Rachel Cusk

Życie na wsi

Przełożył Maciej Świerkocki

Wszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Tytuł oryginału angielskiego THE COUNTRY LIFE

Projekt okładki AGNIESZKA PASIERSKA / PRACOWNIA PAPIERÓWKA
Projekt typograficzny ROBERT OLEŚ / D2D.PL

Copyright © by RACHEL CUSK, 1997
All rights reserved
Copyright © for the Polish edition by WYDAWNICTWO CZARNE, 2014
Copyright © for the Polish translation by MACIEJ ŚWIERKOCKI, 2014

Redakcja MAGDALENA KĘDZIERSKA-ZAPOROWSKA / D2D.PL
Korekta HANNA ANTOS / D2D.PL, ALICJA LISTWAN / D2D.PL
Redakcja techniczna ROBERT OLEŚ / D2D.PL
Skład ALICJA LISTWAN / D2D.PL

ISBN 978-83-7536-808-6

Cena 27,90 zł

Moim kochanym rodzicom

Co użyźnia zasiewy, w której roku porze
Doświadczony gospodarz grunt lemieszem orze,
Jak o wiąz czepiać wino, jak wypasać woły,
Jak skrzętnie, Mecenasie, utrzymywać pszczoły:
Opiewać przedsiębiorę.

Wergiliusz, Georgiki (przeł. Feliks Frankowski)

Rozdział pierwszy

Miałam wsiąść w pociąg odjeżdżający o czwartej ze stacji Charing Cross do Buckley, małego miasteczka, leżącego, jak mi powiedziano, mniej więcej trzy mile od wioski o nazwie Hilltop. Byłam tam pilnie potrzebna, miałam więc mało czasu – tylko tyle, by rzucić okiem na mapę, z której dowiedziałam się jedynie, że zarówno Buckley, jak i Hilltop znajdują się w dolnej części hrabstwa Sussex. Potem odniosłam wrażenie, że ta okolica zaczyna dzielić się na coraz mniejsze fragmenty, aż wreszcie zobaczyłam wąski zygzak drogi, kończący się na kropce oznaczającej cel mojej podróży. Perspektywa wyjazdu z Londynu wydała mi się nienaturalna, jak gdybym opuszczając to miasto, musiała pogwałcić prawo grawitacji. Kiedy przesuwałam palcem wzdłuż trasy, rosnący dystans stawał się w moich oczach coraz bardziej niemożliwy do pokonania, a kiedy wykroczyłam poza granice Londynu, pomyślałam, że odległość stawia mi opór na podobieństwo niegościnnego żywiołu, jak gdybym próbowała wypłynąć na pełne morze albo wykopać tunel pod ziemią; miasteczko Buckley było dla mnie bowiem stanowiskiem równie odległym jak stacja badawcza na Antarktydzie, a leżąca jeszcze dalej wioska Hilltop – jak już wspomniałam, przedstawiona na mapie w postaci kropki – w zasadzie nie dawała mi nadziei, że znajdzie się tam tlen albo jakieś ludzkie formy życia.

Niepokój, który odczuwałam w związku z tym wyjazdem, był oczywiście czymś całkowicie normalnym. Nie tylko udawałam się gdzieś, gdzie nigdy wcześniej nie byłam, lecz miałam zamieszkać na wsi, o której nic nie wiedziałam, a co więcej, musiałam w związku z tym wyrzec się wszystkiego, co było mi dotąd znajome. W podróży przez życie wszyscy kierujemy się ku jakiemuś wyjątkowemu, wymarzonemu miejscu, a jeśli z jakiegoś powodu zboczymy z kursu albo dotarłszy do celu, stwierdzimy, że nie jest to to, czego się spodziewaliśmy, powinniśmy wyruszyć dalej, żeby wszystko naprawić, bez względu na ryzyko. Nie każda tego rodzaju wyprawa musi odznaczać się równie ostrym smakiem, jak ten mój skok w nieznane – niektóre okazują się na tyle łagodnymi zakrętami, że człowiek ogląda się już poniewczasie i dopiero wtedy widzi, dokąd zaprowadziły go jego decyzje. Lecz dryfowanie z wiatrem to tu, to tam albo co gorsza, niewłaściwy kurs, który obieramy powodowani strachem czy też dumą, kosztują sporo czasu – a tego nikt z nas nie ma przecież za wiele.

Dostałam zaledwie trzy dni na przygotowania, a ponieważ miały one charakter ostateczny, wymagały zarówno szybkiego, jak i wyważonego namysłu. Na szczęście mam spore zdolności organizacyjne i potrafię zapanować w lot nawet nad najbardziej skomplikowaną sytuacją. Uznawszy, że moim najważniejszym obowiązkiem jest korespondencja, przyznałam jej priorytet i z tego powodu zamknięcie wszystkich spraw związanych z mieszkaniem przesunęłam na drugie miejsce na liście, chociaż natychmiastowy niepokój, który odczułam wskutek owej zwłoki, kusił mnie przez chwilę, by kwestię mieszkaniową awansować jednak na miejsce pierwsze. Pakowanie walizek odłożyłam na później, na kilka godzin przed odjazdem pociągu.

Tak jak się spodziewałam, listy zajęły mi znacznie więcej czasu, niż im się należało, zwłaszcza biorąc pod uwagę moją niepewność co do ich efektów. Okazało się, że jestem żałośnie niezdolna i nie potrafię osiągnąć pożądanych rezultatów, choć gdybym była szczera, przyznałabym, że skrycie układałam podobne listy w głowie już od wczesnego dzieciństwa. Problem polegał na tym, że bajdurzeniu, któremu podświadomie od lat oddawałam głos w myślach, brakowało zwięzłości, niezbędnej, by oddać na papierze atmosferę rozłąki. Kiedy z jednej kartki zrobiły się cztery, i to gęsto zapisane obustronnie, konfesyjny, urażony ton moich wynurzeń zaczął mnie denerwować coraz bardziej. Zrozumiałam, że tego typu styl mógłby być pomocny tylko wtedy, gdyby ktoś chciał podtrzymywać stosunki z adresatem, ukradkowe lub jawne, wszystko jedno, lecz postanowił najpierw powiedzieć wszystko, co leży mu na wątrobie. Podarłam więc pierwsze listy i zaczęłam od nowa, teraz jednak nazbyt pogardliwie i gwałtownie odrzuciłam wszelką elokwencję. Przybrałam ton rozgoryczenia, a moje żale rozbrzmiewały okrutnymi skrótami. Pracowałam do późnej nocy i w końcu udało mi się napisać coś, co wprawdzie było dalekie od ideału, ale ze względną godnością unikało przynajmniej Scylli użalania się nad sobą i Charybdy jadu wobec adresatów.

4 Hercules Street

Londyn

Drogi Panie Farquarson,

piszę, by poinformować Pana, że niniejszym składam rezygnację z pracy ze skutkiem natychmiastowym. Bardzo przepraszam za wszelkie niedogodności, jakie może sprawić Panu moja decyzja.

Z poważaniem – Stella Benson

4 Hercules Street

Londyn

Kochani Rodzice,

wiem, że ten list Was zaskoczy, a może nawet oburzy, sądzę jednak, że gdybyśmy wszyscy żyli tylko po to, by nie martwić rodziców, to niewiele byśmy osiągnęli. Prawda wygląda tak, że od dłuższego czasu jestem nieszczęśliwa. Właściwie nie mam o to do Was pretensji, uważam jednak, że chyba poważnie się do tego przyczyniliście, więc w sumie wydaje mi się, że będzie dla mnie lepiej, jeżeli przestaniemy się widywać. Wyjeżdżam, a to powinno chyba załatwić sprawę. Powiedziałam Edwardowi, co zamierzam zrobić. Proszę, nie próbujcie mnie szukać.

Wasza córka – Stella

PS Wiem, że będziecie się martwić o mieszkanie. Może powinniście je po prostu sprzedać, bo mnie oczywiście nie będzie już potrzebne. Zostawiłam w nim sporo różnych rzeczy, które też możecie sprzedać. Proszę, nie gniewajcie się na mnie.

4 Hercules Street

Londyn

Drogi Edwardzie,

mam nadzieję, że miałeś udane wakacje. Po powrocie niewątpliwie zauważysz moją nieobecność. A to dlatego że wyjechałam na stałe, więc nie bój się i nie myśl, że miałam wypadek albo coś w tym rodzaju. Nie powiem ci, dokąd wyjeżdżam, i jestem pewna, że masz lepsze rzeczy do roboty, niż próbować mnie szukać. Przykro mi, że nie potrafię tego lepiej wyjaśnić, ale nie sądzę, żebyś mógł mnie zrozumieć. Życzę Ci wszelkiej pomyślności w życiu.

