Thomas Enger

Żądza krwi

Przełożyła Iwona Zimnicka

Wszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Tytuł oryginału norweskiego BLODTÅKE

Projekt okładki PIOTR BUKOWSKI
Fotografia na okładce © by ORHAN CAM / SHUTTERSTOCK
Projekt typograficzny ROBERT OLEŚ

Copyright © by GYLDENDAL NORSK FORLAG AS, 2012 [All rights reserved]
Copyright © for the Polish edition by WYDAWNICTWO CZARNE, 2014
Copyright © for the Polish translation by IWONA ZIMNICKA, 2014

Redakcja MAŁGORZATA POŹDZIK / D2D.PL

Korekta ANNA WOŚ i MAGDALENA KĘDZIERSKA-ZAPOROWSKA / D2D.PL

Redakcja techniczna ROBERT OLEŚ / D2D.PL

Skład wersji elektronicznej: MAGDALENA WOJTAS / VIRTUALO SP. Z O.O.

This translation has been published with the financial support of NORLA

ISBN 978-83-7536-716-4

Żądza krwi – stan, który ogarnia psy gończe, kiedy wyczują krew. Zrobią wtedy wszystko, by dopaść zwierzynę

Prolog

Werner nie żyje.

Nie żyje naprawdę. Teraz już to rozumie.

Dziwne, że musiał stanąć tutaj, przy tej niewielkiej prostokątnej dziurze w ziemi, żeby to pojąć. Naprawdę zrozumieć. Musiał najpierw spojrzeć na trumnę, potem na innych ludzi. Ciemne ubrania, pociemniałe oczy.

Wernera już nie ma.

Na zawsze.

Dookoła drobne płatki śniegu opadają na ziemię. Pojedyncze wirują w spirali, która zdaje się nie mieć końca. Białe śnieżynki sprawiają, że cieknie mu z oczu, ale to nic nie szkodzi. Może wygląda tak, jakby płakał.

Odwraca się w stronę matki. Na jej policzkach widzi zimne smugi. Matka nie odrywa oczu od lśniącej brązowej trumny. Obok niej stoi mężczyzna, który rano ledwie mógł zawiązać krawat, bo tak strasznie trzęsły mu się ręce. Potrzebował pomocy przy goleniu. A tydzień temu wybiegł w samym T-shircie i slipach, chociaż był środek dnia i śnieg padał gęsto, dużymi białymi płatkami. Nie przestawał krzyczeć, kiedy kopał. I wreszcie wyrwał Wernera z ciężkiej bieli.

Ale wargi Wernera były już wtedy sine.

Wcześniej też się tak bawili z Wernerem. Wygrzebywali jamy w zaspach śnieżnych, przekopywali między nimi tunele, przez które później się czołgali, chociaż wiedzieli, że dach w każdej chwili może się zawalić. Ale potem ogarniało ich to niezwykłe uczucie, kiedy wydostawali się na światło, cali i zdrowi. Igrali ze śmiercią i wygrywali.

Przynajmniej do tej pory.

Są tu wszyscy. Na cmentarz przyszła cała klasa Wernera, nawet kilku nauczycieli. Stawili się ludzie, których nigdy nie widział. Przyjaciele rodziny. Przyjaciele przyjaciół. Wszyscy są smutni. A może też tylko udają.

Wreszcie opuszczają jego brata w wielką mroczną głębię. Śpiewają głosami, których prawie nie słychać. Ale on nie ma siły śpiewać. Nie ma też siły z nikim rozmawiać, kiedy później wszyscy zbierają się w tym wielkim domu. Ale je i pije. Jako jedyny z rodziny.

Dopiero po południu zakrada się do swojego pokoju, włącza kasetę i kładzie się na łóżku. Muzyka zwykle sprawia mu przyjemność, ale tym razem miłe uczucie jednak się nie pojawia. Mija kilka chwil, nim zaczyna rozumieć dlaczego.

Coś się tu zmieniło.

Wstaje z łóżka i krąży po pokoju, usiłując dociec, o co chodzi. W chwili, gdy sobie uświadamia, że chodzi o zdjęcie na ścianie, zdjęcie patrzącego na niego Wernera, którego wcześniej nie było, a teraz z jakiegoś powodu tam wisi, czuje, że kolana prawie się pod nim uginają.

Nikomu nie opowiadał o tym, jak stał i patrzył na dach, który zawalił się na brata. Jak nic nie zrobił, tylko stał i patrzył, długo, wyłącznie napawając się uczuciem, które go wtedy ogarnęło. Był panem życia i śmierci. Tylko on mógł uratować Wernera.

Ukochane dziecko.

Oczywiście wie, kto powiesił to zdjęcie. Wciąż pamięta jego krzyki, kiedy lekarze oświadczyli, że nic więcej nie da się zrobić. Nie możecie się poddawać! – wrzeszczał. – Błagam, nie możecie się poddawać! I to jego spojrzenie tamtego dnia po powrocie ze szpitala i w kolejnych, kiedy siedzieli wokół stołu w salonie i nie odzywali się do siebie ani słowem. Nie można się było pomylić. Ponieważ nie płakał?

Nie.

Ponieważ nie przeprosił.

To był jego pomysł. Jego zabawa. Dlatego wie, że usunięcie tej fotografii ze ściany w niczym nie pomoże. Facet, który każe nazywać się tatą, na pewno z powrotem ją powiesi, a potem jeszcze raz i jeszcze. Żeby nie dało się zapomnieć.

Werner zwykle się uśmiechał, kiedy był fotografowany, ale to zdjęcie jest inne. Patrzy prosto w obiektyw. Uczesane z przedziałkiem włosy prawie zasłaniają mu oczy, ale i tak nie potrafią zgasić ich blasku. Zduszone krzyki, dobiegające spod białej, śmiertelnie ciężkiej masy, nagle powracają. Jak echo.

Kiedy siada na łóżku, widzi, że za oknem już się ściemniło. Śnieg dawno przestał padać. Ale mógłby zasypać pokój, a on i tak nie widziałby nic oprócz tego blasku w oczach brata. Blasku, który nie znika.

Werner nie umarł.

Nie umarł naprawdę. Dopiero teraz to rozumie.

Ale następnym razem, myśli. Następnym razem wszystko będzie inaczej.

Wrzesień 2009

Niedziela

1

Szklanka, którą Ole Christian Sund odstawia na stolik przy łóżku, wydaje głuchy odgłos.

– No dobrze – mówi Sund, uśmiechając się do pacjenta, który patrzy przed siebie wilgotnym, skamieniałym spojrzeniem. Sund ociera wodę ściekającą mu z kącików ust, jedyny opór stawia nierówny zarost na czubku podbródka. Skóra jest tak blada, że niemal przezroczysta. – Potrzebuje pan czegoś jeszcze? – krzyczy mu do ucha Sund.

Naga twarz mężczyzny pozostaje niezmieniona. Sund z czułością patrzy na pacjenta, który przebywa u nich już od półtora roku. Śmierć najwyraźniej jeszcze nie chce po niego przyjść, chociaż niewiele już z niego zostało, same kości i pozbawiona życia skóra, trochę włosów, które stopniowo wypadają, i to szklane spojrzenie rzadko zmieniające kierunek. Powieki też jakby już nie działały.

On wygląda jak tatuś, myśli Sund. Tata ostatnie lata życia też tak przeleżał. Jedynie z rzadka zdawał się łapać kontakt ze światem rzeczywistym, a nie tylko z tym, który jego oczy znalazły na suficie albo w jakimś innym miejscu w pokoju. Od śmierci ojca minęło sześć lat, a mimo to wydaje się, jakby to było wczoraj.

Sund wychodzi po cichu. Na korytarzu natyka się na innego pacjenta, trenującego powolne chodzenie z krewnym, może z wnukiem. Uśmiecha się do nich, z kieszeni kurtki wyjmuje komórkę, widzi, że jest trochę po piątej. I natychmiast czuje ukłucie rozpaczy jak mocne uderzenie w brzuch.

Już niedługo Martine przyjdzie po Ulrika. Wkrótce kolejny tydzień zacznie się i minie bez jego udziału w życiu syna. W najlepszym razie może czegoś się o nim dowie, jeśli Martine będzie się chciało odpowiadać na jego SMS-y.

Wie, że jest marudny, ale ponieważ nie może widywać Ulrika codziennie i słyszeć o wszystkim na bieżąco z jego ust, chce się przynajmniej dowiedzieć, jak chłopiec się czuje, czego się nauczył, z kim się bawił albo kogo przyprowadził do domu. Wszystko to go omija, ponieważ on i Martine przestali się kochać. A raczej ponieważ to ona przestała kochać jego.

