Redakcja

Redaktor prowadzący: Anna Kostecka

Wydawca: Natalia Gowin

Korekta: Zespół

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Projekt okładki: Piotr Fedorczyk

Druk: MDruk

ISBN 978-83-269-4012-5

Wydawnictwo: Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z .o.o.

Adres: 03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

Kontakt: Telefon 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: portalfk@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2015

Dystrybucja: tel. 22 518 29 29 faks. 22 617 60 10 e-mail: cok@wip.pl

100 odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kadr, płac i zus wraz z przysługującymi Czytelnikom innymi elementami dostępnymi w subskrypcji (e-letter, strona www i inne) chronione są prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w 100 odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kadr, płac i zus oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło.

Publikacja 100 odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kadr, płac i zus została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji 100 odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kadr, płac i zus oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji 100 odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kadr, płac i zus lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Wydawca nie odpowiada za treść zamieszczonej reklamy; ma prawo odmówić zamieszczenia reklamy, jeżeli jej treść lub forma są sprzeczne z linią programową bądź charakterem publikacji oraz interesem Wydawnictwa Wiedza i Praktyka.

Szanowny Czytelniku!

Oddajemy w Twoje ręce publikację, w której znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania z zakresu kadr, płac i ZUS. Większość z tych odpowiedzi to kompleksowo przygotowane opracowania aktualnych zagadnień. Znajdziesz tu nie tylko odpowiedzi na indywidualne pytania, ale także praktyczne wskazówki, jak postępować w analogicznych sytuacjach, z powołaniem się na najnowsze orzecznictwo i stanowiska urzędów. Wskazujemy, jak podejmować optymalne decyzje i nie narażać się na kary inspekcji pracy czy ZUS.

Zachęcam do lektury

Anna Kostecka

redaktor Portalu FK

Kadry

W tym dziale znajdziesz 5 rozdziałów poświęconych najważniejszym zagadnieniom w prawie pracy. Dowiesz się m.in.: jak prawidłowo rozliczać czas pracy; jak ustalić wymiar urlopu dla pracowników oraz jak go udzielić; czy są sytuacje, kiedy pracodawca może zmusić pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego; w jakim wymiarze udzielić ojcu dziecka urlopu ojcowskiego oraz na podstawie jakich dokumentów; kiedy umowa na czas określony staje się umową na czas nieokreślony; ile świadectw pracy wystawić pracownikowi zatrudnionemu u pracodawcy na podstawie 3 zwartych umów; jaką przyczynę wypowiedzenia podać pracownikowi, aby w razie sporu z nim wygrać sprawę w sądzie. Sprawdź odpowiedzi na indywidualne pytania Czytelników Portalu FK.

I rozdział – Czas pracy

Limit godzin ponadwymiarowych może zostać zapisany w różny sposób

Pytanie: Pracownik pracuje na 1/2 etatu w równoważnym systemie czasu pracy. Ma ustalony grafik na cały miesiąc. Pracownik miał przepracować 80 godzin, ale przepracował 92 godziny i nie przekroczył limitu przewidzianego w umowie – przeciętnie 35 godzin tygodniowo. Jak zakwalifikować te dodatkowe 12 godzin, jeżeli przypadały w dni wolne w grafiku, jakie wynagrodzenie się za nie należy? Jak wykazać te godziny w ewidencji czasu pracy?

Odpowiedź: Odpowiadając na Państwa pytanie, informuję, że limit godzin ponadwymiarowych może zostać zapisany w różny sposób. Oznacza to możliwość wyboru między wskazaniem godzin ponadwymiarowych jako limitu w skali doby, tygodnia czy miesiąca, a także okresu rozliczeniowego a wyższym wymiarem etatu, którego przekroczenie uprawnia do dodatku.

W umowie o pracę z pracownikiem zatrudnionym na pół etatu limit godzin ponadwymiarowych może być określony wyższym wymiarem etatu. Klauzula taka powinna wówczas zawierać postanowienie, że praca w wymiarze przekraczającym np. 3/5 wymiaru etatu będzie uprawniała pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych.

Limit godzin ponadwymiarowych niepełnoetatowca, po którego przekroczeniu pracownik ma prawo do dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych, musi być niższy od pełnego etatu. Nie może być mu równy. Służy to do określenia godzin ponadwymiarowych, za które przysługuje dodatek taki jak za godziny nadliczbowe, mimo że te przepracowane godziny nie są sensu stricto godzinami nadliczbowymi.

Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lipca 2008 r. (I PK 315/07) uznał, iż art. 151 § 5 Kodeksu pracy sam w sobie nie stanowi podstawy prawnej do wypłaty dodatku za godziny ponadwymiarowe. Prawo do wypłaty dodatku za te godziny przysługuje pracownikowi zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy, pod warunkiem że w jego umowie o pracę została zawarta klauzula, o której mowa w art. 151 § 5 Kodeksu pracy.

Jeżeli zawarliście Państwo w umowie o pracę z pracownikiem klauzulę w zakresie godzin nadliczbowych, uznając, iż pracownik pracował będzie w godzinach nadliczbowych dopiero po przekroczeniu średnio 35 godzin tygodniowo, wówczas dopiero po przepracowaniu średnio 35 godzin pracownik pracował będzie w godzinach nadliczbowych.

WAŻNE!

Wobec powyższego, jeżeli pracownik pracował jedynie 12 godzin ponad ustalony wymiar czasu pracy, nie będzie mu przysługiwał dodatek do wynagrodzenia, a jedynie normalne wynagrodzenie za przepracowane godziny.

Ewentualne godziny nadliczbowe w przypadku niepełnoetatowca, o którym mowa w pytaniu, mogłyby wynikać z przekroczenia dobowego wymiaru czasu pracy. Jeśli więc przepracowane przez pracownika godziny nie wynikały z przekroczenia dobowego wymiaru czasu pracy, nie będą traktowane jako godziny nadliczbowe za które przysługuje normalne wynagrodzenie wraz z odpowiednim dodatkiem do tego wynagrodzenia.

Podstawa prawna:

art. 151 i 1511 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Autor: Iwona Kusio-Szalak

Ryczałt za nadgodziny i za pracę w nocy może być proporcjonalnie pomniejszany za okres absencji zdrowotnej i urlopu bezpłatnego

Pytanie: Kierowcy prowadzący pojazdy powyżej 3,5 tony mają w umowach zagwarantowane wynagrodzenie zasadnicze, ryczałt za nadgodziny, ryczałt za nocki, wynagrodzenie za dyżur oraz delegacje wg ustawy. Czy wynagrodzenie za dyżur możemy obniżać za czas niewykonywania pracy, tzn. chorobę, zasiłki, urlop bezpłatny? Jeżeli tak, to w jaki sposób? Ryczałt za nadgodziny i nocki obniżamy za czas choroby, zasiłków, urlopu bezpłatnego proporcjonalnie do dni nieprzepracowanych, czy jest to prawidłowe? Proszę pokazać na przykładzie takie obniżenie.

Odpowiedź: Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2012 r. poz. 1155) nie przewiduje ryczałtu za dyżury kierowców. Wynagrodzenie za dyżury należałoby zatem ustalać według stawek godzinowych, jednak trudności z rozliczeniem czasu pracy kierowcy na koniec miesiąca ukształtowały praktykę wypłacania zaliczek na poczet dyżurów, których ostateczne rozliczenie następuje z końcem okresu rozliczeniowego.

WAŻNE!

Co się tyczy ryczałtów za nadgodziny i za pracę w nocy, to nie podlegają one pomniejszeniu za czas urlopu wypoczynkowego, natomiast mogą być proporcjonalnie pomniejszane za okres absencji zdrowotnej i urlopu bezpłatnego.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Kadry

I rozdział – Czas pracy

Limit godzin ponadwymiarowych może zostać zapisany w różny sposób

Ryczałt za nadgodziny i za pracę w nocy może być proporcjonalnie pomniejszany za okres absencji zdrowotnej i urlopu bezpłatnego

Przepisy nie nakładają na pracodawców obowiązku wprowadzania 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego czasu pracy

Pracownik młodociany powinien mieć w tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin odpoczynku

Nienormowany czas pracy nie oznacza pracy po 15 godzin na dobę

Pracownik za pracę w sobotę powinien otrzymać cały dzień wolny

Pracodawca wliczy do czasu pracy szkolenie pracownika, jeżeli pokrywa się z jego dniówką

