Hennan napełnił trzy szklanki. Każdy z nich pociągnął łyk, po czym na dziesięć sekund zaległa cisza.

– No więc? – odezwał się Hennan.

Van Veeteren wyjął paczkę westów i nie spiesząc się, zapalił papierosa. Münster skrzyżował ramiona na piersi i czekał. Uświadomił sobie nieoczekiwanie, że zdecydowanie łatwiej jest prowadzić skuteczne przesłuchanie, będąc palaczem.

– Smutna historia – zaczął Van Veeteren i wydmuchnął obłok dymu.

– Można tak powiedzieć – zgodził się Hennan.

Minęło kolejnych pięć sekund.

– Ciekawe, jak to się stało – dodał Van Veeteren.

– Co masz na myśli?

Van Veeteren wzruszył ramionami i przyjrzał się przez chwilę Hennanowi, który zachował kamienną twarz.

– A ty nie jesteś ciekaw?

– Jak to?

– Nie zastanawiasz się, jak do tego doszło?

Hennan pociągnął łyk piwa i wyjął cienkie czarne cygaro z etui stojącego na stole. Też chyba z teakowego drewna, stwierdził w duchu Münster. Albo z orzecha włoskiego, bo odcień był trochę inny.

Gospodarz zapalił cygaro i usunął sobie z końca języka okruch tytoniu.

– Nie bardzo rozumiem, co wy w ogóle tutaj robicie – powiedział. – Moja żona zginęła w wyniku nieszczęśliwego wypadku. Mówiłem o tym przez pół nocy z jakimiś stukniętymi policjantami, a teraz ma być ciąg dalszy?

Van Veeteren zaciągnął się papierosem, kiwając powoli i z zadumą głową.

– Jak długo siedziałeś? – spytał.

Münster zauważył, że rysy twarzy Hennana nagle się wyostrzyły. Jakby ktoś pociągnął jego uszy do tyłu i sprawił, że skóra na twarzy napięła się i zrobiła cieńsza. Taki rodzaj liftingu, tyle że na boki. W wyobraźni Münstera przemknął obraz wilka.

– Odwal się – rzucił Hennan.

Van Veeteren ziewnął, po czym wyczyścił sobie nos. Następnie z wewnętrznej kieszeni wyjął niewielki żółty notes z długopisem i coś w nim zapisał. Hennan obserwował jego poczynania z narastającą wściekłością.

– Czego, do jasnej cholery, chcecie?! – wybuchnął w końcu. – Jak macie coś do powiedzenia, to wyduście to z siebie! Ale jeśli zamierzacie tu tak siedzieć i odgrywać bezdusznych policyjnych głupków, to beze mnie. Mam parę rzeczy do załatwienia.

– Naprawdę? Co na przykład? – spytał Van Veeteren.

– Słucham?

– Co masz do załatwienia?

– Nic wam… – Hennan zawahał się. – Nic wam do tego.

Podciągnął rękawy swojego żeglarskiego swetra czy golfa, odsłaniając dwa mocne, opalone na brązowo przedramiona. Van Veeteren przechylił się przez stół w jego stronę.

– Czemu jesteś taki nerwowy? – spytał uprzejmie. – Może jest coś, o czym w nocy zapomniałeś powiedzieć policji?

Hennan odwrócił głowę i wypluł kolejny okruch tytoniu w trawę. Założył nogę na nogę i zaczął bębnić palcami o oparcia krzesła. Minęło kilka sekund.

– Ten twój pomocnik jest niemy czy co? – rzucił, wskazując na Münstera.

– Trochę boli mnie gardło – wyjaśnił Münster. – Rozmawiajcie we dwóch, ja w razie czego się wtrącę.

Van Veeteren pokiwał potakująco głową w stronę swojego podwładnego, po czym zwrócił się ponownie ku Hennanowi.

– G – powiedział. – Nigdy nie lubiłem tej litery.

Hennan nie zareagował.

– Naprawdę wierzysz, że twoja żona zginęła w taki sposób, jak dziś w nocy próbowałeś wcisnąć policji?

Spytany mężczyzna zachował kamienną twarz. Ale nie przestał bębnić palcami. Van Veeteren czekał. Münster też.

– Byłbyś tak uprzejmy i mi wyjaśnił, co, do cholery, masz na myśli?

Komisarz pozwolił sobie na lekko szyderczy uśmiech.

– Co mam na myśli? Zastanawiam się, czy była ślepa? Jakie miała IQ?

– No nie, tego już… – próbował zaprotestować Hennan.

– Naprawdę nie uważasz, że ktoś musiał ją popchnąć?

– Dlaczego miałbym tak uważać?

– Bo żaden rozumny człowiek nie skacze do pustego basenu.

– Barbara zrobiła to przez pomyłkę.

– Wiem, wiem, to jest wersja, którą próbujesz nam wmówić.

Przez kilka sekund można było odnieść wrażenie, że Hennan walczy z własnymi myślami. Następnie wstał, odsuwając krzesło tak gwałtownie, że aż przewróciło się na trawnik.

– Dosyć tego – oświadczył. – Nie zamierzam tu dłużej siedzieć i pozwalać się obrażać. Nie powiem już ani słowa bez adwokata.

Van Veeteren zdusił papierosa. Następnie wypił łyk piwa i popatrzył na swojego dawnego kolegę z nieskrywanym zdziwieniem.

– Bez adwokata? A po ci, na litość boską, potrzebny adwokat? Przecież chyba niczego przed nami nie ukrywasz, prawda?

– Nie zamierzam….

Van Veeteren uniósł palec wskazujący w ostrzegającym geście i spojrzał na Münstera.

– Czy pan inspektor sądzi, że pan Hennan coś ukrywa?

Münster zastanowił się chwilę.

– Nie wiem, co by to mogło być – odparł.

– Zjeżdżajcie stąd! – rzucił Hennan. – Zostawcie mnie w spokoju! To była najgorsza…

– Tylko dopiję piwo – powiedział Van Veeteren, sięgając po swoją szklankę. – Nie jest jakieś wyjątkowe, ale może być. Na zdrowie i do zobaczenia.

– Poszło nie najgorzej – podsumował Van Veeteren, gdy znaleźli się z powrotem w samochodzie. – Mamy pierwszą rundę wygraną.

– Zgadza się – przyznał Münster. – Tylko nie do końca rozumiem, na czym polega cały dowcip.

– Czyżby? – spytał zaskoczony Van Veeteren.

Münster uruchomił silnik.

– Czyli to wszystko to niby sprawka Hennana… czy jak? Nie zapominajmy, że on, zdaje się, ma alibi.

– Pfff! – prychnął Van Veeteren. – Alibi? Na razie jeszcze go nie potwierdziliśmy. Poza tym mógł się wymknąć z restauracji na pół godziny albo na trzy kwadranse… dlatego wstrzymajmy się z mówieniem o alibi, dopóki nie poznamy wersji personelu.

– W porządku – zgodził się Münster. – Poczekajmy.

– Albo mógł mieć pomocnika – kontynuował komisarz. – Wynajął jakiegoś goryla, który pojechał do niego do domu i zrobił swoje.

Inspektor westchnął.

– Komisarz mówi poważnie?

Jego przełożony znowu zmierzył go pełnym zdumienia wzrokiem.

– Posłuchaj, Münster, ja wiem, że śmierć Barbary Hennan wygląda na nieszczęśliwy wypadek i że istnieje mocny powód, aby to tak wyglądało.

– Czyżby? – teraz zdziwił się Münster. – Jaki?

– G cholernie zależy na tym, żeby wszyscy tak myśleli.

Münster milczał.

– Nie przypuszczam, żebyś sądził, że się mylę – dodał Van Veeteren, opuszczając o kilka centymetrów boczną szybę. – No i pada. A nie mówiłem, że dzisiaj będzie deszcz?

– Nigdy nie przyszłoby mi do głowy, żeby kwestionować oceny komisarza – odpowiedział dyplomatycznie Münster. – Ponieważ jednak nie mamy żadnych faktów, na których moglibyśmy się oprzeć, więc można chyba trochę pospekulować.

– Pospekulować?

– No tak.

Van Veeteren nie odzywał się przez chwilę.

– Chociaż przyznaję, że ten Hennan to chyba twardy orzech do zgryzienia – dodał Münster.

– Nawet twarde orzechy da się zmiażdżyć – odpowiedział Van Veeteren, wpatrując się w złamaną wykałaczkę. – Poczekaj trochę.

– To może być interesujące – stwierdził Münster. – A co z tym jego portretem psychologicznym z dawnych lat, o którym rozmawialiśmy… Jak to było? Najmniej sympatyczny typek…

Van Veeteren machnął niedbale dłonią.

– Odłóżmy to do przyszłego tygodnia – rzucił. – Teraz pomyślmy lepiej o miłym i spokojnym weekendzie. Jak się miewa Synn i mały Bart?

Czasami mam go serdecznie dość, przemknęło przez głowę Münsterowi.

Przez całą sobotę Maarten Verlangen był trzeźwy. Zmienił pościel na świeżą, wyprał trzy pełne pralki brudów i wyniósł śmieci. Po południu przebiegł ponad kilometr w Megsje Bois, a potem zadzwonił do pewnej znajomej.

Nazywała się Carla Besbarwny i tak jak myślał – i miał nadzieję – powiedziała od razu, że może do niej wpaść, jeśli ma ochotę. Musiała jeszcze tylko wyjść z psami, ale po ósmej będzie okej. Podziękował i odłożył słuchawkę. Odetchnął z ulgą. Dobrze, że chociaż ma Carlę.

Znał ją od ponad trzech lat; spotkali się ze sześć razy i zawsze spędzali prawie cały czas w jej obszernym wodnym łóżku. Zdawał sobie sprawę, że prawdopodobnie spotykała się też z paroma innymi facetami, którzy wpadali do niej na tej samej zasadzie co on, było mu jednak wszystko jedno. Kobiet takich jak Carla nie można mieć na własność. Mieszkała na samym końcu Alexanderlaan w dużym czteropokojowym mieszkaniu, w którym trzymała trzy psy, dwa koty i nieokreśloną liczbę małych ptaków, świnek morskich i myszek japońskich, i z medycznego punktu widzenia nie była chyba całkiem normalna.

Ale to też nie miało większego znaczenia. W końcu nie dla duchowego porozumienia chciał odwiedzić ją tego wieczoru. Ani ona nie przyjmowała go dla zjednoczenia dusz.

Tak więc w sobotni wieczór, kwadrans po ósmej, zadzwonił do jej drzwi i dokładnie szesnaście godzin później opuścił ją pełen sytej harmonii i wyrzutów sumienia. Czyli targany tymi samymi sprzecznymi uczuciami co zawsze.

Dlaczego ty, Carla, nie wyjdziesz za mąż? – pytał ją kilka razy w ciągu nocy. Taka kobieta jak ty?

Prosisz mnie o rękę? – chciała wiedzieć.

Nie, odpowiadał. Nie jestem jeszcze… gotowy, żeby się znowu ożenić.

Czyli masz odpowiedź.

Potem wrócił do swojej samotności i czystej pościeli na Heerbanerstraat. Zastanawiał się, czy nie zadzwonić do córki, ale odłożył to na później. Wolał nie odzywać się do niej za często. Nie chciał, żeby miała poczucie, że spotykanie się czy rozmowa z nim to jej obowiązek. Ważniejsza jest jakość niż ilość, zwykł sobie powtarzać. W gruncie rzeczy dosyć gorzka i mało heroiczna myśl, bo aby w ogóle mogła być mowa o jakości, potrzebna jest też określona miara liczbowa.

Może z wyjątkiem relacji z Carlą Besbarwny.

Odsunął na bok te niezbyt radosne rozważania i postanowił kolejny raz spróbować połączyć się z Willą Zefir. W gruncie rzeczy przydałoby się kilka instrukcji dotyczących dalszego ciągu obserwacji, uznał; poza tym nie zdał jeszcze raportu z piątku.

Jeśli telefon odbierze G, zawsze może odłożyć słuchawkę.

Rzeczywiście odebrał G.

W każdym razie na ile Verlangen był w stanie ocenić. Brzmiał ponuro. Przez sekundę przemknęło mu przez głowę, by udać kogoś innego i powiedzieć, że się pomylił, w końcu uznał to jednak za zbyt ryzykowne.

Przełknął ślinę i odłożył słuchawkę.

Ostatecznie dzień roboczy jest dopiero jutro, doszedł do wniosku. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił, a dzień powszedni przyniesie ci rozwiązanie.

Wyjął piwo z lodówki i włączył telewizor.

Kiedy w niedzielę wieczór Van Veeteren włączył Stabat Mater Pergolesiego, zrobił to, za czym tęsknił przez cały weekend.

Wcześniej nie pozwoliły mu na to rodzinne obowiązki. W sobotni wieczór kolacja z bratem i szwagierką Renate i na dodatek jeszcze w niedzielę śniadanie oraz lunch z tą samą wątpliwą parą małżeńską, ponieważ mieszkali aż w Chadow i zostali u nich na noc. Potem, w niedzielne popołudnie, poważna rozmowa z Renate o sytuacji Ericha w szkole (i o jego życiu w ogóle; bez głównej osoby zainteresowanej, ponieważ syn włóczył się gdzieś z przyjaciółmi), a później – przez dwie godziny wieczorem – przeklęta zmywarka, którą obiecywał zreperować już od miesiąca. I która, kiedy skończył, była bardziej popsuta niż w chwili, gdy zaczynał.

Co on powiedział Münsterowi? Coś o miłym i spokojnym weekendzie?

Nie miał czasu nawet sprawdzić zadania szachowego w „Allgemejne”.

O wpół do dziesiątej jednak zapadł się wreszcie w fotelu, mając w uszach tylko Pergolesiego. Ciemno w pokoju. Renate w łóżku, Erich też. Nagranie trwało pięćdziesiąt osiem minut, sprawdził to, włączając płytę. Zawierało także kantaty Orfeusza.

Pięknie, pomyślał. Wreszcie chwila prawdziwej jakości życia.

I wreszcie okazja, żeby zastanowić się nad swoim stosunkiem do G.

A co mogłoby być lepszym tłem do tego niż duet ze Stabat Mater w wykonaniu Julii Goudy i Anny Faulkner? Westchnął głęboko i cofnął się w czasie o trzydzieści pięć lat. Tam je znajdzie. Najmocniejsze wspomnienie z udziałem G.

Ciemniejsze niż noc.

Półrocze w szkole Mannering przy Poostlenergraacht. Wiek: wczesny okres dojrzewania. Osoby: G, VV i mały żydowski chłopiec o nazwisku Adam Bronstein.

G: wysoki, silny, budzący postrach. Adam Bronstein: zdolny, w okularach, bystry, anemiczny. VV: chwiejny, niemający odwagi sprzeciwić się G, wtrącić się i położyć kres terroryzowaniu przez niego słabszych. Bo nie tylko Adamowi Bronsteinowi dzieje się krzywda, ale on jest jego główną ofiarą.

Do decydującego zdarzenia dochodzi po lekcji gimnastyki. Kiedy nauczyciel (wyjątkowo nielubiany magister Schwaager) się oddala, a większość chłopców już jako tako się umyła, a potem przebrała i opuściła cuchnące potem pomieszczenia (znajdujące się w wolno stojącym starym drewnianym baraku między budynkiem szkoły a kanałem) – G zmusza Adama Bronsteina, aby położył się na dużej szarej macie używanej do ćwiczenia przewrotów i innych podobnych akrobacji. Chudy chłopiec robi, co mu kazano, G zaś zawija go w matę. W ten sposób powstaje duży, ciasno ściśnięty cylinder o długości i przekroju jednego metra. Zawiązany dookoła niego skórzany pasek sprawia, że zrolowana mata się nie rozwija. Używając swojej imponującej siły i wykorzystując pozostałego na miejscu chłopca (który nazywa się Claus Fendermann i zostanie kiedyś całkiem wybitnym pianistą), G stawia cylinder z Adamem Bronsteinem na podłodze. Głową do dołu. Z rękami przyciśniętymi do tułowia, ze stopami w nędznych niebieskoszarych skarpetkach z rozciągniętym ściągaczem wystającymi nad krawędzią. Chłopiec tkwi jak w żelaznym imadle, podczas gdy do jego głowy wciąż napływa coraz więcej krwi i z każdą chwilą ubywa mu powietrza. I tak go zostawiają. G, Claus Fendermann, VV i jeszcze paru innych. Zbierają swoje manatki i spieszą się do klasy. G wychodzi jako ostatni i zamyka drzwi.

Na następnej lekcji nikt nie ma w sali gimnastyki, w związku z czym Adam Bronstein tkwi w cylindrze przez niemal godzinę. Znajduje go sprzątaczka. Jeszcze żyje, ale jego stan jest krytyczny. Dwa miesiące leży w szpitalu. Już nigdy nie wrócił do szkoły.

W styczniu rozchodzi się wiadomość, że się powiesił.

To niespotykane, żeby trzynastolatek odebrał sobie życie. Przynajmniej w tamtych czasach.

Mógł już lepiej zdechnąć w tej cholernej macie, uważa G. Ta mała żydowska świnia.

***

Stabat Mater.

Gdy zaczęła się część Quis est homo… Van Veeteren zauważył, że jest cały mokry. Siedział w fotelu zlany zimnym potem. Adam Bronstein to zaledwie jedno ze wspomnień o G. Jest ich więcej. Ale na razie może to wystarczy?

Spróbował wrócić myślami do piątkowej konfrontacji.

Co ona właściwie oznaczała?

Dlaczego zdecydował się akurat na taką absurdalnie beznamiętną linię rozmowy w Willi Zefir? Milczenie i zimna stal. Dlaczego? Niewątpliwie nadużył zasadę milczenia Borkmanna.

I dlaczego był tak przekonany o winie Hennana, kiedy potem w samochodzie rozmawiał z Münsterem? Inspektor zdawał się być sceptyczny, i nie bez racji.

Czy on naprawdę sądzi, że Hennan pozbył się swojej żony? Zabił ją? Tak z ręką na sercu.

Czy nie jest to raczej wyraz nieoczekiwanie zrodzonej potrzeby – i równie niespodziewanie powstałej możliwości, by dać G to, na co zasłużył? Zaprowadzić porządek i wymierzyć mu karę po trzydziestu pięciu latach? Raz na zawsze.

To takie proste?

Tak czy inaczej, trudno jest pominąć ten osobisty motyw zemsty, ale może to dobrze, że sam przed sobą przyznał się do tego, że się nim napawa? Od samego początku. Z nieuświadomionymi motywami działania trudniej jest sobie poradzić niż z tymi, które wywleka się na powierzchnię. Doskonale to wiedział. Sam Borkmann zwrócił na to uwagę przy jakiejś okazji – choć wtedy chodziło raczej o postępowanie przestępcy, a nie policjanta prowadzącego dochodzenie.

Ale jeśli teraz – przynajmniej teoretycznie – odrzuciłby głęboką niechęć, jaką żywi do Jaana G. Hennana, i na chwilę o niej zapomniał, czy wtedy oceniłby okoliczności śmierci jego żony inaczej?

