Kotyfikacja

Zaprojektuj szczęśliwy i stylowy dom dla swojego kota (i siebie!)

Jackson Galaxy

gwiazda programu Kot z piekła rodem

Kate Benjamin

Tytuł oryginału: Catification

Copyright © 2014 by Jackson Galaxy and Kate Benjamin

This edition published by arrangement with Jeremy P. Tarcher, a member of Penguin Group (USA) LLC, a Penguin Random House Company.

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Book design by Meighan Cavanaugh

Copyright for the Polish Edition © 2015 Burda Publishing Polska

Sp. z o.o. Spółka Komandytowa

02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15

Dział handlowy:
tel. 22 360 38 41–42
faks 22 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa:
tel. 22 360 37 77

Przekład: Magdalena Koziej

Redakcja: Małgorzata Grudnik-Zwolińska

Korekta: Maria Talar

Projekt okładki: Panna Cotta

Zdjęcia na okładce: Fotolia / Pakhnyushchyy, absolutimages, Rita Kochmarjova, grafikplusfoto, michaelstephan, ramonespelt

Redakcja techniczna: Mariusz Teler

Redaktor prowadząca: Agnieszka Koszałka

ISBN: 978-83-7778-865-3

Skład i łamanie: Beata Rukat / Katka

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych  – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Książkę tę dedykujemy ludziom, którzy wprowadzili koty do swojego życia, oraz kotom, które zainspirowały tych ludzi do zmiany sposobu życia.

Notka od Jacksona

Fajnie jest być „facetem od kotów”.

Pracę ze zwierzętami zacząłem około roku 1993, a było to w schronisku w Boulder w Kolorado. Po kilku tygodniach zorientowałem się, że koty mają mi coś do powiedzenia, a inni pracownicy wyczuwali we mnie wielbiciela tych zwierząt. Od razu nazwali mnie kociarzem i domagali się, bym rozszyfrowywał wszystkie zagadki dotyczące kotów. Chętnie podjąłem się tego zadania.

Dominował wtedy pogląd, że koty są „inne” niż ludzie. Skoro pracownicy schroniska głowili się nad tym, jak zrozumieć zachowanie kotów, wyobraźcie sobie, jakie pojęcie miała (albo nie miała) o nim reszta świata. W miarę jak powiększałem swoją wiedzę i udoskonalałem techniki, rozszerzałem działalność na inne schroniska, gdzie zderzałem się z ludźmi rozpaczliwie szukającymi odpowiedzi na różne pytania dotyczące zachowania kotów. Nie ma bardziej współczujących osób niż te, które poświęcają życie na opiekowanie się bezdomnymi zwierzętami. Znajdowaliśmy się w tragicznym położeniu. Określaliśmy jako „nienadające się do adopcji” koty, które zachowywały się w sposób dla wielu ludzi niezrozumiały.

W owym czasie „nienadający się do adopcji” oznaczało eutanazję. Kociarz zdawał sobie sprawę, że czas nagli.

Kiedy opuściłem schronisko, by rozpocząć praktykę prywatną, wciąż stykałem się z niepojętą zagadką: opiekunom zależało na kocie na tyle, by mnie wynająć, zamiast „pozbyć się” zwierzaka, i to było fantastyczne, a jednocześnie niechętnie przyjmowali sugestię, że kłopotom da się prawdopodobnie zaradzić przez dodanie kuwet, zabawek i drzewek (i oczywiście, nie spychając tego wszystkiego do sutereny). Ludzie chcieli się pozbyć problemu, ale rozwiązanie wydawało się większości nie do przyjęcia pod względem estetycznym. Prawie wszyscy opiekunowie, z którymi się kontaktowałem, wpadali w panikę na myśl o tym, że jeśli przystaną na moje propozycje, będzie u nich „jak w domu starej, sfiksowanej kociary”.

Oczywiście takie podejście klientów bardzo mnie niepokoiło. To, że nie chcieli mieć kuwety w salonie, świadczyło także o braku empatii oraz braku zaangażowania, miłości do kota. Łatwo godzimy się z porozkładanymi w domu kocykami dla psów, porozstawianymi miskami, legowiskami i wszędzie walającymi się zabawkami oraz cuchnącymi gryzakami. Nie przyszłoby nam do głowy, by ukrywać istnienie psów w domu, tak samo jak nie ukrywamy obecności dzieci. Tymczasem koty i wszelkie dostrzegalne dowody na to, że te zwierzęta żyją w naszym domu, były niegdyś skrzętnie maskowane.