Twoja Stella

PS Wyobrażam sobie, jaką robisz minę, kiedy to czytasz!

Listy zakleiłam od razu przy stole, w środku nocy, bo obawiałam się, że będzie mnie kusić, aby je przejrzeć rano jeszcze raz i podrzeć. Okazało się, że zaklejenie to niedostateczna, a także irytująca przeszkoda, bo kiedy się obudziłam, postanowiłam wykreślić postscriptum z listu do Edwarda i musiałam zalepić potem kopertę taśmą klejącą.

List do rodziców miał przynajmniej tę zaletę, że oszczędzał mi czas, który musiałabym poświęcić na rozwiązanie problemu mieszkaniowego. Pisząc, miałam okazję przemyśleć całą sprawę i przekonałam się, że upraszczało ją już samo zetknięcie długopisu z papierem – bo bardzo ściśle rzecz biorąc, mieszkanie nie było moją odpowiedzialnością, a to z tej przyczyny, że chociaż cieszyłam się w nim niepodważalną samodzielnością już od dnia jego zakupu, to należało ono, prawdę mówiąc, do rodziców. Najpierw zamierzałam je wynająć, ponieważ w mojej wyobraźni skromna suma, jaką rodzice otrzymywaliby z tytułu wynajmu, mogłaby im zrekompensować kilkakrotnie większe zadłużenie, ja zaś mniemałam z początku, że czas, który jeszcze pozostał mi w Londynie, jest z gumy i pozwoli rozciągnąć się do tego stopnia, by objąć także plany wykraczające poza jego granice – teraz jednak zorientowałam się, że ten pomysł jest w istocie najwyżej pożegnalnym gestem, obliczonym na aprobatę ze strony tych, których gniew był jedyną pewną konsekwencją mojej przeprowadzki na wieś. Wyjeżdżałam zresztą właśnie po to, żeby uniknąć tego rodzaju intryg w moim dramacie, toteż szybko zdołałam się uwolnić od brzemienia problemu mieszkaniowego. Poczułam się wtedy tak lekko jak wcześniej w Rzymie, kiedy wrażenie lekkości wystarczyło, aby mnie przekonać, że chociaż stoję nad miastem, to mogę skoczyć z wysoka i nie spadnę. Owładnięta tym poczuciem ponownie, zdołałam się przyznać, że martwił mnie jego brak od tamtego czasu. Opierałam się jedynie na wspomnieniu, a moja pamięć zaczynała przypominać wystrzępiony kawałek papieru, jak list podtrzymujący miłość między dwojgiem ludzi żyjących z dala od siebie.

Oczywiście chciałam zostawić po sobie porządek – na ile to było możliwe – żeby rodzice, kiedy pojawią się na miejscu przestępstwa, nie natrafili na nic, co mogłoby im się nie spodobać, czyli krótko mówiąc, żeby nie znaleźli żadnych śladów mojej obecności. Sprzątanie napełniło mnie poczuciem – narastającym, w miarę jak wlokły się godziny – że coś mnie stopniowo, ale przemocą wypędza nie tylko z mojego domu, lecz i ze wszystkiego, co składało się na moje dotychczasowe życie. Prawdę mówiąc, do tego stopnia nie wiedziałam, co się ze mną dzieje, że gdybym nie była tak szalenie zajęta, zapewne popełniłabym zbrodnię albo jakiś inny nieodpowiedzialny czyn. Muszę też zauważyć, że właściwie nie wydawało mi się, aby coś mnie wypychało z domu – bo raczej nieodparcie ciągnęło mnie ku nowemu. W moim dawnym mieszkaniu zalegała wciąż ciepła, pulsująca pustka niczym na dworcu po odjeździe pociągu. Aby nie zabrzmiało to zbyt poetycko, powinnam w tym miejscu dodać, że moje wielkie porządki nie ograniczały się wyłącznie do kwestii sanitarnych, szły bowiem znacznie dalej i bez przesady można by je było nazwać zniszczeniem wszystkich dowodów na moje istnienie. Tego rodzaju czystka wcale nie była łatwa do przeprowadzenia, ponieważ moje pamiątki ciągle przypominały mi – myślę, że to nieuchronne – o różnych sprawach, zarówno dobrych, jak i złych. Nie sądziłam, że prowadziłam tak ciekawą egzystencję, i od czasu do czasu, kiedy zmagałam się z nią na podłodze salonu, czułam, że walczę na śmierć i życie z jakimś stworem, który wije się i gryzie, gdy usiłuję go położyć trupem. Poza tym czasami wypełniała mnie tak obezwładniająca niechęć, że zaczynałam się wahać, chociaż nieustannie pracowałam z całych sił. W takich momentach czułam się bardzo nieswojo, było mi wszystko jedno, czy zostanę, czy wyjadę, i w ogóle nie dbałam o to, co może się ze mną stać. Kilka razy natknęłam się na wyjątkowo nostalgiczne pamiątki i omal nie utonęłam w morzu ubolewania i żalu nad sobą, zastanawiając się, dlaczego tak skwapliwie pozbywam się wszelkich oznak miłości, na które zapracowałam sobie przez całe życie. Zaraz potem jednak jakiś hańbiący przedmiot działał na moje zniesmaczone podniebienie niczym gorzka popitka, a wtedy natychmiast ożywiała mnie stanowczość i zaczynałam pracować jeszcze szybciej, żeby się wyswobodzić, jak gdybym leżała przywalona belką stropową.

Pod wieczór dokopałam się do paczki listów, które pisywał do mnie ojciec na adres mojej szkoły. Powinnam wyjaśnić, że ta korespondencja w zasadzie nie pochodziła bezpośrednio od niego; miał trudności z okazywaniem uczuć i po każdej demonstracji czułości urządzał zaprzeczające jej pantomimiczne przedstawienia, a w listach ukrywał się pod postacią Boundera, naszego psa.

ulica Kynologiczna

os. im. Najlepszego Przyjaciela Człowieka

Pieskowo

Kochana Stello,

jak się masz? Czy tam u was też leje jak z cebra, tfu, na psa urok, jak u nas? Muszę naprawiać dach budy, bo ciągle przecieka, hau, hau. Czasami jak pada, pan wpuszcza mnie do domu, ale pani zwykle znajduje jakiś pretekst, żeby wyrzucić mnie z powrotem na dwór. Pieskie życie.

Mam nadzieję, że dużo pracujesz. Na zdobycie wykształcenia nie ma drugiej szansy. I nie wpakuj się w żadną kabałę – chyba nie chcesz, żeby ludzie potem pomiatali tobą jak zwyczajnym kundlem!

Twój wierny przyjaciel – Bounder

W tym czasie czułam się w szkole bardzo nieszczęśliwa i jak możecie sobie wyobrazić, takie listy nie bardzo mi pochlebiały i nie dodawały otuchy. Zapewne od razu poznacie moich rodziców nieco lepiej, jeśli dowiecie się, że te „tam u was” i „u nas” z listu Boundera dzieliła zaledwie mila. Myśl, że mogłoby padać „tam”, ale nie „tu”, wskazuje z pewnością, że moi rodzice, niemający najmniejszych wątpliwości co do posłania mnie do szkoły z internatem, do której można było dojść od nas spacerem, żyli w świecie głębokiej ułudy. A żebyście sobie nie myśleli, że osobiście wolałabym jakąś placówkę edukacyjną leżącą znacznie dalej, oni zaś chcieli mieć mnie blisko siebie z powodów uczuciowych, powiem wam, że nie widywałam ich częściej niż pozostałe dziewczęta swoich rodziców; co więcej, nienawidziłam każdego dnia spędzonego w tym piekle i błagałam ojca i matkę, żeby posłali mnie do szkoły gdzie indziej.

Moje problemy, jak teraz to rozumiem, wynikały ze słabości rodziców. Chcieli osiągnąć taką pozycję społeczną, która nie przysługiwała im automatycznie z racji urodzenia, dlatego uważali, że powinni wygnać dzieci z rodzinnego domu i mieszkać w nieszczęśliwej samotności pośród pustych, rozbrzmiewających głuchym echem pokoi. Ponieważ jednak byli przy tym prowincjonalni z natury, sądzili, że najlepsze są zawsze szkoły lokalne, a łatwość, z jaką będą mogli nas odwiedzać i wypełniać swoje obowiązki szkolne – nie wspominając już o pieniądzach zaoszczędzonych na rozmowach telefonicznych i kosztach podróży – przeważa nad dogodniejszą i o wiele korzystniejszą finansowo sytuacją, w której trzymaliby nas wszystkich w domu.