Czy rzeczywiście istnieją przesłanki, by podejrzewać, że doszło do popełnienia przestępstwa?

A jeżeli tak – czy są jakiekolwiek obiektywne powody, by skierować te podejrzenia na G?

Van Veeteren przymknął oczy, próbując się odprężyć. Te pytania nie miały sensu. Były przedwczesne. Spośród stałych elementów klasycznej układanki – motyw–metoda–sposobność – na razie w miarę jasny był tylko element środkowy. Jeżeli Barbara Hennan istotnie została zamordowana, nie było wątpliwości jedynie co do metody zbrodni. Popchnięcie w plecy albo użycie siły niezbędnej, by straciła równowagę i sama spadła z wieży do skoków.

Oczywiście pozostawała kwestia wprowadzenia jej na nią. Tu przemoc byłaby raczej niewskazana. Jeśli już, to podstęp… i to chyba dosyć wyrafinowany.

Albo może uderzenie w głowę, żeby straciła przytomność? Co prawda wciągnięcie jej po stopniach na samą górę byłoby trudne, ale nie niemożliwe. Postanowił zapytać Meussego, czy da się stwierdzić, czy niektóre z obrażeń nie powstały nieco wcześniej – i w inny sposób niż te, które były następstwem twardego lądowania na dnie basenu.

Mniej więcej tyle da się z grubsza powiedzieć o metodzie, podsumował w duchu Van Veeteren. Przez chwilę miał ochotę pójść do lodówki po piwo, w końcu jednak zrezygnował.

Kolej na sposobność. Spekulacje na ten temat nie wydawały się szczególnie trudne.

Każdy, kto akurat w piątek około dziesiątej wieczorem znajdował się w pobliżu Willi Zefir, miał oczywiście okazję – czysto hipotetycznie, rzecz jasna – dokonać zbrodni wyżej opisaną metodą. Problem polegał na tym, że najbardziej interesująca postać w tym kontekście – Jaan G. Hennan – zdawała się posiadać alibi.

„Zdawała się”. No właśnie. Należało sprawdzić, na ile ono jest mocne. Sachs i jego ludzie chyba mieli już dość czasu, żeby to zweryfikować.

Van Veeteren uznał, że to jest kwestia, której w najbliższych dniach powinien poświęcić najwięcej uwagi.

Jeśli istnieje choćby ułamek szansy, że to G za tym wszystkim stoi, pomyślał komisarz i zacisnął szczęki… że G ma coś wspólnego ze śmiercią swojej żony, to na pewno mu nie daruję. I za Adama Bronsteina, i za wszystkich innych biedaków, których prześladował w ciągu swojego życia.

To po prostu mój obowiązek. Absolutnie nieuchronny obowiązek.

Co ja wyprawiam? – pomyślał przerażony. Siedzę tutaj i zaklinam rzeczywistość, aby nieszczęśliwy wypadek zamienił się w morderstwo. Tylko dlatego… dlatego, by zaspokoić osobistą żądzę zemsty. Gdzie tu obiektywna praca policji? Może wypadałoby spytać o motywy działania?

Dosłuchał Pergolesiego do końca. I Stabat Mater, i kantaty Orfeusza. Była za kwadrans pierwsza, gdy wślizgnął się do małżeńskiego łóżka i położył się obok żony. Cicho i delikatnie, żeby jej nie obudzić.

Już jej nie kocham, przemknęło mu nagle przez głowę. Nie kocham jej od dawna, więc po co utrzymujemy te pozory konwencji?

W imię czego?

Idiotyczne pytanie jak na moment przed zaśnięciem. Godzinę później wciąż leżał z otwartymi oczami.

9

Kiedy Maarten Verlangen znalazł się w swoim biurze w poniedziałek, 9 czerwca, rano, stwierdził, że nie było go w nim od ostatniej środy. W związku z tym będzie mógł wypełnić sobie czas przejrzeniem „Neuwe Blatt” z minionych pięciu dni. Zgodnie z niepisaną umową wdowa Meredith zawsze wsuwała mu przez drzwi swój egzemplarz, kiedy już przeczytała go od deski do deski i wycięła sobie program telewizyjny. To był wyraz wdzięczności z jej strony za sprawną interwencję Verlangena sprzed półtora roku, kiedy udało mu się wytropić jakiegoś zboczeńca, który z uporem maniaka wrzucał swoje ekskrementy do jej skrzynki na listy. Okazał się nim młody i swego czasu obiecujący prawnik z branży bankowej, który doznał zaburzenia osobowości, kiedy wjechał rowerem w tramwaj na Keymer Plejn i uderzył w niego głową. Po zdemaskowaniu go Verlangena ogarnęło współczucie dla biednego pomylonego mężczyzny i przez następne pół roku dosyć regularnie odwiedzał go w szpitalu Majorna.

Mimo wszystko są jeszcze ludzie, którym wiedzie się gorzej niż jemu.

Ułożył gazety na biurku chronologicznie jedna na drugiej. Zapalił papierosa i odsłuchał wiadomości z telefonicznej sekretarki. Żadnego sygnału od Barbary Hennan. W sumie tylko trzy informacje: jedna ze spółki ubezpieczeniowej, jedna od jakiegoś Wallandera, który miał jeszcze zadzwonić, i jedno pomyłkowe połączenie.

Wykręcił numer Willi Zefir.

Brak odpowiedzi.

Przeczytał „Neuwe Blatt” ze środy i spróbował powtórnie.

Brak odpowiedzi.

Zapalił następnego papierosa i przejrzał wydania czwartkowe i piątkowe.

Za trzecim razem się uda, pomyślał.

Nic z tych rzeczy. Sygnały odbijały się głuchym echem jak myśli w jego głowie. Odłożył słuchawkę i zastanowił się, co powinien zrobić. Czy jest w ogóle sens, żeby kontynuował obserwację Hennana?

Czy coś go do tego zobowiązuje?

Absolutnie nie. Pracował nad sprawą przez trzy dni (a przynajmniej był przez trzy kolejne dni na posterunku w Linden), jego honorarium wynosiło trzysta guldenów dziennie, a od pani Hennan dostał tysiąc. Biorąc pod uwagę rachunek za hotel i jeszcze to i owo, można uznać, że otrzymana kwota w miarę pokrywała dotychczas poniesione przez niego koszty.

Może więc będzie najlepiej, jeśli da sobie z tym spokój. Zapomni o eleganckiej Amerykance i jej podejrzanym małżonku i zajmie się czym innym.

Z drugiej strony: jeszcze jeden tysiączek za parę dni siedzenia na tyłku byłby nie do pogardzenia. Zwłaszcza że akurat nie za bardzo miał się czym zająć. Poza starą tak zwaną ambitną pracą, sprowadzającą się do złapania gangu wandali, którzy od paru miesięcy obsmarowywali domy w mieście graffiti. Stowarzyszenie miejscowych kupców wyznaczyło pięć tysięcy guldenów nagrody dla tego lub tych, którym uda się złapać tych młodzieniaszków. Chociaż Verlangen miał już kilka nazwisk na widelcu, do końca sprawy wciąż jeszcze było daleko.

Westchnął. Otworzył pierwsze piwo tego dnia i zdecydował się na ostatni kompromis w sprawie Hennana: najpierw „Neuwe Blatt” z soboty i niedzieli, a potem kolejna próba dodzwonienia się do Willi Zefir.

Notatka znajdowała się w sobotnim wydaniu na stronie piątej.

„Znaleziono martwą kobietę” – brzmiał nagłówek. Przeczytał krótki tekst z mniej więcej podobnym odczuciem, jakiego często doznawał w toalecie pubu Gerckwinckel, kiedy uświadamiał sobie, że ta spocona, zaczerwieniona i nabrzmiała twarz w lustrze nad pisuarem należy do niego.

Czy to możliwe? – pomyślał.

Ale kto inny mógłby to być?

Kobieta w wieku 35 lat, napisano.

Z pochodzenia Amerykanka.

Znaleziona martwa na dnie pozbawionego wody basenu.

Na przedmieściach Linden. Okoliczności jeszcze niewyjaśnione, wiele jednak wskazuje na to, że skoczyła z dużej wysokości, sądząc, że w basenie jest woda.

Brak świadków. Nie ma podejrzeń o popełnienie przestępstwa.

Verlangen przeczytał całą notatkę – nie więcej niż szesnaście linijek w jednej szpalcie – trzy razy, wlewając w siebie piwo i paląc kolejnego papierosa.

Amerykanka?

Ile Amerykanek mogło być w Linden? Raczej niewiele.

I dobrze pamiętał tę wieżę do skoków. Co za wyrafinowanie bezsensowny sposób śmierci.

Co to wszystko, u diabła, ma znaczyć?

W czwartek wieczór? Czyli w ten sam cholerny wieczór, kiedy siedział…

Przez kilka sekund Maarten Verlangen miał poczucie, że jego mózg upodabnia się do słynnego mydła kąpielowego, którego w żaden sposób nie daje się chwycić i na którym nie jest w stanie utrzymać się nawet wesz. Ale po kolejnym łyku piwa zdołał przywrócić w nim jako taki ład, w wyniku czego w jego umyśle wykrystalizowały się dwa alternatywne plany działania.

Albo przynajmniej zarysy dwóch różnych planów działania.

Może albo zadzwonić na policję. To byłoby oczywiście najrozsądniejsze.

Albo też udać się jeszcze raz do Linden, żeby sprawdzić, czy da się tam coś wywęszyć.

Po pięciu sekundach symulowanego analizowania wybrał drugie rozwiązanie. Zadzwonić na policję może później. Po co ma się tak wyrywać, skoro nie wie, czy chodzi o tę samą kobietę, przekonywał samego siebie. Najpierw musi się upewnić, że na dnie basenu wylądowała rzeczywiście Barbara Clarissa Hennan.

Jak pomyślał, tak zrobił. Zamknął biuro i pobiegł do samochodu.

– Naprawdę? – powiedział Van Veeteren. – Jest aż tak źle?

Wsłuchiwał się w głos w telefonie, a jego twarz z każdą chwilą coraz bardziej posępniała. Zaciąga się jak niebo podczas niżu, pomyślał inspektor Münster, siedząc naprzeciwko swojego przełożonego i grzebiąc końcem języka w zębie trzonowym, z którego poprzedniego wieczoru wypadła mu plomba. Angielskie toffi, nie pierwszy raz.

– Rozumiem – bąknął Van Veeteren. – Tak, tak, raczej należało się tego spodziewać… nie, no skąd, nie odpuścimy tak łatwo. Odezwę się w sprawie dalszych kroków.

I znowu słuchał przez chwilę. Następnie pożegnał się i odłożył słuchawkę. Oparł się wygodnie na krześle i mrugnął do Münstera.

– To był Sachs – wyjaśnił. – Rozmawiali z ludźmi z restauracji.

– No i?

– Wygląda na to, że nasz przyjaciel G siedział tam przez cały czas i w ogóle się stamtąd nie ruszał.

– Cholera jasna. Ale może…

– Przez cały wieczór.

– Są tego pewni?

Strefa niżu pogłębiła się jeszcze bardziej.

– Najwyraźniej. Niech to szlag.

Münster wzruszył ramionami.

– No cóż. Wobec tego chyba…

– Chociaż kto wie? Przyszedł tam około wpół do ósmej… Wcześniej zadzwonił i zamówił stolik. Jakby zależało mu na tym, żeby zapewnić sobie alibi. Szczwany lis.

Van Veeteren utkwił spojrzenie w Münsterze.

– A co potem? – spytał Münster posłusznie.

– Potem? Nie ruszał się z miejsca, jadł, pił, na koniec podobno przeniósł się do baru. Gdzieś za kwadrans pierwsza wziął taksówkę, ludzie z restauracji szukali nawet kierowcy. Niech to szlag!

Münster pokiwał głową.

– Czyli jest raczej czysty. A nie mógł wymknąć się na jakąś godzinkę?

– Skąd mam to wiedzieć? Oczywiście nikt nie miał go przez cały wieczór wciąż na oku, ale tyle czasu, żeby pojechać na Kammerweg i z powrotem… chociaż może nie jest to całkiem niemożliwe… W każdym razie rachunek zapłacił gdzieś około wpół do pierwszej…

– Był sam?

– Przy stoliku – tak. Później, w barze, podobno siedział z jakimś facetem i gadał… albo z paroma, niestety koledzy z Linden nie zadali sobie trudu, żeby dowiedzieć się więcej. Chyba będziemy musieli, Münster, podejść do tego od innej strony.

– Na przykład?

Komisarz złamał wykałaczkę i spojrzał przez okno.

– Teoretycznie rzecz biorąc… więc teoretycznie rzecz biorąc, mógł zmyć się około wpół do dziesiątej, popędzić jak szalony na Kammerweg i zepchnąć żonę do basenu… i pojawić się z powrotem w Colombine pół godziny albo czterdzieści minut później. Ale gdyby, jak wspomniałem, przyszedł ci lepszy pomysł do głowy, nie miałbym nic przeciwko temu.

Münster siedział chwilę, nic nie mówiąc.

– Tamta sprawa sprzed dziesięciu lat…

– Sprzed dwunastu – skorygował go Van Veeteren. – To było w siedemdziesiątym piątym.

– No więc sprzed dwunastu lat. Czy komisarz był w nią w jakiś sposób zaangażowany?

Van Veeteren pokręcił głową.

– Ani trochę. Przejął ją wydział antynarkotykowy, ja tylko o niej słyszałem. Szkoda, że nie zdołali bardziej go przycisnąć. Podejrzewam, że zasługiwał na więcej niż tylko na dwa i pół roku… Jeśli ktoś nie składa apelacji, to zwykle coś to znaczy.

Münster potrząsnął głową.

– Przepraszam, że pytam. Ale dlaczego komisarz jest taki przekonany, że on jest winien także i tym razem? Mimo wszystko można odnieść wrażenie…

– Nigdy nie mówiłem, że jestem przekonany – przerwał mu z irytacją Van Veeteren. – Lecz nie zamierzam z góry wykluczać tej możliwości, do cholery.

– Jest pewien wariant – powiedział Münster po krótkiej chwili.

– Wariant? – powtórzył za nim komisarz. – Co pan inspektor ma na myśli?

Münster odchrząknął i zawahał się sekundę.

– Proszę posłuchać – zaczął wreszcie. – Ale to wariant czysto hipotetyczny. Hennan opuszcza restaurację, powiedzmy, za piętnaście dziesiąta. Wychodzi i natyka się na żonę gdzieś w centrum Linden. Zabija ją i wkłada do bagażnika swojego samochodu. To zajmuje mu mniej więcej dziesięć minut. Potem idzie z powrotem do knajpy. Kiedy przyjeżdża do domu… około pierwszej w nocy… wyjmuje ją z bagażnika i wrzuca do basenu. Później dzwoni na policję.

Van Veeteren żuł przez chwilę nową wykałaczkę, po czym odpowiedział:

– To jest chyba najbardziej nieprawdopodobna historia, jaką usłyszałem od czasu, kiedy Renate wpadła na pomysł, żeby… no dobra, to nie ma nic wspólnego ze sprawą. Co ci, do cholery, przyszło do głowy?

– Mówiłem, że to trochę naciągane.

– Wiesz, czym G wrócił do domu tamtej nocy?

– Nie, myślałem…

– Taksówką. Pojechał taksówką. Myślisz, że wrzucił ją w worku na zwłoki na tylne siedzenie, a potem przy pomocy taksówkarza zadźwigał do willi?

– Chwila – przerwał mu Münster. – Nie mamy potwierdzenia, że rzeczywiście wziął taksówkę, tak? Wiemy jedynie, że chciał to zrobić.

Van Veeteren przyjrzał mu się krytycznie.

– W porządku – powiedział. – Masz rację. Musimy sprawdzić u Meussego, czy obrażenia mogły powstać wskutek czego innego niż upadek. Trzeba to sprawdzić tak czy inaczej. Jeśli się okaże, że było tak, jak sugerujesz, obiecuję, że przez cały rok będę ci obcinał paznokcie u nóg.

– Super – odparł Münster. – Już nie mogę się doczekać. Ale to komisarz, nie ja, chce koniecznie przygwoździć tego G.

– Absurd – rzucił Van Veeteren. – Prowadzimy tylko czysto teoretyczne rozważania, myślałem, że jesteś na to gotowy. Taka burza mózgów i przetestowanie paru teorii jest konieczne, bez tego daleko się nie zajedzie.

Münster siedział chwilę w milczeniu i zdawał się nad czymś zastanawiać. Następnie wstał.

– Mam jeszcze parę rzeczy do zrobienia, jeśli komisarz pozwoli. Czy mogę powiedzieć, co myślę o śmierci Barbary Hennan?

– Jeśli uważasz, że to konieczne.

– Dziękuję. Według mnie to nieszczęśliwy wypadek. To jasne jak słońce, pan komisarz może spokojnie schować te nożyczki do paznokci.

Van Veeteren prychnął.

– Inspektorze Münster, proszę nie zapominać, że jest pan zatrudniony w kryminalnej nie po to, żeby badać nieszczęśliwe wypadki. Waszym zadaniem jest tropienie i wyjaśnianie zbrodni. A nie patrzenie na nie przez palce.

– Zrozumiałem – oświadczył Münster. – Czy coś jeszcze?

– Ani granie w badmintona ze swoim bezpośrednim przełożonym. Kiedy masz czas? Jutro po południu?

– Zrozumiałem – powtórzył Münster i wymknął się za drzwi.

Jest coraz lepszy, pomyślał komisarz, kiedy już został sam. Naprawdę.

Ma na kim się wzorować.

Inspektor Münster pracował na policji w Maardam od dziesięciu lat, ale w kryminalnej był dopiero od trzech. Jego przejście zbiegło się w czasie z objęciem przez Van Veeterena funkcji szefa po starym komisarzu Morcie. Van Veeteren coraz częściej zauważał, że w przypadkach, kiedy mógł wybierać osoby do współpracy, niemal zawsze decydował się na Münstera.

Oczywiście nie miał nic do zarzucenia Reinhartowi, deBriesowi, Roothowi, Nielsenowi czy Heinemannowi, ale jedynie z Münsterem mógł rozwijać tę obopólnie owocną relację nauczyciel–uczeń – relację według niego niesłusznie niedocenianą we współczesnych czasach, której pierwowzór zaczerpnął z Gry szklanych paciorków Hessego. Z dzieła, które, jak przypuszczał, nigdy nie znajdzie się na jakiejkolwiek liście lektur z zakresu kryminologii.

Ta relacja nie zawsze pozostawała w zgodzie z lekkim dysonansem, jaki od czasu do czasu pojawiał się między nimi dwoma jak między nieidentycznym rodzeństwem.

I jeszcze to na dodatek, pomyślał, patrząc przez okno na miasto znowu skąpane w pełnym słońcu. Spekulacje i ta domorosła psychologia. I brak okazji, aby zastanowić się nad Hessem. Albo nad Münsterem.