Chociaż być może sam ponownie odnalazł miłość, nie potrafi znieść myśli, że jakiś nowy mężczyzna zajął jego miejsce, nie tylko w łóżku Martine, lecz również w życiu Ulrika. Nie umie się pogodzić z tym, że Ulrik być może pokocha jeszcze jednego tatę, on natomiast pozostanie tylko tym tatą, który zamiast przyjemnie spędzać z nim czas, ciągnie synka ze sobą do pracy.

Ale nie stać go na to, żeby nie brać dyżurów, inaczej na pewno by tak zrobił. Na szczęście na oddziale numer cztery udało mu się znaleźć naładowany elektryczny wózek inwalidzki, którym Ulrik mógł się bawić. Synek musiał tylko obiecać, że będzie uważać na pacjentów. I oczywiście był przekonany, przecież zawsze jest taki uważny. Uwielbia przemieszczać się z warkotem po całym domu opieki. Kiedy Sund ostatnio go widział, chłopiec nadal jeździł wózkiem.

Ale gdzie mógł się teraz podziać?

Buty rytmicznie uderzają o podłogę, kiedy Sund przeszukuje korytarze i pokoje. W sali telewizyjnej są jedynie Guttorm i dwóch innych pacjentów pochłoniętych zaciętą dyskusją na temat wyboru kanału telewizyjnego. Sund idzie dalej, ale nigdzie nie dostrzega szczęśliwego, rozentuzjazmowanego dziewięciolatka sunącego na wózku inwalidzkim. Sprawdza korytarz po jednej stronie rozciągniętego w kształt litery H piętra budynku, potem ten po stronie przeciwnej. Wreszcie pod drzwiami do jednego z pokojów w korytarzu, w którym śmierć czai się tuż za progiem, zauważa chłopca, który wcale nie jest już taki mały.

Sund uśmiecha się w duchu jak zawsze, kiedy obserwuje synka, gdy ten nie zdaje sobie z tego sprawy. Czuje się taki dumny. Ale tym razem chłopiec wygląda jakoś dziwnie. Siedzi na nieruchomym wózku, złożone dłonie ma wciśnięte między uda, nogi skrzyżowane. I kołysze się, raz w przód, raz w tył, wpatrzony w podłogę, w której odbija się jedynie chłodne światło jarzeniówek na suficie.

– Cześć, Ulrik – mówi Sund, stając nad synem. – Co się dzieje? Jak się czujesz?

Ale Ulrik nie odpowiada, tylko dalej się kołysze, w przód i w tył. Sund kuca i gładzi synka po włosach. Na moment ogarnia go strach, że może któryś z pacjentów go skrzywdził, ale tę myśl natychmiast odrzuca. W staruszków czasami coś wstępuje i trochę się unoszą, ale nigdy żaden z nich nie wyładowałby swojej złości na dziewięciolatku. Przecież wszyscy go tu kochają.

– Synku, co się stało? – dopytuje się Sund.

Wciąż żadnej odpowiedzi.

Sund podnosi głowę, patrzy na tabliczkę z nazwiskiem przy uchylonych drzwiach pokoju.

– Byłeś znów u Erny? – pyta.

Chłopiec nie przestaje się kołysać.

Musiał coś zobaczyć, myśli Sund. Albo usłyszeć.

W kolanach mu trzaska, kiedy się podnosi. Mija wózek i otwiera szerzej drzwi do malutkiego ciasnego pokoju. Erna Pedersen siedzi sztywno wyprostowana jak zwykle. Ale Sund nie dlatego gwałtownie się zatrzymuje, a potem cofa o krok. Twarz pacjentki, zwykle białą i obojętną, teraz barwią ciemne matowe smugi, które spłynęły z oczu bruzdami starości. Sund ledwie dostrzega, co ukrywają brudne okulary, i zaraz uderza go zapach śmierci.

2

Henning Juul kuli się na chłodnych wieczorem deskach trybun stadionu Dælenenga. Nad jego głową chmury ubrały niebo w szarość i nasuwają się grubą warstwą na miasto. Wiatr, który wcześniej w ciągu dnia podrywał kurz i śmieci z ulic Oslo, nieco ucichł, ale wciąż ma w sobie cień złości.

Henning przesiaduje tu tak często, jak może. Nie ma znaczenia, czy jest mokro, czy gorąco. Z jakiegoś powodu łatwiej mu się tu myśli, chociaż z bólem patrzy na mniejsze i większe dzieci, chłopców i dziewczynki, które robią dokładnie to samo, co z pewnością robiłby Jonas, gdyby żył.

Ośmio-, a może dziewięciolatek dostaje podanie pod same nogi. Piłka odbija się od jego buta. Krótko ostrzyżony blondynek przechwytuje piłkę i biegnie do bramki.

– Do diabła, Adil! Czy ta piłka parzy? – Trener w czarnym dresie krzyczy tak głośno, że aż czerwienieje na twarzy. – Musisz przyjąć podanie!

Blondynek, który strzelił bramkę, przebiega obok Adila, rzucając mu triumfalne spojrzenie.

– Świetnie, Jostein! Znakomita ofensywa! – Trener klaszcze w ręce i wznawia grę.

Henning obserwuje ruchy Adila. Widać w nich rezygnację, jakąś niechęć. Jakby chłopiec wcale nie chciał tu być.

Henning widział go tutaj już wcześniej. Z reguły jest sam, po treningu nikt po niego nie przychodzi. Czasami trzyma się blisko jednego z pozostałych chłopców z drużyny, ale dzisiaj jego kolegi nie widać. Pewnie w niedzielny wieczór ma inne zajęcia.

Tak samo jak ty, upomina się w duchu Henning. Ale po prostu musiał na trochę wyjść, pomyśleć o czymś innym. Bez względu jednak, jak bardzo stara się przewietrzyć myśli, zawsze w końcu pojawiają się te same pytania. Co były egzekutor długów Tore Pulli wiedział o pożarze, który doprowadził do śmierci Jonasa? I czy właśnie z tego powodu sam Pulli miał umrzeć?

W wewnętrznej kieszeni kurtki zaczyna powarkiwać telefon komórkowy. Henning wyjmuje go, sprawdza i aż jęczy. Nazwisko, które pojawiło się na wyświetlaczu, mówi mu, że coś się wydarzyło i dalsza część wieczoru najprawdopodobniej będzie zepsuta.

Mimo wszystko odbiera.

– Cześć, Henningu, to ja. Słyszałeś już, co się stało?

Henning odsuwa telefon kilka centymetrów od ucha. Redaktor Kåre Hjeltland mówi tak głośno, że właściwie chyba w ogóle mógłby się obyć bez telefonu. Jest najbardziej nakręconym dziennikarzem, jakiego Henning zna, jakby stale był na czymś wysokooktanowym, a jego nieco komicznej osobie nie pomaga fakt, że cierpi na dość ostrą postać zespołu Tourette’a. Akurat tego wieczoru wydaje się, że zwykle padające nieoczekiwanie przekleństwa tymczasowo gdzieś się poukrywały, ale Henning jest pewien, że szef działu wiadomości niemal przy każdym słowie gwałtownie rzuca głową.

– W domu opieki, blisko tej ulicy, przy której mieszkasz, ukatrupili jakąś staruszkę – ciągnie Kåre, nie dopuszczając Henninga do głosu. – Możesz tam zajrzeć? Trochę mi dzisiaj brakuje ludzi.

Tobie zawsze brakuje ludzi, myśli Henning i jednocześnie spogląda na zegarek. Właściwie zamierzał wrócić do domu i spróbować chociaż raz przespać trochę więcej niż dwie godziny z rzędu. Ale ma świadomość, że w redakcji nie znajdzie się o tej porze zbyt wielu osób, które mogłyby zrelacjonować zabójstwo. Iver Gundersen wciąż jest na zwolnieniu po pobiciu na Josefines gate parę tygodni temu, a w niedzielny wieczór na dyżurze w gazecie prawdopodobnie są tylko dwie osoby: redaktor prowadzący, który ma się orientować we wszystkim, co się dzieje na świecie, mając do dyspozycji jedynie dziesięć palców, i któryś z dziennikarzy sportowych, podsumowujący kolejną rundę rozgrywek ligowych.

Henning bierze głębszy oddech i patrzy w górę na gromadzące się chmury. Kolejne zabójstwo. Ze wszystkim, co za sobą pociąga. Więcej czasu w pracy, mniej na szukanie tego, kto podpalił jego mieszkanie.

Mimo to odpowiada z westchnieniem:

– No dobrze.

3

Sierżant policji Bjarne Brogeland parkuje przed wejściem do domu opieki i wychodzi na jesienne, wieczorne powietrze. Trzaska drzwiczkami samochodu i rozgląda się po okolicy.