Pracownik niepełnosprawny może pracować dłużej na własne życzenie

Przepisy nie wskazują, jak kontrolować czas pracy pracownika w podróży służbowe

15-minutową przerwę dla pracownika można wydłużyć

Aby rozliczyć nadgodziny, trzeba najpierw ustalić, kiedy powstały

II rozdział – Urlopy wypoczynkowe

Ile dni pierwszego urlopu udzielić pracownikowi

Wniosek urlopowy należy wypisać również na sobotę

Pół roku pracy młodocianego liczy się od dnia nawiązania pierwszego stosunku pracy

Umowa zlecenia nie ma wpływu na staż pracy

Zasadnicza służba wojskowa a staż urlopowy

W związku ze śmiercią pracownika ekwiwalent za urlop wypoczynkowy obliczany jest proporcjonalnie

Zaległy urlop za 2011 rok należy wykorzystać do 30 września 2015 r.

Pracownika, który nie wykorzystuje zaległego urlopu,można nie dopuścić do pracy

Urlop wypoczynkowy musi obejmować cały dzień pracy

Kiedy zasada ustalania urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym nie ma zastosowania

Przeniesienie urlopu wypoczynkowego do innego pracodawcy

Niesłuszny urlop na żądanie

Planowana przerwa urlopowa – pracownicy powinni złożyć wnioski urlopowe

Prawo do urlopu wypoczynkowego w przypadku podjęcia pierwszej pracy

Wymiar urlopu przy zmianie etatu

Problem z udzieleniem urlopu dla pracownicy, która nie ma obowiązku świadczenia pracy i harmonogramu czasu pracy

Pracownica przed pójściem na wychowawczy może wykorzystać zaległy oraz bieżący urlop wypoczynkowy

III rozdział – Urlopy rodzicielskie i inne zwolnienia od pracy

Ojciec dziecka może wykorzystać urlop rodzicielski

Pracodawca matki dziecka powinien wydać zaświadczenie o korzystaniu przez nią z urlopu rodzicielskiego

Pobyt dziecka w szpitalu nie przerywa urlopu rodzicielskiego

Ojciec dziecka ma prawo do dni na opiekę nawet wtedy, gdy żona przebywa na urlopie macierzyńskim

Jaka forma wniosku o korzystanie z przerw na karmienie dziecka piersią

IV rozdział – Zatrudnianie pracowników i obowiązki pracodawcy

Zatrudniony na umowę o pracę nie może wykonywać tej samej pracy jako samozatrudniony

Lepiej zawrzeć umowę o pracę 30 kwietnia zamiast 1 maja

Nie zawsze aneksowanie umów o pracę jest konieczne

Przedłużenie umowy o pracę do dnia porodu

Jakie obowiązki ma pracodawca, który przyjmuje ucznia na praktyki

W zleceniu można określić wynagrodzenie ze stawką godzinową

W czasie urlopu macierzyńskiego można pracować na zlecenie

Firma zatrudniająca 5 pracowników ma obowiązek przygotować informację o warunkach zatrudnienia i obwieszczenie

Przepisy prawa pracy nie zabraniają zatrudnienia córki

Zatrudnianie tylko jednego pracownika nie zwalnia pracodawcy z obowiązku dokonania oceny i udokumentowania ryzyka zawodowego

Pracodawca może nie uznać zaświadczenia wystawionego przez poradnię, z którą nie ma podpisanej umowy

Nowe wytyczne dla pracodawców w sprawie kierowania na badania lekarskie po 1 kwietnia 2015 r.

V rozdział – Rozwiązanie umowy o pracę – obowiązki pracodawcy

Rozwiązanie umowy z powodu przejścia na rentę na urlopie bezpłatnym

Skrócenie urlopu wychowawczego a powrót do pracy

Wypowiedzenia zmieniające ,,lekarstwem" na kryzys w firmie

Nie można zmienić umowy zawartej na czas nieokreślony w jednostronny sposób

Pracodawca może zaproponować pracownikowi, który odzyskał zdolność do pracy po chorobie, inne miejsce pracy

Wypowiedzenie zmieniające dla pracownicy w związku ze zmianą miejsca pracy

Pracodawca musi mieć dowody, aby wykazać przed sądem pracy, że pracownik pracował gorzej niż jego koledzy

Przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę musi być prawdziwa

Rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia

Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem z powodu likwidacji stanowiska pracy