Moi bracia nie mieli lepiej i kiedy poczucie mojej krzywdy nieco osłabło, a czas złagodził jej wspomnienie, ich sytuacja zaczęła bulwersować mnie bardziej niż moja. Ich także „pozbyto się” z domu podobnie jak mnie. Mojemu starszemu bratu wydawało się, że w wysokich i szacownych murach jego szkoły jest mu całkiem dobrze, ale gdy wreszcie stamtąd wrócił, stało się jasne, że zostawił w domu coś niezwykle ważnego i cennego. Zapewne dla swojego własnego dobra sam nigdy właściwie nie zauważył, co stracił: jak zresztą mógłby to dostrzec? Wyglądał wprawdzie jak dawniej, ale całe jego wnętrze zostało przemielone na amorficzną masę, a następnie ukształtowane na nowo, tylko że w bardziej nijakiej, homogenicznej formie.

Mój młodszy brat, który nie nadawał się do wyścigów z elitami, był jednak skazany na to, by w końcu paść ich ofiarą. Do wypadku doszło na boisku szkolnym, przez które właśnie przechodził, wracając z lekcji gry na skrzypcach. Lekcje te stanowiły dla niego istną męczarnię, był bowiem głuchy na jedno ucho, o czym jego nauczyciele ani koledzy nie mieli zielonego pojęcia. Trudno zrozumieć, jak można było nie zauważyć tej ułomności, która zapewne zostałaby wykryta, gdyby chodziło o ucznia bardziej pewnego siebie. Mój brat, dziecko bezwzględnych burżujów, które dźwigało na swoich wątłych barkach brzemię oczekiwań rodziców, stał się jednak własnym współciemięzcą. Starał się nie odstawać w klasie, z godnym podziwu sprytem nauczył się brać udział w rozmowach, których połowy nie słyszał, co tydzień piłował skrzypce i ani razu nie przyszło mu do głowy, że mógłby być szczęśliwszy, gdyby uwolnił się od ich nieznośnego ciężaru. Pewnego razu, taszcząc je przez trawiaste boisko, nie zauważył, że po przeciwnej stronie odbywa się właśnie konkurs rzutu oszczepem. Świadkowie twierdzili, że wołali, aby się uchylił, kiedy oszczep frunął ku niemu w powietrzu; myślę, że nie ma powodu, by im nie wierzyć, zwłaszcza że po zawodach przynajmniej trzech uczniów wymagało „pomocy psychologicznej”, co by sugerowało, że w pojedynkę nie byli równie gruboskórni jak społeczności, z których pochodzili. Poza tym domyślacie się zapewne, że częściowa głuchota mojego brata w gruncie rzeczy czyniła wszelkie ostrzeżenia bezskutecznymi. Śmiercionośna broń powaliła go na miejscu, przyszpilając drobne chłopięce ciałko do trawy niczym trafionego strzałą ptaka. Miał trzynaście lat, był o rok młodszy ode mnie.

Ten makabryczny wypadek przyniósł wiele konsekwencji, nie będę się jednak teraz nad tym rozwodzić. Zadawano mnóstwo pytań i snuto rozmaite domysły pośród wyrazów ubolewania i smutku, ale było takie jedno pytanie, które dziwnym trafem nigdy nie padło: otóż nikt nie ośmielił się poprosić, aby ktoś zwięźle wyjaśnił, z powodu jakich to tajemniczych i bezsensownych zmagań lekkoatletycznych mój brat stracił życie. Moim zdaniem to, że rodzice nigdy nie próbowali się tego dowiedzieć, świadczyło o niewybaczalnym lęku, z jakim nadal traktowali instytucję, która tak niefrasobliwie obeszła się z ich synem. Nie mieli na to odwagi, jak gdyby kwestionując sens uprawiania oszczepnictwa, mogli zdradzić się ze swoją niższością, której publicznego ujawnienia obawiali się bardziej niż jakichkolwiek prywatnych tragedii. Dręczyło mnie to przez długie lata i dręczy jeszcze dzisiaj, chociaż mój brat jest już jedynie cieniem – duchem, który niespokojnie miota się w moich myślach.

Wracając do porządków w moim mieszkaniu: korespondencję od Boundera wyrzuciłam, plując jadem i rozpaczając zarazem. Jej los podzielił podobnej wielkości pakiet listów od matki, które nudziły mnie już dawniej i nad którymi nie będę się teraz z wami zatrzymywać – i tak dalej, aż wreszcie wszystkie nieczyste łupy z przeszłości, które zbierałam od dawna, owoce długiej, męczącej kampanii mojego żywota, zdobyte w wyczerpujących, chociaż radosnych potyczkach, zostały podzielone, trafiły do trzech dużych worków na śmieci i wylądowały przed domem, skąd miały pozbyć się ich odpowiednie służby.

Rozdział drugi

Stałam przed dworcem kolejowym w Buckley z jedną walizką na ziemi po mojej lewej, a drugą po prawej stronie, i czekałam. Martwiłam się, czy panu Maddenowi – który przecież mnie nie znał, nie wiedział więc, jak wyglądam – uda się mnie tu znaleźć, choć budynek i plac przed dworcem były raczej pustawe. Jednak kiedy tak stałam, w pewnym sensie wyeksponowana przez przypominające cudzysłów walizki, okazało się, że podjęta przeze mnie próba rozwinięcia owej nieskomplikowanej refleksji napotyka jakieś dziwne trudności. Zauważyłam, że na dworcu jest pusto, ale nie pomyślałam, dlaczego jest to ważne w obliczu niepokoju związanego z moim przyjazdem i ewentualnym rozpoznaniem mnie przez pana Maddena. Co więcej, świadomość, że wokół nikogo nie ma, nie tylko nie upewniała mnie, że łatwo rzucam się w oczy, ale przeciwnie, kazała mi zapomnieć, jak ważna wydała mi się wcześniej pustka na stacji. Szybko się okazało, że wpadłam w taki przygnębiający nastrój z powodu całkowicie nowych obaw, które zaczęły mnie męczyć na tym wyludnionym dworcu – którego widok, jak przed chwilą wspomniałam, nie dodawał mi pewności siebie. Najbardziej zdumiało mnie to, jak szybko ów drugi lęk zastąpił pierwszy, zdumienie zaś sugerowało bezsilność, jak gdyby jedynym celem mojego istnienia oraz funkcjonowania moich władz umysłowych było rejestrowanie z każdą mijającą chwilą niepewnego przebiegu następnej.

Mój niepokój, co było chyba zupełnie naturalne, dotyczył miejsca pobytu pana Maddena, którego nieobecności u celu mojej podróży nawet nie brałam wcześniej pod uwagę, zatopiona głęboko w tych swoich nowych, przypadkowych i całkowicie linearnych rozmyślaniach. Zastanawiałam się, czy nie miał na przykład wypadku w drodze na dworzec, ale tę myśl rozważałam krótko i ani trochę się nią nie przejęłam. Mogłam się do tego przyznać sama przed sobą i przyznałam, że na razie pan Madden jest mi doskonale obojętny – miało tak pozostać aż do jego przyjazdu. Ciekawie było pomyśleć, że może za pięć minut zacznie obchodzić mnie coś, co tymczasem wydaje mi się w ogóle nieinteresujące. To, że niepotrzebnie poświęcam tyle uwagi mojej obojętności dla pana Maddena, wydało mi się nagle czymś poniekąd złowieszczym. Przyszło mi do głowy, że może dostaję właśnie jakiś ważny telegram z przyszłości; przyszłości, w której miałabym się na przykład zakochać w panu Maddenie i patrzeć na swoją dawną obojętność ze zdumieniem – albo z tęsknotą, jeśli moja miłość pozostałaby nieodwzajemniona. Być może jednak ta wiadomość nadpłynęła do mnie nie z przyszłości, lecz z jakiejś równoległej teraźniejszości. Czy gdybym się dowiedziała, że pan Madden naprawdę miał wypadek, kiedy jechał po mnie na dworzec, cieszyłabym się ze swojego niezaangażowania emocjonalnego, czy raczej zrobiłoby mi się przykro? Czy to, że pomyślałam, iż pan Madden uległ wypadkowi, mogło doprowadzić do nieszczęścia? A jak wpłynęłoby ono na moją umowę o pracę z Maddenami? Czy rozmyślanie w takiej chwili o tych sprawach było egoistyczne, czy po prostu praktyczne, skoro już ustaliłam, że pan Madden jest mi obojętny?