Wąska, jednokierunkowa ulica biegnie wśród zasłaniających niebo nad dzielnicą Grünerløkka budynków z bezbarwnym oknami. W świetle latarni błyszczy asfalt. Ulicę zamknięto dla pojazdów, ale ciekawscy gapie już wolno suną chodnikami.

Zawsze i wszędzie to samo. Ludzie chcą zobaczyć bodaj maleńki przebłysk śmierci, zapowiedź jutrzejszych nagłówków w prasie, tylko po to, by się pochwalić, że tam byli, że widzieli śmierć w plastikowym worku. Śmierć w spojrzeniu technika ubranego w biały kombinezon.

Bjarne nigdy nie mógł zrozumieć tej fascynacji krwią i wrakami samochodów, potrzeby narażania się na traumę. Ludzie nie zdają sobie sprawy z tego, że widok zdeformowanego ludzkiego ciała czy zapach zmiażdżonej czaszki nie znika, chociaż żyje się dalej, chodzi się do kina, do kawiarni albo się upija. Wspomnienia mogą pojawić się w każdej chwili, a jeśli już raz się wczepią w świadomość, potrafią pozostać na długo.

Ojciec Bjarnego, inżynier, opowiadał kiedyś, jak w latach sześćdziesiątych, kiedy pracował przy projekcie badawczym Europejskiej Organizacji Badań Kosmicznych w Ny--Ålesund na Spitsbergenie, zabili z samostrzału niedźwiedzicę polarną. Zwabili ją pożywieniem, a w chwili, gdy zwierzę wetknęło łeb do drewnianej skrzynki, zadziałał mechanizm uruchamiający karabin dużego kalibru z obciętą lufą, z którego padł śmiertelny strzał. Ojciec Bjarnego opowiadał, że niedźwiedzica miała dwoje młodych, które kręciły się wokół matki, kiedy ludzie po nią przyszli. Mówił, że nie może zapomnieć ich płaczu. „To brzmiało dokładnie jak płacz ludzkich dzieci, Bjarne. Równie dobrze to ty mógłbyś płakać”.

Od telefonu do Bjarnego minęło zaledwie nieco ponad pół godziny. Właśnie położył spać swoją pięcioletnią córeczkę Alishę i usiadł na kanapie. Opis, który usłyszał przez telefon, przyprawił go o dreszcze. To samo wrażenie powróciło teraz, tuż przed wejściem do domu opieki. Zabójstwa staruszek mają w sobie coś takiego.

Bjarne podnosi wzrok na chmury i na chwilę mocniej owija się kurtką. Nadciąga ciemniejsza, chłodniejsza pora.

Przy drzwiach z lewej strony wisi tabliczka ostrzegająca potencjalnych intruzów, że obszar jest monitorowany. Świetnie, myśli Bjarne. Może zabójca został sfilmowany. Odwraca się, spogląda na budynki po przeciwnej stronie. Zaciągnięte zasłony. Pozamykane sklepy i salon fryzjerski. Kawiarnia o nazwie Sound of Mu również wydaje się pusta, mimo przyćmionego światła sączącego się ze środka. Ale ponieważ jest niedziela, dzień spacerów i przesiadywania w kawiarniach na Grünerløkka, wiele osób mogło widzieć sprawcę, jeśli oczywiście wyszedł głównymi drzwiami.

Bjarne wchodzi i nie napotyka żywej duszy, dopóki nie wysiądzie z windy na czwartym piętrze. Przed pokojem Erny Pedersen zatrzymuje się przy czerwono-białej taśmie policyjnej i wkłada na buty błękitne ochraniacze z cienkiej plastikowej folii. Docierają do niego głosy osób porozumiewających się przez krótkofalówkę i towarzyszące im trzaski komunikacji radiowej.

Przed wejściem bierze głęboki oddech. Jak zawsze ma nadzieję, że ściany do niego przemówią, że w tym nieznanym krajobrazie, który się przed nim wyłoni, ukażą się ścieżki i będzie mógł nimi powędrować. Ma świadomość, że nie powinien od razu patrzeć na ofiarę, tylko skupić się na innych szczegółach w pokoju. Od zapachów też będzie starał się odciąć na tyle, na ile da się to zrobić, chociaż perfum śmierci trudno do siebie nie dopuścić. Często budzi się w nocy z wrażeniem, że otacza go właśnie ten zapach.

Wchodzi do pokoju i kiwa głową technik kryminalistycznej Ann-Mari Sarze, która z twarzą zasłoniętą aparatem fotograficznym kuca u stóp martwej kobiety. Opuszcza aparat, odpowiadając na pozdrowienie.

Musiało minąć trochę czasu, zanim Bjarne nauczył się cenić Ann-Mari Sarę. Jest niewysoka, ma nie więcej niż metr pięćdziesiąt osiem. Krótko obcięte rozczochrane włosy. Nigdy się nie maluje. Bjarne nie przypomina sobie, by chociaż raz w życiu widział jej uśmiech. Zauważył też u niej brak przesadnej dbałości o higienę osobistą. Pozostaje odporna na wszelkie próby oczarowania jej czy small talku. Na pytania, które nie mają związku z pracą, z reguły nie odpowiada.

Jest jednak bez wątpienia jednym z najlepszych techników kryminalistycznych, jakich Bjarne zna. Zawsze bardzo staranna, zawsze czujna. Zawsze pełna szacunku dla okoliczności. Nie widział, by kiedykolwiek żuła gumę czy próbowała rozluźnić napiętą atmosferę w miejscu zdarzenia niestosowną uwagą na temat życia czy wyglądu ofiary. Z drugą taką osobą równie oddaną pracy Bjarne jeszcze się nie zetknął. Ann-Mari Sara ma również zdolność śledzenia toku myślenia przestępców, wczuwania się w to, co zaszło. Gdyby nie była taka świetna w przeszukiwaniu miejsc zdarzenia, chętnie widziałby ją jako członka grupy śledczej.

Techniczka wstaje, znów unosi aparat na wysokość twarzy i pstryka. Wskazuje leżącą na podłodze Biblię.

– Prawdopodobnie nią posłużył się najpierw – mówi. – Żeby ude…

Bjarne ostrzegawczo unosi dłoń.

– Jeszcze jej dobrze nie obejrzałam – ciągnie Sara. – Ale wydaje mi się, że jest na niej trzynaście wgłębień.

– Trzynaście wgłębień – mruczy Bjarne pod nosem. Sprawca musiał być wściekły. Ta księga doprowadziła do śmierci wielu ludzi, ale chyba nigdy w taki sposób.

Pokój wygląda dokładnie tak, jak go sobie wyobrażał. Nieduży, ciasny, zimny. Zaścielone łóżko, żółte zasłonki bez charakteru. Zniszczona podłoga, meble bez duszy. Na stole kwiaty. Zwiędnięte. Magazyn z programem telewizyjnym, coś zaznaczone czerwonym kółkiem, przy innych pozycjach krzyżyk. Czerwone motki wełny. Druty do robótek ręcznych, dłuższe i krótsze. Kieliszek do wódki, nieużywany. Szklanka z wodą na nocnym stoliku.

Przypomina to Bjarnemu więzienną celę. Czuje, że boi się starości. Wciśnięcia życia w dziewięć metrów kwadratowych.

Ofiara ma w sobie jakąś dobroduszność. Siedzi na poduszce, świadczy o tym wystający kawałek poszewki w zielono-żółte kwiatki. Na kolanach z lewej strony zaczęta robótka na drutach. Skarpetka, malutka, czerwona.

Bjarne nachyla się nad denatką. I chociaż przygotowywał się na ten widok, to i tak czuje ukłucie w sercu. Spod brudnych okularów wyłaniają się czerwone bruzdy krwi, która rozlała się po osiemdziesięciotrzyletniej pomarszczonej twarzy w kształt przypominający gałęzie drzewa. Tam, gdzie powinny być źrenice, widzi coś błyszczącego, co ledwie wystaje.

Druty do robótek ręcznych Erny Pedersen.

– Widziałeś ślady na szyi?

– Żartujesz. – Bjarne pochyla się niżej. Długopisem wyjętym z kieszeni kurtki lekko odsuwa włosy ofiary.

Sara urażona unosi brew.

– Ponieważ krwi jest tak mało, serce musiało przestać bić, zanim wcisnął jej druty w oczy.

– A więc najpierw ją udusił – stwierdza Bjarne.

Sara kiwa głową i dodaje:

– Ale jest tu jeszcze parę innych interesujących rzeczy.

Bjarne odwraca się do niej.

– Wydaje mi się, że brakuje nam narzędzia – mówi Sara.

– Jak to?

– Nie da się wbić drutów w oczy w ten sposób, używając wyłącznie książki. Przeszkadza nos i czoło. Musiał się posłużyć czymś jeszcze. Czymś innym. Spójrz tutaj.