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron a prawo do ekwiwalentu

Zawieszenie działalności gospodarczej na dwa lata,a pracownica na urlopie wychowawczym

Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracownica kontynuuje zatrudnienie u nowego pracodawcy

Pracodawca postawiony w stan likwidacji może zwolnić pracownice na urlopach wychowawczych

Ile wystawić świadectw pracy

Na świadectwie pracy nie umieszcza się informacji o okresach nieobecności nieusprawiedliwionej niepłatnej

Pracodawca może wydać zbiorcze świadectwo pracy za obydwie umowy terminowe

Jakie dokumenty należy przekazać pracownikowi, który otrzymał emeryturę

Zawieranie z pracownikami długoterminowych umów na czas określony jest ryzykowne

Okres przebywania na urlopie wychowawczym i macierzyńskim a treść świadectwa pracy

W świadectwie pracy dla zatrudnionego na 1/4 etatu należy podać informację o urlopie w wymiarze udzielonych dni i godzin

PŁACE

Pracodawca nie ma obowiązku prowadzić listy obecności pracowników

Aby skorzystać z prywatnego samochodu w podróży służbowej, trzeba złożyć wniosek

Pracownikowi delegowanemu pracodawca nie wystawia dokumentu „polecenie wyjazdu służbowego”

Podróż służbową można rozliczyć w walucie otrzymanej zaliczki, w walucie wymienialnej albo w walucie polskiej

Zwrotu wydatków można nie wpisywać do druku delegacji

Kierowca nie musi załączać dokumentów na potrzeby rozliczania diet

Kiedy wypłacić nagrodę jubileuszową pracownicy przebywającej na macierzyńskim

Pracodawca powinien poinformować ZUS o uzyskanych przychodach przez pracownicę

Podstawą wynagrodzenia urlopowego będzie wynagrodzenie wypłacone w lutym, styczniu i grudniu

Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego pracownik pozostaje bez prawa do wynagrodzenia

Czy można ZUS RMUA zastąpić paskiem wynagrodzeń

Studentka pracująca na zlecenie nie otrzyma zasiłku macierzyńskiego

Zatrudnionej na 1/2 etatu i przebywającej na urlopie rodzicielskim premia przysługuje na takich samych warunkach jak pozostałym pracownikom

Informowanie o braku ZFŚS

Z ZFŚS można byłej pracownicy wypłacić zapomogę

Jak prawidłowo wypłacać świadczenia urlopowe w 2015 roku

Kierowcom można wypłacać ryczałt za pracę w porze nocnej

ZUS

Nie odprowadza się składek na ZUS od kosztów podróży członka rady

Jest mniej obowiązków dla płatników składek

Składki na ZUS za osobę pobierającą rentę rodzinną przy jednoczesnym zleceniu i działalności gospodarczej

Obowiązek złożenia ZUS IWA zależy od klasyfikacji płatnika składek oraz od średniej liczby ubezpieczonych

Zmiana miejsca zamieszkania pracownika nie powoduje zmiany w umowie, ale trzeba dokonać zmian w ZUS

Pomyłka w wypłacie zaniżonego wynagrodzenia wymaga korekty dokumentów ZUS

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności

Druki Z-15

Zwolnienie z opłacania składek na FP i FGŚP za zatrudnionego bezrobotnego

Przykład rozliczenia przychodu pracownika korzystającego ze służbowego samochodu do celów prywatnych

Pracująca matka ma obowiązek zgłosić syna do ubezpieczenia zdrowotnego

Rozliczanie składek ZUS i podatku od wynagrodzeń od wartości pakietów medycznych na przykładach

Przykład rozliczenia składki na PZU za pracownika

Kiedy podstawa wymiaru składek emerytalno-rentowych wyniesie 75% płacy minimalnej

Przy dwóch spółkach i jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej składka zdrowotna występuje w podwójnej wysokości

Zapłata składek ZUS na poczcie może skutkować odmową wypłaty zasiłku chorobowego

Dla ZUS nie ma znaczenia, z jakiego rachunku zostały zapłacone składki za wspólników spółki cywilnej

Kiedy odliczać składki na ubezpieczenia społeczne osoby prowadzącej działalność przebywającej na chorobowym

Przedsiębiorca odliczy składki ZUS zapłacone za żonę

Wspólnik spółki cywilnej – składki ZUS

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71