Lepiej znaleźć sposób, jak podejść tego cholernego G.

Wiedział, że to też łatwiej powiedzieć, niż zrobić. Narzucił na siebie marynarkę i zszedł do kantyny napić się kawy.

Verlangen przejechał powoli obok Willi Zefir i zatrzymał się pięćdziesiąt metrów dalej. Siedział za kierownicą przez pięć minut, paląc papierosa i zastanawiając się, co ma zrobić. Intuicja mu podpowiadała, że powinien panować nad spontanicznymi odruchami i nie wyciągać żadnych wniosków, dopóki nie uzyska pewności w kwestii zasadniczej.

Czy w czwartkowy wieczór śmierć poniosła Barbara Hennan, czy też chodziło o zupełnie inną kobietę?

Po drodze z Maardam zastanawiał się nad tym, jak w najprostszy sposób mógłby to ustalić, nie nasunęła mu się jednak żadna prosta metoda.

Mógłby oczywiście zadzwonić do pierwszego lepszego redaktora z gazety, ale raczej trudno się spodziewać, by podano mu nazwisko ofiary.

Mógłby też wpaść do Jaana G. Hennana i spytać go wprost, jednakże ta dosyć bezpretensjonalna alternatywa jakoś go przerażała. Czysto intuicyjnie. Kiedy zastanowił się głębiej, uzmysłowił sobie, że pewna doza lęku była tu jak najbardziej na miejscu. Obiektywnie rzecz biorąc. Jeśli bowiem Barbara Hennan rzeczywiście nie żyje, to prawdopodobnie pies jest pogrzebany zupełnie gdzie indziej. Ta kobieta zaangażowała prywatnego detektywa do śledzenia męża i jeśli nawet w gazetach pisano, że policja raczej wyklucza morderstwo… W końcu Maarten Verlangen nie urodził się wczoraj. Bynajmniej. Wiedział, że Hennan to perfidny typ; był już taki dwanaście lat temu, a jego zachowanie w Colombine nie wskazywało raczej na to, że charakter zmienił mu się na lepsze.

Dlatego gdyby zapukał do drzwi Willi Zefir niczym, powiedzmy, jakiś świadek Jehowy, wykazałby się naiwnością nie do zaakceptowania. To byłaby po prostu czysta głupota.

Jakie zatem miał inne możliwości?

Mógł zadzwonić na policję i coś zmyślić. Może to całkiem sensowne rozwiązanie, o ile uda mu się ułożyć jakąś w miarę wiarygodną bajeczkę. Lecz istniał też sposób, który wydawał się znacznie prostszy i który zdecydował się wypróbować w pierwszej kolejności.

Sąsiedzi.

Sąsiedzi zawsze wiedzą najlepiej, to stara niezawodna prawda. Verlangen wysiadł więc z samochodu i ruszył powoli w kierunku Willi Vigali, jak nazywał się dom rodziny Trottów. Z posiadłością Hennanów graniczyła tylko jedna działka, a ponieważ Barbara Hennan wspominała, że utrzymują kontakty z Trottami, byłoby dziwne, gdyby ich najbliżsi sąsiedzi byli zupełnie nieświadomi wydarzeń z ostatniego czwartku.

Ewentualnych wydarzeń z ostatniego czwartku.

Przeciął ulicę i minął znowu Willę Zefir, tym razem na piechotę. W tej samej chwili z naprzeciwka nadjechał czarny peugeot i zahamował tuż przed sąsiednim domem. Wysiadł z niego ubrany na ciemno mężczyzna. Gdyby nawet Verlangen nie miał tego doświadczenia, którym się szczycił, i tak rozpoznałby w nim policjanta już z daleka. Nie rozglądając się na boki, mężczyzna zdecydowanym krokiem minął ceglany portal oznaczający wjazd na teren Willi Vigali i natychmiast zniknął wśród bujnej zieleni działki. Verlangen zatrzymał się w pół kroku.

Ajajaj, pomyślał. Może wystarczy tych odwiedzających.

Ale z drugiej strony, skoro funkcjonariusz policji kryminalnej pofatygował się złożyć wizytę sąsiadom Barbary Hennan, to właściwie nie ma już potrzeby, aby on sam zadawał sobie trud i zabiegał o wyjaśnienia. Trudno bowiem o większą jasność.

Wrócił do swojego samochodu. Zakręcił i ruszył z powrotem w kierunku centrum. Kwadrans później zadzwonił na komisariat z automatu na dworcu kolejowym. Odebrała jakaś sekretarka; poprosił o połączenie go z szefem policji.

Poczekał minutę, a potem po drugiej stronie odezwał się komisarz Sachs.

– Dzień dobry, nazywam się Edward Stroop – powiedział uprzejmie Verlangen. – Mam kilka informacji dotyczących Barbary Hennan.

Na trzy sekundy zaległa cisza.

– Rozumiem – odparł komisarz. – Czy jest pan w Linden?

– Tak.

– Czy mógłbym pana prosić o jak najszybsze przybycie na komisariat?

– Oczywiście – rzekł Verlangen i odłożył słuchawkę.

Sprawa była jasna. Jasna jak słońce. Jego zleceniodawczyni, Barbara Clarissa Hennan, wyzionęła ducha na dnie basenu pozbawionego wody. Verlangen wyszedł z dworca, zatrzymał się na schodach, następnie zapalił papierosa i zastanowił się, co ma teraz zrobić.

I o co tu, na litość boską, chodzi.

10

– All right, all right – powiedział Münster. – Oczywiście, że wiem. Wiem, że policja z Linden już tu była i z wami rozmawiała, ale ja jestem z policji kryminalnej w Maardam. Mój przełożony jest wyjątkowo sumienny i bardzo nalega, żebyśmy my też porozmawiali z państwem. Chyba nie ma pani nic przeciwko temu, abyśmy rzetelnie wykonywali nasze obowiązki.

Amelia Trotta zmierzyła go krytycznym wzrokiem. Jej duża płaska twarz wyglądała na zatroskaną, choć nie widać na niej było ani jednej zmarszczki czy choćby jej zapowiedzi. Rozjaśnione włosy sięgały ramion i były nienagannie ułożone; Münsterowi nasunęło się skojarzenie z pewną zapomnianą, ascetyczną gwiazdą kina z lat jego wczesnej młodości. Domyślał się, że pani Trotta takie właśnie chciała wywoływać wrażenie. Przynajmniej kiedyś. Teraz chyba miała już około czterdziestu pięciu lat, była dość potężna, ubrana w błękity i lekko poirytowana.

– I po co to wszystko? – rzuciła. – Ja i tak nie mam nic do powiedzenia.

Zrobiła nieokreślony gest, który mógł oznaczać cokolwiek. Münster skorzystał więc z okazji i minąwszy ją, wszedł do salonu.

– Mój szef, jak wspomniałem, jest niestety dosyć uparty – usprawiedliwił się, siadając w fotelu obciągniętym wzorzystym materiałem. – Poza tym znany jest z tego, że nie pozostawia nic przypadkowi.

Kobieta skinęła nieznacznie głową i przysiadła na skraju drugiego fotela. Westchnąwszy, wygładziła fałdki na spódnicy.

– Ale daję panu tylko kilka minut – zgodziła się wreszcie. – Mam dziś sporo do załatwienia.

Münster wyjął z teczki długopis i notes.

– Dziękuję – powiedział. – Postaram się streszczać. A więc Barbara Hennan. Jak dobrze ją pani znała?

– Wcale – odparła Amelia Trotta.

– Wcale?

– No, prawie wcale. Wyjaśniłam to już inspektorom, którzy byli u nas wczoraj. My mieszkamy tu już od piętnastu lat, a Hennanowie wprowadzili się dopiero w kwietniu. Dwa razy zjedliśmy razem kolację i to wszystko. Jak to bywa między dobrymi sąsiadami.

– Oczywiście – potaknął Münster. – A oni tacy właśnie byli?

– Nie rozumiem.

– Byli dobrymi sąsiadami?

Kobieta wzruszyła ramionami.

– Tak przypuszczam.

– Przypuszcza pani?

– Nie mieliśmy powodu do narzekań. Choć może różniliśmy się trochę stylem.

– No tak – odrzekł obojętnie Münster, obrzuciwszy spojrzeniem obszerny i lśniący czystością salon. Zestaw wypoczynkowy i telewizor. Dwa duże, mdłe obrazy olejne, idealnie dopasowane kolorem do obić mebli i zasłon. Oprócz tego zestaw regałów z solidnej dębiny, na których stało wszystko oprócz książek.

Styl? Jaki styl? – pomyślał Münster. No cóż.

– Co pani sądzi o tym wypadku?

Pani Trotta ponownie poprawiła sobie spódnicę.

– Nic nie sądzę – odpowiedziała. – Co tu można sądzić?

– Nie orientuje się pani, czy pani Hennan była może ostatnio przygnębiona?

– Nie mam pojęcia. Dlaczego pan o to pyta?

– Istnieje możliwość, że ona sama, że tak powiem, doprowadziła do tego nieszczęścia…

– Czyli odebrała sobie życie?

– Nie da się tego wykluczyć. Przyzna pani, że to dosyć osobliwy rodzaj śmierci.

Amelia Trotta zastanowiła się przez kilka sekund nad odpowiedzią.

– Dzisiaj ludzie umierają na różne dziwne sposoby.

Dzisiaj? – pomyślał Münster. Hm, może nawet należałoby się z tym zgodzić. Przypomniał sobie, że nie tak dawno przeczytał gdzieś o prostytutce z Osterdamu uduszonej kondomem.

– Lubiła ją pani? – spytał.

Odpowiedziała kolejnym wzruszeniem ramion.

– Nieszczególnie?

– Już mówiłam, że prawie ich nie znaliśmy. Ani jego, ani jej.

– I nie miała pani ochoty nawiązać z nimi kontaktów bliższych, niż wymagają tego tylko dobrosąsiedzkie stosunki?

Zawahała się chwilę.

– Nie – odpowiedziała.

– Pani mąż też nie?

– Też.

Münster odczekał.

– W nich było coś… coś takiego pospolitego.

– Pospolitego? Co to znaczy?

– No chyba pan rozumie.

– Nie za bardzo – odrzekł Münster niewinnie. – Czy mogłaby to pani rozwinąć?

Kobieta westchnęła i usiadła głębiej w fotelu.

– Sama nie wiem – rzekła. – To się po prostu czuje. Ona na przykład miała tatuaż.

– Tatuaż? – powtórzył Münster.

– Tutaj – powiedziała Amelia Trotta, wskazując na swoje lewe ramię okryte rękawem sukienki. – To był jakiś ptak albo coś w tym stylu. Tak czy owak, ładne to nie było.

Münster skinął głową i zapisał coś w notesie.

– Kiedy widziała ją pani ostatni raz?

– W sobotę.

– W sobotę? – zdziwił się Münster. – Przecież wtedy już nie żyła.

– Wiem. Ale musiałam pojechać zidentyfikować jej zwłoki. Zdaje się, że potrzebny był też ktoś spoza rodziny.

– W niektórych sytuacjach tak się postępuje – potwierdził Münster. – Ale mnie chodziło o to, kiedy ostatni raz widziała ją pani za życia, przed wypadkiem?

– Rano tego samego dnia, kiedy zginęła – oznajmiła pani Trotta bez wahania. – Tuż po ósmej. Jechała samochodem do miasta. Powiedziałyśmy sobie dzień dobry. Akurat wyszłam z Rayem.

– Z Rayem?

– To nasz pies. Szpic miniaturowy.

– Rozumiem. I potem już jej pani nie widziała?

– Dopiero na identyfikacji.

– A pan Hennan?

– To znaczy?

– Czy widziała go pani w czwartek?

– Nie. Jak pan pewnie zauważył, nie widzimy nawzajem naszych domów.

– Owszem, zdążyłem zauważyć – odpowiedział Münster. – Oni mieli dwa samochody, tak?

– Naturalnie – odparła pani Trotta, jakby mniejsza liczba aut w jednej rodzinie była nie do pomyślenia w miejscu takim jak Kammerweg. – Saaba i jakiegoś niedużego japończyka. Tym małym jeździła ona.

– Oczywiście. Czy w czwartek wieczorem byli państwo w domu?

– Zostaliśmy zaproszeni na niewielkie przyjęcie do naszych przyjaciół, ale o dziesiątej już wróciliśmy. Dziewczynki muszą się wyspać.

– Niewątpliwie – zgodził się Münster. – Czy po powrocie do domu zauważyła pani coś szczególnego u sąsiadów?

– Nie.

– A może potem, późnym wieczorem?

– Nie. Jak mówiłam, nie widzimy się nawzajem.

– A nie zauważyła pani, czy był ktoś u nich? Czy na przykład paliło się światło?

– Przecież właśnie panu powiedziałam, że się nie widzimy. Więc nie mogę od siebie zobaczyć, czy zapalili, czy zgasili światło.

Jej irytacja znowu się nasiliła. Münster opuścił wzrok na notes i zamilkł na chwilę.

– Jaan G. Hennan – odezwał się znowu. – Czy mogłaby mi pani powiedzieć, co pani o nim sądzi?

– Dlaczego?

– Bo panią o to proszę.

Zdawała się rozważać ten ważki argument, przyglądając się jednocześnie swoim dziesięciu paznokciom, pociągniętym lakierem w dyskretnym beżowym kolorze.

– To człowiek nie w naszym typie.

– To już wiem. Zechciałaby pani może to bliżej sprecyzować?

– Zupełnie nie w naszym typie. Natrętny i… tak, niewzbudzający zaufania. Nie robi sympatycznego wrażenia.

– Bezczelny? – spytał Münster.

– Może nie wprost. Ale nasze dziewczynki go nie lubią. A one zwykle wyczuwają coś takiego. Ma pan dzieci?

– Tak. Czy wie pani coś o przeszłości Hennana?

– Tylko tyle, że przez dziesięć lat mieszkał w Ameryce. Prowadził tam jakieś interesy.

– A jakie były relacje między nim a panią Hennan? Może coś zwróciło pani uwagę…?

Zanim odpowiedziała, zdrapała sobie coś z paznokcia małego palca.

– Ona była taka sama jak on – stwierdziła. – Pasowali do siebie… chociaż on był od niej starszy.

– Ale żadnych kłótni między nimi nie było?

Pokręciła przecząco głową.

– Raczej nie. Chociaż wcale bym się nie zdziwiła. Myśli pan, że on… że on mógł mieć coś wspólnego z jej śmiercią?

Starała się zadać to pytanie identycznym neutralnym i odpychającym tonem, jakim mówiła podczas całej rozmowy, ale w jej głosie dało się zauważyć tłumioną ciekawość.

– Nie wykluczamy takiej możliwości – odpowiedział. – Mój szef w ogóle niechętnie wyklucza jakiekolwiek możliwości.

– Ach tak? – zareagowała z ożywieniem Amelia Trotta i przez chwilę zapomniała zamknąć usta.

– Ale nic dramatycznego się nie działo, tak? – dopytał Münster. – Żadnych awantur ani nic z tych rzeczy, czego byłaby pani świadkiem przez przypadek?

Nie ulegało wątpliwości, że pani Trotta aż nazbyt chętnie potwierdziłaby jakąś choćby niewielką kłótnię u sąsiadów. Przez chwilę siedziała w milczeniu i szukała gorączkowo w pamięci, w końcu jednak jej szczere serce wzięło górę.

– Nie – oświadczyła. – Naprawdę nic takiego się nie działo. Ale… jak mówiłam, nasze domy dzieli dosyć spora odległość.

Münster pokiwał głową.

– Czy oni pili? – spytał. – To znaczy nadmiernie.

Również w tej kwestii pani Trotta nie mogła dostarczyć żadnych dramatycznych informacji. Westchnęła zatem i spojrzała na zegarek.

– Myślę… – zaczęła, lecz nagle urwała, zaskoczona nagłym olśnieniem. – Nie sądzi pan chyba? – rzuciła. – Nie sądzi pan chyba na serio, że…?

Nie zdołała nadać swojemu pytaniu ostatecznego kształtu, jego duch jednak zawisł nad blatem stołu w tym nieskazitelnie porządnym salonie. Tkwi jak plama keczupu na białym lnianym obrusie, pomyślał Münster, uznając jednocześnie, że pora opuścić to gniazdko.

– Nie mamy na razie żadnych konkretnych teorii – wyjaśnił i wstał z fotela. – Ale sprawdzenie wszelkich możliwości to część rutynowej pracy policji kryminalnej. Niewykluczone, że niedługo będę chciał zamienić kilka słów również z pani mężem. Chyba nie będzie miał nic przeciwko temu?

– Uprzedzę go – odrzekła pani Trotta uprzejmie. – Tyle że on bardzo dużo przebywa poza domem, więc będzie pan musiał umówić się wcześniej. Mąż jest pilotem.

– Wiem – powiedział Münster. – A pani kim jest z zawodu?

– Dermatologiem – wyjaśniła Amelia Trotta, prostując się. – Ale dopóki dziewczynki chodzą do szkoły, nie pracuję. One tego potrzebują.

Raczej wątpię, pomyślał Münster, próbując sobie przypomnieć, czym tak naprawdę zajmuje się dermatolog. Wydawało mu się, że skórą. Lecz równie dobrze mogły to być ryby słodkowodne albo owady.

Postanowił sprawdzić to przy okazji. Następnie podziękował gospodyni za jej życzliwość i opuścił Willę Vigali. Idąc przez ogród, stwierdził, że pani Trotta miała rację – z jej działki jasnoniebieska fasada Willi Zefir była prawie niewidoczna. Jedynie wąski pasek otynkowanej na biało wieży do skoków przeświecał przez szparę w zwartej ścianie zieleni.

Coś mi to przypomina, pomyślał i wsiadł do samochodu. Kiedy tak się zastanowić, okazuje się, że człowiek tak naprawdę niewiele widzi.

Van Veeteren wpatrywał się w złamaną wykałaczkę, którą trzymał w lewej dłoni. W prawej miał słuchawkę telefoniczną i właściwie to na nią wolałby patrzeć. Ponieważ jednak jego głowa, przynajmniej w określonych punktach, była całkowicie normalna, nie było to możliwe.

Jeśli chciał nadal słyszeć głos komisarza Sachsa. A o tym był dogłębnie przekonany.

– Co ty, u diabła, wygadujesz?! – wrzasnął. – Prywatny detektyw?!

– Verlangen. Nazywa się Maarten Verlangen. Podobno kiedyś pracował w policji – wyjaśnił Sachs.

– Guzik mnie to obchodzi, czy pracował, czy nie – rzucił Van Veeteren. – Czyli on twierdzi, że dostał zlecenie, które polegało na obserwowaniu Jaana G. Hennana?

– Dokładnie – potwierdził Sachs. – Zleciła mu to jego żona… ta, która nie żyje. Pracował w środę, czwartek i piątek w ubiegłym tygodniu… Chociaż w piątek tak nie do końca. Cholera wie, co to wszystko znaczy, ale najciekawsze jest to, że w czwartek wieczór ten Verlangen miał Hennana cały czas na oku. W restauracji. Colombine. Naprawdę nie mam pojęcia, jak to interpretować…

– Interpretować! – prychnął Van Veeteren. – Tu nie ma co interpretować. Gdzie on jest?