Na takich dywagacjach zleciało mi kilka minut i wtedy zauważyłam, że na plac przed dworcem wjechał niebieski samochód, który przycupnął mniej więcej w odległości dziesięciu jardów ode mnie. Doznałam czegoś w rodzaju gwałtownego odpływu, jak gdyby ktoś nagle spuścił wodę ze stawu, stanowiącego mój wewnętrzny świat. Samochód przez kilka chwil stał nieruchomo niczym niezdetonowana bomba, po czym otworzyły się drzwi z jego prawej strony. Ogarnął mnie niekontrolowany, potężny strach, bo nie tylko zdałam sobie sprawę, że mężczyzna, który wysiadł z auta i zaczął się do mnie zbliżać, to niewątpliwie pan Madden, ale i że za chwilę znów wejdę w bliższy kontakt z drugim człowiekiem, po raz pierwszy od tamtego ostatniego dnia w Rzymie, jeśli nie liczyć rozmów z kontrolerami biletów, gazeciarzami i tak dalej.

– Przepraszam! Przepraszam! – wołał pan Madden, idąc w moją stronę i wymachując rękami w górę i w dół.

Był bardzo wysokim i dosyć tęgim mężczyzną, o czarnych, lśniących włosach, których kosmyki opadały mu na rumianą twarz i podskakiwały z każdym jego krokiem. Miał na sobie koszulę z podwiniętymi rękawami, na której wskutek dziwnych ruchów jego rąk dało się zauważyć dwie zakamuflowane wyspy potu. Jego twarz z daleka sprawiała wrażenie jakby dziwnie zmiętej, ale po chwili zrozumiałam, że pan Madden się uśmiecha; był to uśmiech na tyle wymuszony, że aby go podtrzymać, musiał wykorzystywać wszystkie mięśnie twarzy, i stąd brał się ten jej niezwykły, jakby niezmienny wyraz.

– Przepraszam! – powtórzył raz jeszcze.

Stał teraz tuż obok mnie, chociaż był zbyt wielki i ruchliwy, bym mogła mu się przyjrzeć bliżej, czułam się bowiem tak, jak gdybym prowadziła samochód i musiała bardzo uważać, żeby nie zjechać na pobocze.

– Długo czekasz?

– Nie – odpowiedziałam odruchowo. – Najwyżej kilka minut.

Wiedziałam, że w tym momencie wszystko zostało już jak gdyby zaprogramowane. Chodzi mi oczywiście o przenośne znaczenie tego słowa, nie chcę bowiem sugerować, na przykład, że los pana Maddena znajdował się od tej chwili w moich rękach albo że dzięki tej banalnej wymianie zdań został wyznaczony ogólny bieg przyszłych wydarzeń. Próbuję po prostu powiedzieć, że moim zdaniem w kontaktach międzyludzkich najważniejszy jest początek, albowiem to właśnie wtedy podejmuje się istotne decyzje, dostrzega podstawowe cechy charakteru człowieka i określa kierunki rozwoju dalszych z nim kontaktów. Gdybym na przykład w trakcie tej pierwszej wymiany zdań z panem Maddenem pokusiła się o jakąś błyskotliwą ripostę, zamiast powiedzieć to, co powiedziałam, późniejsze relacje między nami mogłyby wyglądać zupełnie inaczej. Tymczasem ja ze wszystkich możliwych postaw wybrałam coś w rodzaju bojaźliwej rezerwy, on zaś, jak widzieliście, zaprezentował się jako człowiek pogodny, uprzejmy i nieco roztargniony. Nie twierdzę, że w naszych późniejszych stosunkach nigdy nie wypadaliśmy z tych ról ani że od czasu do czasu nie graliśmy innych, tylko że ta chwila była jakby formą, w której ukształtowało się nasze pierwsze spotkanie, i że nawet później, kiedy skamienieliśmy w niej, chociaż każde z osobna, w zasadzie nie ulegała nigdy większym zmianom.

Zrobiłam chyba nieco zdumioną minę, ponieważ pan Madden stanął przede mną z wyrazem twarzy znamionującym szarmanckie oczekiwanie z jego strony, jak gdyby spodziewał się, że za moment ożyję.

– Gotowa? – zapytał w końcu.

Zadanie tego pytania zajęło mu sekundę, ale jak już wspomniałam, początek naszej znajomości wydawał mi się dłużyć.

– Jak najbardziej! – odpowiedziałam i nawet zaśmiałam się krótko. Wiedziałam, że próbuję w ten sposób wyślizgnąć się z owej formy, którą sama dla siebie przygotowałam, wiedziałam jednak również, że moje usiłowania są daremne.

– Ja to poniosę, zgoda?

Zgiął się, żeby podnieść moje walizki. Natychmiast zaczęłam się martwić, jak ciężkie mu się wydadzą i co może wywnioskować na podstawie ich wagi. Kiedy się schylił, ujrzałam czubek jego głowy. Z uwagi na wzrost pana Maddena zapewne niewielu ludzi widywało tę część jego ciała, o czym świadczyły także porastające ją zaniedbane kudły, i kiedy na nie spojrzałam, ogarnęła mnie dziwna tkliwość dla tego człowieka, jak gdybym przypadkiem znalazła sekretne drzwi, otwierające się na jego prawdziwą naturę, którą mógł mi przesłonić labirynt konwenansów towarzyskich. Pan Madden wyprostował się i ruszył z moimi walizkami do auta. Szłam za nim i patrzyłam, jak otwiera bagażnik, po czym nie bez trudu wkłada je do środka. Następnie obszedł samochód i otworzył mi drzwi – dlatego że był dobrze wychowany albo dlatego że ciągle sprawiałam wrażenie lekko oszołomionej.

– Lepiej zdejmij płaszcz, zanim wsiądziesz – powiedział, ja zaś złowiłam wzrokiem uciekające spojrzenie jego jasnych oczek. – W środku jest dosyć duszno. Auto przez cały ranek prażyło się w słońcu.

– Dobrze – odpowiedziałam.

Dopiero teraz zauważyłam, że faktycznie w Buckley jest bardzo gorąco i że zdecydowanie za grubo się ubrałam. Słońce nad naszymi głowami paliło jak wściekłe, a niebo miało jasnobłękitny kolor. Wyjeżdżałam z Londynu w turniurze burzliwych chmur oraz silnego wiatru, toteż zmiana pogody mnie zaskoczyła. Próbowałam sobie przypomnieć, kiedy do niej doszło, i zastanawiałam się, czy nie zasnęłam w pociągu.

– W Londynie było zimno – dodałam, zdejmując płaszcz. Byłam wdzięczna losowi za to, że najwyraźniej zaczynałam odzyskiwać przynajmniej niektóre zmysły i pan Madden będzie już teraz wiedział, że zwykle nie wkładam zimowych ubrań w upalną pogodę.

– Naprawdę? – zapytał z satysfakcjonującym mnie zdziwieniem.

Zatrzasnął drzwi samochodu (zdążyłam już usiąść na fotelu obok kierowcy) i raz jeszcze obszedł go dookoła. Przyglądałam się mojemu pracodawcy przez przednią szybę. Upłynęło kilka cichych chwil, podczas których nic się nie działo, a potem otworzyły się drzwi z drugiej strony, pan Madden wsiadł i wtedy dźwięki oraz ruch zaczęły się na nowo, równie raptownie, jak przedtem ustały.

– No to jazda! – zawołał wesoło, uruchamiając silnik, wrzucając bieg i pochylając się do przodu jednym płynnym ruchem. – Jeszcze raz przepraszam, że tak się spóźniłem.

Myślałam, że teraz przedstawi mi jakieś wytłumaczenie, chociaż wcześniej zdążyłam już zapomnieć, że się spóźnił. Zapomniałam też o moich niepokojach związanych z jego spóźnieniem. Roześmiał się nieoczekiwanie krótkim, przypominającym szczeknięcie śmiechem, a kiedy ten odgłos zaczął się wydobywać z jego ust, odrzucił głowę do tyłu.

– To wszystko – powiedział. – Obawiam się, że nie mam nic na swoje usprawiedliwienie.

– Może utkwił pan gdzieś na drodze, bo przechodziło przez nią stado krów – odparłam, w znacznej mierze sama dziwiąc się swoim słowom.

– Może i tak – odparł, nagradzając mnie jeszcze jednym szczeknięciem. Zamierzałam wyjaśnić, że chyba tak właśnie wyobrażam sobie życie na wsi i że żartuję z mojego londyńskiego pochodzenia, ale ku swojemu zadowoleniu uznałam, że zrozumiał, o co mi chodziło, żadne dalsze wyjaśnienia nie były więc potrzebne.