W ciągu ostatnich dwudziestu lat miałem przyjemność obserwować koci renesans. Dawniej uważano koty za „inne” – obce, wyniosłe traktowano raczej jak meble, a nie członków rodziny, a teraz cieszą się popularnością, jakiej nie zaznały w żadnym innym okresie swego „udomowienia”. Pochłaniamy memy z kotami, miliony ludzi oglądają filmiki z kotami (a nawet wyłaniają spośród nich celebrytów), a dzięki osobom, które przychodzą tym zwierzętom z pomocą, adoptujemy je na niespotykaną skalę. Koty, które przez wiele tysięcy lat cieszyły się wspaniałą reputacją zwierząt pracujących – bo nie dopuszczały gryzoni do gospodarstw rolnych – stały się prawdziwymi zwierzętami do towarzystwa.

Zadziwiająca korzyść, jaka płynie z tego dla kotów, jest taka, że nie tylko zastanawiamy się, co możemy zrobić, by poprawić ich życie, ale też doceniamy to, co robią dla nas. Koty są postrzegane przez miliony ludzi jako oddani członkowie rodziny, obdarzający bezwarunkową miłością. Teraz lepiej rozumiemy, że koty nie okazują miłości i oddania w taki sposób jak psy, a więc nie żałujemy czasu, by nauczyć się nowego języka.

Możecie traktować Kotyfikację jako książkę z projektami przystosowania mieszkań do potrzeb kotów, ale ona wykracza poza to pojęcie. O ile niechęć do wstawiania dodatkowych kuwet świadczy o tym, że wstydzimy się kota, o tyle to, co tu zobaczycie, symbolizuje miłość do tych zwierząt. Książka nie pokazuje, jak daleko mogą się posunąć „ci zwariowani kociarze”, lecz raczej potwierdza naszą dojrzałość jako ludzi. Jestem głęboko przekonany, że bliska relacja ze światem zwierząt dopełnia nas jako istoty ludzkie. Pojęcie „władzy”, naturalnego porządku rzeczy, zgodnie z którym rządzimy kotami żelazną ręką, nie zważając na ich fizyczne, emocjonalne i duchowe potrzeby, to przestarzałe podejście. Czasem mówię na wpół żartobliwie, że udane pożycie z kotami zależy od naszej zdolności do kompromisu. Nauczenie się języka kotów, wprowadzenie odpowiednich dla nich zmian w otoczeniu to według mnie symbol naszej ewolucji. Demonstrujemy w ten sposób gotowość, na głębokim poziomie, do kompromisu, by zapewnić zwierzęciu szczęście.

Co z tego wynika? Same dobre rzeczy.

To, co trzymacie teraz w rękach, jest czymś więcej niż tylko książką z pomysłami na dom przyjazny kotu; mam nadzieję, że zdajecie sobie z tego sprawę. To istna celebracja. Idea domu, który szczyci się tym, że dba się w nim o własny komfort tak samo jak o wygodę zwierzęcych towarzyszy, wydaje się wielu ludziom piękna, natomiast u pracowników schronisk, ratowników, tymczasowych opiekunów itd. wywołuje wręcz łzy wdzięczności. Koty dokonały znaczącego skoku w swych dziejach. A nie było im lekko. Czy Kotyfikacja oznacza, że jesteśmy na dobrej drodze, by upodobnić się do starożytnych Egipcjan, że będziemy czcili koty i grzebali je w grobach obok członków rodziny? Może nie. Nadanie kotom właściwej rangi przejawia się tym, że dbamy nie tylko o te w naszych domach, ale o wszystkie. Zaczyna nas obchodzić – i nie tylko kociarzy, ale wszystkich ludzi – czy będą żyły, czy umrą. A to znaczy, że więcej ich przeżyje. Wkrótce każdego roku będzie ich umierało wiele milionów mniej. I dlatego dobrze być kociarzem.

Wstęp

Przyjacielskie powitanie przy drzwiach. Puszysty termofor w chłodną noc. Mruczący kłębek na kolanach. Życie z kotami daje różne przyjemności, których nie gwarantuje towarzystwo innych zwierząt. Koty to eleganckie, inteligentne, kochające istoty, które weszły do naszych domów i serc. W zamian za to, co nam ofiarowują, my, jako odpowiedzialni opiekunowie, musimy zapewnić im rzeczy, których potrzebują, by żyć w miłym, zdrowym, bezpiecznym i stymulującym otoczeniu.