– Kto?

– No ten szpicel. Gdzie on teraz się podziewa?

– Hmm…

– Co?! – krzyknął Van Veeteren. – Mów głośniej!

– On… poszedł sobie. Ale ja…

– Puściłeś go? Nie wierzę!

– Mam jego nazwisko i numer telefonu. Powiedziałem, że się z nim skontaktujemy.

Van Veeteren połamał wykałaczkę na drobne kawałki i ukłuł się przy tym w kciuk.

– Aj – jęknął. – Co jeszcze mówił? Przecież musiał przynajmniej…

– Niespecjalnie dużo – przerwał mu Sachs. – Nie wie, dlaczego miał obserwować Hennana. Większość czasu przesiedział w swoim samochodzie przed jego biurem i czekał, to znaczy poza czwartkiem wieczór.

– I to zlecenie dała mu Barbara Hennan?

– Tak.

– Dlaczego?

– Przecież powiedziałem, że on nie wie.

– Nie jestem głuchy. A co on, do cholery, o tym myślał?

– Nic.

– Nic?

– Mówi, że…

– Niech to szlag! No dobrze, podaj mi jego numer telefonu, żebyśmy mogli zrobić z tym jakiś porządek.

– Oczywiście, bardzo proszę – odrzekł komisarz Sachs, po czym podyktował numer Maartena Verlangena, zarówno do domu, jak i do biura.

– Dziękuję – powiedział Van Veeteren. – To tyle. Nie mam już dla ciebie czasu.

Zaczął od numeru domowego.

Nikt nie odebrał.

Spróbował zadzwonić do pracy.

Włączyła się automatyczna sekretarka z informacją, że w biurze detektywistycznym Verlangena chwilowo nie ma nikogo, ale że przyjmowane są zlecenia najrozmaitszej natury i rzetelnie wykonywane po przystępnych cenach oraz że można zostawić wiadomość.

Van Veeteren, czekając na odpowiedni sygnał, dokładnie przemyślał swoje słowa.

– Panie Maarten Verlangen – burknął potem do słuchawki. – Jeśli życie ci drogie, postaraj się, dobrze ci radzę, skontaktować z komisarzem Van Veeterenem z kryminalnej w Maardam. Natychmiast!

Powtórzył swój numer przesadnie powoli dwa razy, po czym cisnął słuchawkę.

Siedział przez chwilę w miejscu, klnąc w duchu i oglądając swój skaleczony kciuk, podczas gdy chłodne realia zawarte w rewelacjach komisarza Sachsa niespiesznie, ale nieuchronnie tłumiły jego wściekłość.

Choćby sama informacja, że kobieta, której zwłoki obleczone w kostium kąpielowy spoczywały na dnie tego przeklętego basenu w Linden, wynajęła prywatnego detektywa zaledwie na kilka dni przed swoją śmiercią.

Prywatnego gliniarza, który miał wywęszyć, co zamierza jej mąż. Ten cholerny Jaan G. Hennan!

Van Veeteren wyciągnął papierosa i go zapalił. Co to wszystko ma, psiakrew, znaczyć? Czy z tego wynika, że ona… musiała coś przeczuwać? Tak czy nie? No, zadzwoń wreszcie, ty zasrany szpiclu!

Obrzucił spojrzeniem milczący telefon. Uzmysłowił sobie, że minęło zaledwie kilka minut od chwili, kiedy nagrał wiadomość, i że trudno oczekiwać, by Verlangen zjawił się w swoim biurze z taką wzorową punktualnością. Zaciągnął się głęboko papierosem i zerknął na zegarek.

Wpół do trzeciej. Powinien zbierać się na umówiony mecz badmintona z Münsterem. Zdusił niedopałek, wstał i wyjął z szafy torbę z rakietą.

Miej się na baczności, inspektorze, pomyślał. Dzisiaj nie będzie litości.

Jadąc na dół windą, doszedł do wniosku, że chyba wie, kim jest Maarten Verlangen i dlaczego odszedł z policji.

11

Po opuszczeniu komisariatu policji w Linden Verlangena ogarnęły trzy mniej lub bardziej sprzeczne uczucia.

Po pierwsze, dobrze było pozbyć się tej beznadziejnej sprawy Hennana. Minął dokładnie tydzień od dnia, kiedy piękna Amerykanka pojawiła się w jego biurze; teraz ona nie żyje i wyjaśnienie, co tak naprawdę się stało, to zadanie policji. A nie Maartena Baudewijna Verlangena.

Po drugie, czuł się wewnętrznie pusty. Jakby w czymś zawiódł; nie do końca wiedział w czym, nie potrafił jednak uwolnić się od tego doznania. Jeśli prywatny detektyw ma jakąś moralną rolę do spełnienia w społeczeństwie, to chyba właśnie taką, że powinien wkraczać i zaprowadzać porządek tam, gdzie zawodzi policja. Przynajmniej on tak usiłował uzasadniać swoją egzystencję za każdym razem, gdy musiał doprowadzić się do pionu.

Teoretycznie. Życie jest, jakie jest, i Maarten Verlangen doskonale wiedział, jak ważne jest odpowiednie skalibrowanie własnych motywów działania, aby móc wytrzymać swoją małość. Pod tym względem nie był ani lepszy, ani gorszy niż tak zwany przeciętny przyzwoity obywatel.

Choć musiał przyznać, że w przypadku Barbary Hennan trochę wypadł z roli. Ta kobieta przyszła do niego z prośbą o pomoc, a on nic nie zrobił. Teraz ona nie żyje, a on zwalił cały problem na barki policji. Niezależnie od wszystkiego nie było to honorowe zachowanie.

Mam to gdzieś, pomyślał.

Trzecie uczucie było trywialnej, powszedniej natury. Chciało mu się pić. Wręcz szatańsko tęsknił za dużym piwem, dlatego zanim ruszył samochodem z powrotem do Maardam, wstąpił do baru U Henry’ego i postarał się o zbilansowanie przynajmniej tej nierównowagi.

Zawsze coś, pomyślał. Po kolei.

Dyrektor Kooperdijk ze spółki ubezpieczeniowej F/B Trustor przypominał małego byka.

Przypominał także – i to niemal do złudzenia – byłego teścia Verlangena. Dlatego detektyw zawsze czuł się niekomfortowo, kiedy próbował sprostać sile jego stalowoniebieskich oczu. Cała postać tego mężczyzny emanowała energią tak intensywną, że wręcz bliską eksplozji. Toteż nic dziwnego, że od czasu do czasu dyrektor musiał dać jej upust w wybuchach agresji i szyderstwach. To swego rodzaju wentyl bezpieczeństwa, oceniał Verlangen. Aby nie doszło do przegrzania. Identycznie było z ojcem Marty, tym wrzącym wulkanem. Po rozwodzie wręcz odczuł ulgę, że wreszcie oszczędzone mu będą konfrontacje – i mało subtelne aluzje dotyczące jego niedoskonałości – związane z obowiązkowymi comiesięcznymi niedzielnymi obiadami w ogromnej willi w Loewingen.

Zawsze coś.

Mimo to spojrzenie jak z pistoletu maszynowego rzucone znad biurka dyrektora Kooperdijka w luksusowym gabinecie przy Keymer Plejn zawsze budziło tamto wspomnienie.

Teraz też. Było wpół do trzeciej po południu; Verlangen spóźnił się piętnaście minut i zrzucił winę na kłopoty z parkowaniem w centrum, ponieważ przyznanie się, że to piwo U Henry’ego stało się przyczyną jego niepunktualności, byłoby złą taktyką.

– Proszę usiąść – powiedział Kooperdijk. – Mamy problem.

Verlangen usiadł na niskim krześle naprzeciwko biurka. Krzesło dyrektora było o co najmniej piętnaście centymetrów wyższe, oczywiście nie przez przypadek.

– Problem? – zdziwił się Verlangen i włożył do ust dwie pastylki do ssania. – Co za problem?

– Mówiąc dokładnie – dwa – skorygował Kooperdijk.

– To znaczy?

– Pierwszy dotyczy pańskich usług.

– Moich usług?

– Tak, pańskich tak zwanych usług na naszą rzecz. Zaczynamy się zastanawiać nad naszymi wspólnymi ustaleniami. W sumie to wszystko pozostawia trochę do życzenia.

– Moim zdaniem raczej powinniście być zadowoleni – powiedział Verlangen.

– Można by o tym dyskutować.

– Nie bardzo rozumiem – przyznał Verlangen. Do rzeczy, ty mała gnido, pomyślał.

– Domyślam się i nie dziwię, że pan może być zadowolony – kontynuował Kooperdijk, splótłszy dłonie przed sobą na blacie biurka. – My jednak niekoniecznie. Nie we wszystkich sprawach.

– Na przykład? – spytał Verlangen.

– Sprawa Westergaade – powiedział Kooperdijk. – Nieszczególnie udana. A sprawa tej kancelarii adwokackiej. Zupełnie do niczego.

Verlangen zamyślił się.

– Trudno oczekiwać, żebym wytropił gdzieś coś, gdzie nie ma nic do wytropienia – rzekł.

– Doprawdy? To niemożliwe? – spytał dyrektor z kamienną twarzą. – O tym też można by dyskutować. Oprócz tego chodzi o pańskie życie prywatne.

– Co takiego? – rzucił Verlangen, usiłując wyprostować się chociaż na tyle, aby na wysokości oczu mieć blat stołu. – Moje prywatne…?

Kooperdijk pochylił się do przodu, opierając łokcie na biurku.

– Pani Donck, jedna z naszych śledczych, widziała pana w Oldener Maas dwa tygodnie temu. Nie przyniosło to panu chluby.

Verlangen milczał.

– Powiedziała, że był pan w sztok pijany. I podobno dobierał się pan do jej koleżanki w barze.

A czy nie po to kobiety przesiadują w barach? – pomyślał Verlangen i opadł do tyłu na oparcie krzesła. Żeby się do nich dobierać?

– To musiała być jakaś pomyłka – oświadczył.

– Z pewnością – zgodził się Kooperdijk. – Pytanie tylko czyja?

Verlangen na sekundę przymknął oczy, zastanawiając się, czy nie powinien wstać i wyjść. Nagle zapragnął znaleźć się na jakiejś greckiej wyspie. Tylko może nie na Krecie, bo miał dość Minotaurów.

– Rozumiem – rzekł. – To się już więcej nie powtórzy.

– Prawdopodobnie – odparł Kooperdijk. – No więc, tak czy owak, nie jesteśmy pewni, czy nadal będziemy chcieli korzystać z pańskich usług. Czy ma pan coś do dodania w tej kwestii?

– Nie – odpowiedział Verlangen.

– To znaczy jeśli nie zauważymy poprawy pod jakimkolwiek względem. Bo to naturalnie zmieniłoby postać rzeczy.

– Mam nadzieję – odezwał się Verlangen.

– Jak wspomniałem, mamy jeszcze jeden mały problem.

– No właśnie.

– A właściwie duży problem.

– Czyli?

– Gdyby zdołał pan wykazać się w tej sprawie większą skutecznością, z pewnością chociaż częściowo rzuciłoby to inne światło na pańskie położenie.

Verlangen odchrząknął. Ponieważ w gabinecie dyrektora Kooperdijka nie wolno było palić, wsunął sobie do ust kolejne dwie pastylki do ssania.

– Wobec tego słucham – rzucił z optymizmem. – Co to za duży problem?

Dyrektor otworzył czerwoną teczkę i wyjął jakiś papier. Następnie powolnym ruchem włożył na nos okulary do czytania, które nieco złagodziły jego byczą fizjonomię.

– Hmm – bąknął. – Chodzi o ubezpieczenie na życie. Które może okazać się dosyć kosztowne, jeśli nie potasujemy odpowiednio kart.

Verlangen czekał.

– Mówiąc dokładnie: jeden i dwie dziesiąte miliona guldenów.

– Jeden i…?

… dwie dziesiąte, tak. Masa pieniędzy. Cholerna masa. I tu jest pies pogrzebany, cytując sceptycznego mówcę. Prawdopodobnie piekielnie duży pies.

– To znaczy? – spytał Verlangen. – Oczywiście jestem gotów zrobić, co w mojej mocy. O co dokładnie chodzi?

Kooperdijk zdjął okulary.

– Sprawa nie wygląda dobrze – zaczął dyrektor. – Powiedziałbym nawet, że wygląda całkiem źle. Miesiąc temu podpisaliśmy umowę na życie na rzecz pewnej osoby. Pierwsza rata została wpłacona jak należy, a teraz okazuje się, że ta osoba nie żyje.

– Nie żyje? – spytał Verlangen.

– Nie żyje – potwierdził Kooperdijk i wyczyścił sobie nos w kraciastą chustkę, którą wyciągnął z kieszeni spodni. – Opuściła ziemski padół. Dokończyła żywota. Przeszła do wieczności. Co pan sobie życzy.

– Rozumiem – potaknął Verlangen.

– F/B Trustor nigdy nie bał się ryzyka – stwierdził dyrektor, przenosząc wzrok na rząd dyplomów wiszących na przeciwległej ścianie. – Zawierał umowy, na które inne spółki się nie decydowały. Wysoki czynnik ryzyka – odpowiednie do tego premie. Od niemal trzydziestu lat nasza renoma była niezachwiana…

Jeśli zacznie mi tu teraz opowiadać o psie śpiewaczki operowej, zapalę papierosa i wyjdę, postanowił w duchu Verlangen.

– …naturalnie nie muszę panu tego wszystkiego mówić. Istnieją jednak pewne granice, ale bywają klienci, którzy jeśli mogą, nie omieszkają wykorzystać naszej wspaniałomyślnej postawy. Historia, którą mam na myśli, należy niewątpliwie do tej kategorii. Nazwisko osoby ubezpieczonej brzmi Barbara Hennan. Pewnie czytał pan o niej w gazetach?

Serce Verlangena zatrzymało się nagle.

– Bar…? – wykrztusił.

– Barbara Hennan, tak. Zmarła w ubiegłym tygodniu. Cała suma ubezpieczenia – jeśli nie zdołamy temu zapobiec – przypadnie jej mężowi, niejakiemu Jaanowi G. Hennanowi. Milion przecinek dwa.

Verlangen połknął pastylki, które jeszcze miał w ustach. Jego serce znowu zaczęło bić.

– Co panu jest? – spytał Kooperdijk.

– Mnie? Nic – odpowiedział Verlangen. – To tylko lekki zawrót głowy.

– Zawrót głowy? Przecież pan siedzi – zdziwił się dyrektor. – Ile pan ma lat?

Verlangen znowu spróbował wyprężyć się na krześle.

– Niedawno złapała mnie grypa – wyjaśnił. – Nic poważnego, nie ma o czym mówić. A więc He… Hennan, powiada pan?

To chyba mi się śni, pomyślał, nie odważył się jednak uszczypnąć w ramię, czując na sobie czujne bycze spojrzenie Kooperdijka.

– Tak, Hennan. Na kilometr czuć tu szwindlem, pojąłby to każdy osioł. À propos osła, sprawę bada policja, tyle że oni uważają to chyba za nieszczęśliwy wypadek.

– Naprawdę? – spytał Verlangen. – A jakie były warunki? Mam na myśli warunki wypłacenia kwoty polisy.

– Śmierć naturalna. Do niej zaliczają się niestety również wypadki. Jeśli ktoś pomógł jej przenieść się na tamten świat albo jeśli ona zrobiła to sama, wtedy wyjdziemy z tego obronną ręką. Śmiertelne pobicie, morderstwo, samobójstwo – wszystko jedno. Musimy skierować ten wózek w taką stronę.

Skierować wózek w taką stronę? – powtórzył w duchu Verlangen. On chyba zwariował.

– Rozumie pan w czym rzecz? – chciał się upewnić Kooperdijk, mrugając porozumiewawczo do swojego gościa.

Verlangen nie odpowiedział. Zrozumieć zrozumiałem, ty nędzny wymoczku. Ale nie potrafię pojąć.

Cholera, nie potrafię.

– Krotowsky wprowadzi pana w szczegóły sprawy – rzekł Kooperdijk. – Jeśli się pan postara wyświadczyć nam tę drobną przysługę, my z naszej strony zapomnimy o tamtych wszystkich starych historiach. Nie muszę chyba panu mówić, że w tej sytuacji koszty nie są istotne.

Verlangen katapultował się z krzesła na równe nogi i w tym momencie rzeczywiście zakręciło mu się w głowie.

– Mam teraz iść do Krotowsky’ego czy…?

– Natychmiast – potwierdził Kooperdijk.

Inspektor Münster w pojedynku w badmintona przeciwko Van Veeterenowi wygrał wszystkie cztery sety. Jak zwykle. Jedynie na samym początku walka przez chwilę była w miarę wyrównana, ale od stanu 5:5 przeszedł przez 9:6 i 12:8 do zwycięskiego 15:11. Pozostałe sety przypominały zwycięskie wyprawy zdobywcze: 15:6, 15:8 i 15:4.

– To przez to łamanie w krzyżu – podsumował komisarz w drodze pod prysznic. – Ono mnie hamuje, ale w przyszłym tygodniu zrobię z ciebie miazgę.

– Czas pokaże – odpowiedział Münster.

– Poza tym mam ciągle w głowie tę historię Hennana – ciągnął dalej Van Veeteren. – Po prostu nie mogę jej rozgryźć. Gdybym był bystrym inspektorem, skorzystałbym z okazji i pokazał, na co mnie stać.

– Wiadomość odebrana – rzekł Münster.

Już w samochodzie, gdy jechali do hali sportowej, został poinformowany o nowych okolicznościach w sprawie. O tym monstrum, prywatnym szpiclu, jak był łaskaw nazwać go komisarz. Wspomniał także, że wie, kim jest Maarten Verlangen – jednym z funkcjonariuszy policji, którzy ogólnie rzecz biorąc, nie potrafią odróżnić zła od dobra, a potem odchodzą ze służby z podkulonym ogonem, mając przed sobą niepewną przyszłość. Tak to mniej więcej wyglądało w jego przypadku. Jakieś pięć czy sześć lat temu. Jeśli pamięć komisarza nie myli.

Münsterowi nie pozostało nic innego, jak się z nim zgodzić. To rzeczywiście dziwna historia. Zaczął zastanawiać się nad tym, kiedy wyrzucił Van Veeterena przy parku Randera i w sznurze samochodów ruszył dalej w stronę swojego domu na przedmieściu.

Jeżeli Barbara Hennan faktycznie wynajęła prywatnego detektywa, żeby pilnować swojego męża, to coś musiało być na rzeczy. Tylko co? – zadał sobie pytanie Münster. No właśnie. Może czuła, że na coś się zanosi. Chyba tak, no bo co innego? Może się bała, że mąż knuje przeciwko niej. Tak czy siak, Verlangen powinien mieć jakieś informacje na ten temat.

