Dane oryginału

The Confidence Myth

Copyright © 2015 by Helene Lerner

All rights reserved.

Berrett-Koehler Publishers, Inc.

Projekt okładki

Małgorzata Smogorzewska

Menedżer ds. Wydawniczych

Emilia Leśniewska

Wydawca

Dorota Siudowska-Mieszkowska

Koordynator ds. redakcji

Renata Ziółkowska

Redaktor

Lucyna Wyciszkiewicz-Pardej

Koordynator produkcji

Mariola Iwona Keppel

Współpraca reklamowa

reklama@pwn.pl

Specjalista ds. Kluczowych Klientów

Agnieszka Borzęcka (Agnieszka.Borzęcka@pwn.pl)

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN

Tomasz Szymański

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2016

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2015 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-01-18580-0

Wydanie I

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl

www.pwn.pl

4

Wyznaczanie parametrów mocy

MIT

Musisz to zrobić, bo nikt nie zrobi tego za ciebie.

PRAWDA

Jeśli odmówisz, ktoś inny się tym zajmie – i nic w tym złego.

W styczniu 2014 r. gościłam jako ekspert w programie World One realizowanym przez CNN International. Prowadziła go wówczas Zain Verjee. Żartowałyśmy sobie swobodnie, więc zapytałam, czy wie, jakie dwuliterowe słowo jest najważniejsze dla kobiety. Podała mi świetną odpowiedź: me, czyli ja. Mnie jednak chodziło o coś innego. Miałam na myśli słowo no, czyli nie[15].

Spójrzmy prawdzie w oczy. Dwoimy się w życiu i troimy. Mamy na głowie obowiązki zawodowe i zobowiązania towarzyskie bądź społeczne, a poza tym troszczymy się o dom, o dzieci, o starszych członków naszej rodziny. Choć w każdym przypadku zestaw obowiązków może wyglądać nieco inaczej, większość z nas ma ich na głowie bardzo dużo i często ledwo dajemy radę.

Taki stan rzeczy ma niekorzystny wpływ na nasze poczucie własnych możliwości. Dlatego też należy koniecznie wyznaczyć parametry mocy – czyli wytyczyć konkretne granice, zacząć w sposób świadomy dobierać zobowiązania i w razie potrzeby po prostu odmawiać. Należy bronić własnego czasu. Niestety wiele z nas ma z tym problem.

Wahamy się przy wyznaczaniu granic, ponieważ obawiamy się o reakcje innych ludzi. Warto się jednak na to zdecydować, w ten sposób bowiem zachowujemy szczerość wobec siebie, uznajemy własne ograniczenia i zaczynamy świadomie kształtować swoje priorytety. Dzięki temu zaś zyskujemy pewność siebie. Czyż bowiem ktokolwiek może się czuć pewny siebie, jeśli sam siebie oszukuje? Nie wydaje mi się.

Czterdzieści dwa procent uczestników badania The Women and Confidence Survey zadeklarowało, że większe poczucie pewności siebie pozwoliłoby im „odmawiać bez poczucia winy”. W tym rozdziale zajmiemy się zatem kwestią wyznaczania parametrów mocy w relacjach z innymi i z samym sobą. Spróbujemy znaleźć sposób na to, jak bez poczucia winy dokonywać wyborów, które być może powodują pewne niekorzystne konsekwencje dla innych osób, ale nam samym przynoszą korzyści. Będziemy się zastanawiać nad tym, jak odmawiać, gdy podejmowanie pewnych działań nie leży w naszym interesie, a także nad tym, jak egzekwować poszanowanie własnych granic. Wyjaśnimy, dlaczego powinnyśmy koniecznie znaleźć trochę czasu dla siebie.

Dlaczego tak trudno jest powiedzieć „nie”

Dlaczego tak często zgadzamy się na różne rzeczy, mimo że mamy ochotę odmówić? Czy tylko dlatego, że chcemy nieustannie wszystkich zadowalać? Jak już wspominałam wcześniej, wielu z nas jeszcze w dzieciństwie wpojono przekonanie, że trzeba zachowywać się uprzejmie i za wszelką cenę unikać perturbacji. Mnie tak właśnie wychowywano. Skutek jest taki, że potem nam się wydaje, że nie możemy odmawiać.

Niektóre z nas nie potrafią powiedzieć „nie”, ponieważ nie chcą odmówić przyjaciołom czy kolegom z pracy – a to z obawy, co ci sobie o nas pomyślą. Sama zmarnowałam w życiu mnóstwo czasu na dociekanie, co też myślą ludzie, którzy usłyszeli ode mnie „nie”. Długo nie zdawałam sobie sprawy, że nie mam wpływu na to, co sobie ktoś pomyśli. Moje „tak” lub „nie” nie ma przy tym większego znaczenia, lepiej więc być od początku do końca autentycznym.