Trzymanie kotów w domu to najlepszy sposób na podarowanie im długiego, zdrowego życia. Owszem, koty mają naturalne instynkty wywołujące potrzebę wspinania się i polowania, którą mogą zaspokoić, kiedy wychodzą na dwór, jednak zagrożeń z tym związanych jest o wiele więcej niż korzyści. Na zewnątrz koty są narażone na rozjechanie przez samochody, na zjedzenie trutki, wpadnięcie w pułapkę, zamknięcie w niebezpiecznych miejscach, walkę z innymi zwierzętami, i licho wie co jeszcze. Chcemy przekonać was, że możecie (a nawet powinniście) trzymać swoich ukochanych kocich członków rodziny w bezpiecznym wnętrzu, a jednocześnie dać im wszystko, czego potrzebują, by czuły się świetnie.

O tym jest właśnie Kotyfikacja.

Proces kotyfikacji zaczyna się od zrozumienia, jak kot postrzega świat.

Wyobraź sobie, że jesteś projektantem, a twój kot klientem. Twoim zadaniem jest zrozumienie potrzeb i upodobań klienta. Zapoznamy cię w tej książce z „kocią magią”, wyposażymy we wszystkie narzędzia niezbędne do tego, by myśleć (a co ważniejsze, czuć się) jak kot.

W części 1 pokażemy, jak koty postrzegają swoje otoczenie niejako „z natury”. Potem pomożemy odkryć ich specyficzne preferencje. Nowe informacje podpowiedzą wam, jak zorganizować otoczenie kotów, uwzględniając ich upodobania i awersje, wzmacniając zachowania pozytywne, a zniechęcając do negatywnych.

W części 2 znajdziecie mnóstwo inspirujących pomysłów na stworzenie dobrze zaprojektowanego i przyjaznego kotom domu, który zapewnia im zdrową stymulację, a was również zadowala. Nie myślcie, proszę, że przystosowanie domu polega na tym, że musicie wszystko pokryć beżową wykładziną! Absolutnie nie o to chodzi. Możecie mieszkać z kotem i wciąż mieć dom, którym warto się pochwalić. Kotyfikacja przybiera różne style, potrzeba tylko trochę inspiracji i kreatywności.

Kotyfikacja nie musi być wielkim przedsięwzięciem. Być może wystarczy przestawić trochę meble. Pokażemy wam różne projekty, w tym wiele łatwych i niezbyt drogich. Mamy nadzieję, że znajdziecie wśród nich pomysły dostosowane do waszych możliwości finansowych i umiejętności.

Dlaczego kotyfikować?

Kotyfikacja przynosi natychmiastowe i oczywiste korzyści zarówno wam, jak waszym kotom. Wprowadzenie odpowiednich zmian w otoczeniu pozwala zredukować, a nawet wyeliminować wiele problemów behawioralnych. Jest to niezbędne, bez względu na to, czy macie jednego kota czy kilka, ale szczególnie przydaje się tam, gdzie przebywa dużo zwierząt. To jedyny sposób na zachowanie pokoju wśród stadka żyjącego pod jednym dachem. Wprowadzenie korzystnych zmian w otoczeniu daje każdemu zwierzęciu przestrzeń, której potrzebuje, by koegzystować i żyć spokojnie, nawet w mieszkaniu o niewielkim metrażu. Odpowiednio przystosowane domy obniżają poziom stresu wszystkich mieszkańców – ludzi, kotów, psów itd. Mniejszy stres z kolei może oznaczać pozbycie się problemów zdrowotnych, a nawet wydłużenie życia.

Ostatecznie, jeśli twój kot będzie szczęśliwszy, to ty również, a więź między wami się wzmocni.

Mamy nadzieję, że informacje i pomysły zawarte w tej książce zachęcą ludzi do wprowadzenia kocich towarzyszy do swoich domów i życia. W Stanach Zjednoczonych borykamy się z problemem nadmiernej populacji zwierząt domowych, a koty częściej niż inne stworzenia ponoszą przykre konsekwencje tego zjawiska. Sądzimy, że kotyfikacja jest jednym z podstawowych czynników mogących wyeliminować ów trend. Jeśli opiekunowie kotów zrozumieją, jak te zwierzęta postrzegają świat, i wprowadzą konieczne zmiany, zaspokajając tym samym ich potrzeby, więcej kotów pozostanie na zawsze w szczęśliwych domach, mniej wyląduje w schroniskach albo co gorsza na ulicy.

Otwarcie serca i domu przed kocim towarzyszem (albo dwoma!) to jedna z najbardziej satysfakcjonujących rzeczy, jakie możesz zrobić.

A zatem kotyfikujmy!