Bjarne wiedzie wzrokiem za palcem wskazującym Sary, który zatrzymuje się przy ciemnobrązowym, robionym na drutach swetrze ofiary. Cienka warstewka białego pyłu pokryła ramiona.

– Nie wiem, co to jest. Ale druty na pewno podziurawiły to coś, czego użył, by je wbić do końca.

– Przebiły czaszkę?

– Nie, do tego trzeba czegoś więcej. – Sara lekko stuka się w głowę. – Kości czaszki są grube. A z wiekiem robią się jeszcze grubsze, zwłaszcza u kobiet. Ale wygląda na to, że próbował.

Bjarne usiłuje zapanować nad grymasem.

– Coś jeszcze powinienem wiedzieć?

– Tak.

Ann-Mari Sara mija go, podchodzi do ściany przy komodzie i wskazuje leżącą na podłodze fotografię w ramce. Szybka jest rozbita. Duże pęknięcie nie pozwala dokładnie obejrzeć zdjęcia, lecz Bjarne mimo wszystko dostrzega wesołą i zadowoloną czteroosobową rodzinę.

Pyta, kto to jest.

– Nie wiem – odpowiada Sara. – Ale sądzę, że za bardzo się nie pomylimy, zakładając, że to syn albo córka ofiary ze swoją rodziną. Bardziej jestem ciekawa, dlaczego to zdjęcie leży na podłodze i dlaczego ten haczyk jest wygięty.

Bjarne spogląda w górę.

– Jeśli przyjrzysz się podłodze w całym pokoju, zorientujesz się, że jest stosunkowo czysta. W zasadzie można się w niej przeglądać.

– To znaczy, że zdjęcie zostało zerwane ze ściany – konstatuje Bjarne. – I to może nawet dzisiaj.

Sara kiwa głową.

– Na twoim miejscu zadałabym pytanie „dlaczego?”.

4

Przejście z Dælenenga do Grünerhjemmet, bo tak nazywa się dom opieki położony na końcu Markveien, zajmuje nie więcej niż dziesięć minut. To budynek z czerwonej cegły, który wtapia się w resztę zabudowy w dzielnicy Grünerløkka. Mało który z przechodniów zastanawia się nad tym, że właśnie tutaj trafia wielu mieszkańców miasta wymagających stałej opieki. Wyjątkiem jest 17 maja, święto narodowe, kiedy pochód dzieci zatrzymuje się tu, by odśpiewać hymn państwowy Tak, kochamy ten kraj, lub kiedy pod ten budynek podjeżdża karetka albo karawan.

Przed wejściem zebrała się już niewielka grupka ludzi, osobna rasa w obrębie gatunku homo sapiens, której przedstawicieli Henning potrafi rozpoznać zawsze i wszędzie. Potrzeba mu zaledwie paru chwil, by w gromadzie dziennikarzy dostrzec kobietę.

Norę.

Tę, którą kochał każdą komórką ciała, ale nie potrafił kochać tak, jak powinna być kochana. Tę, która chorowała tamtego dnia, gdy u niego wybuchł pożar, i która nigdy sobie nie wybaczy, że pozwoliła, by Henning akurat tamtego wieczoru zajął się Jonasem, chociaż to nie był jego dzień. Kobietę, która nieco później doprowadziła do separacji, wtedy gdy najbardziej jej potrzebował.

Stwierdzenie, że odkąd wrócił do pracy, czuje się w pobliżu Nory nieswojo, byłoby poważnym niedopowiedzeniem. Ich wspólna przeszłość w roli rodziców oraz to, że oboje są dziennikarzami w konkurujących ze sobą mediach, to jedno. Zupełnie czym innym jest fakt, że Nora związała się teraz z najbliższym współpracownikiem Henninga w internetowej gazecie „123nyheter” Iverem Gundersenem.

Nora lekko unosi rękę i z wahaniem podchodzi do Henninga, zatrzymuje się i wita w odległości metra. Henning z uśmiechem kiwa głową, ale natychmiast czuje, że otacza ich mur, za którym przestają istnieć wiatr, powietrze, budynek, cały świat.

– Jak się miewasz? – pyta Nora.

Henning wzrusza ramionami.

– Nie najgorzej – odpowiada.

Nie rozmawiał z Norą od czasu zakończenia sprawy Torego Pulliego. Ale kilka dni temu, po ukazaniu się artykułu, w którym opisał, w jaki sposób i dlaczego Pulli zginął, dostał od niej e-mail. Nie była to długa wiadomość, jedynie dwa zdania, ale później wiele o nich myślał.

Cholernie dobry artykuł, Henningu. Ciągle jesteś najlepszy.

Uściski,

Nora

Oczywiście powinien był odpowiedzieć i podziękować, ale nie potrafił się przemóc, żeby to zrobić. A już zdecydowanie powinien był wyrazić swoją wdzięczność dla niej za to, co zrobiła nieco ponad tydzień temu, gdy leżał nieprzytomny w wykopanym już grobie, szykując się do drogi do wiecznej krainy łowów. To właśnie Nora zorientowała się, że coś musiało się stać, kiedy zadzwoniła do drzwi jego domu i nikt jej nie otworzył. To ona skontaktowała się z Bjarnem Brogelandem, który zrobił, co w jego mocy, żeby odnaleźć i ocalić Henninga.

Ale nawet za to nie umiał jej podziękować.

Niczego nie ułatwia jej głos, o wiele łagodniejszy niż dawniej i pełen szczerego zatroskania.

– Głowa ciągle trochę mnie boli, ale wszystko w porządku – dodaje Henning. – A co z Iverem?

Nora też przechyla głowę, najpierw w jedną stronę, potem w drugą.

– Mam cię pozdrowić – mówi tylko.

– Wrócił już do domu?

– Mhm. Umiera z nudów na kanapie.

Skóra Nory jest tak samo gładka jak dawniej. Ciemne włosy do ramion opadają falami na granatową kurtkę, w której Henning już ją kiedyś widział. Pamięta nawet gdzie. Na trasie między schroniskami Gjendesheim i Memurubu, gdy szli szlakiem Besseggen tamtego dnia, który rozpoczął się jako lato, a skończył jako pełnokrwista zima. Wiatr, owiewający ich teraz swoim chłodem, niesie w sobie podobną obietnicę.

– Co tu się wydarzyło? – pyta Henning.

Nora odwraca się w stronę budynku z czerwonej cegły. Wzrusza ramionami.

– Na razie jeszcze nie powiedzieli nam zbyt wiele. Oprócz tego, że ofiarą jest jakaś starsza pani.

Kilka metrów dalej jeden z dziennikarzy wybucha śmiechem. Henning posyła mu wymowne spojrzenie.

– Nikt nic nie mówił?

Nora kręci głową.

– Pewnie jutro przed południem zwołają konferencję prasową – stwierdza z westchnieniem.

– Pewnie tak.

Ale konferencja prasowa to materiał wspólny dla wszystkich, a do jutra daleko. Dlatego Henning wyjmuje komórkę i wysyła do Bjarnego Brogelanda SMS-a z pytaniem, czy nie dałoby się chwilę porozmawiać o tym, co się stało. Kilka minut później przychodzi odpowiedź:

Roboty od cholery. Odezwę się, kiedy będę miał dwie min.

Aha, mówi Henning do siebie. Innymi słowy, nie ma na co liczyć.

Rozgląda się. Zaczyna robić się późno. Papierowe wydania gazet wkrótce będą miały deadline, co oznacza, że redaktorzy prowadzący już dawno zaczęli krzykiem dopominać się o rozwinięcie tematu. Dziennikarze niewiele mogą jednak zdziałać wieczorem. Przecież śledztwo dopiero się zaczęło. Nikt nie wie, kim jest ofiara ani co ją spotkało. Wciąż więc możliwe jest zdobycie czegoś, czym wyprzedziłby innych i przykuł jutro uwagę czytelników. Wystarczą mu jeden czy dwa szczegóły, o których nikt inny jeszcze się nie dowiedział.

Korzystając z telefonu, Henning sprawdza internetową konkurencję, i widzi, że na razie nikt nie zamieścił jeszcze nic oprócz tego, co oczywiste. Wie też, że nikogo nie wpuszczą do domu opieki o tak późnej porze, a możliwe, że jutro również, bo najważniejsze są dobro pacjentów i dobro śledztwa. Stanie tu i przyglądanie się umundurowanym policjantom, którzy nieustannie wchodzą do budynku i z niego wychodzą, to wyłącznie strata czasu.

Ale właśnie ten widok naprowadza go na pewną myśl. Co z pracownikami? Co z odwiedzającymi? Którędy oni wychodzą?

Komunikuje się z Norą wzrokiem i daje jej znać, że już idzie.

Nie zamierza jednak wracać do domu.