Komisarz wciąż o tym myślał. A Münster zdążył się już nauczyć, że przeczuć Van Veeterena i intuicyjnych hipotez nie należy lekceważyć. Trzy lata temu – kiedy dopiero co przeszedł do kryminalnej – nie potrafił nie irytować się na różne cudaczne pomysły komisarza, z czasem jednak jego sceptycyzm przerodził się w szacunek.

Szacunek i mimowolny podziw.

Że on prawie nigdy się nie myli. W dochodzeniu za dochodzeniem Van Veeterenowi wciąż udawało się – z wręcz lunatyczną pewnością – pójść właściwym tropem. Zawsze wybierał właściwą osobę do ponownego przesłuchania albo zalecał bardziej szczegółowe sprawdzenie, co pan X albo pani Y czy panna Z robili w środowy wieczór tydzień wcześniej. I to wszystko w chaosie informacji i dezinformacji, jakie gromadziły się w każdej sprawie w mgnieniu oka.

To się nazywa intuicja. Nie można było zaprzeczyć, że Van Veeteren ma tę kontrowersyjną, lecz niezwykle cenioną właściwość. I to bardzo rozwiniętą.

I trzeba też przyznać, rozmyślał dalej Münster, skręcając z głównej drogi i lądując między autobusem a samochodem wiozącym ryby, że w tej sprawie także mógł mieć nosa.

Jeśli on uważa, że to podejrzany G kryje się za śmiercią swojej żony, to prawdopodobnie tak było. W taki czy inny sposób.

Pytanie tylko jak? Jak do tego doprowadził? Wymknął się z knajpy na tak długo, na ile było trzeba? Czy to realne pod względem czasowym? Czy miał pomocnika?

Ostatni wariant wydawał się bardziej prawdopodobny. Płatny morderca? Ale to raczej nietypowe rozwiązanie, bardzo nietypowe poza strukturami tak zwanej przestępczości zorganizowanej, a do nich małżeństwo Hennanów chyba nie należało? Czy może jednak?

I jak do tego doprowadzić, żeby przyprzeć go do muru?

Pytań nie brakuje, stwierdził inspektor, parkując samochód przed swoim segmentem.

Jest ich sporo i chyba jeszcze za wcześnie, żeby na którekolwiek znaleźć odpowiedź, uznał. A przynajmniej dopóki się nie dowiedzą, co więcej ma do powiedzenia prywatny detektyw i były gliniarz Verlangen. I co znajdą w informacjach o Hennanie, które komisarz ściąga z USA.

Stara, dobra reguła mówi, że niemądrze jest spekulować za wcześnie. Lepiej poświęcić czas żonie i dzieciom.

To była rzeczywiście mądra reguła, zwłaszcza jeśli żona ma na imię Synn i jest najbardziej atrakcyjną kobietą na ziemi. A syn, który nazywa się Bart, zaraz ze śmiechem wybiegnie mu naprzeciw, on zaś podrzuci go tak wysoko, że radosnym krzykom nie będzie końca.

Boże drogi, pomyślał Münster. Jestem, do cholery, najszczęśliwszym gliniarzem w całym mieście. Jak to możliwe, że czasami o tym zapominam?

Kilka minut po północy, gdy już przestali się kochać, opowiedział całą historię Synn i spytał, co ona o tym sądzi. Leżąc z głową opartą na jego ramieniu, z twarzą tuż przy jego uchu, zastanowiła się chwilę.

– Nigdy w życiu nie rzuciłabym się z wieży do skoków w ciemności – szepnęła. – Przenigdy.

– Dokładnie tak samo pomyślałem – powiedział. – Śpijmy już.

12

W środę rano komisarz Van Veeteren pokłócił się z żoną. Nie do końca wiadomo, o co poszło. Chyba oboje mówili o dwóch różnych rzeczach. Tak czy owak, ostatnie słowo miała Renate, nawet uderzyła dłonią w stół i oświadczyła, że nic dziwnego, iż Erich jest taki, jaki jest, skoro ma takiego ojca.

Van Veeteren chciał już odpowiedzieć, że wartościowe geny i wspaniałe cechy matki powinny chyba skompensować wszelkie braki, a przynajmniej w pewnym stopniu, lecz ona wtedy już wyszła z kuchni. Siedząc potem nad zadaniem szachowym w „Allgemejne”, zastanowił się po raz kolejny, dlaczego nie przetną tego wrzodu raz na zawsze i się nie rozstaną – oraz jaki wpływ miałby taki krok na ich nieudanego syna.

Doszedł do wniosku, że chyba już gorzej być nie może. Człowiek wie, co ma, ale nigdy nie wiadomo, co go spotka.

Mała scysja przy śniadaniu miała jednak pewną dobrą stronę, uznał Van Veeteren, znalazłszy się w promieniach słońca na Wimmerstraat. Wyparła na chwilę z jego świadomości sprawę G, co bardzo mu się przydało. Nie był bowiem przyzwyczajony, aby sprawy, które prowadzi, bez przerwy się w nim kotłowały, a w przypadku Hennana na razie nie trwało nawet żadne dochodzenie. Ta sprawa, jeśli w ogóle można tu mówić o sprawie, znajdowała się nadal na biurku komisarza Sachsa w Linden. Policja kryminalna w Maardam została do niej włączona w funkcji niejako konsultacyjnej i na razie jej nie przejęła.

Jeszcze nie? – powtórzył w myślach i zatrzymał się na kładce dla pieszych nad Wimmergraacht, aby zapalić papierosa. Jak to? Jeśli to tylko kwestia czasu, to nie ma powodu, żeby zwlekać.

A już na pewno nie ma powodu, żebym leżał po nocach i łamał sobie nad nią głowę.

Niech to szlag!

Poprzedniego wieczoru udało mu się w końcu złapać prywatnego detektywa. Ale wczoraj Van Veeteren zadowolił się jedynie potwierdzeniem informacji usłyszanych od komisarza Sachsa i umówił się z Verlangenem na spotkanie u siebie na komendzie.

Dzisiaj rano. Dokładnie za pół godziny, stwierdził, gdy przechodząc obok kościoła Keymer, rzucił okiem na ogromną bladożółtą tarczę zegara.

To powinno co nieco wyjaśnić. Van Veeteren liczył na to, że Verlangen dostarczy mu przynajmniej tyle mięsa, że będzie mógł zdecydować, czy przejmie to śledztwo, czy nie. Czy w ogóle się opłaci wszcząć wstępne dochodzenie z przeklętym G w roli głównej i w końcu ruszyć energicznie do przodu.

Chociaż cała ta sprawa jest dziwna. Wyjątkowo dziwna. Zarówno sam sposób, w jaki Barbara Hennan pożegnała się z życiem, jak i podejrzana rola owego prywatnego tropiciela. Zastanawiał się też, jak on podchodziłby do tej sytuacji i jak by się zachowywał, gdyby chodziło o kogoś innego, a nie o G.

Doszedł do wniosku, że pewnie mniej by się angażował i dzięki temu oszczędziłby sobie irytacji. Ale ów osobisty aspekt nie oznacza chyba, że padł ofiarą wątpliwych uprzedzeń i stracił jasność widzenia? Znajomość ludzi stanowi oczywiście korzystny czynnik w pracy śledczej. Pod warunkiem że umie się właściwie ją wykorzystać, utrzymać ją, by tak rzec, na odpowiedni dystans.

Postanowił, że postara się pamiętać o tym niezbędnym dystansie. Zatrzymał się na chwilę przed księgarnią Kooners i spojrzawszy spod przymrużonych powiek na bezchmurne niebo, ściągnął marynarkę. Słońce grzało coraz mocniej, a Keymer Plejn zaczęły zapełniać tłumy turystów. Stojąc chwilę, obserwował kolorowy plac. Nieodłączny południowoamerykański zespół muzyczny rozstawiał swoje instrumenty przed Kellner’s, mimo że dochodziło dopiero wpół do dziesiątej, dwie dwunastolatki biegły przez rynek z lodami w ręku, a przy stolikach ulicznych kawiarenek siedziały już siwowłose damy i brzuchaci panowie i pili swoje śniadanie.

Lato, pomyślał. Wygląda na to, że w tym roku też będzie. Do diabła!

Choć prywatny detektyw Verlangen spóźnił się dziesięć minut, nie zdążył ogolić się tego ranka. Prawdopodobnie poprzedniego dnia też nie, stwierdził Van Veeteren, patrząc na niego i pytając, czy napije się kawy.

Oczywiście. Komisarz domyślił się, że jego gość zdążył tylko wypić piwo na śniadanie, zamówił więc przez pannę Katz z recepcji także kilka kanapek z szynką.

– Dziękuję – powiedział Verlangen. – Obudziłem się trochę późno. Czasami człowiek po prostu nie może zmrużyć oka.

Komisarz zauważył, że detektyw wygląda na dosyć zapuszczonego. Miał na sobie spraną bawełnianą koszulę z krótkimi rękawami, przy której brakowało jednego guzika. Wytarte czarne dżinsy i schodzone sandały. Worki pod oczami i tłuste kruczoczarne włosy, którym już dawno przydałoby się przycięcie albo wręcz usunięcie do gołej skóry.

Życie Maartena Verlangena w ciągu pięciu lat, jakie minęły od jego odejścia ze służby, ewidentnie nie było sielanką. Co prawda Van Veeteren nie spodziewał się niczego takiego, mimo wszystko ogarnęło go jednak lekkie współczucie dla tego zmarnowanego faceta, który teraz niespokojnie rozglądał się dookoła i wyraźnie chciał zapalić.

– Mogę zakurzyć?

– Proszę – powiedział Van Veeteren. – Za chwilę będzie kawa i kanapki.

Verlangen zaciągnął się głęboko papierosem.

– Nie mogłem dziś w ogóle spać –wyjaśnił. – To cholernie pokręcona historia ta sprawa pani Hennan.

– Dlaczego nie odezwałeś się do nas wcześniej? – spytał Van Veeteren. – Minął już prawie tydzień.

– Przepraszam – powiedział. – Ale zorientowałem się, co się stało, dopiero w ostatni poniedziałek… czyli przedwczoraj. Nie myśl tylko, że próbuję się wam odpłacić za to, co stało się pięć lat temu. Nic z tych rzeczy. To była moja wina i wyciągnąłem z tego odpowiednią lekcję.

– Znam tamtą historię – oznajmił komisarz. – Czasami człowiek ląduje w sytuacji, z którą nie potrafi sobie poradzić. Ty poniosłeś konsekwencje i jeśli o mnie chodzi, to nie mam z tym problemu.

Verlangen popatrzył na niego przez kilka sekund lekko błyszczącymi oczami.

– Dzięki – powtórzył. – No cóż, jest, jak jest. Jeśli chodzi o tego Hennana, możesz mi wierzyć, że stoimy po tej samej stronie. To wyjątkowo nieprzyjemny drań i nic by mnie bardziej nie ucieszyło, niż gdyby udało się go znowu przymknąć.

Van Veeteren pokiwał głową.

– O ile jestem dobrze poinformowany, ostatnio to chyba ty go przymknąłeś?

– Zgadza się – potwierdził Verlangen. – Ja z kolegą. Dostał dwa i pół roku, a zasłużył na co najmniej dwa razy tyle.

– Też tak myślę. Ale czasami trzeba być wdzięcznym za to, co się ma.

– Tego też się nauczyłem – przyznał Verlangen i pozwolił sobie na krzywy uśmiech. – Przez ostatnie lata. To co, podsumujemy teraz przebieg wydarzeń? Mam też wspaniałą nowinę, ale może ją zostawimy na koniec.

– Jakąś nową informację? – dopytał Van Veeteren. – Dotyczącą Hennana?

– Prawdziwą bombę – dodał Verlangen. – Niewykluczone, że będziesz potrzebować wsparcia. Ale od początku…

Komisarz uruchomił magnetofon, lecz niemal natychmiast go wyłączył, ponieważ rozległo się pukanie do drzwi i do środka weszła panna Katz z kawą i tacą z kanapkami. Verlangen odczekał, aż opuści pokój, ugryzł dwa kęsy, popił je łykiem kawy i zaczął.

Zajęło im to pół godziny – dodatkowe pytania komisarza, doprecyzowania i powtórzenia, zwłaszcza gdy Verlangen dotarł do czwartkowego wieczoru w Colombine. Kiedy już Van Veeteren zdawał się być usatysfakcjonowany, przyszła pora na zapowiedzianą bombę.

– F/B Trustor – znana jest panu komisarzowi ta firma?

– Spółka ubezpieczeniowa.

– Zgadza się. Trochę z nimi współpracuję… a właściwie współpracowałem. Wczoraj po południu zostałem wezwany do dyrektora. Właściwie z dwóch powodów. Po pierwsze, chcieli mi dać kopniaka, bo nie są zadowoleni z efektów mojej pracy, a po drugie, dali mi jednocześnie szansę zrehabilitowania się… można tak powiedzieć. Domyślasz się, o co może chodzić?

Komisarz pokręcił głową. Skąd, u diabła, miałby to wiedzieć?

– O Jaana G. Hennana.

– O Hennana?

– Tak jest. Tego samego. Sprawa ma się tak, że miesiąc temu G zawarł polisę ubezpieczeniową na życie na rzecz swojej żony. Jeśli się okaże, że umarła śmiercią naturalną, on skasuje milion dwieście tysięcy.

– Co takiego? – rzucił Van Veeteren.

– Milion dwieście tysięcy guldenów. I co ty na to?

Van Veeteren wpatrywał się w Verlangena.

– Milion…

– …dwieście tysięcy. To po prostu w głowie się nie mieści. Trudno o lepszy motyw, żeby pozbyć się małżonki. Jaan G. Hennan miał istotny powód, żeby pozbyć się jej naturalną drogą.

Van Veeteren uzmysłowił sobie, że siedzi z rozdziawionymi ustami. Zamknął je zatem i powoli pokręcił głową.

– To jest przecież… – odezwał się wreszcie. – I ty wczoraj wieczorem nie pisnąłeś mi o tym ani słówkiem przez telefon? Dlaczego, do jasnej cholery…?

– Przecież sam powiedziałeś, że lepiej będzie porozmawiać w cztery oczy. Poza tym potrzebowałem trochę czasu, żeby się zastanowić.

– Po co? Zastanowić się nad czym?

Przez chwilę Verlangen sprawiał wrażenie nieco zakłopotanego.

– Nad swoją rolą oczywiście. W stosunku do Trustora. No bo jeśli usadzę Hennana sam osobiście, na jakiś czas będę miał zapewnione utrzymanie… jeśli rozumiesz, co mam na myśli. Ale potem doszedłem do wniosku, że moglibyśmy działać wspólnie, ręka w rękę.

– A niech to szlag – wyrwało się komisarzowi. – Mówisz jak bystry amerykański detektyw z lat czterdziestych.

– Taki zawód – powiedział Verlangen. – Wybacz. W każdym razie teraz wiesz już tyle, ile ja wiem. Miło, że mogłem znowu wpaść tu do was.

– Domyślam się – odrzekł Van Veeteren. – Podejrzewam, że to nie jest ostatni raz.

– Też tak sądzę. Faktem jest, że dosyć mi zależy, żeby usadzić tego bydlaka. Muszę przyznać… tak całkiem szczerze, że ta kreatura mnie przeraża.

Mnie też, przyznał w duchu Van Veeteren.

Po rozmowie z Maartenem Verlangenem komisarz zjechał do podziemi komendy i przez godzinę siedział w saunie. Prawdopodobnie również w tym przypadku chodziło o pewien wariant reguły Borkmanna.

Jeżeli czujesz, że myśli i wola działania rozsadzają ci głowę, wyłącz się na chwilę i wycisz, poinstruował go dwadzieścia lat temu Borkmann. Niezwykle rzadko się zdarza, aby pośpiech szedł w parze z rozsądkiem i jasnością umysłu. Gdy zatem siedział spokojnie na drewnianej ławce i dumał, mimo wszystko niewiele mu się rozjaśniło. Może jedynie doszedł do wniosku, że wspomniana reguła w wyjątkowo dużej mierze odnosi się do tego właśnie przypadku.

Pośpiech to ostatnia rzecz, jakiej teraz potrzebował, uznał, kiedy zaczął porządnie się pocić. Jeśli G – w taki czy inny sposób – pozbawił żonę życia, zrobił to, aby dobrać się do pieniędzy z ubezpieczenia – milion dwieście tysięcy guldenów! Swoją drogą komisarz chętnie przyjrzałby się bliżej zwojom mózgowym i rozsądkowi szanownych państwa z F/B Trustor.

Nie ulegało wątpliwości, że dopóki będzie trwało policyjne śledztwo, nie wysupłają ani jednego guldena. To było jasne jak słońce. Jaan G. Hennan nic też nie zyska, jeśli spróbuje uciec albo się gdzieś ukryć. Towarzystwa ubezpieczeniowe nie są raczej znane z tego, żeby z własnej woli szukały swoich klientów i dopraszały się o to, żeby wypłacić im pieniądze.

Van Veeteren polał wodą rozgrzane kamienie, wywołując obłok pary gorącej na granicy wytrzymałości.

Jedyne, co G mógł zrobić w tej sytuacji, to czekać. Czekać, aż młyny sprawiedliwości we właściwym im powolnym tempie dokonają swego. Innymi słowy, policja i prokuratura muszą zadbać o to, aby otwarto dochodzenie wstępne, a resztę zostawić czasowi. A G będzie się wtedy pocił i łamał sobie głowę. Dwa miesiące to standardowy termin przewidziany przepisami, lecz jeśli tylko zajdzie taka potrzeba, prokurator na pewno da się przekonać do wydłużenia go o miesiąc albo o kilka.

To znaczy, gdyby nic nie znaleziono, trzeba się jednak, do jasnej cholery, odpowiednio postarać i mimo wszystko coś znaleźć. Przeciw tak wyjątkowo niesympatycznemu typowi na pewno znajdzie się wystarczająco dużo mocnych dowodów! Przeciwko mordercy Jaanowi G. Hennanowi!

W tym celu należało zmobilizować wszelkie dostępne zasoby.

Wylał kolejną chochlę wody na kamienie i nagle przed jego wewnętrznym okiem ukazał się obraz jakiegoś zwierzęcia. Coś w rodzaju mentalnej – czy raczej psychofizycznej? – hybrydy smoka i sfinksa, na ile był w stanie rozpoznać. Zło tryskało jej niczym rozżarzona lawa z oczu i pyska, a on sam, nieustraszony i nieprzekupny komisarz Van Veeteren, niczym… niczym szlachetny rycerz światła i dobra spiął swojego białego rumaka ostrogami, wysunął do przodu długie ramię sprawiedliwości jak lancę albo błyszczący miecz…

Zaczęło mu migotać przed oczami, więc na uginających się nogach wytoczył się z sauny. Boże drogi! – pomyślał. Po jakie licho jeszcze dodatkowo przegrzewać mózg?