Jackson i Kate

Kot pierwotny

Koty są niejako zaprogramowane, by postrzegać świat w określony sposób. Jeśli poświęcicie trochę czasu na zrozumienie, na czym to polega, będzie wam o wiele łatwiej skotyfikować dom. Oczywiście każdy kot jest inny, o czym napiszemy w poniższym rozdziale, ale najpierw załóżmy kocie okulary i przyjrzyjmy się, jak koty widzą swoje otoczenie i dlaczego tak się dzieje.

Kim jest kot pierwotny?

Jeśli współczesnego kota domowego pozbawicie całej tej otoczki – wymyślnych legowisk, przyjemnego stylu życia, jedzenia na żądanie – pozostanie kot pierwotny, w gruncie rzeczy dzikie zwierzę, które jest zawziętym myśliwym i plasuje się pośrodku łańcucha pokarmowego. Innymi słowy, wszystkie zmysły kota są wyostrzone zarówno tak jak u drapieżcy, jak i u ofiary. Kot pierwotny zawsze ma jedno oko otwarte – kiedy poluje, strzeże swoich zasobów, broni terytorium, a nawet kiedy śpi czy wydala. To wszystko jest ogarniane przez wyostrzone zmysły nastawione na to, by zabić lub nie dać się zabić. Zobaczcie, jak kot się ożywia, kiedy dostrzeże ćmę na suficie albo ptaka za oknem – oto kot pierwotny szykuje się do polowania. Przyjrzyjcie się oczom, uszom i muskulaturze zwierzęcia, kiedy do pokoju wchodzi inny kot – oto kot pierwotny dokonuje oceny, czy na jego terytorium wkracza wróg czy przyjaciel. Takie zachowania umożliwiły przetrwanie gatunku w ciągu dziesiątków tysięcy lat.

Kiedy dowiecie się więcej o kocie pierwotnym i o tym, jak są zaprogramowane koty domowe, zacznijcie obserwować swojego ulubieńca i odpowiedzcie sobie na następujące pytania:

• Jak mój kot odnajduje w sobie kota pierwotnego?

• Jak mój kot przejawia zachowanie kota pierwotnego?

• Gdzie mój kot demonstruje zachowanie kota pierwotnego?

Relacja człowiek – kot

Od zarania dziejów koty towarzyszyły ludziom, tępiąc szkodniki i żyjąc przeważnie w pobliżu domostw. W relacje z ludźmi zaczęły wchodzić prawie dziesięć tysięcy lat temu, kiedy na Bliskim Wschodzie, w rejonie Złotego Rogu rozkwitło rolnictwo. Układ pomiędzy kotami a ludźmi opierał się na czerpaniu wzajemnych korzyści. Gryzonie żywiące się ziarnem przyciągały koty, które z kolei, polując na nie, ku zadowoleniu ludzi regulowały populację tych szkodników.

Koty przynosiły ludziom korzyści; nie musieli oni prowadzić selektywnej hodowli tych drapieżników, wykorzystywali po prostu ich naturę. Inne udomowione gatunki zwierząt, na przykład psy, były poddawane sztucznej selekcji, by stworzyć wyspecjalizowane rasy: pasterskie, stróżujące i myśliwskie. Właściwie można powiedzieć, że koty pozostały nieoswojone, żyły na peryferiach ludzkiej społeczności. Mieszkały wprawdzie z ludźmi, ale zachowywały niezależność. Wchodziły w interakcje z ludźmi, kiedy same miały na to ochotę, ale były silnie przywiązane do dzikiego trybu życia.

W czasach wiktoriańskich koty stały się ulubieńcami, a nie tylko tępicielami szkodników. Królowa Wiktoria była wielką miłośniczką zwierząt i rzeczniczką ich praw. Miała licznych pupili, w tym dwa niebieskie persy, które uwielbiała. Fascynacja królowej wpłynęła na jej poddanych, którzy również zaczęli wprowadzać koty do domów.

Chociaż koty zamieszkały w ludzkich siedzibach, ich relacje z ludźmi oraz potrzeby żywieniowe, fizyczne i emocjonalne pozostały takie same jak przedtem. Przebyliśmy razem długą drogę, ale koty właściwie niewiele się zmieniły. Większość ludzi najbardziej drażni to, że kot pierwotny wcale nie stara się nam przypodobać. Otóż to!