5

Opiekun medyczny w białej bluzie i spodniach siedzi na krześle przed salą telewizyjną i skubie paznokcie. Pstryknięciem pozbywa się kawałeczka skóry, który łukiem opada na podłogę.

Zatrzymuje się przed nim Bjarne Brogeland.

– Ole Christian Sund?

Mężczyzna podrywa się szybko, jakby siedzenie zrobiło się nagle gorące. Kiwa głową i prawą ręką pociera kark. Ole Christian Sund ma krzaczastą jasną brodę i twarz pokrytą dziobami po ospie. Brwi zrośnięte. Chude ręce wystają z obszernych rękawów.

– Jak się miewa pański syn? – Bjarne przystawia sobie krzesło i daje Sundowi znać, by i on usiadł.

– Nie wiem. – Sund spuszcza wzrok. – Jest teraz u swojej matki, a ona nie odpowiada na moje SMS-y. Ale na pewno się nim dobrze zaopiekowała.

– No tak, z matkami tak już jest. – Bjarne uśmiecha się wyrozumiale. – Zakładam, że zaproponowano wam pomoc psychologa? – pyta, wyjmując notatnik i długopis.

– Owszem, ale Martine sama jest psychologiem, a nikt nie zna Ulrika lepiej niż ona, więc…

– Rozumiem – przerywa mu Bjarne. – Musimy jednak porozmawiać z nim najszybciej, jak to tylko będzie możliwe. Mógł widzieć coś ważnego.

Sund powoli kiwa głową i przeciąga ręką przez jasną długą grzywkę.

– Jeszcze nigdy nie widziałem go w takim stanie – mówi cicho. – Zachowywał się tak, jakby znalazł się w zupełnie innym świecie.

– W jakim sensie?

– Po prostu tam siedział. Kołysał się w przód i w tył, a spojrzenie miał takie dalekie. – Na twarzy Sunda pojawiają się smutek i zaniepokojenie.

– Mówił coś panu?

– Nie od razu. Ale później, kiedy wyszedłem z pokoju Erny Pedersen, mamrotał coś o kreskach ułamkowych.

– O kreskach ułamkowych?

– Tak. Cały czas to powtarzał. Raz po raz. Kreski ułamkowe. Kreski ułamkowe. Kreski ułamkowe.

Bjarne notuje to sobie dużymi drukowanymi literami.

– Ostatnio bardzo go zajmowała matematyka, więc może ma to jakiś związek z lekcjami. Nie wiem.

– Ile on ma lat?

– Dziewięć.

– Nie będę pana długo zatrzymywał, ale czy ma pan jakiekolwiek podejrzenia, kto mógł to zrobić?

Sund głośno wypuszcza powietrze z płuc.

– Nie.

– A może zna pan kogoś, kto był z ofiarą w złych stosunkach?

– Raczej nie – odpowiada Sund po namyśle.

– Czy doszło tu ostatnio do jakichś sprzeczek? Może ktoś się na nią rozgniewał albo zirytował?

Sund wyraźnie stara się przeszukać bazę danych pamięci.

– Oczywiście zdarza się, że niektórzy pacjenci bywają troszeczkę agresywni, dyskusje stają się bardziej emocjonalne. Ale nie potrafię sobie wyobrazić, aby ktokolwiek stąd mógł zrobić coś takiego Ernie Pedersen. Ona była taka niepozorna, słaba i krucha. Gdyby nie umarła… w ten sposób, to i tak wkrótce by odeszła.

Bjarne długopisem drapie się w czoło. Mija ich idąca szybkim krokiem pielęgniarka. Sund wyciąga telefon, aktywuje ekran, ale prędko chowa aparat z powrotem.

– Widział pan dzisiaj kogoś wchodzącego do jej pokoju?

Sund lekko przesuwa się na krześle.

– Po południu pracowałem głównie w drugim końcu korytarza. Wielu pacjentów ostatnio choruje.

Bjarne kiwa głową.

– Sprawdzałem w rejestrze gości i widziałem, że dzisiaj nikt jej nie odwiedzał. A jak to wygląda zazwyczaj? Często miewała gości?

– O tym musi pan porozmawiać z Danielem. Z Danielem Nielsenem. To on jest jej głównym opiekunem. Ale nie sądzę, żeby drzwi do niej się nie zamykały, jeśli wolno mi tak się wyrazić.

Bjarne zapisuje nazwisko Nielsena i bierze je w kółko.

– Nie odwiedzał jej nikt z bliskiej rodziny?

– Jeżeli nawet, to nieczęsto. Chyba nie umiałbym powiedzieć, jak wygląda jej syn.

– To znaczy, że jest jakiś syn?

Sund potwierdza.

Bjarne zapisuje w swoim notatniku „rodzina syna na zdjęciu?”.

– Ta kamera wideo przy wejściu na parterze – pyta dalej. – Nie wie pan, czy nagrywa?

– Służy temu, żebyśmy wiedzieli, kto dzwoni do drzwi poza zwykłymi godzinami otwarcia.

– To znaczy, że normalnie każdy może tu wejść?

– Owszem.

Bjarne znów kiwa głową.

– Czy wydarzyło się tu dzisiaj coś szczególnego? Coś innego niż zwykle?

Sund zastanawia się przez chwilę.

– Po południu była grupa z Centrali Wolontariatu, trochę pograli i pośpiewali.

– Tak?

– Wydaje mi się, że przychodzą co dwa tygodnie.

– Aha. Czy te wizyty cieszą się popularnością?

– O tak, i to dużą.

– Erna Pedersen zwykle przychodziła na te spotkania?

– Owszem, ale wydaje mi się, że dzisiaj jej nie widziałem.

Bjarne znów notuje.

– A ile osób z Centrali Wolontariatu zwykle przychodzi?

– Jakieś cztery albo pięć, tak mi się wydaje.

Bjarne już wcześniej zetknął się z wolontariuszami, z młodszymi i starszymi, którzy starają się pomagać potrzebującym, nie biorąc za to ani korony. Nie są to raczej ludzie, którzy wpadliby na pomysł wbicia staruszce w głowę drutów do robótek, myśli Bjarne, ale mimo wszystko notuje wielkimi literami nazwę stowarzyszenia i rysuje przy niej strzałkę skierowaną w bok.

– Okej – mówi, wstając. – Pewnie chciałby pan wrócić do domu i sprawdzić, jak się czuje synek. Ale proszę się zastanowić nad tym, co pan tu dzisiaj widział i przeżył, i czy nic nie wydało się panu trochę dziwne lub niezwykłe. Wszystko może być dla nas interesujące.

– Dobrze, zastanowię się. – Sund chowa wizytówkę, którą podaje mu Bjarne, po czym szybko rusza do windy, a palce natychmiast błyskawicznie poruszają się po telefonie. Winda nie zdążyła jeszcze nawet dzwonkiem oznajmić końca podróży, kiedy on już z rezygnacją kręci głową.

6

Dawniej zdarzało się, że Henning wybierał się późnym wieczorem pobiegać wzdłuż rzeki Aker, chociaż czasami natykał się na ludzi, których najchętniej by unikał po zapadnięciu ciemności. Na ogół po prostu ich mijał, ignorując rozmaite propozycje. Zazwyczaj nie były to zbyt miłe przeżycia.

Ten sam rodzaj niepokoju zaczyna odczuwać, kiedy przechodzi obok Riverside, kawiarni na rogu Markveien, i skręca na tyły Grünerhjemmet. Nie ma tam żywej duszy. Jest tylko mroczny wieczór i rzeka, która wije się i dalej płynie pod mostem zwanym Baśniowym w stronę Oslofjorden.

Mogłaby to być idylliczna część miasta, jak z widokówki. Stare kamienice wznoszą się dumne jedna przy drugiej na przeciwległym brzegu rzeki w otoczeniu wielkich drzew. W ciepłe letnie dni wystarczy usiąść w Riverside albo na zboczach schodzących do wody i pozwolić płynąć rzece i życiu. Ale okolice dolnego biegu rzeki stały się mekką dla tych, którzy utrzymują się ze sprzedaży otępienia innym, potrzebującym. Wcześniej kryli się po kątach, bo sprzedaż i kupowanie narkotyków były czymś wstydliwym, ale teraz wszystko odbywa się jawnie, w biały dzień, i nikt zdaje się tym nie przejmować. Policja wie, co się dzieje, ale nie ma środków, by jakkolwiek temu zaradzić, zresztą nawet jeśli zwiną jednego dilera, dzień później na jego miejscu pojawia się ktoś nowy.

Henning obchodzi budynek z czerwonej cegły, przy którego ścianach posadzono krzaki równie pozbawione życia jak pacjenci w środku. Wie, jak trudno o miejsce w domu opieki. Żeby się tu dostać, trzeba właściwie jedną nogą stać już w grobie, a to oznacza, że wiele potrzebujących pomocy osób, zarówno w Oslo, jak i w innych częściach kraju, musi liczyć na ofiarnych krewnych lub dochodzących opiekunów.