Przed spotkaniem z szefem policji Hillerem ustalił z Münsterem kierunki działania. Nie było to szczególnie skomplikowane; inspektor, notując, doszedł na koniec do wniosku, że ich najbliższe prace powinny przebiegać w sześciu różnych kierunkach. Przynajmniej na początku.

Przede wszystkim trzeba gruntownie przeczesać Willę Zefir. Z technikami, ludźmi od zabezpieczania śladów i z całym ich arsenałem. Wprawdzie G miał całe lata świetlne na to, by pousuwać co trzeba, mimo to nie wolno niczego pozostawić przypadkowi…

Po drugie, należy ustalić najdokładniej, jak się da, co Barbara Hennan robiła po kolei w tamten tragiczny piątek. Czy rzeczywiście pojechała do Aarlach? Jeśli tak, jak spędziła tam czas? Kiedy wróciła do Linden? Dlaczego wypiła tyle alkoholu? I tak dalej. Znaków zapytania było co niemiara, a jeśli uda się wyjaśnić chociaż kilka, to i tak będzie dobrze.

Po trzecie, niezbędne są informacje o przeszłości pary w USA. Na razie będą musieli zadowolić się materiałem, który już został zamówiony i który prawdopodobnie przyjdzie jeszcze dzisiaj albo jutro. Na jego podstawie będzie można zdecydować, czy warto iść dalej tym tropem.

Po czwarte, trzeba przyjrzeć się bliżej kręgowi znajomych Jaana G. Hennana. Czym się zajmował po swoim powrocie do kraju? Jakie nawiązał kontakty? Czy są jeszcze jacyś jego przyjaciele i znajomi z lat siedemdziesiątych… i czy małżeństwo Hennanów faktycznie nie spotykało się z nikim poza sąsiadami, z którymi w gruncie rzeczy nie mieli wiele wspólnego?

Po piąte, warto by było – na co szczególnie nalegał Münster – podtrzymać kontakt z prywatnym detektywem Verlangenem. Może w rozmowie z komisarzem zapomniał o jakimś szczególe? Może mógłby okazać się pomocny także pod innym względem? Jak sam zauważył, i on, i oni znajdują się w tej sprawie w najwyższym stopniu po tej samej stronie; Verlangen miał osobisty interes w tym, aby przygwoździć Hennana, i byłoby marnotrawstwem, gdyby nie wykorzystali tej okoliczności. W taki czy inny sposób. Nawet jeśli chodziło o tak podupadłego prywatnego detektywa, z jakim mieli do czynienia.

Komisarz przez kilka sekund zastanowił się nad argumentacją Münstera w tym punkcie. Potem bąknął coś pod nosem i wyraził zgodę. W końcu co nam szkodzi, powiedział.

Po szóste – i ostatnie – jest niezwykle ważne, aby zadać decydujący cios w samo serce. Z maksymalną precyzją.

Przesłuchanie Jaana G. Hennana. Tu nie wolno było popełnić żadnego błędu. Już podczas wcześniej przeprowadzonej rozmowy Van Veeteren wyczuł przyszłą próbę sił, a G nie był oczywiście na tyle naiwny, żeby nie wiedzieć, co go czeka. Musiał być tego świadomy, co do tego komisarz nie miał wątpliwości.

Żadnych białych rękawiczek. Żadnych idiotycznych względów i bawienia się w ciuciubabkę. Van Veeteren wiedział, że Jaan G. Hennan jest winny, a Hennan wiedział, że on wie.

Trudno o bardziej jednoznaczną sytuację.

Albo o trudniejszą.

Ponieważ nie było specjalnej presji czasu, Münster i Van Veeteren zgodzili się co do tego, żeby pierwszą ważną konfrontację przesunąć jeszcze o kilka dni. Lepiej, żeby technicy zbadali wszystko dokładnie. Lepiej, żeby G czekał i łamał sobie głowę. Komisarz zdecydował się wstępnie na piątek wieczór, zostały więc jeszcze dwie doby. Jeśli istnieje możliwość wyboru, zawsze korzystniej jest wkroczyć o najmniej spodziewanej porze dnia.

Tak naprawdę największą ochotę miałby na to, żeby przyjechać po G czarnym radiowozem w samym środku nocy – niekiedy nie potrafił się powstrzymać i próbował wyobrazić sobie, co by robił, gdyby był komisarzem w latach trzydziestych w Związku Sowieckim – nigdy jednak nie powiedział tego na głos, chociażby ze względu na czyste serce inspektora Münstera.

– To by było tyle – stwierdził i sięgnął po notatki. – Chyba pora na małą wizytę u naszego króla kwiatów. Wybierzesz się ze mną?

Münster uśmiechnął się i szybko podziękował.

– Raczej nie będzie większego problemu z otrzymaniem wsparcia? – spytał.

– Nie wyobrażam sobie nic takiego – odpowiedział komisarz. – W końcu to paskudna historia… stawiam piwo, jeśli go przygwoździmy.

Robi się poważnie, pomyślał Münster. Śmiertelnie poważnie.

13

Opisawszy w zarysie szefowi policji sytuację i uzyskawszy od niego zapewnienie, że komisarz ma do dyspozycji wszelkie dostępne środki, Van Veeteren wrócił do siebie z kubkiem kawy i paczką papierosów.

Pierwsze, co przyszło mu do głowy, gdy zdjął buty i położył nogi na biurku, to kwestia spółki ubezpieczeniowej Trustor, którą razem z Münsterem zapomnieli uwzględnić na ich liście planowanych działań. Żeby od razu nadrobić to zaniedbanie, sięgnął po słuchawkę telefonu i poprosił o połączenie go bezpośrednio z dyrektorem Kooperdijkiem.

Usłyszał, że pan dyrektor jest na spotkaniu, ale oddzwoni najszybciej jak to możliwe. Za mniej więcej dziesięć minut.

Van Veeteren wypalił dwa papierosy, wypił kawę i cierpliwie czekał. Po dwudziestu minutach rzeczywiście miał dyrektora na linii.

Komisarz opowiedział o swojej rozmowie z Verlangenem i odpowiednio dobierając słów, spytał, czy dozwolone jest zawieranie takich skrajnie ryzykanckich umów ubezpieczeniowych.

Oczywiście, oświadczył wyniośle Kooperdijk. Wszystko jest kwestią wkładów i wkalkulowanego ryzyka. To transakcja między firmą a klientem, dwoma wolnymi aktorami na wolnym rynku.

Van Veeteren spytał o dokładne warunki polisy Barbary Hennan i bardzo szybko doszedł do wniosku, że sprawy rzeczywiście mają się tak, jak przedstawił mu Verlangen. Cała kwota – jeden przecinek dwa miliona guldenów – przypada uposażonemu, czyli Jaanowi G. Hennanowi, w momencie gdy F/B Trustor otrzyma czarno na białym potwierdzenie, że przyczyna śmierci osoby ubezpieczonej nie mieści się w kategoriach: śmiertelne pobicie, morderstwo, samobójstwo.

Czy takie warunki to standard? – spytał komisarz.

Zdarzają się i takie, wyjaśnił Kooperdijk. Możliwe jest zawarcie w polisie wszelkich dowolnych warunków. To tylko i wyłącznie kwestia umowy między towarzystwem ubezpieczeniowym a klientem. W zasadzie możliwe jest także zawarcie umowy ubezpieczeniowej, która obowiązuje jedynie w przypadku morderstwa i śmiertelnego pobicia. Choć oczywiście taki wariant jest niezwykle nietypowy, jak sam przyznał, niemal czysto teoretyczny. Nigdy dotąd nie zetknął się z taką klauzulą, a pracuje w branży już ponad trzydzieści lat.

Trzydzieści jeden i pół, precyzyjnie mówiąc.

Van Veeteren zapowiedział, że z pewnością jeszcze do niego zadzwoni, po czym się rozłączył.

Muszę sprawdzić, jaką ja mam polisę, stwierdził potem. Jeśli w Trustorze, to zmieniam ją już jutro.

Następnie spojrzał na zegarek i zorientował się, że nie zdąży zjeść lunchu przed spotkaniem o drugiej.

Musiała mu wystarczyć kanapka, która została na biurku po wizycie Verlangena. Przyniósł więc sobie jeszcze jedną kawę i uznał, że i tak lepsze to niż nic.

***

Na spotkaniu stawili się wszyscy oprócz dwóch osób. Inspektor Nielsen był w Sellsbach w związku z jakimś podpaleniem, a inspektor deBries miał wolne.

Pozostali zebrali się w salce konferencyjnej. Intendent Heinemann. Inspektorzy Reinhart i Rooth oraz całkiem świeży asystent Jung. No i oczywiście Münster. Sześciu wykwalifikowanych funkcjonariuszy policji kryminalnej, włącznie z samym Van Veeterenem. Nie najgorzej, ale trzeba jeszcze sprawdzić, ilu szeregowych policjantów będzie im potrzeba; spodziewał się, że w ciągu najbliższych dni przyda się ich całkiem sporo, później prawdopodobnie wystarczy już mniej. Intendent le Houde, który kierował grupą techników, został już poinformowany i wprowadzony w sprawę. Przeszukanie domu Hennana w Linden miało zacząć się następnego dnia rano.

Van Veeteren odchrząknął i przywitał obecnych. Poprosił wszystkich, aby nastawili uszu i przez dziesięć minut słuchali uważnie obiema półkulami mózgu. Potem miała być kawa i przydzielenie obowiązków.

Czy na wstępie są jakieś pytania?

Nie było.

Przedstawił chronologiczny przebieg wydarzeń. Nie w kolejności, w jakiej do niego docierały informacje, tylko począwszy od przyjazdu Hennanów do Linden, włącznie z wizytą Verlangena na komendzie dzisiejszego ranka.

Kiedy skończył, Reinhart stwierdził, że już dawno nie słyszał czegoś równie potwornego. Rooth powiedział, że jest to najoczywistsza sprawa, z jaką się zetknął od co najmniej równie dawna, a nieśmiały Heinemann wyraził pogląd, że to dosyć osobliwa historia.

– A co zrobimy, jeśli ten Hennan wszystkiemu zaprzeczy? – spytał asystent Jung.

– To pewne, że zaprzeczy – oznajmił komisarz. – Niezależnie od tego, ile poszlak znajdziemy i ile z nich będzie wskazywać na niego, on nigdy się nie przyzna. Wszystko wydaje się jasne jak słońce, jak określił to Rooth, tylko problem polega na tym, czy to wystarczy do wszczęcia procesu.

– To oczywiste – wtrącił Rooth. – Ale czy po rundzie pytań nie powinna przypadać przerwa na kawę?

Van Veeteren podniósł słuchawkę i poprosił pannę Katz.

Dyskusja, kawa i podział obowiązków zajęły godzinę. W ciągu jej trwania komisarz zauważył ku swemu zaskoczeniu, że z każdą minutą jego koncentracja jest coraz słabsza. Pytania o wycieczkę Barbary Hennan do Aarlach, o działalność biznesową Hennana, o krąg znajomych obojga i jak do niego dotrzeć – to wszystko stopniowo w dziwny sposób umykało jego uwadze. Mgła obojętności niespiesznie, ale skutecznie opadała na jego świadomość i wydawała się nie do powstrzymania.

Za dużo kawy i nikotyny, uznał. Jutro zjem pomarańczę.

Na szczęście Münster i Reinhart czuwali nad tym, żeby żadne szczegóły nie zostały przeoczone. Obciążenie pracą w całym wydziale było i tak dosyć spore, zwłaszcza
Rooth i Jung pracowali przez ostatnie dni bardzo intensywnie nad napadem rabunkowym w Löhr, no i oczywiście zawsze były jakieś priorytety takiego lub innego rodzaju. Na przykład Reinhart miał tyle niewykorzystanych dni urlopu, że starczyłoby ich na dwie podróże dookoła świata, jak twierdził.

– Samolotem? – spytał Rooth.

– Rowerem – oznajmił Reinhart.

Uwagę komisarza najbardziej rozpraszało, a jednocześnie najmocniej zajmowało jego zmęczone myśli czekające go przesłuchanie Hennana. Po zakończeniu spotkania wrócił więc do swojego pokoju, żeby przeanalizować przesłanki tej ważnej rozmowy.

Jeśli jakiś aspekt pracy funkcjonariusza policji kryminalnej był mu znany lepiej niż wszystkim pozostałym, to chyba właśnie technika przesłuchań. Taka była też powszechna opinia jego kolegów; wiedział o tym i jedynie fałszywa skromność mogłaby go skłonić do zaprzeczenia temu faktowi.

Umiał jak mało kto podejść ludzi, którzy mieli to i owo na sumieniu. Potrafił – jak ktoś powiedział: w jedenastu przypadkach na dziesięć – zaledwie po paru wstępnych pytaniach i odpowiedziach, po kilku spłoszonych spojrzeniach lub zbyt jaskrawej pewności siebie rozstrzygnąć, czy ma przed sobą osobę winną, czy niewinną. To był talent, umiejętność, która nigdy go nie zawodziła i pozwalała zaoszczędzić setek godzin poświęconych na dochodzenie.

Jeśli bowiem miało się odpowiedź na pytanie „kto?”, wówczas wszelkie inne zabiegi ulegały radykalnej redukcji. Wszystko przeradzało się w zupełnie inną grę. Najczęściej w starcie jednego człowieka z drugim. Twarzą w twarz ponad chwiejącym się stołem z blatem ze sklejki. „Wiemy, że to ty. Popatrz mi w oczy. Widzisz, że wiem. Jesteśmy tego samego zdania, widzę, że ty wiesz, że ja wiem. Przyznasz się zaraz czy zamierzasz odbyć jeszcze parę takich rundek? W porządku, mnie czasu nie brakuje… Nie, tu nie wolno palić. Jeszcze dwie godziny, okej? Potem zamknę cię w celi na noc i przyjdę jutro rano… Nie, kawa niestety się skończyła”.

Namysł i pauzy. Jest w tym pewne piękno. Rodzaj ponurej estetyki przypominającej walkę byków albo nadaremną walkę okrążonego zwierzęcia o przetrwanie. Nie starał się dociekać, dlaczego to lubił.

A teraz dotyczyło to G.

Znowu zastanowił się nad czymś takim jak antypatia i dystans. W jaki sposób te dwa czynniki mogą wpłynąć na przebieg przesłuchań – bo co do tego, że będzie ich więcej, nie miał wątpliwości ani przez sekundę – faktem było, że czuje wielką niechęć i odrazę wobec podejrzanego. To, że mówiąc wprost, traktuje go jak wroga.

Trudno powiedzieć. Istnieje wymiar prywatny i wymiar zawodowy. I jeśli one oba nakładają się na siebie, być może oznacza to w gruncie rzeczy dodatkową siłę? Przecież bokserowi czy uczestnikowi pojedynku musi być mimo wszystko łatwiej pokonać przeciwnika wtedy, gdy go szczerze nienawidzi. Czy też wcale tak nie jest?

To było opaczne i dezorientujące porównanie, postanowił więc nie iść dalej tym tropem. Lepiej spróbować bardziej trzymać się w ryzach. Skupić się na konkretnych pytaniach.

Czy Jaan G. Hennan jest rzeczywiście winny śmierci swojej żony? Czy istnieją jakieś wątpliwości?

Beyond reasonable doubt, jak mówiła gwiazda przewodnia.

Wyjął kartkę i długopis i zapisał swoje stare hasła:

Motyw.

Metoda.

Sposobność.

Punkt pierwszy to oczywista szkoła podstawowa. Motywów było co niemiara. Co najmniej milion dwieście tysięcy. Jeśli chodzi o metodę, odpowiedź była równie prosta: pchnięcie w plecy i upadek czternaście metrów niżej na betonową posadzkę wyłożoną białymi kafelkami – albo najpierw cios w głowę, a potem zsunięcie ofiary na dno.

Ze sposobnością było gorzej. Ponieważ zgodnie z dostępnym doświadczeniem jedna osoba nie może przebywać jednocześnie w dwóch miejscach, dlatego też Jaan G. Hennan nie mógł sam dokonać tego czynu, jeśli siedział w restauracji Colombine w centrum Linden w chwili, gdy to się stało.

A oskarżycielowi należało przedłożyć wyjaśnienia – przekonujące wyjaśnienia – w odniesieniu do wszystkich trzech punktów. Nie tylko do jednego. I nie tylko do dwóch.

Ergo? – pomyślał komisarz Van Veeteren, nie mogąc się zdecydować: papieros czy wykałaczka.

Czy to znaczy, że wątpię w jego winę?

Wybrał wykałaczkę i zaczął ją żuć.

Ani trochę. Jest winny jak Kain.

Ergo?

Zastanowił się pięć sekund.

Ergo: istnieją dwie możliwości.

Jedna: G w którymś momencie opuścił Colombine rzeczonego wieczoru. Mimo wszystko. Mimo czujnych, lecz pewnie lekko pijanych oczu Verlangena.

Druga: miał pomocnika.

Chyba już dziesiąty raz w ciągu ostatnich dwudziestu czterech godzin dochodzi do tych samych wniosków.

Świetnie, pomyślał. Analiza posuwa się do przodu milowymi krokami.

Gdy zobaczył, że jest już wpół do piątej, postanowił skończyć pracę na dzisiaj. Ponieważ była środa, czekała go jeszcze partia szachów z Mahlerem w Stowarzyszeniu.

Gdy jechał windą na dół, przemknęło mu przez głowę pytanie, czy G gra może w szachy.

Miejmy nadzieję, że nie, pomyślał, zastanawiając się jednocześnie, dlaczego właściwie ma taką nadzieję.

Rozegrali trzy partie. Wygrana, przegrana, remis. Zamiast remisu też mogłaby być wygrana po jego stronie, gdyby pod koniec nie spartaczył ruchu pionkiem. Było już wpół do dwunastej, kiedy wyszedł z budynku Stowarzyszenia na Styckargränd i stwierdził, że nadal jest prawie tak ciepło jak za dnia.

To nie był wieczór wart spędzenia w wątpliwym małżeńskim łożu, uznał, idąc w stronę domu wzdłuż Alexanderlaan
i Wimmergraacht. Wykluczone. To co zrobić? Jakie jest inne wyjście?

Podjął decyzję, kiedy minął swój samochód zaparkowany dwadzieścia metrów od bezpiecznych drzwi własnego domu; poszukał w kieszeni kurtki kluczyków i je znalazł.

Dlaczego nie? – stwierdził, otwierając drzwi auta. Jedna godzina mniej albo więcej – jaka to różnica?

Gdy dwadzieścia pięć minut później zaparkował na Kammerweg, Willa Zefir wydała mu się cicha i niedostępna jak przechowalnia zwłok. Wyłączył silnik i utkwił wzrok w ciemnej zieleni za wysokim na metr ceglanym murem. Nie paliła się ani jedna lampa. Czy G jest w domu? Prawdopodobnie nie, bo gdyby był, gdzieś na pewno coś by się świeciło. W środku lub na zewnątrz. Krzewy i iglaki nie były aż tak bujne i gęste, żeby wszystko przesłaniały. Przedarłby się choćby niewielki promień. Może po prostu leży w łóżku i śpi. Było już po północy, a przecież nie da się wykluczyć, że G ma też jakieś dobre nawyki. Nawet jeśli wydawało się to nieprawdopodobne. Van Veeteren opuścił szybę w oknie, mimo to nadal nie mógł dostrzec jakichkolwiek konturów – ani wieży, ani samego domu.