Wprowadzenie się do domów

Chociaż królowa Wiktoria spopularyzowała koty jako zwierzęta domowe, stosunkowo niedawno ich tryb życia zmienił się tak, że przestały wychodzić na dwór, więc kot pierwotny nadal adaptuje się do otoczenia, którym jest wyłącznie zacisze domowe. Okazuje się, że w Stanach kot jest popularniejszy nawet od psa. Według zajmującej się ochroną zwierząt organizacji Humane Society of Unites States, w amerykańskich domach żyje 83,3 miliona psów i aż 95,6 miliona kotów. Uważa się, że jednym z powodów rosnącego zainteresowania kotami jest to, że zwiększa się populacja ludzi żyjących w miastach. Koty są lepiej przystosowane do życia w małych przestrzeniach, samodzielnego funkcjonowania z niewielką pomocą opiekunów oraz koegzystowania z ludźmi żyjącymi w zabieganym społeczeństwie.

Koty, które żyją w domach, są zdane na człowieka. Oznacza to, że opiekunowie kontrolują, co, kiedy i gdzie koty jedzą oraz gdzie korzystają z kuwety. W gestii opiekunów leży również zapewnienie kotom warunków do odpowiedniej dla tego gatunku aktywności. Chyba nie trzeba mówić, że właśnie ten aspekt udomowienia okazał się dla kota pierwotnego najbardziej gorzką pigułką do przełknięcia.

Koty to jedyni prawdziwi mięsożercy, jakich ludzie próbowali oswoić, a ich swobodna włóczęga i aktywna egzystencja zmieniły się w osiadłe życie w zamkniętych wnętrzach. Koty przeszły od częstego spożywania małych posiłków złożonych z upolowanych przez siebie zwierząt do jedzenia spreparowanej karmy wybranej przez opiekunów. Często bywa tak, że posiłki są zbyt obfite i zawierają mało czystego białka, za to więcej jego rodzajów, jak również więcej tłuszczu oraz węglowodanów, niż znajduje się w dzikich ptakach, owadach i małych gryzoniach. Koty przeważnie nie dostają posiłków o stałych porach, lecz mają swobodny dostęp do karmy i mogą jeść przez cały dzień, choć ich ciała są stworzone do czegoś wręcz przeciwnego.

Opiekunowie, którzy starają się zmusić koty, aby przystosowały się do ludzkiego stylu życia i upodobań, nie licząc się z prawdziwą naturą i potrzebami tych drapieżników, prawdopodobnie będą mieli nieszczęśliwe zwierzaki, a ich niepożądane wybryki zostaną uznane za problemy behawioralne. Tymczasem trzeba postarać się zrozumieć, jak udomowienie kotów wpływa na ich zachowanie, samopoczucie i zdrowie.

Badania wykazują, że wiele chronicznych problemów zdrowotnych, z jakimi borykają się koty domowe, jest bezpośrednio lub pośrednio związanych nie tylko ze zmianą odżywiania, lecz również ze zmianą stylu życia, jaka została narzucona kotom przez opiekunów.

Ale są również dobre wieści. Średnia długość życia kotów zwiększyła się z czterech i pół roku dla żyjących na zewnątrz do niemal piętnastu dla mieszkających w domach, czyli kotów, które mają zapewnioną profilaktyczną opiekę medyczną. W związku z tym jesteśmy przekonani, że nie musimy iść na żadne kompromisy. Możemy stworzyć własną wizję tego, jaką rolę mają odgrywać koty w naszych domach, a jednocześnie pozwolić kotu pierwotnemu napinać mięśnie i ćwiczyć umysł.

Kotyfikacja wychodzi naprzeciw kotu pierwotnemu, a robi to w sposób, który będzie znośny dla wszystkich. Kiedy opiekunowie poświęcą trochę czasu i wysiłku, by stworzyć zdrowe, stymulujące otoczenie dla swoich dzikich mięsożerców żyjących w mieszkaniach i domach, zarówno koty, jak opiekunowie będą się cieszyć wspólnym szczęśliwym życiem.

Kocie zmysły

Ponieważ koty postrzegają świat jako drapieżcy i ofiary, ich zachowanie i sposób komunikowania się są nastawione na unikanie sprzeczek o pożywienie i terytorium oraz innych utarczek. Trzeba pamiętać, że koty odbierają świat poprzez swoje zmysły, z których większość jest o wiele bardziej wyostrzona niż nasze.

WZROK

Pole widzenia kotów wynosi około 200 stopni, a ludzi tylko 180.

Ponieważ kot jest drapieżnikiem, jego oczy są skierowane zdecydowanie w przód, a percepcja wzrokowa jest bardzo dobra. Podczas gdy ludzie mają ostrzejsze widzenie centralne, oczy kota są przystosowane do szybkiego wykrywania ruchu, nawet w mroku. Między innymi dzięki temu koty są tak skutecznymi myśliwymi. Należy pamiętać, że nagły ruch, zwłaszcza nieoczekiwany, spotęguje reakcję kota. Nowe badania biologów z Uniwersytetu Londyńskiego wykazują, że koty i psy widzą światło ultrafioletowe.