Henning dłuższą chwilę krąży po parkingu, czekając, aż ktoś wyjdzie. Przez pierwszy kwadrans nic się nie dzieje. Patrzy na zegarek. Dziewiąta powoli zmienia się we wpół do dziesiątej. W poprzednim życiu wypaliłby papierosa, i to niejednego, ale po pożarze rzucił palenie. Nie może znieść widoku płomieni i żaru. Nie potrafi na nie patrzeć, nie widząc jednocześnie wśród czerwonopomarańczowego blasku oczu syna.

Otwierają się drzwi i wychodzi kobieta. Jest w beżowym płaszczu, a włosy ma brązowe.

– Przepraszam – mówi Henning i szybko ją dogania.Kobieta odruchowo zwalnia. – Czy pani tu pracuje? – pyta.

Na twarzy kobiety od razu pojawia się czujność, odpowiada twierdząco, ale z wahaniem. Henning zdaje sobie sprawę z tego, że blizny po oparzeniach na jego twarzy mogą budzić przerażenie, zwłaszcza po ciemku. Czym prędzej więc się przedstawia swoim stałym tekstem i dorzuca uśmiech, który ma działać rozbrajająco. Kobieta natychmiast rusza przed siebie.

– Przepraszam, ale musi pan spytać kogoś innego – mówi.

– Ja…

– Nie mam ochoty rozmawiać z takimi jak pan.

Henning zostaje z urwanym w połowie zdaniem na ustach.

Dziesięć minut później wychodzi mężczyzna, który zatrzymuje się z wyraźną przyjemnością, ale słabo mówi po norwesku, mało rozumie. Nie przeszkadza mu to jednak w uśmiechaniu się i gadaniu. Henning w końcu domyśla się, że mężczyzna mył podłogi na pierwszym i drugim piętrze, ale nie bardzo wie, co się wydarzyło dwie kondygnacje wyżej.

– Jaki oddział mieści się na czwartym piętrze? – pyta Henning.

– Tam mieszkać wariaci.

– Wariaci? – dziwi się Henning.

– Tak, pomyleńcy. – Mężczyzna uśmiecha się, odsłaniając białe jak kreda zęby.

– Aha – mówi Henning.

Mężczyzna żegna się uniesieniem kciuka do góry i odjeżdża na rowerze.

A więc ofiara miała demencję, dochodzi do wniosku Henning. To jeszcze nie jest materiał na artykuł, ale już jakiś szczegół wart zapamiętania. Musi jednak zdobyć coś więcej.

Pracownicy z pewnością są zobowiązani do zachowania tajemnicy, ale taka formalność do tej pory nigdy nie stała mu na przeszkodzie. Z doświadczenia wie, że niektórzy po prostu lubią mówić. Trzeba ich tylko znaleźć i trochę nad nimi popracować.

Chociaż niełatwo to zrobić w niedzielny wieczór.

Wychodzi kobieta w hidżabie. Henning znów się uśmiecha, ale tylko po to, by zostać od razu zbytym. Później próbuje z mężczyzną ze śladami ciemnego zarostu i dowiaduje się, że człowiek ten odwiedził matkę, a teraz najbardziej jest wściekły o to, że przepadł mu w telewizji mecz klubów Brann i Vålerenga.

Henning już właściwie postanawia się wycofać, licząc na to, że 6tiermes7 – jego tajemniczy informator z policji, z którym kontaktuje się wyłącznie na czacie – będzie mógł dorzucić jakiś szczegół, kiedy pojawia się mężczyzna w czarnej skórzanej kurtce i spodniach w tym samym kolorze. Włosy, jasne i dość długie, falują rytmicznie z boku na bok, gdy mężczyzna pospiesznie idzie przez parking. Henning, któremu wydaje się, że gdzieś go już wcześniej widział, decyduje się do niego podejść.

– Dobry wieczór, nazywam się Henning Juul. Pracuję w „123nyheter”. Mogę zamienić z panem dwa słowa?

Mężczyzna zerka na niego.

– Nie mam czasu.

– Możemy porozmawiać po drodze, jeśli to by panu bardziej odpowiadało.

Mężczyzna nic nie mówi, ale Henning zauważa, że również on jakby go poznaje.

– Co tam się stało? – pyta Henning.

Mężczyzna posyła mu krótkie spojrzenie.

– Nie będę pana cytował. Po prostu próbuję sobie stworzyć jakiś obraz tego zdarzenia. Podobno ktoś uśmiercił starszą panią z demencją.

– Sorry – mówi mężczyzna, zerkając na niego. – Ale muszę jak najszybciej wracać do domu. Mój syn… – urywa w połowie zdania, ucieka wzrokiem.

– Okej, w porządku. – Henning dalej za nim idzie. – Ale proszę… – Podbiega, jednocześnie wyjmując z kieszeni kurtki wizytówkę. – Gdyby miał pan ochotę coś mi powiedzieć, bez znaczenia, czy on, czy off the record, to wystarczy zadzwonić. O każdej porze, okej?

Mężczyzna z wahaniem przyjmuje wizytówkę.

– Bardzo dziękuję. Wobec tego nie będę pana dłużej zatrzymywał. Mam nadzieję, że syn jeszcze nie zasnął.

Uśmiecha się do mężczyzny, który odchodzi, kilkakrotnie oglądając się za siebie, nim w końcu znika w ciemności. Ale to chyba ktoś interesujący, myśli Henning. Ktoś, kto się wyróżnia w tłumie. Pracownik, który nie wygląda na zmęczonego, tylko raczej na wystraszonego. A może nawet przerażonego.

Henning zagaduje jeszcze kilka osób, ale bez powodzenia. Godzinę później wraca do domu i siada przy klawiaturze, licząc, że uda mu się złapać 6tiermes7. Nadzieja jednak stopniowo gaśnie w miarę, jak zbliża się północ, dlatego Henning z pewną desperacją śle kolejne SMS-y do Bjarnego Brogelanda. Nie poddaje się, aż przyjaciel z policji jakiś czas później w końcu oddzwania.

– Ale mnie bombardujesz – skarży się Brogeland.

– Bo obiecałeś, że się odezwiesz, jak będziesz miał dwie minuty wolne.

Z pełnym rezygnacji westchnieniem Brogelanda miesza się szum samochodów.

– Wracasz do domu?

– Cholera, mógłbyś być śledczym. Jest za pięć pierwsza, mój drogi.

– Załatwimy sprawę szybko. Zamordowano staruszkę z demencją. Co się wydarzyło?

– Uważam, że świetnie to podsumowałeś.

– Mhm. Ale nie mogła zostać zastrzelona, bo ktoś by to usłyszał. Poza tym dużo krwi i ogólny bałagan. Z tego samego powodu wątpię, by zadźgano ją nożem, bo wtedy już mielibyście sprawcę w areszcie.

– A kto mówi, że nie mamy?

– Ty. Poznaję po twoim głosie. Jesteś zmęczony i zrezygnowany. A nie byłbyś, gdyby sprawa już została wyjaśniona.

Brogeland znów wzdycha.

– Niewiele ci mogę powiedzieć, Henningu. Dobro śledztwa, sam rozumiesz.

– A jeśli powiem, że spotkałem dziś wieczorem jednego z pracowników, mężczyznę z długimi jasnymi włosami, który wyglądał tak, jakby zobaczył śmierć z kosą…

– Rozmawiał z tobą? – przerywa mu Brogeland.

Henning milczy.

– Mam nadzieję, że niczego nie wyjawił?

Henning odpowiada dopiero po chwili:

– Mówił, że spieszy się do domu, do syna.

– Nich to szlag – syczy cicho Brogeland do telefonu. Mija kilka sekund, ale Henning dobrze wie, że nie może zniszczyć takiej chwili dalszymi pytaniami.

Wkrótce Brogeland ciężko wzdycha po raz kolejny. A kiedy za moment zjeżdża w zatoczkę autobusową i zaczyna opowiadać, Henning notuje. Całą kartkę formatu A4 zapełnia literami, z których w dawnych czasach cynicznie i na zimno ułożyłby tytuł:

Bestialskie zabójstwo.

Poniedziałek

7

Wybrała ten dźwięk, ponieważ przypominał jej pewną fantastyczną imprezę i mnóstwo prezentów. Ale bijące po uszach dzwonki budzika w komórce nigdy nie brzmią przyjaźnie.

Trine Juul-Osmundsen szybko wyciąga rękę w stronę stolika nocnego, próbując trafić w aparat, zanim hałas obudzi Påla Fredrika, który zawsze narzeka na jej wczesne wstawanie. Nie mając siły otworzyć oczu, dalej po omacku szuka prostokątnego narzędzia tortur. Chwyta je w końcu i ostatnim wysiłkiem przesuwa kciuk na właściwe miejsce na ekranie. Nareszcie zapada cisza.

Trine z powrotem osuwa się na poduszkę. Ile godzin snu było tym razem?

Za mało.

Obudziła się w środku nocy mokra od potu. We śnie, z którego została wyrwana, znajdowała się na wielkiej otwartej przestrzeni, a wokół niej zebrał się ogromny tłum. Nie mogła ruszyć ani dłońmi, ani ramionami, a mimo to usiłowała się uwolnić, najpierw spokojnie, potem w coraz większej panice. Spojrzała w bok i to, co zobaczyła na tle matowego, szarego nieba, sprawiło, że zabrakło jej tchu. Błysnęło jakieś ostrze. Tłum zaczął wiwatować już w chwili, gdy zauważyła, że przecięto sznur, a to coś dużego i błyszczącego ruszyło w jej stronę. Wiedziała, że to jej ostatnie chwile, a uczucie było tak silne i żywe, że za wszelką cenę starała się wyrwać ku światłu. Kiedy się obudziła spanikowana, złapała się za szyję i musiała sobie przypominać, że powinna oddychać.

Obraca głowę w stronę Påla Fredrika, który pochrapuje z półotwartymi ustami. Czasami pyta ją, o czym był jej nocny film, ale ona za każdym razem odpowiada niejasno albo go zbywa, po czym szybko zadaje mu to samo pytanie z nadzieją, że to wystarczy. A on za każdym razem odpowiada: „Śniłaś mi się ty, moja kochana. Nie potrafię śnić o niczym innym poza tobą”. Potem obdarza ją tym swoim niezwykle czarującym uśmiechem, w którym nie mogła się nie zakochać tamtego wieczoru, Bóg jeden wie ile lat temu, kiedy spotkali się w Lillehammer na konferencji dotyczącej przestępczości gospodarczej.

Trine przewalcza chęć wtulenia się chociaż na parę minut w jego objęcia, zanim dopadnie ją dzień. W ramionach tego wysokiego, szczupłego, umięśnionego mężczyzny, który gdy nie śpi, jest prawdziwym wulkanem energii i najszczęśliwszy czuje się na rowerze albo na ściance wspinaczkowej bez asekuracji. Teraz leży pogrążony w beztroskim śnie.

Trine lekko prycha z czułością. Zawsze zazdrościła mu tego głębokiego snu. Sama nie pamięta, kiedy ostatnio tak po prostu zamknęła oczy i zasnęła. Chociaż wcale tego nie chce, wieczorem leży i rozmyśla o wszystkim, co się wydarzyło w ciągu dnia, o ludziach, których poznała, i ich historiach, o kolejnych wyzwaniach i pomysłach na to, jak sobie z nimi poradzić. Mózg jakby nie chce wejść w stan uśpienia. Rzadko, a w zasadzie nigdy nie ma wtedy miejsca na prywatne myśli, mimo że Pål Fredrik, zanim odwróci się na drugi bok i zaśnie, obdarowuje ją wspaniałymi wspomnieniami.

W zasypianiu nie pomaga też lęk przed snami, w których pojawia się to, o czym nie chce śnić i czego nie chce pamiętać.

Widzi, że na dworze jest jasno, ale nieco ciemniej niż poprzedniego dnia. Nadciągnęła jesień i już na samą tę myśl trudniej jej wstać. Podnosi się jednak z łóżka, wyciąga ręce do góry, bierze głęboki oddech i wypuszcza powietrze, ziewając. Naga idzie prosto pod prysznic, a kąpiąc się, rozmyśla o planach na ten tydzień.

Pamięta, że dzisiaj ma jechać na posterunek w Sandvika, gdzie policyjne służby informatyczne zaprezentują nowe rozwiązanie w zakresie kontroli elektronicznej skazanych, którym zabroniono kontaktu z innymi osobami. Później lunch w Kancelarii Premiera, a następnie posiedzenie rządu. Jutro ma odwiedzić więzienie Bruvoll, a w tygodniu czeka ją jeszcze otwarcie w Oslo nowego ośrodka dla dzieci, które padły ofiarą przemocy. O ile dobrze sobie przypomina, ma również jechać do Kongsvinger na rozmowy o wzmocnieniu kontroli granicznej. I czy to nie w tym tygodniu ma w parlamencie uczestniczyć w środowej godzinie wolnych pytań dotyczących przygotowania policji do działania w sytuacjach kryzysowych?

Zapowiada się ciężki tydzień.

Po wytarciu się, nasmarowaniu nóg i nałożeniu delikatnego makijażu wraca do sypialni i wyjmuje spódnicę, bluzkę i żakiet odpowiednie na ten dzień. W drodze do kuchni zabiera komórkę i właściwie odruchowo aktywuje ekran. Zatrzymuje się, widząc, że już dzwonił do niej dziennikarz z „VG”. Przed godziną 6.30 rano.

Ten sam mężczyzna próbował telefonować również poprzedniego wieczoru, ale Trine nie ma zwyczaju odpowiadać na telefony czy inne formy ataku czwartej władzy w niedzielę. Rano przed wypiciem kawy również.

Dlatego idzie do kuchni, włącza ekspres i nalewa wodę. Czeka, aż lampka przestanie mrugać, wtedy wciska guzik z rysunkiem maleńkiej filiżanki i już wkrótce może wdychać aromat espresso, który zwykle ją budzi.

Kolejny telefon.

Trine odstawia filiżankę. Tym razem „Dagbladet”. Wzdycha ciężko i pozwala mu się wydzwonić. Naprawdę nie zrozumieli, że wszystkie pytania mają przechodzić przez wydział do spraw informacji? Postanawia znów zmienić numer komórki. Zna go zbyt wielu ludzi z mediów, mimo że to już enty numer. Najwyraźniej komuś w ministerstwie zależy na dobrych stosunkach z mediami. Jakby one kiedykolwiek jej pomogły.

Podchodzi do lodówki z zamiarem wyjęcia kartonu z sokiem i serka, kiedy telefon odzywa się po raz kolejny. „Nettavisen”.

Staje wpatrzona w wyświetlacz. Trzy telefony tak wcześnie?

Coś musiało się stać.

Postanawia przejść do gabinetu, żeby sprawdzić internetowe wydania gazet, ale komórka kolejny raz rozjaśnia się i piszczy. SMS. Moment później jeszcze jeden. I następny. Trine otwiera ten najwyżej na liście, ale w tym momencie rozlega się dzwonek do drzwi, a ona wzdryga się przestraszona.

Ktoś jest przed domem.

Trine mocniej owija się żakietem, wychodzi do salonu i delikatnie rozsuwa białe zasłonki. Przed domem stoi dziennikarz z długopisem i notatnikiem w rękach, tuż za nim fotograf z aparatem gotowym na wysokości głowy.

Ale tym, co budzi jej największą ciekawość i na poważnie niepokoi, są samochody parkujące przed domem w dzielnicy Ullern, który przed rokiem kupili za blisko osiemnaście milionów koron. Na kilku widzi logo państwowej telewizji NRK i prywatnej TV2. Podjeżdża również samochód z anteną satelitarną na boku.

Nie tylko coś się stało, myśli Trine. Musiało się stać coś bardzo, bardzo złego.

8

Późno się położyć, wcześnie wstać.

Tak się porobiło, myśli Bjarne Brogeland w samochodzie, którym znów jedzie do pracy. I czasami tak po prostu musi być, już dawno to zaakceptował. Kiedyś uwielbiał angażować się w zadania śledczego całym sobą. Używać ciała, mózgu, rozwiązywać sprawę i zaraz zabierać się do następnej, przyczyniać się do tego, by Oslo mogło być miastem, w którym bezpiecznie się żyje i dorasta.

Ale nawet on, całe życie uprawiający sport, zawsze przestrzegający diety i tylko z rzadka zatruwający organizm alkoholem, zaczął już odczuwać zgubne skutki życia policjanta w stolicy. Zgubne zwłaszcza dla rodziny. Tak rzadko jest z żoną i córką, kiedy wstają albo kiedy się kładą. A kiedy już dotrze do domu, to z reguły bywa tak zmęczony i śpiący, że nie ma na nic ochoty ani siły. Pragnie tylko odpoczynku i spokoju.

Nie powiedział o tym nikomu, nawet swojej żonie Anicie, ale napisał już podanie do Komendy Okręgowej Policji w Vestfold, chociaż jeszcze go nie wysłał. Mają tam wolne miejsce szefa grupy śledczej, zastępstwo na sześć miesięcy, ale stanowisko trzeba by objąć już za miesiąc, bo obecny szef idzie na urlop bezpłatny, żeby pisać książkę. Podobno powieść kryminalną. Bjarne pomyślał, że mógłby tam zdobyć cenne doświadczenie. Zawsze chodzi przecież o zdobywanie doświadczenia.

Ale właśnie to stanowi problem. Nie przepracował aż tylu lat jako śledczy, lecz dość długo był wywiadowcą. Wie, że taka kombinacja uważana jest za ciekawą. Poza tym studiował zarządzanie, a ostatnio wykazał się zdolnościami analitycznymi. Dawniej, ilekroć się odezwał, musiał coś komuś udowadniać, zwłaszcza szefowi Arildowi Gjerstadowi, ale tego na szczęście zaczął się oduczać.

Nie ma pojęcia, jaka byłaby reakcja Anity, gdyby jego podanie zostało rozpatrzone pozytywnie, bo to oznaczałoby jeszcze mniej czasu w domu, dla żony i córki, dla rodziny, która dla Anity jest taka ważna. Czy już i tak nie za rzadko z nimi przebywa?

Dostrzega to w oczach córki. Słyszy w rozmowach przy kuchennym stole, kiedy udaje im się usiąść przy nim we trójkę. Widzi, jak wiele rzeczy go omija. Jak mało tak naprawdę wie o Alishy, czego się uczy w przedszkolu, z kim się bawi, kto jest dla niej niedobry, a kto miły. Przecież niełatwo jest być małym. Pamięta to z własnego dzieciństwa. Ale niełatwo też jest być tatą, w każdym razie tatą i policjantem.

Wczoraj wieczorem Alisha łaskawie pozwoliła, żeby położył ją spać, ale pod warunkiem że najpierw się z nią  p o w y g ł u p i a.  „Powygłupiać się” oznacza wszystko, co może skłonić ją do śmiechu na całe gardło. Trochę jej poczytał kolejną książeczkę o Karstenie i Petrze, trochę podrapał po plecach ostrymi paznokciami, bo mała to uwielbia. Ale później, kiedy już zapanował spokój, nie pozwoliła mu się położyć koło siebie. To wolno tylko Anicie.

Zresztą nie ma znaczenia, ile by się wygłupiał, czytał i drapał, i tak zawsze będzie miał numer dwa. Owszem, to też miejsce na podium, ale Bjarne nigdy nie lubił zajmować drugiego miejsca. Nie znosił uczucia, że ktoś jest w czymś od niego lepszy.

Doba powinna mieć więcej godzin, myśli, skręcając w stronę Grønland. Gdyby dało się kupić czas, zamawiałby całe palety. Pojechaliby wtedy do Legolandu, nad morze do Sørlandet, mógłby pochodzić po górach, połowić ryby. Mógłby też dać Anicie więcej dzieci, bo tak chciała je mieć.

Ale jeśli chce wykonywać tę pracę i być w niej tak dobry, jak tego pragnie, to musi nią żyć, musi być tą pracą, a praca być nim. Całym nim.

Niedługo oboje dobiegną do czterdziestki. Jemu może czas nie ucieka, za to zdecydowanie ucieka Anicie. O tym, co to dokładnie oznacza, jeszcze nie rozmawiali. Nawet na to nie znaleźli czasu.

Bjarne poznał Anitę w Wyższej Szkole Sportu w połowie lat dziewięćdziesiątych. Studiowała rok niżej i w zasadzie nie była w jego typie, słuchała Aerosmith i uwielbiała seriale, takie jak Beverly Hills 90210 i Melrose Place, była od niego o dwadzieścia dwa centymetry niższa i na dodatek grała w piłkę nożną. Ale z powodu tych jej półdługich jasnych włosów, lekko skrzywionej jedynki i dźwięcznego, zaraźliwego śmiechu coraz trudniej było mu się jej oprzeć. Gładko przeszedł do porządku dziennego nad faktem, że pochodziła z Hamar i wcześnie dała do zrozumienia, że nie wyobraża sobie nic lepszego niż przeprowadzka z powrotem w sąsiedztwo słynnej hali sportowej nazywanej Statkiem Wikingów, chociaż urodziła się w przepięknym Henningsvær na Lofotach. Ta północnonorweska surowość miała wpływ na jej urok. Po prostu musiał ją zdobyć.

Początkowo nie odpowiadała na jego zaloty, przede wszystkim dlatego że już miała chłopaka. Ale w końcu zaskoczyła go, decydując się na to, co mogła dostać, zamiast kurczowo trzymać się tego, co już trzymała w garści. Sześć lat później się pobrali, a teraz z uwagi na pracę Bjarnego mieszkają w bliźniaku przy Tennisveien na Slemdal. Jeżdżą volvo kombi z wiecznie piszczącym paskiem wentylatora. Nie mają domku letniskowego ani psa, ale mają dziecko, za które bez namysłu rzuciłby się pod pociąg. Wszystko jedno które miejsce na podium zajmuje, pierwsze czy drugie.

Masz szczęście, mówi Bjarne do siebie, patrząc na asfalt ciągnący się przed nim jak ołowianoszara ścieżka. Widzi ludzi spieszących się do pracy, rowerzystów ryzykownie przejeżdżających na czerwonym świetle i pieszych z twarzami bez emocji. Wiatr ich atakuje. Bjarne czuje jego podmuchy nawet w samochodzie. Od strony szpiczastego dachu hotelu Oslo Plaza nad miasto nadciąga kolejna burzowa chmura.

To będzie chłodny dzień, myśli Bjarne. Ale miejmy nadzieję, że produktywny. Co prawda poprzedniego wieczoru niewiele zdołali ustalić na temat osiemdziesięciotrzyletniej ofiary. Wdowa, była nauczycielka, urodzona i wychowana w Jessheim, do Oslo przeniosła się na początku lat dziewięćdziesiątych. Miała syna, który niezbyt często ją odwiedzał, Toma Sverrego Pedersena – lekarza w Szpitalu Uniwersyteckim mieszkającego w dzielnicy Vinderen. Zdjęcie przedstawiające właśnie jego z rodziną zerwano ze ściany i zniszczono.

To z całą pewnością ważny ślad, myśli Bjarne, ale dlaczego – tego na razie nie wiadomo. Najbardziej w tej sprawie dziwi go, że nikt niczego nie słyszał i nie widział. Ani pielęgniarze, ani pozostali pracownicy nie zwrócili uwagi na to, czy ktoś wchodził do pokoju Erny Pedersen albo wychodził z niego w ciągu popołudnia. Spośród tych, z którymi Bjarne rozmawiał do tej pory, nikt nie potrafił powiedzieć o niej nic złego. Była taka niepozorna, prawie niezdolna do komunikacji z kimkolwiek, głównie siedziała i robiła na drutach. Ot, staruszka zajęta tym, co jeszcze jej pozostało.

Wciąż jest wiele osób do przesłuchania, myśli Bjarne. Na przykład jej główny opiekun Daniel Nielsen. Ochotnicy z Centrali Wolontariatu. A przede wszystkim ten chłopczyk, który jeździł sobie na wózku inwalidzkim i odkrył zwłoki. On mógł się natknąć na sprawcę. Ktoś musiał coś widzieć. Może ludzie na ulicy albo mieszkańcy sąsiednich budynków?

Ledwie zaczęliśmy rozgrzebywać powierzchnię, stwierdza Bjarne, gdy z lewej strony wyłania się budynek policji ze swoimi brudnoszarymi ścianami i lśniącymi przejrzystymi oknami. Czuje przypływ energii. Już zaczyna się cieszyć, że coś się będzie działo.

No tak, myśli z uśmiechem, zjeżdżając na parking.

Ciągle to kochasz.

WYDAWNICTWO CZARNE SP. Z O.O.
www.czarne.com.pl

Sekretariat: ul. Kołłątaja 14, III p., 38-300 Gorlice
tel. +48 18 353 58 93, fax +48 18 352 04 75
e-mail: mateusz@czarne.com.pl,
tomasz@czarne.com.pl, dominik@czarne.com.pl,
honorata@czarne.com.pl, ewa@czarne.com.pl

Redakcja: Wołowiec 11, 38-307 Sękowa
tel. +48 18 351 00 70
e-mail: redakcja@czarne.com.pl

Sekretarz redakcji: malgorzata.kur@czarne.com.pl

Dział promocji: ul. Andersa 21/56, 00-159 Warszawa
tel./fax +48 22 621 10 48
e-mail: agnieszka@czarne.com.pl, anna@czarne.com.pl,
dorota@czarne.com.pl, zofia@czarne.com.pl

Dział marketingu: katarzyna@czarne.com.pl

Dział sprzedaży: irek.gradkowski@czarne.com.pl
tel. 504 564 092, 605 955 550
agnieszka.wilczak@czarne.com.pl

Audiobooki i ebooki: Izabela Rególska, iza@czarne.com.pl

Wołowiec 2014
Wydanie I