Wprost idealne miejsce, żeby się pozbyć własnej żony, stwierdził w duchu.

Wysiadł z samochodu i zapalił papierosa. Przez chwilę przemknęła mu przez głowę myśl, żeby przejść przez ogrodzenie i wejrzeć głębiej w jądro ciemności, dał sobie jednak spokój. Melodramatyczne nocne wyprawy nie należały do jego repertuaru, a spotkanie oko w oko z mordercą nie mogło służyć żadnym rozsądnym celom. Ruszył zatem powoli ulicą w kierunku Willi Vigali. Stwierdził, że wygląda na równie wymarłą; uliczna latarnia rzucała brudnożółty snop światła do ogrodu i to wszystko. Cisnął niedopałek na chodnik i zdeptał go butem. Czym ja się zajmuję? – zadał sobie pytanie. Co za moce próbuję tu uruchomić?

Pokręcił głową i wrócił do samochodu. Nagle poczuł, że jest głodny.

Jak ja, u diabła, mogę w tym wszystkim myśleć o jedzeniu? Chyba musi być coś nie w porządku z moimi sokami żołądkowymi.

Nie chcąc jednak całkowicie ignorować sygnałów dawanych mu przez własny organizm, pojechał z powrotem do centrum Linden, gdzie znalazł jeszcze otwarty bar z hamburgerami. Pokonawszy wewnętrzny opór, wszedł do środka i zamówił coś, co nazywało się Dubbel Hawaiiburger Special. Zjadł połowę, siedząc na ławce na rynku, a resztę rzucił gołębiom. Dwie kobiety o równie oczywistym co wątpliwym wyglądzie zataczały kółka wokół niego, żadna jednak nie podjęła poważnej próby, by złożyć mu propozycję. Z nagłym poczuciem wstydu przypomniał sobie swoją jedyną wizytę u pewnej dziwki; miał wtedy dziewiętnaście lat i razem z kumplem odwiedził przybytek rozkoszy w Hamburgu. W pokoiku wypełnionym zapachem słodkich perfum i smażonej ryby przeżył najkoszmarniejsze dwadzieścia minut w swoim życiu. Kolega natomiast nabrał apetytu na więcej i ich przyjaźń skończyła się równie szybko, jak z umywalki wypływa woda po wyciągnięciu korka.

Kiedy znalazł się z powrotem w swoim solidnie zdezelowanym fordzie, było już dziesięć po pierwszej. Podczas jazdy do Maardam zmęczenie toczyło równą walkę z nękającymi go mdłościami.

Hawaiibuurger, pomyślał. Nigdy więcej.

14

– Nazywam się Rooth. Jestem inspektorem policji kryminalnej – przedstawił się Rooth. – To ja dzwoniłem.

Kobieta w drzwiach zamrugała powiekami. Była blada, chuda i na oko inspektor dałby jej co najmniej z pięćdziesiąt lat, gdyby nie wiedział, w jakim naprawdę jest wieku. Jej włosy były identycznego koloru jak ser topiony, który co rano jadał na śniadanie, i zwisały jak dwie sprane, smutne firanki po obu stronach twarzy. Była ubrana w dżinsy i w za duży szary sweter. Rooth uzmysłowił sobie, że się do niej uśmiecha.

– Tak? – odezwała się.

– Czy mogę wejść?

Kobieta nadal nie ruszała się z miejsca. Coś drgnęło w jej szerokich ustach, mimo to spomiędzy nich nie wydobyło się ani jedno słowo. Rooth chrząknął trochę zakłopotany.

– Tak jak mówiłem, chodzi tylko o krótką rozmowę – wyjaśnił. – Nie ma się pani czego obawiać.

– Sama nie wiem…

– Jeśli uzna pani, że coś pani przeszkadza, wystarczy mi powiedzieć. Ale bardzo by nam pani pomogła, gdyby pozwoliła mi pani zadać kilka pytań.

Przygryzła wargi.

– Czyli pan jest policjantem?

Rooth wyjął portfel i wręczył jej swoją legitymację. Dał jej czas, aby mogła się dokładnie przyjrzeć, obracając ją w tę i we w tę w palcach.

– Inspektor policji kryminalnej? – spytała. – Co to znaczy?

Wziął od niej legitymację i włożył z powrotem portfel do wewnętrznej kieszeni.

– Wejdźmy na chwilę do środka, to pani wyjaśnię.

Kobieta przyjrzała mu się znowu uważnie z wyrazem bezradności w oczach. Następnie cofnęła się do przedpokoju i pozwoliła Roothowi wejść.

– Nie rozumiem, o co właściwie chodzi. Już od dawna nie mam z nim żadnego kontaktu. Poza tym nie czuję się dzisiaj najlepiej.

Rooth skinąwszy głową, skręcił do kuchni po prawej stronie.

– Tutaj?

– Nie wiem, czy…

Weszła za nim, po czym oboje usiedli po dwóch stronach niedużego stołu nakrytego ceratą w niebiesko-białą kratę. Kobieta odsunęła na bok jakieś czasopismo i opróżniony do połowy kubek z herbatą ozdobiony serduszkiem.

– Pani Elizabeth Hennan, tak? – spytał Rooth. – To pani, prawda?

– Tak – odpowiedziała z ociąganiem, jakby to była tajemnica, która nie powinna ujrzeć światła dziennego.

– I ma pani brata, który nazywa się Jaan Hennan? Jaan G. Hennan?

Skinęła głową w milczeniu.

– Widzę, że moje pytania nie są dla pani miłe. Ale obiecuję, że w żaden sposób nie wykorzystam informacji, które mi pani poda.

Czego, u diabła, ona się tak boi? – zastanowił się.

– Nie mam z nim kontaktu i nic nie wiem o jego życiu.

Rooth przybrał pełną wyrozumiałości minę i odczekał kilka sekund.

– O ile się orientuję, pani jest jego jedyną krewną?

– Tak.

Kobieta opuściła wzrok na blat stołu. Rooth przez chwilę kręcił młynka kciukami.

– Co on zrobił?

– Nie czytała pani gazet?

– Ma pan… ma pan na myśli tę historię z jego żoną? Bo to była jego żona, tak?

– Barbara Hennan, zgadza się – potwierdził Rooth. – Zginęła w ostatnim tygodniu. I właśnie dlatego potrzebujemy teraz trochę informacji o pani bracie.

– Ale dlaczego? Ja nie chcę mieć z nim nic wspólnego.

– Panno Hennan – powiedział Rooth z powagą, nieco nachylając się ku niej ponad stołem. – Pójdzie nam szybciej, jeśli nie będzie pani zadawać tylu pytań. Policję obowiązują pewne rutynowe działania; jeśli na przykład prowadzimy konkretne dochodzenie, musimy zebrać jak najwięcej informacji w danej sprawie. I nie zawsze wiadomo jest od początku, co jest ważne, a co nieistotne… Mam nadzieję, że to jest dla pani zrozumiałe?

Elizabeth Hennan zadumała się nad jego słowami przez chwilę, na zmianę splatając i rozplatając dłonie.

– Co chce pan wiedzieć? – spytała w końcu.

– Właściwie dwie rzeczy – odpowiedział Rooth uprzejmie. – Po pierwsze, ogólnie o waszej wspólnej przeszłości, że tak to określę. Jakie relacje były między wami w okresie dzieciństwa… A po drugie, jakie kontakty miała z nim pani po jego powrocie z Ameryki.

– Czy mogę najpierw odpowiedzieć na drugie pytanie?

– Oczywiście.

– Nie miałam żadnych kontaktów z bratem od chwili, kiedy wrócił. Żadnych. Dowiedziałam się, że przypuszczalnie mieszka w Linden, dopiero trzy tygodnie temu, kiedy zadzwoniła do mnie… jedna z przyjaciółek i powiedziała mi o tym.

– Jedna z przyjaciółek?

– Tak.

– Jak się nazywa?

Elizabeth Hennan zawahała się.

– Doris Sellneck. Ona była jego żoną dwadzieścia pięć lat temu. Ich małżeństwo trwało zaledwie kilka miesięcy.

Rooth zanotował.

– Czy ma pani jej adres i numer telefonu?

– Wolałabym, żeby zostawił ją pan w spokoju.

– W porządku – powiedział Rooth wspaniałomyślnie. – Uszanujemy pani prośbę.

To żaden kłopot znaleźć kogoś o takim nazwisku w mieście wielkości Linden, pomyślał.

– Pani brat ani razu nie odezwał się do pani po swoim przyjeździe tutaj?

– Oczywiście, że nie.

Rooth zastanowił się przez chwilę.

– Mam czworo rodzeństwa – powiedział. – Nie wszyscy za mną przepadają, mimo to co najmniej kilka razy w roku dzwonią do mnie. Wszyscy co do jednego. W relacji między panią a pani bratem musiało być coś niedobrego.

Elizabeth Hennan nie odpowiedziała.

– Czy w czasie jego pobytu w Stanach też nie mieliście ze sobą kontaktu?

Kobieta pokręciła głową.

– Dlaczego?

Znowu splotła dłonie i przyjrzała się im uważnie. Tuż pod kuchennym oknem zatrzymał się autobus, wyglądało na to, że ma tam przystanek; z jego wnętrza wypadła chmara dzieci w wieku szkolnym. Ich radosne okrzyki i śmiech zdążyły się już oddalić, gdy mu odpowiedziała:

– Jaan i ja nie rozmawiamy ze sobą od dwudziestu sześciu lat.

– Dwudziestu sześciu?! – wykrzyknął Rooth. – Dlaczego, na litość…

– Od dnia, kiedy skończyłam osiemnaście lat.

– Ach tak, rozumiem – rzekł. – Musi mi teraz pani opowiedzieć, dlaczego tak się stało.

– Wyprowadziłam się wtedy z domu.

– Naprawdę?

– Moja matka umarła, kiedy miałam cztery lata. Zostałam sama tylko z bratem i ojcem, ale nie chcę o tym mówić, niech mi pan da już spokój, nie jestem w formie…

Jej głos nagle się zmienił. Rooth zauważył, że coś w niej jest bliskie pęknięcia, starał się więc zachowywać jak przyjazny kurator społeczny albo ktoś w rodzaju spowiednika. Nie przychodziło mu to łatwo, jednak nie miało to większego znaczenia, ponieważ Elizabeth Hennan wciąż nie odrywała wzroku od swoich dłoni.

– …Mój brat był starszy ode mnie o sześć lat. Ojciec był chory, ale zrozumiałam to dopiero, kiedy dorosłam i trafiłam do domu opieki. Obaj zabawiali się na zmianę, od kiedy skończyłam dziesięć lat. Co wieczór, przez pięć lat, każdego wieczoru, słyszy pan? To chciał pan wiedzieć? Bardzo proszę, teraz już pan wie. Ernst Hennan i jego syn przez całe długie pięć lat każdego cholernego wieczoru posuwali małą Elizabeth! Czy nadal się pan dziwi, dlaczego nie wysyłam bratu kartek z życzeniami na Nowy Rok? Nadal nie może pan zrozumieć, że nie zapraszam jego i jego pieprzonych bab na kolację? Niech mnie pan zostawi w spokoju, nie mam nic więcej do powiedzenia!

Zamilkła. Jej twarz pałała. Rooth przełknął nerwowo. Minęło kilka sekund.

– Dziękuję – odezwał się. – Dziękuję, że mi pani powiedziała… i przepraszam, że musiałem być taki natarczywy. Czy mogę… czy mogę coś dla pani zrobić?

Dlaczego o to pytam? – pomyślał oszołomiony. Czy mogę coś dla niej zrobić. To chyba ostatnia rzecz, jaka byłaby możliwa.

Odgarnęła sobie włosy z twarzy, spojrzała na niego przez chwilę i pokręciła głową. Rooth wstał, ona zaś nie zamierzała odprowadzić go do drzwi.

– Wobec tego do widzenia. I dziękuję, że mogłem z panią porozmawiać.

– Do widzenia.

Kiedy zamknął za sobą drzwi, poczuł na twarzy promienie słońca. Nie uważał, aby na to zasługiwał.

W czwartek Maarten Verlangen miał urodziny. Czterdzieste siódme. Przypomniała mu o tej ogromnej, choć nieokrągłej liczbie jego córka Belle już o wpół do ósmej rano, budząc go swoim telefonem. Zaśpiewała mu coś, złożyła życzenia i powiedziała, że spieszy się do szkoły. Dodała, że jeszcze nie zdążyła kupić mu prezentu, ale przecież spotykają się w najbliższą sobotę, więc może wytrzyma do tego czasu?

Obiecał, że wytrzyma, i zasnął z powrotem.

Następna osoba z życzeniami zgłosiła się dopiero o wpół do czwartej po południu. Verlangen już od trzech godzin znajdował się wtedy w swoim biurze przy Armastenstraat; wypił dwa piwa, wypalił co najmniej z dziesięć papierosów i tak intensywnie medytował, co ma dalej zrobić z tą cholerną sprawą Barbary Hennan, że aż dymiło mu z czaszki.

Możliwości prywatnego detektywa są mimo wszystko dosyć ograniczone – a nie miał specjalnej ochoty dzwonić na komendę do komisarza Van Veeterena, żeby przedyskutować z nim sprawę albo zaoferować mu swoje usługi. To mogłoby się wydać w pewien sposób aroganckie – gdyby jednak propozycja rozmowy wyszła od tej drugiej strony, naturalnie zmieniłoby to postać rzeczy.

Ale nie zanosiło się na nic takiego. W to ciepłe czerwcowe popołudnie w ogóle nikt nie zgłosił się do biura detektywistycznego Maartena Verlangena. Dopiero potem zadzwonił Bertram Grouwer i – jak nadmieniono wcześniej – złożył mu życzenia z okazji urodzin.

Verlangen prawdopodobnie się nie mylił, przypuszczając, że tylko jednej osobie na świecie byłoby smutno, gdyby on zniknął z powierzchni ziemi (była nią jego córka Belle), ale nie miał też wątpliwości, że Bertram Grouwer mimo wszystko przyszedłby na jego pogrzeb. Ludzie, którzy pamiętali o urodzinach, zwykle pojawiali się też na cmentarzu, tak przynajmniej wydawało się Verlangenowi. Choć w przypadku Grouwera ta reguła mogłaby jednak się nie sprawdzić. Bo on też w tym samym dniu miał urodziny. I kończył na dodatek tyle samo lat.

Pomijając tę zbieżność – a także fakt, że przez sześć lat chodzili do jednej klasy – poza tym nie mieli ze sobą wiele wspólnego.

Może jedynie to, że obaj byli rozwiedzeni i nigdy nie ślubowali trzeźwości.

I właśnie dlatego Grouwer zadzwonił. Jego też rano obudziły przez telefon dzieci (dwóch chłopców, dwanaście albo czternaście lat), co uważał za mało fajne. Spytał, co Verlangen na to, żeby we dwóch zrobili wieczorem rundkę po okolicznych barach i nad piwem poużalali się wspólnie nad życiem i nad tym, że jest takie krótkie.

Grouwer pracował jako freelancer dla „Neuwe Blatt” i lubił wyrażać się oryginalnie. Verlangen zastanowił się przez kilka sekund, po czym oznajmił, że według niego to cholernie dobry pomysł.

Zaczęli u Krausa. Zjedli tam drogą, ale w dobrej cenie (jak to określił Grouwer) zupę rybną, wypili dwie butelki rieslinga oraz koniak do kawy. Do cholery (powiedział Grouwer), ostatecznie człowiek tylko raz do roku ma urodziny i czasami ma prawo sam trochę się porozpieszczać.

Potem poszli do Adenaar’s, gdzie pozwolili sobie na kilka piw, a później zaczęli roztrząsać istotę kobiecości. W ciągu ostatniego pół roku Grouwer spotkał długonogą, apetyczną piękność, okazało się jednak, że ma skomplikowany charakter. Piękna jak grzech, cudowna w łóżku, ale tak nerwowa, że nie dało się z nią wytrzymać. Nie akceptowała, że on dwa razy w tygodniu chodzi na piłkę nożną ani że do porannej kawy pali cygaro.

Kiedy wychodzili z Adenaar’s, Verlangen czuł się porządnie wstawiony i najchętniej wróciłby już do domu, lecz Grouwer uparł się, żeby skończyli wieczór w klubie jazzowym Vox przy Ruyders Allé. Po krótkiej wewnętrznej walce Verlangen poddał się i obaj skierowali swoje kroki w tamtą stronę. Przed lokalem stała niewielka kolejka, musieli więc spędzić około dwudziestu minut w delikatnej mżawce, czekając, aż zostaną wpuszczeni do środka. Dzięki temu przynajmniej Verlangen znacznie wytrzeźwiał, toteż kiedy już znaleźli wewnątrz wolny kąt, zafundowali sobie po jednej porządnej whisky. Niezbędnej, aby pozbyć się wilgoci z organizmu. Czterech kolorowych muzyków grało na scenie, w lokalu było tłoczno i ciemno od dymu, ale Verlangen niemal od razu zauważył Jaana G. Hennana przy stoliku parę metrów dalej. Obok niego siedziało kilku innych mężczyzn i kilka kobiet, lecz nie byli chyba razem. Stołów było niewiele, więc klienci zajmowali każde wolne miejsce.

– A niech to szlag – powiedział Verlangen i zapalił papierosa.

– Co takiego? – spytał Grouwer.

– A niech to szlag – powtórzył Verlangen. – Tam, z tyłu, siedzi morderca.

– Co ty, u diabła, wygadujesz? – zdziwił się Grouwer, oglądając się za siebie.

Verlangen zorientował się szybko, że jego słowa zabrzmiały idiotycznie, czasami jednak człowiekowi po prostu trudno się było powstrzymać.

– Żartowałem – powiedział. – Twoje zdrowie.

Grouwer nie tknął swojego kieliszka.

– Prędzej mi kaktus na dłoni wyrośnie, nim uwierzę, że żartowałeś – odparł. – Kogo miałeś na myśli?

Verlangen pociągnął łyk whisky. Ale ze mnie idiota, pomyślał. Widzę, że nie da za wygraną, dopóki mu nie powiem. Przecież go znam.

– Muszę iść się odlać – rzucił. – Przepraszam cię na chwilę.

Grouwer skinął głową.

– A ja przez ten czas spróbuję zgadnąć, kogo miałeś na myśli. Jeśli trafię, stawiasz piwo. Jeżeli nie – ja stawiam.

Verlangen podniósł się z krzesła i poczuł, że znowu kręci mu się w głowie. Rzucił okiem w stronę Hennana, który sobie siedział, palił i wydawał się całkiem pochłonięty zespołem Take the A-train, właśnie występującym na scenie.

– A niech cię wszyscy diabli – bąknął pod nosem i zaczął przepychać się w stronę toalety.