DOTYK

Koty mają bardzo czułe receptory w mieszkach włosowych. Dlatego właśnie niektóre z nich gwałtownie reagują nawet na delikatne głaskanie. Ta reakcja znana jest jako agresja wywołana przez nadmierne pobudzenie pieszczotami.

Koty są też wyposażone w około dwadzieścia cztery ruchliwe włosy czuciowe (wibrysy), po cztery na górnej wardze po obu stronach nosa. Mają również wibry-syna każdym policzku, nad oczami, na brodzie, po wewnętrznej stronie nadgarstków oraz z tyłu nóg. Informacja przesyłana z wibrysów do mózgu kota pomaga mu stworzyć trójwymiarową mapę otoczenia bez potrzeby patrzenia.

SŁUCH

Koty odbierają fale dźwiękowe o szerokim zakresie częstotliwości, z ultradźwiękami włącznie. Wyłapują dźwięki niesłyszalne dla ludzi, z obu krańców spektrum, a zwłaszcza te wysokie. Budowa uszu ułatwia „wciąganie” dźwięków do przewodu słuchowego, a ruchoma małżowina uszna pomaga je lokalizować.

A skoro mowa o ruchu, warto wspomnieć, że kocie uszy mogą się obracać w płaszczyźnie aż trzystu stopni i działają jak „oczy z tyłu głowy”, kiedy zwierzę jest ścigane. Z powodu wyjątkowej budowy uszu słuch kotów jest bardziej wyczulony na wyższe częstotliwości.

WĘCH

Koty mają świetny węch, aż pięć do dziesięciu razy więcej nabłonka węchowego niż ludzie. Mają również narząd przylemieszowy, zwany narządem Jacobsona, umiejscowiony na podniebieniu za górnymi siekaczami. Reakcja flehmen, która następuje, kiedy kot unosi wargę i otwiera pyszczek, by wąchać, jest często błędnie interpretowana jako oznaka agresji, ale to całkiem naturalne zachowanie. Feromony rozpylone w powietrzu są wciągane do pyska, a tam przechwytywane przez narząd Jacobsona, który przesyła informację do podwzgórza w mózgu, umożliwiając kotom rozpoznanie obecności różnych zwierząt znajdujących się w pobliżu.

U kotów łatwo dochodzi do przeciążenia sensorycznego. Kiedy występują liczne czynniki stresu, takie jak dźwięki, widoki, zapachy i dotyk, stres z powodu nagromadzenia wielu słabych bodźców może być większy niż silny stres wywołany przez jeden bodziec.

Język ciała

Koty mówią wiele na temat swego nastroju językiem ciała. Uszy, ogon, wibrysy i postawa ciała informują, czy kot jest zadowolony, świadczą o tym, czy zwierzę czuje się pewnie. Trzeba umieć się zorientować, kiedy i gdzie kot czuje się niepewnie i przeprowadzić odpowiednią kotyfikację. Oczywiście nie wszystkie koty posługują się językiem ciała w taki sam sposób, pamiętajmy o tym, że każdy z nich jest inny. Oto kilka przykładów.

POZYCJE OGONA

Ogon w górę

Ogon wzniesiony prosto do góry albo ułożony w znak zapytania świadczy o tym, że kot jest zadowolony i przyjaźnie usposobiony, chętny do kontaktów.

Ogon w dół

Spuszczony ogon może sygnalizować, że kot jest przestraszony, czuje się zagrożony albo że tropi swoją ofiarę.

Machanie ogonem

Jeśli kot porusza miarowo ogonem, może to oznaczać, że ocenia sytuację albo jest poruszony.

Ogon nastroszony

To ważny sygnał ostrzegawczy, mówiący o tym, że kot jest zdenerwowany. Stara się sprawiać wrażenie większego i groźniejszego w celu odparcia spodziewanego wroga.

POZYCJA USZU

Uszy do przodu

Kiedy kot ma uszy skierowane do przodu, to sygnał, że czuje się pewnie, jest usposobiony przyjaźnie i chętny do zabawy.

Uszy prosto

Uszy ustawione prosto oznaczają, że kot jest zaalarmowany i obserwuje coś w swoim otoczeniu.

Uszy do tyłu

Uszy odchylone do tyłu mogą wskazywać na to, że kot jest zdenerwowany, niespokojny, a nawet poirytowany.

Uszy płasko w dół

Uszy rozpłaszczone na głowie sygnalizują, że kot jest rozzłoszczony albo agresywny, przeraził się i przyjmuje postawę obronną.