Wydawało mi się, że wyjechaliśmy już z Buckley. Nic nie zapamiętałam z tego miasteczka, choć wyglądałam przez okno. Droga zrobiła się teraz niezwykle wąska i z obu stron widziałam pola i drzewa, które unieruchamiało jasne słońce, tworząc coś w rodzaju malarskiego pejzażu. Przyszło mi do głowy, żeby powiedzieć to na głos, ale uznałam, że może lepiej nie. Pan Madden jechał bardzo szybko, zapewne jako właściciel okolicznych ziem okazując taką pewność siebie, której nie powinnam była kwestionować. Przed każdym ostrym zakrętem dwa razy naciskał klakson, trąbiąc przeraźliwie, zważywszy jednak, że nasz samochód zajmował całą szerokość jezdni, zapewne nie byłoby to wystarczające ostrzeżenie dla kogoś, kto nadjeżdżałby z przeciwnej strony. Siedziałam jak sparaliżowana, przechodząc raz po raz od bezpiecznego strachu, znanego nam wszystkim z wesołego miasteczka, do przerażenia, wywołanego realnym zagrożeniem. W końcu zaczęłam już jednak niemal odczuwać ulgę, kiedy nagle wyszliśmy zza zakrętu i naszym oczom ukazał się wielki, zabłocony traktor, wyglądający tak, jak gdyby stawał dęba. W jednej pełnej paniki i przepełnionej emocjami sekundzie zrozumiałam, że się rozbijemy, i chyba krzyknęłam, bo pan Madden odwrócił głowę i popatrzył na mnie od razu, gdy tylko bez mrugnięcia okiem zjechał na pobocze, niemal nie zwalniając, po czym wprowadził nas bezpiecznie z powrotem na drogę, omijając traktor.

– Przepraszam! – powiedział. – Pamela zawsze mi powtarza, że stanowię zagrożenie na szosie. Zapomniałem, że nie jesteś przyzwyczajona do takiej jazdy.

– Nic mi nie jest – pisnęłam.

Popadłam w przygnębienie. Wydawało mi się, że tą swoją nieco nazbyt histeryczną reakcją wszystko zepsułam. W połączeniu ze wzmianką o Pameli (czyli, ma się rozumieć, o pani Madden) ten incydent na drodze przypomniał mi, że nasza słoneczna przejażdżka stanowi jedynie wstęp do mojego stałego i w tym momencie przerażającego zatrudnienia u Maddenów, o którym na razie właściwie zapomniałam – znalazłam się bowiem w chwilowym raju wiary w to, że jestem gościem, nie zaś służącą w tym świecie, którego wielce intrygujący pejzaż udało mi się zobaczyć na razie w przelocie. Zrozumiałam, że moja nowa sytuacja życiowa wymagać będzie zmian idących znacznie dalej, niż się spodziewałam, a wszelkie kalkulacje, obejmujące szczęście, smutek, zadowolenie czy pretensje, będą musiały uwzględnić także brzemię mojego poczucia niższości. Nie wątpiłam, że moje wycofanie się z gry w wielkim świecie przyniesie mi korzyści – wybrałam się w tę podróż właśnie dlatego, że byłam tego pewna – będę musiała jednak za nie zapłacić. A dysponując takim budżetem, jakim dysponowałam, nie powinnam była sobie wyobrażać – choć muszę wyznać, że właśnie to teraz robiłam w tym samochodzie – że jestem zaproszoną w gości znajomą Maddenów, a tym bardziej rozpatrywać takiego scenariusza, w którym pan Madden byłby moim mężem, obwożącym mnie po nasłonecznionych wiejskich drogach. Nic nie mogłam jednak poradzić na to, że właśnie coś takiego chodziło mi po głowie, podobnie jak nie mogłam pozbyć się natychmiastowej i irracjonalnej niechęci do Pameli. Zmartwiła mnie ta przedwczesna, lecz rozkwitająca szybko wrogość do niej i głowiłam się, czy sama myśl wystarczy, żeby „zaprogramować” moje relacje z panią Madden podobnie jak z jej mężem, o czym mówiłam już wyżej.

– Widzisz te pola po obu stronach drogi? – zapytał pan Madden, przekrzykując warkot silnika. – To granica Franchise Farm. Od tego miejsca cała ziemia w tej okolicy należy do nas.

Wyjrzałam posłusznie przez okno. Za szybą ujrzałam przemykające pola, które nie wyglądały bardziej złowróżbnie niż wcześniej. Z powodu upału i kołysania samochodu zrobiłam się senna i zapragnęłam, by ta jazda trwała wiecznie.

– Od jak dawna mają państwo tę farmę? – zapytałam, usiłując się rozbudzić.

– Hmm? – Pan Madden rzucił mi spojrzenie pełne pogodnego zaskoczenia. – Och, farma należy właściwie do Pameli, która jest pierwszą kobietą na długiej liście kolejnych właścicieli.

– Ach tak – odpowiedziałam. Ta informacja sprawiła, że poczułam się w nieokreślony sposób pokonana, jak gdybym rywalizowała z Pamelą w jakiejś konkurencji, z której teraz wyeliminowała mnie jej ziemiańska wyższość. – Sam pan się wszystkim zajmuje?

– Ja? – wykrzyknął pan Madden, ściskając kierownicę. – Mam zarządcę.

– To znaczy menedżera? Jak gwiazda filmowa? – błysnęłam dowcipem.

– Że co? Tak jest! – Zaśmiał się rubasznie, wesoło kiwając głową. – Ale on nie zarządza mną, tylko farmą. Zajmuje się wszystkimi codziennymi sprawami. Ja tylko się pętam po gospodarstwie i wchodzę mu w paradę. To świetny gość, chociaż dziewczyny lubią z niego żartować. Popatrz, jest i Pamela – rzucił nagle. – Ucieszy się na nasz widok.

Wjechaliśmy na prosty, żwirowy podjazd, obsadzony po obu stronach drzewami, które szybko ocieniły samochód, wypełniając go jakimś jak gdyby lepkim, szpitalnym zapachem. Dokładnie na wprost nas wznosiła się duża, imponująca willa. Była zbudowana z szarego kamienia, miała idealnie kwadratowy, symetryczny kształt i trzy rzędy okien, których szyby w słońcu wyglądały na ciemne. Wejście okalał biały ozdobny portyk, po którego obu stronach wznosiły się dwa kamienne ananasy. Drzwi były otwarte, a na schodach, przyglądając się nam, stała Pamela ze skrzyżowanymi na piersiach rękami.

Rozdział trzeci

Kiedy pan Madden zatrzymał auto, nastąpiła pauza jak w teatrze, gdy na chwilę zapada ciemność, a aktorzy szykują się do nowej sceny – na moment wychodzą z roli, po czym z powrotem zanurzają się w dramat, który, czy chcą, czy nie chcą, musi toczyć się dalej. Chwila ta upłynęła mi w niczym nieosłoniętym blasku na podjeździe. Kiedy zgasł silnik, zapadła cisza jak nożem uciął, a ja niezwykle wyraźnie poczułam różne zapachy – kojarzącą mi się z zapachem pasty do butów woń kurtki pana Maddena, psi odór wnętrza auta oraz unoszący się w nim zapaszek potu, przypominający jednak raczej jakby lekki powiew niż zapach. Potem pod nogami Pameli zachrzęścił żwir i zobaczyłam przez szybę jej brzuch, a nad nim nadal skrzyżowane ręce. Schyliła się i pokazała twarz, szeroko uśmiechając się do mnie przez samochodowe okno.

– Cześć! – powiedziała, a raczej wyśpiewała to słowo równie promiennie, jak się uśmiechała. Jej twarz okolona była plątaniną kasztanowopłowych łamliwych włosów, przypominających jesienne liście. Otworzyła drzwi z mojej strony i wydałam się sobie dziwnie obnażona, niczym przekrój poprzeczny jakiegoś zwierzęcia na rysunku w podręczniku biologii. Pan Madden wysiadł, a ponieważ drzwi były teraz otwarte z obu stron, czułam się jak na widelcu.

– Cześć, kochanie – odezwał się pan Madden zza samochodu.

– Idę o zakład, że się spóźniłeś, prawda? Na pewno czekałaś bez końca? – zwróciła się do mnie Pamela, której oczy rozbłysnęły nadzieją.

– Nie – odpowiedziałam, wciąż siedząc w aucie i podnosząc na nią wzrok. Miałam wrażenie, że nie zareagowałam na sygnał, aby wysiąść, a kiedy coś zaczęło szeptać mi do ucha coraz głośniej, żeby to zrobić, mój zamiar włączenia się na powrót w nurt wydarzeń zastygł w dziwnej i statycznej obojętności, w którą w każdej chwili może przejść uprzejmość.

– Spójrz na nią! – powiedziała ku mojemu przerażeniu Pamela. – Przez ciebie siedzi jak sparaliżowana ze strachu. Chodźmy! Wejdź, będziemy podawać ci jedną herbatę za drugą, dopóki nie wrócisz do siebie.