Mając niewiele ponad 20 lat, brałam udział w warsztatach związanych tematycznie z kierunkiem moich studiów. Prowadzący skupiał się podczas zajęć na kwestii wyznaczania granic. Raz po raz formułował wobec mnie pewne oczekiwania, moim zadaniem było zaś ustosunkować się do nich pozytywnie bądź negatywnie. Przychodziło mi to z trudem, nie miałam bowiem w zwyczaju zastanawiać się nad własnymi oczekiwaniami. Myślałam w kategoriach interesu wszystkich innych ludzi dookoła. Nie od razu nauczyłam się słuchać własnego głosu. Nie od razu znalazłam w sobie odwagę, by narażać się na niezadowolenie ludzi, którym się odmawia. Musiałam w tym celu trochę nad sobą popracować, korzystałam też w tym zakresie z fachowej pomocy. Teraz staram się wspierać inne kobiety, które nad tym pracują.

Próbujemy zadowalać wszystkich dookoła i to nas bardzo istotnie obciąża. Jeśli pod presją zgodzę się na coś, czego nie mam ochoty się podejmować, to potem albo mam pretensje do osoby, która zwróciła się do mnie o pomoc, albo też robię sobie wyrzuty, że nie potrafiłam odmówić. Zdecydowanie lepiej jest być autentycznym niż miłym. Stwierdzenie to dotyczy również odmawiania.

Dążenie do zadowalania wszystkich wokół może wywoływać szczególnie istotne szkody, gdy dotyczy kobiety w miejscu pracy. W artykule opublikowanym na łamach The Nation Jessica Valenti pisze: „Kobieta zachowuje się tak, żeby inni ją lubili, a w rezultacie sama pozbawia się władzy”[16].

Sheryl Sandberg, dyrektor ds. operacyjnych w Facebooku, podkreśla, że ciągłe dążenie do zabiegania o sympatię innych ludzi to jedna z pierwszych rzeczy, których musiała się pozbyć, aby odnieść sukces zawodowy. W książce Lean in for Graduates Sandberg wspomina przebieg swojej pierwszej oficjalnej rozmowy z dyrektorem generalnym firmy Markiem Zuckerbergiem. Pisze: „Powiedział, że nie da się wprowadzać zmian w taki sposób, aby wszystkich zadowolić”[17].

Jackie Hernández z Telemundo przestrzega przed nadmierną układnością. „W ten sposób nie da się niczego osiągnąć” – komentuje. – „W przypadku mężczyzn takie próby zadowalania ludzi są inaczej odbierane, ale kobieta, której zależy na tym, żeby wszyscy byli zadowoleni, wychodzi na słabą i mało zdecydowaną. Jeśli zatem zdarzy nam się po prostu na coś przystać, powinnyśmy od razu zadać sobie pytanie: a dlaczego?”.

Jeśli znajdziesz się w sytuacji, w której lada moment zgodzisz się na coś, na co wcale nie masz ochoty – nie poddawaj się tej skłonności tak od razu. Daj sobie chwilę na zastanowienie. Spróbuj sobie przypomnieć, że masz pewne priorytety i że one mają dla ciebie większe znaczenie niż ugodowość. Podobnie jak w przypadku informacji zwrotnej, chwila zastanowienia nad dalszym trybem postępowania może nas skłonić do podjęcia zupełnie innych kroków.

Gdy trzeba powiedzieć „nie”, dobrze sprawdza się taktyka, która zakłada uczciwe postawienie sprawy z zachowaniem szacunku dla drugiej osoby. Jeśli zatem współpracownik prosi o pomoc, a ty wiesz, że on sobie doskonale poradzi sam, a ty musisz się w danym momencie zająć innym pilnym projektem, możesz powiedzieć: „Pracuję nad czymś i mi się spieszy. Teraz nie mogę ci pomóc. Ale przecież to się specjalnie nie różni od zadania, które wykonywałeś w ramach projektu XYZ. Spróbuj tej samej strategii”. Takie podejście ma tę niewątpliwą zaletę, że odmowa zostaje wyrażona w sposób niezwykle łagodny, choć jednocześnie w pełni szczery.

Przypisy

[15] How to Be Happy in 2014, World One, CNN International, pierwsza emisja: 20 stycznia 2014 r.

[16] Jessica Valenti, She Who Dies with the Most ‘Likes’ Wins?, „The Nation”, 29 listopada 2012 r., http://www.thenation.com/blog/171520/she-who-dies-most-likes-wins#.

[17] Sandberg, Lean In for Graduates, s. 65.