POZYCJA WIBRYSÓW

Wibrysy na boki

Jeśli wibrysy kota są w sposób naturalny rozłożone na boki, oznacza to, że zwierzę jest zrelaksowane i zadowolone. Nic go nie rozprasza ani nie denerwuje.

Wibrysy na płask

Kiedy kot cofa wibrysy, które układają się płasko na pyszczku, prawdopodobnie jest przestraszony albo przyjmuje pozycję obronną.

Wibrysy w przód

Wibrysy skierowane do przodu oznaczają, że kot coś bada. Mogą również wskazywać, że zamierza ugryźć coś, co ma przed sobą.

POZYCJE CIAŁA

Ogólna pozycja ciała kota wskazuje, w jakim zwierzę jest nastroju oraz czy czuje się dobrze w swoim otoczeniu. Istnieje ogromna różnica pomiędzy kotem, który leży wygodnie na podłodze w salonie, myjąc się albo drzemiąc, a takim, który chowa się pod łóżkiem albo za półką z książkami. Przyjrzyjmy się kilku przykładom, by zobaczyć, czym różni się pewny siebie, zadowolony kot od nieufnego albo wystraszonego.

Przyjazny i wścibski

Oto nadchodzi kot, ogon w górze, głowa wysoko, uszy skierowane do przodu, gotów do powitania!

Zrelaksowany

Tak przejawia się pewność siebie – odprężony kot, który czuje się bezpiecznie.

Stan pogotowia

Jeśli kot idzie z ogonem spuszczonym w dół, a uszy ma obrócone na boki albo położone do tyłu, prawdopodobnie zachowuje ostrożność albo denerwuje się czymś, co znajduje się w najbliższym otoczeniu.

Wzburzony

Jeśli kot przeżywa coś więcej niż niepokój, objawia się to tym, że kładzie uszy do tyłu, a pozycja jego ciała mówi: „Ejże, jestem bardzo niezadowolony!”.

Zagrożony

Teraz doszliśmy do stadium „walka albo ucieczka”. Koty, które czują się zagrożone, jeżą sierść, by wydawać się większe, i wyginają ciało, gotowe do skoku.

Kocia moc

Na czym polega kocia moc?

Co motywuje kota? Co go nakręca? Odpowiedź brzmi: pewność, że posiada własne terytorium, i instynktowne poczucie, że ma na nim do wykonania pewne zadania. Na tym zasadza się moc kotów. Kiedy kot rzeczywiście ją czuje, z dużą pewnością siebie wykonuje codzienne czynności, takie jak polowanie, łapanie, zabijanie i zjadanie zdobyczy, a także pielęgnacja futra i spanie.

Kocia moc to coś, co wszystkie oswojone koty, które traktujemy jak członków rodziny, odziedziczyły po swoich dzikich przodkach – to kot pierwotny, którego każdy z naszych ulubieńców ma w sobie. Takie właśnie dziedzictwo wpływa na sposób odbierania świata przez koty. W świecie kota pierwotnego moc przekuta w czyn jest kluczem do przetrwania. Pewny siebie kot jest proaktywny, a niepewny jest reaktywny. Pewne siebie koty mają określone cele i zadania, a te niepewne jedynie reagują na to, co dzieje się wokół nich. Krótko mówiąc, kot, który czuje w sobie kocią moc, to ruchomy portret pewności siebie.

Każdy kot ma swoją historię i niepowtarzalny zestaw doświadczeń, które wpływają na indywidualny odbiór świata, ale musimy zacząć od ogólnego zrozumienia kotów, aby nauczyć się rozumieć własnych ulubieńców.

POLOWAĆ, ŁAPAĆ, ZABIJAĆ, JEŚĆ, MYĆ SIĘ, SPAĆ

To sześć podstawowych czynności, które tworzą naturalny porządek kociego życia. Jeśli kot czuje się pewnie w swoim otoczeniu, będzie wykonywał te czynności jako elementy codziennej rutyny. Kotom żyjącym w domach trzeba zapewnić odpowiednie otoczenie i zajęcia, które pozwolą im tak działać. W związku z tym musimy dostarczać kotom zabawki i bawić się z nimi w polowanie i łapanie ofiary, dać im odpowiednią dietę mięsną oraz stworzyć dogodne warunki, w którym poczują się na tyle swobodnie, że będą mogły czyścić sobie sierść i spać.

WALCZYĆ CZY UCIEKAĆ: KOTY JAKO PRZEŚLADOWCY ALBO OFIARY

W naturze koty znajdują się pośrodku łańcucha pokarmowego, a więc zawsze jednocześnie polują i są ścigane, co z kolei wywiera duży wpływ na to, jak się poruszają i jak postrzegają otoczenie. Kot wchodzący w rolę drapieżcy szuka potencjalnej ofiary, a ten, który zachowuje się jak potencjalna ofiara, wypatruje możliwych zagrożeń i notuje sobie w pamięci dostępne drogi ucieczki. Wasz mały lew stara się uniknąć ewentualnych ataków, a jednocześnie szuka miejsc nadających się do czyhania na ofiarę.

Dziś znamy koty jako istoty społeczne, ale w głębi serca pozostają samotnymi myśliwymi. Taki łowca musi zachować zdrowie, więc koty z natury unikają konfrontacji. Instynkt, który odpowiada za decyzję „walczyć czy uciekać?”, skłania je raczej ku ucieczce, a więc podejmują walkę tylko w ostateczności. Wiedzą, że aby przetrwać jako drapieżnik i nie zostać ofiarą, muszą wystrzegać się ran.

Kiedy koty wpadają w panikę, przeważnie chowają się w miejscach, w których czują się najlepiej zabezpieczone przed prześladowcami. Pewny siebie kot wie, że panika nie sprzyja podejmowaniu mądrych decyzji, a więc unika jej, przeprowadzając oględziny pokoju, obserwując panującą tam krzątaninę, wytyczając możliwe drogi odwrotu. Tymczasem kot, który czuje się niepewnie, skupia się wyłącznie na ucieczce albo kryjówce.

KOCIE SZACHY: STRATEGICZNE POSTRZEGANIE ŚWIATA

Militarystyczny sposób postrzegania świata wymaga strategicznego podejścia, a więc otoczenie musi spełniać pewne wymagania. Koty szukają dogodnych miejsc, z których mogą dokonywać inspekcji terenu. Zwracają też szczególną uwagę na kąty i ślepe zaułki.

Jackson

W grze, w której stosuje się strategię militarystyczną, zawsze trzeba myśleć trzy ruchy do przodu. Należy przewidzieć kolejne posunięcie przeciwnika i zastanowić się, jak zareagować. Trzeba opracowywać różne scenariusze. Zastanawiać się, jak zaszachować (ofiarę) i samemu nie dać się zaszachować (upolować).

Teraz przyjmijcie tę koncepcję gry z założeniem, że stawką jest życie albo śmierć. Oto sposób myślenia kota.

POSIADANIE TERYTORIUM: DBANIE O ZASOBY

Jednym ze strategicznych posunięć kota jest zawłaszczanie zasobów w danej okolicy poprzez znaczenie terytorium. Jeśli zasoby są skąpe, koty muszą oznajmić wszem wobec, że już je zaanektowały. Znaczą więc miejsca, w których mogą znaleźć schronienie oraz dostęp do jedzenia i wody. Robią to, zostawiając zapach i widoczne znaki, ślady pazurów.

Typy kotów

Jak wspomnieliśmy wcześniej, kocia moc płynie z poczucia własności terytorialnej. Zachowanie kotów waha się w szerokim spektrum pomiędzy popisami pewnego siebie posiadacza a niepewnością, która przejawia się w postawie i postępowaniu. Poprzez kotyfikację dążymy do tego, by pomóc wszystkim kotom czuć się bezpiecznie i wygodnie we własnym otoczeniu. Dla ułatwienia przedstawiamy trzy typy kotów.

KOT MOJITO (ALIAS DOSKONAŁA PANI DOMU)

Po pierwsze, mamy pewnego siebie właściciela terytorium, kota mojito. To taki kot, który wmaszerowuje do pokoju z wypiętą piersią, podniesionym ogonem, w pełni zrelaksowany. Podchodzi od razu do ciebie, tryka cię główką, ociera się o twoje nogi, obchodzi wężowym krokiem, a następnie robi do ciebie słodkie oczka – wszystko to dowodzi, że jest pewny swego terytorium. Gdyby ten kot był kobietą, a ty przyszedłbyś do jej domu na drinka, powitałaby cię przy drzwiach z tacą pełną drinków, mówiąc: „Zapraszam! Poczęstuj się mojito. Odrobinę limonki? Wejdź, oprowadzę cię po domu”. Kot mojito stanowi esencję kociej mocy, bo znajduje się na swoim terytorium, jest przy tym aktywny, pewny siebie i zrelaksowany. Pewność siebie płynie z poczucia, że wszystko, co ma, rzeczywiście do niego należy.

KOT NAPOLEON (ALIAS PAZERNIAK)