W końcu dostałam więc sygnał, żeby się ruszyć, chociaż zdecydowanie wolałabym, by zabrzmiał on inaczej. W kwestii „programowania” biegu wydarzeń Pamela niewątpliwie dzierżyła palmę pierwszeństwa. Zrobiłam się ustępliwa i miękka jak surowe ciasto, od razu poczułam bowiem siłę jej autorytarnej natury. Wiedziałam, że będę musiała szybko poczynić jakieś kroki, by nasze spotkanie nie przebiegało dalej w tym samym duchu.

– O tak – powiedziała zachęcająco Pamela.

Wysiadłszy, mogłam kontynuować wstępną ocenę jej aparycji. Wiedziałam z doświadczenia, że ludzie, których charakter stoi w dramatycznej sprzeczności z ich typem fizycznym, są znacznie trudniejsi w kontaktach niż ci, których „fizys” instynktownie natychmiast „się rozpoznaje”. Od razu uderzył mnie więc obcy wygląd Pameli; nie tylko dlatego że różniła się ode mnie jak dzień od nocy (choć oczywiście mogłaby się różnić jeszcze bardziej, na przykład gdyby brakowało jej nogi), lecz i dlatego że nie potrafiłam wyobrazić sobie siebie w jej skórze. Być może zawsze tak jest, kiedy kobieta patrzy na mężczyznę, ale gdy kobieta spotyka kobietę, problem staje się bardziej fundamentalny – odnosi się bowiem przecież do wspólnych cech płciowych, które wprawdzie aż się proszą, by na ich podstawie pobieżnie uznać przynależność dwóch istot ludzkich do tej samej płci, kryje się w nim jednak głęboki i moim zdaniem wzajemny wstręt. I nie jest on jedynie tłumionym wynikiem niechęci naszej heteroseksualnej natury do osób tej samej płci, do której należymy i my. W okolicznościach, o które mi chodzi, zarówno wyobraźnia, jak i całe kobiece ciało podejrzewa i odrzuca rywalkę, gdyż brak jest jakiegokolwiek punktu wspólnego, w którym mógłby się zacząć proces porozumienia. Od razu zauważyłam, że żaden zakamarek i żadna wklęsłość figury Pameli nie kryje tych samych tajemnic, co moje ciało, i pewnie dlatego uznałam, że pani Madden jest kobietą niebezpieczną, a przynajmniej tajemniczą. Być może rozumiecie, co mam na myśli, z drugiej strony mogę się jednak mylić, chociaż akurat nie co do tego wyjaśnienia, które właśnie usiłuję wam przedłożyć. Moja pomyłka polega zapewne na tym, że staram się tłumaczyć wszystko tak, jak gdyby chodziło o kwestie uniwersalne, ja zaś przedstawiam wam po prostu swoje ułomne impresje.

Tak czy inaczej, powiedziawszy już, co miałam do powiedzenia o wyglądzie Pameli, spieszę opisać ją w nieco bardziej neutralny sposób. Prawdę mówiąc, nie powiedziałabym, że była piękna, chociaż o takich kobietach w jej wieku – po pięćdziesiątce – mówi się, że noszą ślady przekwitłej już wielkiej urody. Osobiście sądzę jednak, że Pamela zawsze tak wyglądała – to znaczy że zawsze była prawie pięknością albo dawną pięknością, niczym niebo pod koniec uroczego dnia, kiedy słońce już znika, lecz pozostaje jego tchnąca przeszłością aura, wspomnienie jeszcze bardziej smakowite niż źródło, z którego pochodzi. Pani Madden była dość wysoka, szczupła, niemal żylasta, o wysuszonej przez słońce cerze i, jak już mówiłam, o łamliwych oraz gęstych włosach. Miała bardzo ładną i wcale nie zagadkową, lecz zdradzającą ekstrawertyczność twarz, która była pomarszczona, a zarazem dziecięca, w czym przypominała małpią mordkę. Te cechy, jak również dynamiczna, kompaktowa figura, nadawały Pameli wygląd pociągający, łączący młodzieńczość i doświadczenie życiowe, a jej całą pełną energii postać pokrywała ochronna warstwa manier, znamionujących stanowczość i beztroskę.

Jeżeli pamiętacie, że bardzo się od niej różniłam, możecie sobie mniej więcej wyobrazić moją powierzchowność. W przeciwieństwie do urody Pameli moja uroda nie działała na nikogo niczym uderzenie w twarz, nikogo nie rozpraszała i nie była nachalna. W mojej obecności każdy mógł się zajmować tym, co powinien właśnie robić; jak zdążyłam się już przekonać, miało to swoje dobre strony i nauczyłam się czerpać od czasu do czasu z tej swojej cechy pewne korzyści.

Pozostała jeszcze jedna kwestia wymagająca komentarza, zanim będę mogła podążyć dalej, a mianowicie sprawa stosowanych dotąd przeze mnie form osobowych. Zauważyliście zapewne, że o moim gospodarzu mówię „pan Madden”, natomiast jego żonę zaczęłam nazywać Pamelą, i to jeszcze zanim ją poznałam. Inaczej niż wiele osób z mojego pokolenia zostałam tak wychowana, by zawsze zwracać się do dorosłych formalnie, czego przestrzegam czasem nawet wtedy, kiedy sami mnie proszą, żebym im mówiła po imieniu. Rodzice utwierdzali we mnie ten obyczaj, podobnie jak wiele innych, twierdząc, że za rzekomo kruchymi barierami społecznymi roztacza się pustkowie niewyobrażalnego zepsucia, przed którym mogą nas uchronić wyłącznie dobre maniery. Jak powszechnie wiadomo, moi rodzice niekiedy bohatersko ustanawiali misjonarskie przyczółki w owej odległej głuszy, domagając się, by nazbyt poufali wobec nich koledzy (albo koleżanki) ich dzieci używali form bardziej oficjalnych – a jeśli któreś z nas uchybiło nadmierną poufałością jakiemuś znajomemu rodziców, choćby, jako się rzekło, sam nas o to prosił, nasza arogancja wywoływała bezlitosną reakcję ojca i matki.

Z tej przyczyny zwracanie się po imieniu do ludzi starszych ode mnie wciąż przychodzi mi z trudnością, chociaż sama właściwie nie jestem już młoda (mam dwadzieścia dziewięć lat). Wspominam o tym, by nie sprawiać wrażenia, że „panowałam” i „paniowałam” Maddenom ze względu na mój serwilizm albo poczucie niższości wobec nich. Wcale tak nie było – ale dlatego swoboda, z jaką posługiwałam się imieniem „Pamela”, tym bardziej wymaga teraz wyjaśnienia. Powiedzmy jednak tylko, że zaczęłam stosować tę formę, dopiero kiedy pan Madden – który, nawiasem mówiąc, nosił imię Piers – wyjawił mi imię swojej żony, i w dodatku używałam go wyłącznie w myślach. Kiedy tylko zaczną wymagać tego okoliczności, będę się do niej zwracać per „pani Madden”; na tym wczesnym etapie zainteresowałam się nią wyłącznie jako żoną pana Maddena, a że ciekawił mnie również jego emocjonalny stosunek do niej, wydawało mi się całkiem naturalne, by mówić o niej po imieniu jak on. No i ponieważ szybko weszło mi to w krew… Cóż, wydaje mi się, że wytłumaczyłam się już dosyć gruntownie.

Wróćmy zatem do sceny na podjeździe – moje walizki wyciągnął z bagażnika pan Madden, który zresztą wcześniej tam je umieścił. Tymczasem jego małżonka wzięła mnie pod ramię – choć ten zawłaszczający gest był całkiem niepotrzebny, bo Pamela i tak roztaczała wokół właścicielską aurę, która wisiała nad nami niczym ogromna kopuła i którą oddychaliśmy jak powietrzem – po czym poprowadziła mnie na schody przed domem.

– Piers lubi sam wszystkiego starannie dopilnować – poinformowała mnie konspiracyjnym tonem. – Więc zostawimy go, niech się tym zajmie, co?

Skóra jej obnażonego i bardzo ciepłego ramienia była sucha. Poczułam perfumy, a także bardziej naturalny zapach ciała Pameli, który, jak zdałam sobie sprawę, wzbudził we mnie niejasne pożądanie. Ogarnęło mnie mgliste wrażenie obłędu, którego słaby zew słyszałam tak, jak gdyby na moment z wielkiej oddali przywiał go tutaj sprzyjający wiatr.

– Dobrze – odpowiedziałam.

Zerknęłam za siebie i zobaczyłam, że pan Madden rzeczywiście zamyka wszystkie drzwi auta i – jeśli się nie myliłam – przygląda się jego poobijanej karoserii. Walizki stały posłusznie za nim, jedna obok drugiej, na żwirowej dróżce. Mój kontakt z panem Maddenem natychmiast wydał mi się jak ze snu, bo mąż Pameli sprawiał na mnie teraz bardziej obce wrażenie niż zaledwie kilka minut wcześniej w samochodzie.