Kiedy wrócił, Grouwer siedział jak kot, który capnął kanarka.

– To ten gość w koszuli w kratę – powiedział, mrugając konspiracyjnie.

– Który? – spytał Verlangen i rozejrzał się dookoła.

Grouwer wskazał głową.

– Po przekątnej za mną. Przy samej scenie. Obok tej gorącej blondyny ubranej na czerwono.

Verlangen zerknął we wskazanym kierunku i przyjrzał się obiektowi. Niski, chudy mężczyzna około pięćdziesiątki o starannie przystrzyżonych czarnych włosach i z niewielkim wąsem.

– Pudło – rzucił. – Stawiasz mi piwo.

– Niech to szlag – odparł Grouwer, chwytając jednocześnie za rękę kelnerkę, która przechodziła obok. Zamówił dwa lagery i miseczkę orzeszków ziemnych.

– Ale tak czy inaczej, musisz mi opowiedzieć, kogo miałeś na myśli – oznajmił po chwili. – Bo jak też pójdę się odlać, to chcę wiedzieć, czy stoję i sikam obok mordercy, czy nie. Chyba tyle mogę od ciebie oczekiwać.

Verlangen westchnął. Rozważał za i przeciw, podczas gdy Grouwer przyglądał mu się niecierpliwie, opróżniając swój kieliszek whisky do dna.

Ach, co mi tam – uznał wreszcie. Jakie to w końcu ma znaczenie?

Było kilka minut po wpół do drugiej, kiedy po uczczeniu swoich urodzin Maarten Verlangen padł na łóżko we własnym mieszkaniu przy Heerbanstraat. Jeśli chodzi o granicę dziesięciu piw, przekroczył ją dzisiaj zdecydowanie, czuł to całym sobą, mimo to już po półgodzinie obudził się trzeźwy jak nowo narodzone dziecko.

A niech to diabli! – pomyślał i zaczął grzebać w szufladzie w poszukiwaniu notesu z telefonami. Jak mogłem wcześniej na to nie wpaść?

Po kilku minutach znalazł numer, o który mu chodziło, lecz kiedy go wybrał i odczekał co najmniej dwadzieścia sygnałów, zrozumiał, że to nic nie da.

Niektórzy ludzie wstają i odbierają, jeśli ktoś dzwoni o drugiej w nocy, inni nie.

15

Dopiero w piątek faks na komendzie policji w Maardam wypluł zamówiony raport ze Stanów. Był on za to nieoczekiwanie długi: sześć gęsto zapisanych stron przygotowanych przez niejakiego „Chief Lieutenant Horniman” z Denver Police District. Van Veeteren dostał dokument do ręki tuż po dziesiątej i natychmiast zamknął się u siebie, żeby go przeczytać i wyciągnąć wnioski.

Nie wiedział, czego się spodziewał, ale z całą pewnością, w żadnym razie, nie tak zadziwiającej zawartości – uznał, dobrnąwszy do połowy pierwszej strony. Wykluczone.

Raport zaczynał się od informacji na temat Barbary Clarissy Hennan, z domu Delgado. Pochodziła z małej dziury w Iowa o nazwie Clarenceburg, nie liczącej w sumie więcej niż tysiąc dusz. Była najmłodsza z ośmiorga rodzeństwa, rodzina była głęboko religijna i należała do jakiejś podejrzanej wspólnoty wyznaniowej, o której Van Veeteren nigdy nie słyszał. The Sons and Daughters of the Second Holy Grail. Barbara porzuciła jednak i wiarę, i rodzinę i w kilka tygodni po swoich szesnastych urodzinach uciekła z kierowcą tira. Wszystko wskazywało na to, że w ciągu następnych dziesięciu lat przenosiła się z miasta do miasta i ze stanu do stanu, a na początku lat siedemdziesiątych przepadła w jakiejś kolejnej podejrzanej sekcie i na kilka lat wszelki ślad po niej zaginął. Prawdopodobnie była w Kalifornii, uważał Horniman. Potem, przypuszczalnie około 1980 roku, wylądowała w Denver, Colorado, gdzie przez parę lat pracowała w salonie piękności, zanim spotkała Jaana G. Hennana.

Pobrali się jesienią 1984 roku i mieszkali pod Denver do wiosny 1987 roku, kiedy to wyemigrowali do Europy. Oprócz paru mandatów za szybką jazdę i umorzonego postępowania w sprawie o posiadanie marihuany konto Barbary Hennan było czyste.

Jej męża w gruncie rzeczy również, ale zarówno wprost, jak i między wierszami Van Veeteren mógł wyczytać, że Chief Lieutenant Horniman mimo wszystko żywił poważne wątpliwości co do uczciwości Hennana.

Jaan G. Hennan przyjechał do Nowego Jorku jesienią 1979 roku z trzymiesięczną wizą pobytową. Pozwolenie na pracę udało mu się zdobyć już zimą tego samego roku; pracował tu i tam przez krótkie okresy i prowadził kilka projektów biznesowych zarówno w Nowym Jorku i New Jersey, jak i w Cleveland i Chicago. W 1982 roku ożenił się z niejaką Philomeną McNaught i przeniósł się do Denver. Latem tego samego roku jego żona przepadła podczas podróży samochodem w Bethseda Park w Górach Skalistych; istniało podejrzenie, że z jej zniknięciem ma coś wspólnego Hennan, brakowało jednak na to dowodów, toteż nigdy nie wniesiono przeciw niemu oskarżenia. W czerwcu 1984 roku uznano Philomenę McNaught za zmarłą, w związku z czym Hennan otrzymał czterysta tysięcy dolarów z polisy ubezpieczeniowej po swojej żonie. Zarówno policja z Denver (po sformułowaniach zawartych w raporcie Van Veeteren domyślał się, że Chief Lieutenant był osobiście zaangażowany w tę sprawę, i to chyba bardzo intensywnie), jak również śledczy towarzystwa ubezpieczeniowego dokładali wszelkich starań, aby wyjaśnić okoliczności tajemniczego zniknięcia żony Hennana, nigdy jednak nie zdołali zebrać wystarczająco dużo obciążającego materiału, by móc postawić go przed sądem. Ślub Jaana G. Hennanem i Barbary Delgado został zawarty miesiąc po wypłaceniu sumy ubezpieczenia, a mniej więcej rok później Hennan zlikwidował swoją firmę G. Enterprises, która zajmowała się głównie importem owoców w puszkach z południowo-wschodniej Azji. Para mieszkała w Denver aż do wyjazdu do Europy, który nastąpił w marcu bieżącego roku.

Van Veeteren dwukrotnie przeczytał raport.

Potem stanął przy otwartym oknie i zapalił papierosa.

Nieprawdopodobne, pomyślał. Całkowicie nieprawdopodobne.

A teraz ten bydlak próbuje jeszcze raz to samo.

Po lunchu w raport Hornimana zagłębili się także Reinhart i Münster, a następnie wszyscy zebrali się na naradę w pokoju komisarza.

– W każdym razie jedno jest pewne – powiedział Reinhart, nabijając sobie fajkę tytoniem. – Nigdy w swojej karierze nie zetknąłem się z czymś bardziej podejrzanym. Jeśli to nie Hennan jest winny, jestem gotów ucałować ziemię, na której stoi i po której stąpa pan komisarz. Zresztą pan inspektor także.

Münster przypomniał sobie obietnicę Van Veeterena o obcinaniu paznokci, postanowił jednak nie wchodzić w dalsze zakłady.

– To jest tak oczywiste, że aż szczęka opada – powiedział za to. – Jak to możliwe, że on się nie boi?

Komisarz usiadł na swoim krześle za biurkiem.

– I na tym właśnie polega problem – westchnął. – Hennan wyraźnie niczego się nie boi, bo cholernik dobrze wie, że udowodnienie mu winy spoczywa na nas.

Reinhart pokiwał głową.

– W gruncie rzeczy można uśmiercić dowolną liczbę kobiet – powiedział – byle umieć zrobić to właściwie. Jak się nazywał ten angielski król? Henryk który to…?

– Ósmy – uzupełnił Van Veeteren.

– No tak, ósmy. Chociaż, o ile pamiętam, jemu nie chodziło o pieniądze z ubezpieczenia. On chciał tylko męskiego potomka, wyraźnie nie znał praw genetyki.

– I nie musiał przejmować się prawem, przepisami i policją kryminalną – wtrącił Münster. – To były trochę inne czasy.

– To pan inspektor uważa, że nasz przyjaciel G przejmuje się prawem? – spytał kpiąco Van Veeteren. – Dla mnie to coś nowego.

– Nie przejmuje się, ale je zna – odparł Münster.

Reinhart zapalił swoją fajkę.

– Tak czy siak, nie musimy robić listy podejrzanych. To już coś – stwierdził. – I co dalej? Przymkniemy tego gagatka? To chyba niezbędne minimum.

Komisarz z ponurą miną szukał w kieszeni na piersi wykałaczki.

– Nie jestem tego taki pewny – powiedział. – G wie, rzecz jasna, że wcześniej czy później zostanie zatrzymany, i jest przygotowany na cały ten cyrk. Ostatecznie już raz przez to przeszedł w tamtym kraju mlekiem i miodem płynącym. Czyli powtórka z rozrywki. Musimy nawiązać kontakt z tym Hornimanem, bo może jednak jest coś, co byłoby jakimś punktem wyjścia…

– Pobożne życzenie – wtrącił Reinhart. – Ale oczywiście mogę do niego przekręcić, jeśli chcesz.

– Zrób to – powiedział Van Veeteren. – Paradoks polega na tym, że raport niewiele zmienia naszą sytuację. Uświadomiliśmy sobie jeszcze wyraźniej, co to za typ z tego Hennana, i dziewięćdziesięciu dziewięciu sędziów na stu nie miałoby wątpliwości co do jego winy. Ale to nic nam nie daje. Na sali sądowej liczą się dowody, a nie wiara i przekonanie, o czym panowie niewątpliwie wiedzą, a to oznacza, że musimy owe dowody sfabrykować.

– Beyond a reasonable doubt – bąknął Reinhart, po czym wydmuchnął obłok dymu. – Po prostu klasyka, czy może się mylę?

– Mam gdzieś, czy się mylisz, czy nie – odparł komisarz. – Niezależnie od wszystkiego musimy pokazać, jak on do tego doprowadził, że jego żona wylądowała na dnie basenu. O ile oceniam prawidłowo, jedna możliwość jest bardziej prawdopodobna od pozostałych. Mam rację?

– Pomocnik – powiedział Münster.

– Nie inaczej. Trzeba znaleźć tego łobuza, który go wyręczył… albo trzeba podważyć alibi z restauracji. Ten Verlangen odgrywa w tym wszystkim trochę mętną rolę, mówiąc oględnie…

– A może dałoby się go zmusić, żeby trzymał buzię na kłódkę? – zaproponował Reinhart.

– Nie jest to niemożliwe – przytaknął Van Veeteren. – Choć trochę nieetyczne. Bo ostatecznie on jest ważny dla tego alibi… ale z drugiej strony, to dziwne, żeby ofiara w taki sposób zapewniała alibi sprawcy…

– …i żeby Verlangen oprócz tego sam miał interes w aresztowaniu Hennana – dodał Münster. – Tak, zgadzam się, że to dziwne.

– Bogowie bawią się nami – powiedział Van Veeteren, wyrzucając przez okno ogryzioną wykałaczkę. – Chociaż myślę, że raczej trudno nam będzie udowodnić, że Hennan opuścił Colombine na godzinę – wszystko jedno czy z pomocą Verlangena, czy bez. Pamiętajcie: musimy udowodnić, że on to zrobił, a nie że miał taką możliwość. Poza tym w restauracji widział go nie tylko nasz prywatny tropiciel.

Na chwilę zaległa cisza.

– Wcale nie tak dużo niewiadomych w tym równaniu; niby mamy wszystkie karty w ręku, a mimo to… – powiedział Reinhart w zadumie.

– Do jasnej cholery – przerwał mu z irytacją komisarz. – Mamy w ręku tylko jedną kartę. Dużego, szyderczo uśmiechniętego dżokera, który nazywa się Jaan G. Hennan i który bawi się z nami w kotka i myszkę.

– Zgadza się – przytaknął Reinhart. – Na to wygląda. Kiedy chcesz zacząć go przesłuchiwać?

Komisarz spojrzał na niego z niesmakiem.

– Niedługo.

– Mam nadzieję – odrzekł Reinhart. – Nie lekceważ swojego talentu. Może pęknie i do wszystkiego się przyzna.

– Wierzysz w to? – spytał Van Veeteren.

– Nie, ale co nam szkodzi trochę go poobserwować, nawet jeśli nie wsadzimy go od razu za kratki?

Van Veeteren podniósł się z krzesła, aby dać do zrozumienia, że czas narady dobiegł końca.

– Już to zleciłem – powiedział. – Od wczoraj rano ma swojego anioła stróża.

– Tak? – zdziwił się Münster. – A kogo?

– Pilnuje go posterunkowy Kowalski.

– Kowalski! – wybuchnął Reinhart. – Dlaczego, u diabła, akurat Kowalski? On tak samo nie rzuca się w oczy jak… jak suka labradora z cieczką.

– Właśnie dlatego – wyjaśnił Van Veeteren.

Reinhart zastanowił się przez chwilę.

– Rozumiem – powiedział.

Lekarz sądowy Meusse przeciągnął dłonią po swojej łysej czaszce i poprawił sobie okulary.

– Jesteś gotowy? – spytał Van Veeteren.

– Na tyle, na ile to możliwe.

– No i?

– Hm. O ile cię dobrze zrozumiałem, chciałeś wiedzieć przede wszystkim jedną rzecz?

– Zgadza się. No to dawaj.

– Nie da się orzec niczego ze stuprocentową pewnością, ale nie da się też niczego wykluczyć – oświadczył Meusse. – Obrażenia po takim upadku są dosyć rozległe.

– Czy wobec tego mogła zostać przedtem ogłuszona?

– Jak powiedziałem, nie mogę tego wykluczyć. I to wszystko. Tak czy owak, najpierw uderzyła głową.

– Czy byłoby trudno zepchnąć ją w taki sposób, aby rezultat był właśnie taki?

– Nie, ani trochę. Zwłaszcza jeśli była nieprzytomna.

– Rozumiem – powiedział Van Veeteren. – Coś jeszcze?

– Co chcesz wiedzieć? Zawartość żołądka? Zawartość alkoholu we krwi?

– To wszystko już znam.

– Jeszcze jedno – rzucił Meusse i zaczął przewracać kartki w teczce, która leżała przed nim na stole. – Ona urodziła dziecko.

– Dziecko? – powtórzył Van Veeteren.

– Tak – potwierdził Meusse. – Prawdopodobnie tylko jedno. Pomyślałem sobie, że może warto ci o tym powiedzieć.

– Rozumiem. To wszystko?

Meusse wzruszył ramionami.

– Nie, skąd. Całą ekspertyzę masz w teczce. Proszę. Nie, nie musisz dziękować.

Powinienem zaprosić go kiedyś na piwo, postanowił komisarz i wyszedł.

Dziecko? – przypomniał sobie, wróciwszy do swojego pokoju. Czy w raporcie Hornimana była wzmianka o jakimś dziecku?

Przeczytał go po raz trzeci i stwierdził, że o niczym takim nie ma w nim mowy.

A przecież chyba powinna być jakaś informacja na ten temat. Nie zdążył jednak dojść do żadnego wniosku w tej kwestii, zobaczył bowiem, że minęła już czwarta i najwyższa pora iść do salki konferencyjnej na odprawę.

Na odprawę po dwóch dniach znojnej pracy w sprawie Hennana.

W sprawie G.

Nie podobało mu się to określenie, wiedział jednak, że on też będzie go używać. Podczas pracy nad nią i w przyszłości.

Sprawa G.

16

– Gdybyśmy mieli postępować zgodnie z obowiązującymi procedurami – zaczął Van Veeteren – powinniśmy najpierw uwzględnić ekspertyzy techników. Tyle że na razie nic od nich nie mamy. Właśnie rozmawiałem z le Houdem – ich raport dostaniemy w poniedziałek albo we wtorek. Wywrócili Willę Zefir do góry nogami, pracowali w niej przez półtorej doby, ponieważ jednak nie wiedzieli, czego tak naprawdę szukają, nie sądzę, żebyśmy od tej strony mogli spodziewać się jakiegoś przełomu.

– Krwawy odcisk palca na wieży do skoków byłby nie do pogardzenia, no nie? – rzucił Rooth. – I to kogoś, kogo mamy w swoim rejestrze.

– Le Houde na pewno już by o czymś takim wspomniał – powiedział Van Veeteren. – Kto chce zacząć? Heinemann?

Heinemann zmienił okulary i spojrzał w swoje notatki, które od początku świata i z niezłomną konsekwencją prowadził w zeszytach w fioletowych obszarpanych okładkach. Zgodnie z teorią Reinharta, większość z nich dostał w nagrodę za pilność i postępy w nauce kiedyś w latach szkolnych, i właściwie nic nie przeczyło tej hipotezie.

– No więc… – zaczął Heinemann. – Może zatem na początek ta wyprawa do Aarlach?

– Czemu nie – powiedział komisarz.

– No więc. Pozostaje poza wszelką wątpliwością, że pani Hennan opuściła samochodem swój dom w Linden około ósmej w czwartek rano. Zatankowała na Exxon przy wyjeździe na autostradę; pamiętają ją tam, kupiła sobie kawę, kanapkę z serem i…

– Dalej – ponaglił go komisarz.

– Oczywiście. Pozostaje również poza wszelką wątpliwością, że odwiedziła salon Hendermaag’s przez Keyserstraat w Aarlach mniej więcej między dwunastą a dwunastą czterdzieści pięć. Obejrzała trochę zastawy stołowej z porcelany i zamówiła dwa komplety talerzy… akurat nie mieli ich w sklepie… z kolekcji noszącej nazwę Osobowsky, królewska miętowa zieleń… sześć talerzy głębokich i sześć płaskich. Zapłaciła zaliczkę w wysokości stu guldenów, resztę miała uregulować przy odbiorze. No cóż, jak wiadomo, nigdy to nie nastąpi…

– A potem? – zniecierpliwił się Reinhart.

– Potem wyszła ze sklepu.

– Doprawdy? – rzucił Reinhart.

– Nie wiem, dokąd później poszła.

– Ile czasu zajmuje droga do Aarlach? – spytał Münster. – Trzy godziny?

– Maksymalnie – odpowiedział Reinhart. – Czyli mogła być z powrotem około czwartej, tak? Ale co to nam daje?

– Nie udało się nam ustalić, o której wróciła? – spytał Münster. – Mogła jeszcze załatwić inne rzeczy.

– Niewątpliwie – powiedział komisarz. – Na przykład kupić parę butelek sherry. To wszystko, Heinemann?

– A czy w drodze powrotnej nie zatrzymała się też przypadkiem na stacji? – wtrącił Rooth.

– Niestety nie – odparł Heinemann.

– To wszystko? – powtórzył Van Veeteren.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki