Prolog 

Maj 2010 

[W ciemnicy] 

Tatusiu, gdzieś ty się podział? 

Bądź przy mnie. 

Gdzie ty jesteś? Tato, musisz przyjść do nas. 

Braciszek płacze. 

On jest taki malutki. Leży zapłakany na podłodze, a podłoga jest mokra od sików. Tu są pająki. Czy mogą się tutaj dostać węże? Albo jaszczury, warany o żółtych zębach, to one tak skrobią? Tato, jeśli umrzemy, to przez ciebie. 

On mówi głupi, głupi. 

Jak w domu, przy basenie, tato. Bał się wskoczyć, chociaż miał już założone skrzydełka. A ja się nie bałam. Jestem odważna, odważniejsza od niego, bo mam sześć lat, a on dopiero trzy, niecałe cztery. 

Tu jest za gorąco, pocę się. Ale tylko czasami. Zdjęłam koszulkę, dobrze? Znów ten odgłos, słyszę, że idą ci panowie, w szczelinie pod drzwiami znikło światło, słychać tykanie, kompletna ciemność, braciszek musi siedzieć cicho, bo inaczej mogliby nas zbić, boję się i zaczynam krzyczeć: 

Nie bij mnie, nie bij. Światło znów się zapala, panowie idą sobie, ale niedługo wrócą. Czy ja wtedy umrę? Tato, czy oni nas zabiją? 

Jesteśmy zamknięci, chcę, żeby nas wypuścili. Przynoszą nam jedzenie, dali nam nocnik i kredki. Rysujemy różne figury na podłodze i ścianach. Nic nie widać, ale i tak rysujemy. 

Boję się. Braciszek boi się jeszcze bardziej. 

Co to tak tyka? Gdzie są te wstrętne jaszczury? Coś błyska w ciemnościach. 

To potworne, tak się bać. Tulę braciszka, jest taki cieplutki, płacze. To ten straszny sen, o którym nigdy nie chciałam opowiadać. Tato, czy to się dzieje dlatego, że nigdy o tym nie opowiadałam? 

Jeśli człowiek jest dobry, to i dla niego ludzie są dobrzy. 

Jak ty, tato, ty jesteś dobry, prawda? Pewnie, że jesteś dobry, więc zostawiam braciszka, walę w zamknięte drzwi i krzyczę: 

Nie przychodźcie. Ja nie chcę umierać. My nie chcemy umierać. 

Pośpiesz się i przyjdź. 

Sześć lat wcześniej 

Moje ciało woła o rozgrzewającą, bezinteresowną miłość i o zapomnienie. To wszystko, czego pragnie. 

Pragnę, chcę tylko jednego, tego uczucia ponad wszystko. 

Odebrano mi was. 

Chcę, żeby tak zostało, nikt nie wie o was. Oddam was dobrym ludziom, przynajmniej mam taką nadzieję. 

Miało was nie być, a jesteście dwie. Rozglądam się po sali szpitalnej. Blade, trupie światło sztokholmskiego wiosennego nieba pada na spękane linoleum, jakby chciało mnie stąd wygonić. 

Za chwilę zostawię was na zawsze, oddam was i nie będziecie mnie pamiętać. Będzie bez znaczenia, kto był waszym ojcem. Może zostałam zgwałcona, gdy leżałam nieprzytomna w jakimś mieszkaniu zastępczym, albo w metalicznym świetle toalety na centralnej stacji metra, może ktoś mnie wykorzystał, gdy zapadłam w rozkoszny sen w jakimś odludnym podziemnym pomieszczeniu metra. 

Pewnego dnia okazało się, że noszę was w sobie. Teraz jesteście w sąsiednim pokoju, niedługo poznacie swoich nowych rodziców, chce mi się krzyczeć, ale to się musi stać, chciałabym być gdzie indziej, miłość to nie mój świat, a wy pozostaniecie moją wielką tajemnicą, która przyćmiewa wszystko inne. 

Waszym ojcem mógł być ktokolwiek. 

Więc nie zajmujcie się tym. 

Drzwi sali się otwierają, widzę was, jesteście jedynym pięknem na tym świecie, nigdy o tym nie zapominajcie. Płaczecie, może światło jest za ostre? Leżycie w moich objęciach, udaje mi się was uśpić, położna mówi, że nie ma pośpiechu, mam czas, po chwili znów was zabiera, a ja trzymam się łóżka i płaczę, ale tak będzie najlepiej, tak będzie najlepiej. I już was nie ma, ale wiedzcie, że mama was kocha. 

W Szpitalu Uniwersyteckim Karolinska unosi się zapach śmierci i bakterii, na które nie pomogą żadne antybiotyki. Wygrzebuję się z łóżka, wciągam ciuchy, które miałam w szafie, i wlokę się przez korytarz do windy, ale tak, aby nie zauważył mnie nikt z personelu, bo próbowaliby mnie zatrzymać. Nikt mnie nie widzi, umiem stawać się niewidoczna. 

Nie mam poczucia winy ani wstydu. 

A może jednak? Nie ma sensu się nad tym zastanawiać. 

Bardzo za wami tęsknię. Nie potrafię, ale też nie chcę się przeciwstawiać. 

Po chwili jadę już taksówką, wysiadam na Sergels torg, trzymam w dłoni zwinięty banknot tysiąckoronowy i witam się z ciemnoskórym kolegą, wiem, jak trafić do najdalszych zakamarków stacji metra centrum, jakiś brat w potrzebie użycza mi niezbędnych narzędzi, jedno ukłucie igły i świat staje się taki, jaki być powinien, bierze mnie w ramiona, w których nie ma miejsca na żadne złe uczucia. 

Godzinę później stoję na Hötorget w zapierającym dech świetle popołudnia. Wszędzie kamery monitoringu miejskiego. Obserwują mnie. 

Widzę dwie dziewczynki w wieku mniej więcej siedmiu lat, biegną po biało-czarnym betonie w kierunku szklanej fasady Kulturhuset, widzę ich odbicia w szybach, ale nie potrafię dostrzec ich twarzy. Odwracam się. Gromadki ludzi, niektórzy kiwają mi głową, jakby mówili: „A więc wróciłaś”. 

Odpowiadam kiwnięciem. 

Znów się odwracam. 

Dziewczynki zniknęły. 

Pochłonięte przez własne odbicie. 

Część 1. Zachłanna miłość

1

Linköping, poniedziałek, siódmy maja

Od głębokiego, porażającego wręcz błękitu nieba bije blask, w którym można się niemal przejrzeć.

To taki błękit, jak w środku płomienia podczas spawania, myśli sobie mama, idąc przez Stora torget, którego bruk spajają tysiące kroków ludzi krążących w pościgu za tym, co ma być sensem ich życia.

Słońce stoi nisko, jego promienie przecinają powietrze jak lśniące stalą, ostre groty i opalają twarze ludzi siedzących pod wielkimi parasolami w ogródkach przed Mörners inn i Stora hotellet. Ciepło jest jednak zwodnicze, w jego wnętrzu otorbił się chłód zimy.

Mama patrzy na dom, w którym mieści się biuro nieruchomości, i wyobraża sobie dramatyczne ogłoszenia rozklejone w oknach. Widzi, że przed bankomatem nikt nie stoi, i podnosi wzrok na zegar znajdujący się pod kalenicą. Wskazówki wyglądają jak przynitowane w jednym położeniu, ale kobieta wie, że się przesuwają.

Kwadrans po dziesiątej.

Wokół rynku dużo pustych wystaw po sklepach i kawiarniach zamkniętych z powodu kryzysu. Pozostały po nich ogłoszenia o wyprzedaży. Przebijają się przez drobne pyłki tańczące w świetle słońca, domagając się uwagi przechodniów.

Dziwnie mało ludzi, myśli kobieta. Żadnych sprzedawców ulicznych, rolników z okolicznych równin, wciskających ekologiczne warzywa pochodzące z upraw szklarniowych, żadnych imigrantów usiłujących sprzedawać owoce bez kwitu ani handlarzy żądających nieprzyzwoitych cen za starocie, które dawno powinny trafić na wysypisko śmieci.

Na swoim miejscu na rogu jest natomiast dziadek sprzedający hot dogi. Stoi zgarbiony pod pomarańczowo-żółto-czerwonym parasolem, czekając na klientów, którzy już zdążyli poczuć głód i chcą go zaspokoić za parę groszy.

Dziesięć koron za parówkę. Jest również kwiaciarz sprzedający tulipany: różowe, żółte, czerwone i pomarańczowe.

Dziewczynki, sześcioletnie bliźniaczki, biegną przed nią do bankomatu SEB, z którego zazwyczaj podejmuje pieniądze na niezbędne zakupy. Mają na sobie takie same różowe kurteczki, takie same dżinsy i białe, sportowe buciki z czterema czerwonymi naszywkami po bokach.

Są dwie, ale żyją, poruszają się i mówią, jakby były jednością, identyczne we wszystkim. Ludzie na ogół ich nie rozróżniają, ale zachwycają się energią, radością i urodą, którą dziewczynki wprost promienieją, jakby samo ich istnienie było hołdem dla świata i ich obecności w nim.

Wiatr potargał im jasne czuprynki, ich ruchy są świadome, choć kanciaste, trochę niezgrabne, świadczą o tym, że jest jeszcze tyle do odkrycia, zarówno we własnym ciele, jak i we wszechświecie, który w tym momencie, na tym rynku niewielkiego prowincjonalnego miasta, należy do nich.

Mama wdycha wiosenne powietrze.

Czuje zapach rozkwitłych tulipanów, zapach desperacki, jakby kwiaty szeptały: Dlaczego nasze życie musi być tak krótkie, skoro twoje, wasze, jest tak długie?

Teraźniejszość jest dla was oczywistością, myśli mama, patrząc na swoje dziewczynki, a dla mnie, dodaje w myślach, nic nie jest oczywiste, bo wiem, że wszystko można stracić.

Mężczyzna w czarnej bluzie i kapturze na głowie stawia rower przed bankomatem. Nie zamyka roweru na kłódkę i dłońmi w rękawiczkach ostrożnie poprawia plecak na bagażniku.

Zostawia plecak, nie zatrzymuje się, by podjąć pieniądze, tylko rusza przed siebie, przecinając rynek w kierunku Bokhållaregatan.

Mama nie zastanawia się, kim jest mężczyzna, dlaczego ma na głowie kaptur mimo wiosennego słońca ani dlaczego zostawia rower z plecakiem.

Dziewczynki właśnie dobiegły do bankomatu. Odwracają się do niej z uśmiechem, chciałaby podbiec do nich, wziąć je na ręce, wycałować i wyściskać, żeby wiedziały, jak bardzo je kocha, co ma im dać poczucie bezpieczeństwa i wolności.

Ich wzrok pada na stragan z hot dogami. Mijają matkę, siłą przyzwyczajenia, ale i apetytu, biegną do mężczyzny pod parasolem przy parujących pojemnikach, na których są namalowane kiełbaski.

Stają przed nim i podskakują, mama pośpiesznie idzie w ich stronę.

Czy mam przy sobie gotówkę?

Chyba mam w torebce dwie dziesięciokoronówki. Grzebie w niej, szuka portfela i dochodzi do nich w chwili, gdy mężczyzna o czarnym zaroście już zdążył wręczyć dziewczynkom po kiełbasce. Kiwa jej głową na powitanie.

Festis, chyba lubią smak gruszkowy, prawda?

Gruszkowy. A może jabłkowy.

Mężczyzna mówi z silnym obcym akcentem. Mama dalej szuka na dnie czarnej skórzanej torebki. Dobrze pamiętała, palce natrafiają na dwie chłodne dziesięciokoronówki. Podaje sprzedawcy, który kiwa głową i zaprasza, by przyszły ponownie.

Dziewczynki ruszają w kierunku betonowych rozdzielaczy jezdni, które wyglądają jak olbrzymie kostki cukru. Obok stojak na rowery oddzielony płóciennym parawanem od hotelowego ogródka kawiarnianego.

Cienie dziewczynek wydłużają się, mama biegnie za nimi, wołając, żeby uważały na nowe kurteczki, nie poplamiły ich keczupem. Coś sobie przypomina, wraca do sprzedawcy hot dogów, który wyciąga do niej rękę z serwetkami.

Kobieta potrząsa głową, ubolewając nad własnym zapominalstwem, i przysiada na kostce koło córek, obserwuje, jak wprawnie wgryzają się w tłustą kiełbaskę.

Słońce pieści ich policzki, do których napłynęła krew, jakby też chciała się ogrzać.

Ludzie w ogródkach kawiarnianych.

Kim wy jesteście? – zastanawia się matka, by nie myśleć o rzeczach, których nie ma siły rozpatrywać ani przeżywać. Schludny emeryt, starannie uczesany, w klubowej marynarce i beżowych wełnianych spodniach. Może był technikiem w zakładach lotniczych Saaba? Profesorem uniwersytetu? Ordynatorem neurochirurgii albo oparzeniówki w Szpitalu Uniwersyteckim? A może to zwyczajny robotnik dawnego sznytu, który lubi ładnie się ubrać, by podkolorować starość? Wprowadza poprawki do swego życia, aby łatwiej radzić sobie z nieuchronnością śmierci.

Sama siebie strofuje za te myśli.

Przy stoliku w ogródku Mörners inn czterech imigrantów w średnim wieku gra w kości. Na stoliku leżą zapałki, więc kobieta zakłada, że grają na pieniądze. Przy innym stoliku siedzi kilkoro licealistów, domyśla się, że są na wagarach, chyba że mają o tej porze okienko. Przy innych stolikach siedzą ludzie w różnym wieku, pewnie bezrobotni, którzy stracili pracę, bo w regionie zamknięto tysiące firm. W ich oczach maluje się rezygnacja, niepokój, czy kiedykolwiek znajdą pracę. Myślą: Czy to już koniec i nie będę mógł utrzymać rodziny ani zapewnić przyzwoitego startu moim dzieciom?

Mocno umalowana młoda kobieta w białym kitlu pali papierosa.

Pamiętam ją, myśli matka, ona pracuje w salonie kosmetycznym koło S:t Larskyrkan.

Ogródek Mörners inn mija trzech mężczyzn w ciemnych garniturach. Być może adwokaci z jednej z nielicznych tu kancelarii. Albo przyszli macherzy finansowi, bo jeszcze są tacy, nawet w Linköpingu. Poprawiają krawaty, które błyszczą w słońcu, jak to jedwab kiepskiego gatunku z fabrycznej przędzalni. A może to sprzedawcy kopiarek, telefonów komórkowych albo urzędnicy któregoś z banków w rynku lub z Regionalnej Kasy Ubezpieczeń.

Przy stoliku przed Stora hotellet siedzi kilku typowych studentów, przypuszczalnie z kierunków technicznych, sądząc po skromnym wyglądzie i inteligentnych twarzach. Dżinsy i swetry, wygodne obuwie trekkingowe. Plus nieduże teczki, przypuszczalnie na laptopy. Na stoliku tylko kawa.

Co ja wiem o ludziach z tego miasta? – myśli matka, nachylając się, aby wytrzeć buźki dziewczynek. Kiełbaski zjedzone, teraz kochane córeczki na zmianę smoktają zielony, sztuczny napój, który uwielbiają.

Właściwie, myśli matka, nic o nich nie wiem, poza tym, że jesteśmy różni, żyjemy obok siebie, a zgoda między nami jest wynikiem postanowienia, że mamy być wobec siebie tolerancyjni. Niezależnie od stanu naszych kont, pochodzenia i charakteru naszej pracy łączy nas wszystkich zwykłe marzenie o szczęściu.

Czasem sobie dogryzamy. Ale nie teraz. Nie tutaj. W taki przepiękny wiosenny dzień jak dziś nie może wydarzyć się nic złego. Linköping jest w takim dniu najbezpieczniejszym kokonem dla życia ludzkiego.

Czerwono-pomarańczowy autobus miejski zatrzymuje się przed pomnikiem Folkego Filbytera, potomka pierwszego rodu królewskiego w historii Szwecji. Kilka osób wysiada, po czym autobus rusza na górę, do zamku. Przed galerią handlową z wyciągniętą ręką siedzi żebraczka. Jest w średnim wieku, włosy ma skołtunione.

– Najadłyście się?

– Tak, mamusiu.

– No to idziemy podjąć pieniądze.

– Będę mogła nacisnąć klawisze?

– I ja też, ja też.

– Możemy razem nacisnąć – mówi mama. Idą przez rynek do bankomatu, przed którym nadal stoi rower z plecakiem.