– A teraz opowiedz mi o swojej podróży – ciągnęła Pamela, wprowadzając mnie przez otwarte drzwi frontowe do chłodnego, ciemnego przedpokoju. Zauważyłam liczne obrazy i lustra, przytulone do ścian w cichym, przestronnym półmroku. Przede mną pięły się rozłożyste, wielkie i wypolerowane schody. Podłoga lśniła ciemnym blaskiem; zobaczyłam, że jest wyłożona dużymi, połyskliwymi płytami z kamienia, o które postukiwały podeszwy moich butów. Zastygłe w bezruchu meble stały w cieniu w eleganckich pozach; krzesła o smukłych nogach i bogato rzeźbionych oparciach oraz delikatne stoliki, podtrzymujące wazony albo lampy. Na przeciwległym końcu korytarza majaczył szafkowy zegar, nieruchomy i wyprostowany niczym lokaj, a jego gardłowe, niespieszne tykanie podkreślało jaskiniową ciszę.

– To bardzo ładnie z twojej strony, że szybko przyjechałaś. Ogromnie mi przykro, że wezwaliśmy cię w tak pilnym trybie. Pewnie przed wyjazdem miałaś strasznie dużo do załatwienia?

Domyśliłam się, że nadarza się okazja, bym mogła coś powiedzieć. Już otworzyłam usta, kiedy rozległo się wściekłe tupanie i dyszenie, po czym z końca korytarza niespodziewanie rzucił się na nas wielki czarny piorun sierści i mięśni. Zaskoczona krzyknęłam przeraźliwie, gdy zwierzę przypuściło atak na moje nogi, zataczając w podnieceniu szalone kręgi wokół mnie, a potem wciskając mi zaślinioną mordę między uda.

– Roy! – wrzasnęła Pamela. – Przestań! Leżeć!

Pies obwąchiwał mnie gorączkowo, wsuwając nos głęboko w fałdy mojej spódnicy. W końcu Pamela odciągnęła dyszącego Roya za obrożę i wymierzyła mu siarczystego klapsa w lśniący bok.

– Jesteś absolutnie obrzydliwy! – zawołała, zwracając się do Roya. – Och, jaki on jest paskudny – powiedziała do mnie. – Czy całą cię obślinił?

– Chyba nie.

– Boże, przecież to istny dom wariatów! – znowu podniosła głos, nadal trzymając Roya za obrożę. Był przestraszony, a łapy ślizgały mu się i obsuwały na kamiennej posadzce. – Na pewno się teraz zastanawiasz, w co się wpakowałaś!

Minęłyśmy schody i wyszłyśmy z korytarza przez drzwi po prawej stronie. Po kilku zygzakowatych zakrętach i jakimś manewrze, który nie był dla mnie całkowicie jasny, weszłyśmy do dużego i słonecznego pomieszczenia, które wzięłam za kuchnię.

– Nastawimy sobie wodę, co? – powiedziała Pamela, puszczając Roya, który czmychnął do kąta.

– Dobrze.

– A potem mi wszystko opowiesz.

Zostawiła mnie i zaczęła się krzątać przy kuchennych bufetach. Całe pomieszczenie było wyłożone starą boazerią, dlatego nie miałam pewności, że faktycznie jest to kuchnia. Jedynymi oznakami potwierdzającymi takie przypuszczenie był duży, staroświecki piec gazowy – jak się później okazało, firmy Aga – i ogromny drewniany stół. Poza tym stały tu eleganckie kredensy i komody, które zazwyczaj ludzie trzymają w salonach. Przyszło mi do głowy, że z taką gustowną kuchnią jeszcze się nie spotkałam.

– Czym ty się właściwie wcześniej zajmowałaś? – zapytała Pamela.

Konstrukcja tego zdania, chociaż z pewnością poprawna, na chwilę zbiła mnie z tropu.

– Proszę?

– Co robiłaś do tej pory? – wyjaśniła. – W Londynie.

– Och, już rozumiem. Pracowałam w kancelarii prawniczej. Jako sekretarka. – Nie sądziłam, że tak trudno będzie mi to powiedzieć. – Śliczna kuchnia. Nigdy jeszcze takiej nie widziałam.

– Dziękuję! – Pamela, która podczas powyższej wymiany zdań stała tyłem do mnie, odwróciła się i posłała mi taki sam szeroki uśmiech, jakim obdarzyła mnie wcześniej. Był to niesłychanie przyjemny prezent. Potem odwróciła się z powrotem. – Zawsze pracowałaś w sekretariacie? Czy miał to być tylko przystanek na drodze do czegoś innego?

Zrozumiałam, że wykręciłam się sianem w samochodowej rozmowie z panem Maddenem, który nie zadał mi w gruncie rzeczy ani jednego osobistego pytania.

– Robiłam różne rzeczy, ale pracowałam głównie jako sekretarka. Nie miałam nic przeciwko temu – dodałam, próbując zwekslować rozmowę na inne tory. – Ale chyba po prostu mi się to znudziło i dlatego tu jestem.

Pamela zaśmiała się, muszę więc przyznać, że moja odpowiedź okazała się sprytna.

– No cóż, tutaj nuda na pewno ci nie grozi. Może skrajne zmęczenie i wściekłość, ale nuda nigdy. Chociaż… – Jej kształtne ramiona drgnęły, jak gdyby najpierw zamierzała się odwrócić, ale potem uznała, że nie powinna tego robić. – Jeżeli szukasz u nas towarzystwa, to możesz nie mieć szczęścia. Jest niby tutaj co prawda ta wioszczyna, o ile w ogóle warto o niej wspominać, a Buckley nie leży daleko, ale nocnego życia na pewno nam brakuje.

Uznałam to za subtelne ostrzeżenie, odpowiedziałam więc adekwatnie do niego.

– Nie będzie mi to przeszkadzać. Między innymi właśnie dlatego chciałam wyjechać z Londynu. Żeby uciec od życia towarzyskiego.

– A twoi adoratorzy? – ciągnęła Pamela dość uprzejmie, ale ciągle odwrócona plecami, co wzmagało we mnie wrażenie, że wprawdzie taktownie, ale jestem jednak przesłuchiwana. Już po raz drugi – bo pierwszy był wtedy, kiedy mówiłam o swojej mało imponującej karierze sekretarki – zakręciło mi się w głowie i pomyślałam, że za moimi plecami otwierają się i zieją otchłanie zdrady, które nie pozwalają mi wrócić do Londynu. Możliwość powrotu w ogóle oddalała się z każdym moim kolejnym krokiem w tej zawrotnej podróży. Oczywiście towarzyszyło mi poczucie nieograniczonej swobody, bo przecież zerwałam z przeszłością, ale odsłoniwszy się do tego stopnia, przestraszyłam się zarówno własnej nagości, jak i wstydu, na który mnie narażała.

– Aktualnie z nikim się nie spotykam – odpowiedziałam i wydaje mi się, że zabrzmiało to dosyć nieszczęśliwie.

– No, to się jeszcze okaże – zauważyła Pamela i odwróciła się. W ręku trzymała duży czajnik z herbatą, który przyniosła do stołu. – Zobaczymy, może uda się nam znaleźć dla ciebie jakiegoś sympatycznego, bogatego rolnika. – Roześmiała się głośno i spontanicznie, ja zaś uznałam, że nie mam innego wyjścia, jak tylko się do niej przyłączyć. – Na pewno sobie myślisz: „O co znowu chodzi tej starej czarownicy?”. Dzieci zawsze mi mówią, że się za bardzo do wszystkiego wtrącam, ale chyba nic już na to nie poradzę. Po prostu nie mogę ścierpieć, kiedy marnują się piękni młodzi ludzie.

– Nie zawsze się marnują – odparłam dosyć ostro. Już zrozumiałam, że z Pamelą pływam na głębokiej wodzie i albo się utrzymam na powierzchni, albo pójdę na dno. – Niektórzy po prostu wolą żyć samotnie.

– Naprawdę? – zapytała błagalnym głosem Pamela, kierując na mnie spojrzenie swoich raczej niewielkich oczu o niezwykłej, jasnoszarej barwie. Usiadłyśmy już przy stole, a czajnik stał między nami. – A może tylko tak mówią, bo nie ma na nich chętnych?

– Niewykluczone, że prawdą jest po trosze jedno i drugie – odrzekłam grzecznie.

W tym momencie do kuchni wszedł pan Madden. Bardzo się ucieszyłam na jego widok, ponieważ martwiło mnie, że rozmowa zbacza na grząski grunt. Niestety, radość odmalowała się na mojej twarzy chyba zbyt wyraźnie, poczułam bowiem na sobie kłujący wzrok siedzącej naprzeciwko Pameli.

– Kochanie! – odezwała się z uśmiechem. – Czy wszystko jest już tip-top? Strasznie wypytywałam biedną Stellę, więc jest na pewno bardzo zadowolona, że jej przybyłeś z odsieczą.

Pan Madden popatrzył najpierw na jedną, potem na drugą z nas, a po chwili przyjrzał się nam powtórnie i jego różowa twarz przybrała wyraz wesołej bezmyślności. Trudno mi natomiast opisać jego reakcję, która nastąpiła dopiero po chwili; chyba stęknął albo parsknął – najlepiej będzie powiedzieć, że brzmiało to jak „phhh!”. Zorientowałam się wkrótce, że pan Madden zawsze odpowiada w ten sposób na napady uszczypliwości Pameli, a ja ze swojej strony poczułam się dotknięta jej uwagą, która wwierciła mi się w uszy i po kilku sekundach w postaci wściekłego rumieńca wypełzła na policzki.

– To herbata? – zapytał pan Madden, wskazując głową czajnik.

– Jeszcze sporo zostało. Idź i weź sobie kubek – powiedziała Pamela.

– Ja go przyniosę! – wtrąciłam, zrywając się z krzesła, jeden Bóg wie dlaczego. Podejrzewam, że była to reakcja odruchowa. Zaczęłam się czuć nieswojo w tej sytuacji, ale nie z tego powodu, że była jakoś szczególnie nieprzyjemna. Przeciwnie, przyjęto mnie o wiele sympatyczniej, niż się spodziewałam, wcześniej zastanawiałam się bowiem na przykład, czy nie zapędzą mnie do pracy natychmiast po przyjeździe – choć oczywiście nie było żadnego powodu, dla którego moje domysły miałyby okazać się trafne; bo cóż ja mogłam wiedzieć o Maddenach i takich ludziach jak oni? Nie, podrywając się tak nieoczekiwanie, próbowałam zacząć odgrywać tę służebną rolę, która miała mi już niedługo przypaść bez względu na wszystko. Co więcej, podejrzewałam, że kiedy pan Madden wspomniał o herbacie, Pamela sama miała ochotę posłać mnie po kubek. Jestem niezwykle wyczulona na takie niuanse i już na tym wczesnym etapie naszej znajomości wyłapałam w charakterze pani Madden pewną chimeryczność, sugerującą, że nawet kiedy nie artykułuje jasno swoich poleceń, spodziewa się ich szybkiego i właściwego wykonania.

– To bardzo miło z twojej strony! – powiedziała z uznaniem.

– Nie wygłupiaj się – rzekł pan Madden. – Sam sobie wezmę.

– Dlaczego Stella nie miałaby się dowiedzieć, gdzie stoją u nas takie rzeczy? – odezwała się znacząco Pamela, paraliżując męża wzrokiem. – Kiedy będzie wiedziała, gdzie co jest, szybko poczuje się jak u siebie w domu.

– Z przyjemnością przyniosę panu ten kubek – powiedziałam, bojąc się, że moja propozycja straci blask przez tę sprzeczkę. – Proszę mi tylko powiedzieć, gdzie trzymacie naczynia.

– W tym kredensie przed tobą – odparła Pamela. – Właśnie tam! Tak jest.

Otworzyłam kredens i rzeczywiście, stały w nim kubki; nawiasem mówiąc, wcale nie w równych szeregach, ale chaotycznie, jedne na drugich. Miały różne kształty i ozdoby. Wybrałam wesoły, czerwony kubek.

– Thomas już był? – zapytał za moimi plecami pan Madden. – Chcę mu powiedzieć o tej bramie. Cholernie mnie denerwuje.

– Zatelefonował. Musiał odwieźć żonę do dentysty. – Pamela zaśmiała się i płynnie przeszła na gwarę wiejską: – „Pani Ma-adde? Baba mi zachorzała. Znaczy sie zomb jom rozbolił i łokrutnie cierpi”.

– A mówił, kiedy wróci? – spytał pan Madden.

– Pan Thomas to nasz ogrodnik – wyjaśniła Pamela, zwracając się do mnie. – Bardzo kochane chłopisko, ale takie wynalazki jak telefon to dla niego czarna magia. Aż ciarki człowieka przechodzą z przerażenia. „To pani, pani Ma-adde?” – powiedziała, znów naśladując donośnym głosem Thomasa, chociaż jej wcześniejsza parodia nie spotkała się ze szczególnym uznaniem. – Powiedział, że podjedzie do nas później, kochanie, więc przestań się martwić, naprawdę.

Wszyscy siedzieliśmy już wtedy przy stole, a przed panem Maddenem stała herbata. Mimo woli zaintrygował mnie stosunek Maddenów do siebie, a także rola, którą ja zaczęłam odgrywać w ich związku. Zachowywali się wobec siebie niemal wojowniczo, a mówiąc o „odgrywaniu roli”, mam na myśli tylko to, że do podjęcia rywalizacji najwyraźniej skłoniła ich obecność osoby trzeciej, tak jak siatka mogłaby sprowokować mecz tenisowy, a boisko mecz piłkarski. Zauważyłam – i obawiam się, że nie bez satysfakcji – że pan Madden był chyba znacznie weselszy ze mną w samochodzie niż w towarzystwie Pameli. Prawdę mówiąc, w tej chwili sprawiał wrażenie raczej przygaszonego; wpatrywał się w swoją herbatę niczym nastolatek, czarne włosy dyndały mu nad czołem, a jego potężna, pochylona postać zdawała się zdjęta bezwładem, zazwyczaj dość groźnym u mężczyzn, gdyż zapowiadającym, że w każdej chwili mogą wybuchnąć gniewem.

– To kapitalnie – powiedział.

– Myślę, że Stella chciałaby pewnie mieć trochę czasu dla siebie, żeby po prostu przegrupować siły – odezwała się Pamela po chwili. Powiedziała to pogodnie, patrząc na pana Maddena. – Czy mam ją wziąć pod swoje skrzydła i pomóc się jej rozgościć?

Pan Madden, który siedział wciąż sflaczały na krześle, zaczerpnął powietrza i wstrzymał oddech, wydymając policzki. Energicznie skinął głową, po czym powoli wypuścił powietrze przez nos.

– Jasne!

Pamela wstała i uśmiechnęła się do mnie szeroko, w nieco wyuzdany sposób.

– Pójdziemy?

Wstałam posłusznie i od razu ruszyłam w stronę drzwi, ale idąca za mną Pamela ociągała się.

– Kochanie, nie zapomnij przynieść trochę ziemniaków i innych wiktuałów na obiad, dobrze? Jeżeli zostało jeszcze trochę agrestu, to też przynieś. Zrobię placek.

Zapadła krótka cisza.

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział czwarty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział piąty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział szósty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział siódmy

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział ósmy

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dziewiąty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dziesiąty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział jedenasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwunasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział trzynasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział czternasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział piętnasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział szesnasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział siedemnasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział osiemnasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dziewiętnasty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty pierwszy

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty drugi

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty trzeci

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty czwarty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Rozdział dwudziesty piąty

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

Przypisy

Reszta tekstu dostępna w regularniej sprzedaży.

WYDAWNICTWO CZARNE SP. Z O.O.
www.czarne.com.pl

Sekretariat: ul. Kołłątaja 14, III p., 38-300 Gorlice
tel. +48 18 353 58 93, fax +48 18 352 04 75
e-mail: mateusz@czarne.com.pl,
tomasz@czarne.com.pl, dominik@czarne.com.pl,
honorata@czarne.com.pl, ewa@czarne.com.pl,
edyta@czarne.com.pl

Redakcja: Wołowiec 11, 38-307 Sękowa
tel. +48 18 351 00 70
e-mail: redakcja@czarne.com.pl

Sekretarz redakcji: malgorzata.kur@czarne.com.pl

Dział promocji: ul. Hoża 42/1, 00-516 Warszawa
tel./fax +48 22 621 10 48
e-mail: agnieszka@czarne.com.pl, dorota@czarne.com.pl,
zofia@czarne.com.pl

Dział marketingu: katarzyna@czarne.com.pl

Dział sprzedaży: agnieszka.wilczak@czarne.com.pl

Skład: d2d.pl
ul. Sienkiewicza 9/14, 30-033 Kraków, tel. +48 12 432 08 52
e-mail: info@d2d.pl

Dział e-booków i audiobooków: anna@czarne.com.pl

Wołowiec 2014
Wydanie I
Ark. wyd. 16,2

Cena 27,90 zł