Mama patrzy na afisze w oknach banku. Przypomina jej się styl wcześniejszych ogłoszeń i kampanii reklamowych, także nazwisko, chociaż wcale się nie stara.

Kurtzon.

Fundusze Kurtzona.

SEB oddał swoje witryny na użytek spółek należących do bezsprzecznie genialnego finansisty, który jednak unika rozgłosu. Dziewczynki już są przy bankomacie. Otwierają się automatyczne drzwi banku, wychodzi mężczyzna w skórzanej kamizelce. Ma nagie, mocne i opalone ramiona, w jednej ręce trzyma czarną teczkę. Rozgląda się i uśmiecha do dziewczynek, a potem idzie w kierunku starego sądu rejonowego.

Mama jest już blisko córek, gdy potyka się o nierówny bruk i upuszcza torebkę.

Z torebki wypada portfel.

Wyziera z niego zielona, błyszcząca karta Visa.

Na koncie jest nadal całkiem spora suma. Do końca miesiąca jeszcze daleko i wciąż nie ruszyła pieniędzy z ubezpieczenia.

Kobieta klęka, czuje, jak jej chrupie w kolanie.

Dziewczynki bawią się przy bankomacie, udają, że wkładają kartę, naciskają na klawisze i z modułu wypłacającego wyjmują magiczny skarb. Mama ogląda to jak na zwolnionych obrotach.

Torebka.

Chwyciła ją i właśnie ma wstać, gdy słyszy syk przechodzący w świst. Jakby grzechotka grzechotnika drgała tak mocno, że dźwięk przeradza się w gwizd.

Kobieta widzi, jak dziewczynki nieruchomieją, zatykają uszy, domyśla się, że dźwięk wydobywa się z plecaka na bagażniku roweru. Chce podbiec, ale nie jest w stanie się ruszyć, jej ciało zastygło w beznadziejnej pozycji. Widzi zmianę na twarzach dziewczynek, gwizd z plecaka kąsa je niczym zęby jadowe warana.

Mama zaczyna krzyczeć

Wykrzykuje imiona córek, ale jej głos ginie w lodowatym, jasnobłękitnym błysku, robi się niewyobrażalnie gorąco i wyrzuca ją do góry. Potem zapada cisza, na którą nakłada się potwornie bolesny grzmot, jego huk rozrasta się, obejmuje całe miasto aż po same krańce prowincji Östergötland, przebudzonych na wiosnę lasów, kiełkujących upraw, jezior i domostw.

Dla dziewczynek jest to istny koniec świata, rozszarpanego na strzępy przez miliony drapieżników toczących pianę, rozpadającego się we wszechogarniającym świetle, które przeistacza się w białe jak piana, bezkresne niebo.

2

Mamo, czy jesteś już w niebie?

Podchodząc do trumny, w której leży matka, Malin Fors czuje wibrację pod stopami. Słyszy stłumiony huk, ale ani drgania, ani odgłos nie powodują drżenia szyb w kaplicy Zmartwychwstania.

Pewnie wysadzają skały na budowie drogi przy Lambohov, myśli Malin, spoglądając na koronkową zakładkę swojej czarnej, długiej sukni z H&M.

W Linköpingu w ramach działań antykryzysowych sporo się buduje, co przekłada się na częste wybuchy. A może to coś innego? Może chcesz mi, mamo, coś przekazać, chcesz rozsadzić cały świat, eksplodując skumulowaną negacją?

Ostatnie śniegi dawno zdążyły stopnieć, odsłaniając błotniste połacie, spod których niecierpliwie chce wzejść trawa. Malin stała w oknie dużego pokoju, patrząc na konary szarpane porywami wiatru, nagie i pozornie martwe. Nasłuchiwała krążącego w nich życia, które czarną sztywność przeobrazi w zieleń, w coś zupełnie nowego. Może rzeczywiście słychać już jego śpiew wśród gałęzi. Malin czuła, że coś się dzieje, że wiosna w tym roku odsłoni to, co do tej pory skrywało się w mroku i chłodzie.

Stojąc w oknie, odetchnęła głęboko. Wypatrywała wiosny z ufnością, przetrwała zimę, oparła się potrzebie picia, wytrzymała samotność. Rzeczywiście coś się stało, wiosna dotrzymała swojej dzisiejszej obietnicy.

W dłoni trzyma czerwoną różę.

Malin patrzy na ściany kaplicy w odcieniach uroczego oranżu i błękitu, na białą trumnę na katafalku, który dla większego efektu został ustawiony jak najwyżej.

Już nie ma drgań ani huku. Malin stoi tyłem do pozostałych uczestników uroczystości. To nie burza, myśli sobie, bo niebo jest błękitne, ani jednej chmurki, a drzewa, krzewy i ziemia na nowo rzeźbią swoje istnienie po zimie, dowodząc żywotności.

Łodyga róży jest goła, pozbawiona kolców, przez to bezpieczna i wygodna do trzymania. Źródło bólu usunięte. Tego chciałaś, mamo? Na tym polegała twoja tajemnica?

Malin przystaje przy trumnie. W panującej wokół ciszy słychać ludzkie oddechy.

Nie ma wielu żałobników: tata, ja, wnuczka Tove. Ale czy Tove i ja naprawdę odczuwamy ból po stracie? Wypowiadam szeptem to pytanie, stojąc przy twojej trumnie, co samo w sobie jest bluźnierstwem, prawda?

Nie słyszę za sobą żadnego szlochu, nikt nie płacze. Czuję stęchły zapach kaplicy, promienie słońca, które przedzierają się przez zwiewne firanki i dodają ciepła pomieszczeniu, ale nie uroczystości. Zamykam powieki i widzę twoją twarz, mamo, surowe, pionowe zmarszczki wokół ust i oczy, które nigdy nie potrafiły spojrzeć w moje.

Widzę cię, mamo, odwracam się do ludzi siedzących w ławkach i chciałabym móc powiedzieć, że czuję smutek, ale nic nie czuję.

Telefon zadzwonił trzy tygodnie wcześniej, w deszczowe sobotnie przedpołudnie, gdy była sama w domu, gotując purée z brukwi, ziemniaków i marchwi. Ostatnio robiła to w celu czysto terapeutycznym, byle nie myśleć, że napiłaby się tequili lub jakiejkolwiek innej gorzały.

Po drugiej stronie wzburzony tata, zdenerwowany, a mimo to pozbierany, rzeczowy i smutny, choć wydało jej się, jakby w jego głosie dosłyszała ton ulgi.

Po pierwszych słowach się rozpłakał, ale zaraz się opanował. Powiedział, że byli z mamą na polu golfowym Abama, gdzie przy trzecim, może czwartym dołku wybiła piłeczkę poza krawędź urwiska. Piłeczka wpadła do Atlantyku, co mamie popsuło humor, chociaż starała się tego nie pokazać po sobie. Kolejne uderzenie, kij się omsknął i piłeczka wpadła w gęste krzaki pod palmami. Zaczerwieniła się, złapała się za gardło, jakby nie mogła oddychać, upadła na świeżo przystrzyżoną trawę i już się nie poruszyła, nie poruszyła się i już nie oddychała, rozumiesz, Malin? Rozumiesz, co do ciebie mówię?

Zrozumiała.

– Tato, gdzie teraz jesteś?

– W szpitalu na Teneryfie. Przywieźli ją tu karetką.

Zadała to pytanie, choć znała odpowiedź, bo w głosie taty usłyszała ten szczególny ton znany jej z dziesiątków rozmów, które jako komisarz policji kryminalnej odbyła z bliskimi ofiar.

– Jak ona się czuje?

– Malin, ona nie żyje. Nie żyła już wtedy, gdy wkładali ją do karetki.

Tata.

Chciałaby być przy nim, pocieszyć, w tym momencie, stojąc przy kuchni i mieszając w garnku, przyłapała się na tym, że nie odczuwa żadnego niepokoju, strachu ani nawet smutku, natomiast zdała sobie sprawę z ogromu piętrzących się przed nią spraw do załatwienia. Jedną ręką trzymała słuchawkę, drugą mieszała łyżką w garnku.

Tove. Janne. Mój były mąż.

Muszę im powiedzieć. Czy Tove się zmartwi? Malin spojrzała na zegar z Ikei, potem w okno, na odbicie swojej pociągłej i coraz świeższej twarzy, jasne, obcięte na pazia włosy tworzące ramę dla wydatnych kości policzkowych. Pomyślała, że w tygodniu ma iść do fryzjera.

– Malin, ona nie żyje. Rozumiesz?

– Jest ktoś z tobą?

– Malin.

– Czy ktoś mógłby do ciebie przyjechać?

– Hasse i Kajsa Ekvallowie już tu jadą. Mogą mnie zabrać do siebie.

– Zabukuję sobie miejsce w samolocie. Jutro mogę być u ciebie.

– Nie rób tego, Malin. Sam się tym zajmę.

Znów dosłyszała w jego głosie ulgę, ale również zapowiedź, że uda jej się coś odzyskać. Pewnego dnia będzie mogła się obejrzeć, spojrzeć na siebie w lustrze i być może poznać swoją największą tajemnicę.

Uczestnicy pogrzebu siedzą skuleni na ławkach w kaplicy.

W pierwszym rzędzie najbliżsi zmarłej.

Ciało matki zostało przywiezione samolotem z Teneryfy.

Malin stoi za trumną i widzi, że tata płacze cicho, bezgłośnie. Tove, w prześlicznej, czarnej sukience w drobne, białe kwiatki, ma dość znudzoną minę. Umówiły się przedtem, że Malin podejdzie do trumny pierwsza, a Tove dopiero za dziadkiem.

Dziewczyna trzyma białą różę, sama tak zdecydowała. Malin patrzy na swoją szesnastoletnią córkę i myśli ze wstydem, że często bywała złą matką, dla której najważniejsza była praca, a zaraz potem alkohol.

Koło Tove siedzi Janne, w niedopasowanym, granatowym garniturze kupionym na tę okazję w Dressmanie. W dalszych rzędach siedzi może z dziesięć osób. Oni również są w ciemnych strojach. Małżeństwa w wieku taty. Niektórych pamięta jeszcze z czasów dzieciństwa, gdy mieszkali w Sturefors, rodzice się z nimi spotykali.

Żadnego rodzeństwa. Nie miała brata ani siostry.

Zresztą innych krewnych też nie.

Trumna jest z tych prostszych, bez ozdób, kilka wieńców z Teneryfy. Malin nie zna nazwisk na szarfach. Myśli sobie, że nigdy nie przypisze ich do żadnej twarzy i bardzo dobrze.

Zamyka powieki.

Mama staje jej przed oczami, ale to tylko obraz, nie ma nic wspólnego z żywym człowiekiem, ciałem, krwią ani uczuciami. Malin otwiera oczy, ze względu na tatę próbuje wycisnąć łzę i choć się stara, zupełnie jej to nie wychodzi.

Pastor, kobieta po pięćdziesiątce, uśmiecha się łagodnie ze swego miejsca pod oknem. Przed chwilą wygłosiła standardową mowę o tym, jaką wspaniałą osobą była matka Malin, wspomniała o jej talencie do urządzania wnętrz i do gry w golfa.

I do tajemnic, dodałaby Malin. Mama miała talent do robienia tajemnicy ze wszystkiego i do stwarzania pozorów. Ciągle, za wszelką cenę udawała ważną, tym bardziej że nic jej się nigdy nie podobało, a ja najmniej.

Podczas przemowy pani pastor Malin uzmysłowiła sobie, że już za późno, że przepadło, a była szansa, aby usiadły i porozmawiały ze sobą jak dwie dorosłe osoby.

Mogłaby spytać wprost:

– Mamo, dlaczego ja cię nigdy nie obchodziłam? Ani Tove?

Albo jeszcze lepiej:

– Mamo, czy ty mnie w ogóle kochałaś? Kochałaś nas?

Kładzie różę na wieku.

I porusza ustami. Szepcze do mamy leżącej w tej białej trumnie:

– Kochałaś mnie kiedykolwiek? Bóg świadkiem, że ja ciebie kochałam. Prawda? Przecież kochałam, nie?

Pięćset czterdzieści dwa dni.

Tyle dni minęło, odkąd Malin nie pije. Od tylu dni między nią a Jannem panuje zgoda, od tylu dni stawia opór swemu ciału i duszy, które aż wyją, aby się napić, od tak niewyobrażalnie długiego czasu nie poddaje się.

Koledzy z policji w Linköpingu, na czele z Zachariasem „Zeke” Martinssonem i komisarzem Svenem Sjömanem, przestraszyli się, że Malin znów zacznie pić, gdy dowiedzieli się, że jej matka, Margaretha Fors, niespodziewanie zmarła na zawał, że jej ciało zostanie przetransportowane do Szwecji na pogrzeb, oraz że Åke Fors prawdopodobnie sprzeda mieszkanie na Teneryfie i wróci do kraju.

Śmierć matki to dla każdego ciężkie przeżycie, rozumowali, ale dla niepijącego alkoholika może oznaczać naruszenie pewnego porządku i otwarcie butelki, co skończy się co najmniej upiciem do nieprzytomności, a może jeszcze gorzej.

Ale gdy spytali Malin, jak się czuje, odpowiedziała, żeby się o nią nie martwili.

Potrafi poradzić sobie ze smutkiem, jeśli w ogóle odczuwa coś takiego jak smutek.

Musiała załatwiać sprawy, czyli miała co robić, dzięki czemu dawała sobie radę z tym przeklętym niepokojem: porozmawiać przez telefon z tatą, skontaktować się z zakładem pogrzebowym, wysprzątać mieszkanie rodziców przed powrotem taty, porozmawiać z pastorem... Muszę załatwić, dopilnować.

Gdy w godzinę po otrzymaniu wiadomości powtórzyła córce, że babcia nie żyje, Tove odniosła się do tego tak obojętnie, jak może się zachować tylko nastolatka. Również ona zareagowała praktycznie, spytała, czy mają lecieć na Teneryfę. Po chwili Malin usłyszała w jej głosie strach.

– Mamo, mam nadzieję, że nie masz w domu nic do picia?

– Wodę i coca-colę, Tove.

– Ja nie żartuję.

– Obiecuję ci, że nie będę pić.

– Obietnica to za mało.

– Obiecuję – powtórzyła Malin.

Uzmysłowiła sobie, że śmierć matki to dla niej sposobność, by odzyskać utracone zaufanie.

Zawstydziła się.

Jej praca polega na stawianiu czoła przestępstwu i zbrodni, sprawia jej przyjemność, czyli można powiedzieć, że czerpie radość z cudzego nieszczęścia. Przyznawała to i godziła się z tym. Ale co to za człowiek, który odruchowo myśli o korzyściach, jakie może odnieść ze śmierci własnej matki?

Znów ją ssie w środku, myśl o tequili.

Tęsknota za potężną siłą alkoholu. Za obojętnością towarzyszącą upiciu się. Ssanie mogło się pojawić w każdej chwili, bez uprzedzenia. Próbowała dostrzec jakąś logikę w tych atakach, jakiś wzorzec, by unikać sytuacji, w których pojawiał się głód alkoholu, ale się nie udało.

Choroba. Pasożyt. Nieprzewidywalny wirus, który uderza znienacka. Naucz się z tym żyć, jak z niewidocznym inwalidztwem.

Jednak wtedy, nad tym garnkiem z purée z brukwi, po rozmowach z tatą i z Tove, gdy poczuła większy głód alkoholu niż kiedykolwiek, zrobiła to samo co kilka razy wcześniej. Zadała sobie ból, zanurzając palce jednej ręki we wrzącym purée, poczuła, że ją pali, ale nie na tyle, aby się mocno poparzyć.

Siedzą obok siebie w kaplicy, twarz Tove jest tak blisko. Córka ma gładką cerę, wolną od pryszczy i krost, które są zmorą prawie wszystkich szesnastolatek. Tove obraca w rękach różę, matka i córka patrzą sobie w oczy, chociaż same nie wiedzą, co mówią ich spojrzenia.

Przed nimi, w trumnie leży babcia, mama. Patrzą, jak dziadek, tata w czarnym garniturze podchodzi do trumny. Odwraca się, stoi chwilę, nabiera tchu, płacze, szepcze coś i kładzie na trumnie czerwoną różę, potem wraca na swoje miejsce.

Malin i Tove patrzą na siebie, zastanawiając się, co mają z tym zrobić.

Kolej na Tove, podchodzi do trumny i kładzie swój kwiat.

Nie stara się płakać i nic nie mówiąc ani nie szepcząc, wraca na swoje miejsce. Malin patrzy na tatę, potem znów na córkę. Chciałaby umieć czytać w ich myślach. Widzi, jak Janne podchodzi do trumny. Jego ruchy są wyuczone, jakby wszystko, co rozgrywa się w tej kaplicy w ten wiosenny dzień, było spektaklem, który musi być odegrany do końca.

Niech to się wreszcie skończy, myśli Tove i zamyka oczy. Nie ma siły patrzeć, jak ci wszyscy starzy, obcy jej ludzie kolejno podchodzą do trumny i szepczą tak cicho, że nic nie słychać.

– Żegnaj – mówi głośniej jeden z nich.

Tove się wzdryga, otwiera powieki i kątem oka widzi, że dziadek płacze. Robi jej się go żal, zawsze go lubiła, ale babcię? Właściwie jej nie znała, więc trudno, by odczuwała po niej żałobę. Nawet mama nie wydaje się bardzo smutna, chociaż widać, że się stara.

Udawanie uczuć.

Wszyscy to robią.

Tove myśli o liście, na który czeka. Nikomu nie mówiła, a mamie boi się powiedzieć. Brzydko, źle zrobiła, podrabiając jej podpis na papierach.

Ale uda się.

Chyba wtedy się ucieszy?

Nie.

Niekoniecznie. Nie ma pewności.

Mama mogłaby całkiem spanikować.

Tove nie może powstrzymać uśmiechu na myśl o liście, ale tu, w tym miejscu, nie należy się uśmiechać. Może nie ma bezwzględnego wymogu, żeby płakać, ale na pewno nie należy się uśmiechać.

W kaplicy rozbrzmiewa psalm. Dźwięki organów próbują rozproszyć zaduch kaplicy i ogrzać wpadające światło.

Ostatnim razem, gdy tu była, chowali ofiarę morderstwa, samotnego grubasa, który był od początku skazany na odrzucenie.

Malin idzie do wyjścia za tatą i tak jak on kiwa głową ludziom stojącym w przejściu.

Myśli sobie, że pewnie tak należy.

Drzwi kaplicy się otwierają, w świetle z zewnątrz tata zamienia się w obcą, czarną sylwetkę, wokół której w powietrzu zdają się unosić dwie małe dziewczynki z anielskimi skrzydełkami.

Mają bledziutkie, przestraszone twarzyczki.

Są tak przerażone, że Malin chciałaby podbiec, ściągnąć je i przytulić.

Mruga powiekami.

Oczy przyzwyczaiły się już do światła i teraz jest tylko tata. Tylko tata i woń czystego strachu.

3

Malin i mama w minionych latach

Mamo, kiedy cię utraciłam?

Wtedy, gdy zniknęłaś? Nie było cię, gdy byłam mała, prawda? Gdzie wtedy byłaś?

Na planecie Sama-się-czymś-zajmij. Gdy przychodziłam do ciebie, owszem, mogłam wejść na kolana, ale nie dłużej niż na pięć minut, bo zawsze miałaś coś do zrobienia, a ja byłam za ciężka, za gorąca, za bardzo zawadzałam. Jak może matce zawadzać jej własne dziecko?

A więc odwracałam się od niej.

Biegłam do taty. On towarzyszył mi na różnych zawodach, woził na mecze piłki nożnej, pilnował, żebym poszła do fryzjera. Tak było, prawda?

Zwróciłeś się do mnie, prawda, tato? Było tak?

Pamiętam, jak siedziałam w swoim pokoju w domu w Sturefors i czekałam, że do mnie przyjdziesz, mamo. Że powiesz coś miłego, pogłaszczesz po plecach.

Nigdy nie przychodziłaś.

Leżałam w łóżku, wpatrując się w biały sufit, i nie mogłam zasnąć.

Pewnej burzowej nocy przyszłam do waszego łóżka i położyłam się koło ciebie. Miałam wtedy pięć lat.

Zapaliłaś lamkę na stoliku nocnym.

Tata spał obok.

Spojrzałaś na mnie.

– Połóż się koło mnie – powiedziałaś. – Boisz się burzy?

Zgasiłaś lampę, przez koszulę czułam dotyk twojego ciała, które zawiodło mnie w sen, jakbyś była pojazdem kipiącym od ciepła.

Rano, gdy się obudziłam, ty już zdążyłaś wstać. Zastałam cię w kuchni.

Zaspaną, z workami pod oczami.

– Nie mogłam spać – powiedziałaś. – Przez ciebie, Malin.

Już nigdy nie poczułam dotyku twojego ciała przez koszulę.

Rzadko się gniewałaś.

Często odnosiłam wrażenie, że cię nie ma w domu, chociaż byłaś w pokoju obok. Ty decydowałaś, a w każdym razie chciałaś decydować, jak mam się ubrać, żebym wyglądała bardziej dziewczęco, jak powinna wyglądać dziewczynka. Nie znosiłam spódniczek, które kazałaś mi nosić. Sukienek.

Próbowałam ci się podporządkować. Wpajałaś mi, że nic nie znaczę i powinnam znać swoje miejsce.

Malin, nie jesteś zbyt bystra.

Znajdź sobie kogoś bogatego.

Może powinnaś zostać przedszkolanką. To odpowiednia praca dla ciebie. Tylko się szanuj.

Spotykaj się tylko z tym, kto ma dobre nazwisko.

Stań się częścią mojego własnego niepowodzenia, niemożności zaakceptowania tego, co przypadło mi w udziale. Sama siebie stworzyłam.

Nienawidziłaś rzeczywistości, mamo.

Czy mnie też nienawidziłaś? Bo ci o niej przypominałam?

Te twoje złośliwe uwagi, gdy przynosiłam do domu dobre stopnie.

Flirtujesz z nauczycielami?

A potem, po urodzeniu Tove, nie posiadałaś się z oburzenia: Jak można, ot tak sobie, zajść w ciążę? Tak młodo? Mówiłaś, że ja, że my nie możemy bywać u ciebie, nie chcesz palić się ze wstydu przed znajomymi, że nie umiałam trzymać nóg razem.

Tove.

Nawet na nią nie spojrzałaś. Nie wzięłaś jej na ręce. Uznałaś, że przyniosła ci wstyd, bo nie mieściła się w twoich planach, nie pasowała do idealnego obrazu ciebie i twego życia.

Tyle że ten obraz nikogo nie obchodził.

Mnie obchodziłaś tylko ty.

Chciałam, żebyś mnie kochała. Nie zaznałam twojej miłości w dzieciństwie, może dlatego nie chciałam jej, gdy byłam już dorosła. Zresztą ty również nie chciałaś mnie kochać.

Czy była między nami jakaś miłość?

Czego ty się bałaś, mamo? Bóg mi świadkiem, jak bardzo potrzebowałam twego wsparcia, gdy studiowałam w Wyższej Szkole Policyjnej i samotnie wychowywałam Tove.

Tata czasem przyjeżdżał do Sztokholmu.

Ale ty odmówiłaś.

Kobiety nie powinny pracować w policji.

Z czasem dystans między nami stawał się coraz większy. Brak miłości dominował nad miłością, która w końcu została wymazana, musiałam machnąć na ciebie ręką.

Brak mi matki, której nigdy nie miałam, ale nie potrafię opłakiwać tej matki, którą miałam.

Czy to czyni mnie złym człowiekiem?

4

Dostępne w wersji pełnej.

5

Dostępne w wersji pełnej.

6

Dostępne w wersji pełnej.

7

Dostępne w wersji pełnej.

8

Dostępne w wersji pełnej.

9

Dostępne w wersji pełnej.

10

Dostępne w wersji pełnej.

11

Dostępne w wersji pełnej.

12

Dostępne w wersji pełnej.

13

Dostępne w wersji pełnej.

14

Dostępne w wersji pełnej.

15

Dostępne w wersji pełnej.

16

Dostępne w wersji pełnej.

17

Dostępne w wersji pełnej.

18

Dostępne w wersji pełnej.

19

Dostępne w wersji pełnej.

20

Dostępne w wersji pełnej.

21

Dostępne w wersji pełnej.

22

Dostępne w wersji pełnej.

23

Dostępne w wersji pełnej.

24

Dostępne w wersji pełnej.

25

Dostępne w wersji pełnej.

Część 2. Z czerni w biel

Dostępne w wersji pełnej.

26

Dostępne w wersji pełnej.

27

Dostępne w wersji pełnej.

28

Dostępne w wersji pełnej.

29

Dostępne w wersji pełnej.

30

Dostępne w wersji pełnej.

31

Dostępne w wersji pełnej.

32

Dostępne w wersji pełnej.

Część 3. Dzieci

Dostępne w wersji pełnej.

33

Dostępne w wersji pełnej.

34

Dostępne w wersji pełnej.

35

Dostępne w wersji pełnej.

36

Dostępne w wersji pełnej.

37

Dostępne w wersji pełnej.

38

Dostępne w wersji pełnej.

39

Dostępne w wersji pełnej.

40

Dostępne w wersji pełnej.

41

Dostępne w wersji pełnej.

42

Dostępne w wersji pełnej.

43

Dostępne w wersji pełnej.

44

Dostępne w wersji pełnej.

45

Dostępne w wersji pełnej.

46

Dostępne w wersji pełnej.

47

Dostępne w wersji pełnej.

48

Dostępne w wersji pełnej.

49

Dostępne w wersji pełnej.

50

Dostępne w wersji pełnej.

51

Dostępne w wersji pełnej.

52

Dostępne w wersji pełnej.

53

Dostępne w wersji pełnej.

54

Dostępne w wersji pełnej.

55

Dostępne w wersji pełnej.

56

Dostępne w wersji pełnej.

57

Dostępne w wersji pełnej.

58

Dostępne w wersji pełnej.

59

Dostępne w wersji pełnej.

60

Dostępne w wersji pełnej.

61

Dostępne w wersji pełnej.

Epilog 

Dostępne w wersji pełnej.

Strona redakcyjna 

Tytuł oryginału: Vårlik 

Copyright © Mons Kallentoft, 2010.  

First published by Natur & Kultur, Sweden. Published by arrangement with Nordin Agency, Sweden  

All rights reserved 

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2012 

Informacja o zabezpieczeniach 

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa. 

Redaktor: Elżbieta Bandel 

Opracowanie graficzne okładki: Lucyna Talejko-Kwiatkowska 

Projekt okładki: Niklas Lindblad / Mystical Garden Design  

Zdjęcie na okładce: Eva Lindblad, 1001bild.se 

Od autora 

Zło budzi się wiosną to czysta fikcja, nic innego. Wszelkie podobieństwa do rzeczywistych postaci lub zdarzeń są przypadkowe. Pozwoliłem sobie również na pewne odstępstwa od realiów geograficznych. 

Wydanie I e-book 

(opracowane na podstawie wydania książkowego: 

Zło budzi się wiosną, wyd.I , Poznań 2012) 

ISBN 978-83-7818-031-9 

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersja do formatu epub:

AKAPIT, Poznań, tel. 61-879-38-88   