Redakcja

Anna Seweryn-Sakiewicz

Projekt okładki

© Pracownia WV

Fotografia na okładce

© Rui Vale de Sousa/Fotolia.com

Redakcja techniczna, skład, łamanie i opracowanie wersji elektronicznej

Grzegorz Bociek

Korekta

Urszula Bańcerek

Wydanie I, Chorzów 2014

Wydawca: Wydawnictwa Videograf SA

41-500 Chorzów, Aleja Harcerska 3c

tel. 32-348-31-33, 32-348-31-35

fax 32-348-31-25

office@videograf.pl

www.videograf.pl

Dystrybucja wersji drukowanej: DICTUM Sp. z o.o.

01-942 Warszawa, ul. Kabaretowa 21

tel. 22-663-98-13, fax 22-663-98-12

dystrybucja@dictum.pl

www.dictum.pl

© Wydawnictwa Videograf SA, Chorzów 2014

tekst © Maciej Dobosiewicz

ISBN 978-83-7835-342-3 

Od autora

Wszystkie postaci występujące w książce są wytworem mojej i tylko mojej wyobraźni. Nie mają one związku z realnymi osobami, a wszelkie podobieństwa są absolutnie przypadkowe. Związek fabuły z prawdziwą pracą poznańskiej policji, którą szanuję i cenię, jest więcej niż luźny, tu także głównie opierałem się na swojej fantazji.

Rozdział pierwszy. Trup czwarty

— Możesz się cieszyć. Najwyraźniej miałeś rację. Wczoraj wieczorem znaleźliśmy czwartego trupa — powiedział od drzwi Dobosiewicz, rzucając na stół gazetę.

— Tak, wiem. Już go widziałem — odparł komisarz Zagrobny, odwracając głowę od zakurzonego i ubrudzonego ekranu komputera. Jego wzrok spoczął najpierw na informacjach o zagrażającej Poznaniowi powodzi, a potem na dacie: 28 maja 2010. — Właśnie wracam z sekcji. Niestety, jeszcze nie skończyli.

— I co, sekcja wykazała wstępnie, że utopił się we własnej piwnicy, jak poprzednicy? — spytał Dobosiewicz.

— Być może. Być może potwierdzi, że się utopił, ale wcześniej lub później ktoś odciął mu głowę. Odciął i ułożył na piersi. Jak nagrobek.

— To chyba potwierdza twoją teorię? — Dobosiewicz zadał drugie pytanie, jakby nie do końca dotarł do niego sens odpowiedzi, którą usłyszał.

Zagrobny ze złością spojrzał na podwładnego. Ten Dobosiewicz nie przestawał go irytować, a nowy trup bynajmniej go nie ucieszył. Wręcz przeciwnie! Czwarte, pozbawione głowy ciało zniszczyło jego koncepcję, którą opracowywał przed laty, zazwyczaj stojąc w kolejce do kasy w supermarkecie. Zagrobny od czasu, gdy stał się samodzielnym policjantem i zaczął ufać własnemu zdaniu i intuicji, uważał, że śledztwo powinno być jasne i klarowne, jak gazetka promocyjna z Reala, Lidla lub Tesco. Bierzesz czyn, szukasz motywu, dopasowujesz do niego człowieka. Potem kasa, czyli sąd, wymierza mu odpowiednią karę, zgodnie z cennikiem, który reszta społeczeństwa nazywa kodeksem karnym. Teraz jednak wizja kasy zaczęła się gwałtowanie od niego oddalać, jakby ktoś za karę kazał wrócić Zagrobnemu na koniec długiej kolejki.

— Niczego nie potwierdza — warknął Zagrobny.

— Jak to? — zdziwił się Dobosiewicz.

— Gdybyś więcej myślał, a mniej czasu spędzał na randkach w internecie, to wpadłbyś na to bez trudu. To przecież dość oczywiste. Wszyscy trzej się utopili. Z czyjąś pomocą lub bez niej. Temu natomiast ktoś z całą pewnością odciął głowę. Na dodatek jeszcze nie udało się nam rozstrzygnąć, czy najpierw się utopił, czy też przedtem pozbawiono go głowy.

— Tamci utopili się w piwnicach, gdzie wody jest po kostki — zauważył Dobosiewicz.

Zagrobny nic nie odpowiedział. Po cholerę było bronić pomysłu przed bezsensownym zarzutem tego szczeniaka, skoro on już sam osuwał się na ziemię pod ciężarem czwartego ciała. Wszystko, co dotąd wymyślił, nie nadawało się do niczego. Być może więc uparta nieufność Dobosiewicza wobec przedstawianej mu dwa dni wcześniej wersji wydarzeń wyjaśniającej serię utopień nie była aż taka głupia? Może chłopak intuicyjnie wyczuwał w tym wszystkim fałsz? Czyżby należało zacząć traktować go poważnie? Zagrobny przyjrzał się bliżej swojemu podwładnemu, który, niczego nieświadomy, wlepiał wzrok w pokaźny ekran telefonu komórkowego. Lewą dłonią drapał się po karku, podczas gdy palce prawej niesłychanie szybko przebierały po dotykowym ekranie.

„Pewnie znowu pisze do swojej bogatej żonki i żali się na mnie” — pomyślał Zagrobny.

Jakoś nie umiał polubić tego chłopaka. Był dla niego za młody, bo dobrze przed trzydziestką, ubierał się zbyt swobodnie, jakby nadal był studentem — przetarte bojówki i T-shirt to był mundur Dobosiewicza. Zagrobnego wkurzała też rosnąca nadwaga podwładnego i przygarbione plecy — miał ochotę zagonić go do roboty, aby odchudził leniwy tyłek, nakazać chodzenie z książką na głowie i golenie gęby co dzień, a nie co najwyżej dwa razy w tygodniu. Nie był jednak jego ojcem, choć irytował się, jakby tak właśnie było. Szczególnie tego dnia, kiedy znów nie udało mu się porządnie wyspać, a z samego rana czekała na niego wieść o czwartym trupie. Tym razem bez głowy. Zresztą z głową czy bez czwarte ciało to było już trochę za dużo jak na spokojny Poznań.

„Zaraz zacznie się poganianie — pomyślał Zagrobny. — Pewni ludzie będą dzwonić do komendanta, a on da mi to odczuć. Całe miasto emocjonuje się nadchodzącą falą powodziową i pływające w piwnicach ciała nie podniosą morale poznaniaków. Jeśli jeszcze dojdą do tego trupy, którym ktoś obciął głowę niezwykle ostrym przedmiotem, to wszystkie te fakty razem mogą się odbić na tym, czego pewni ludzie najbardziej chcą bronić — opinii spokojnego, być może trochę mało rozrywkowego, ale przyjaznego biznesowi miasta Poznania. A na to pewni ludzie nie pozwolą. Ani prezydent, ani arcybiskup, ani rektorzy prestiżowych uczelni. Wywrą naciski na komendanta, żeby śledztwo zostało przyspieszone. Komendant całą tę presję zrzuci na swojego podwładnego i zacznie mi się wpieprzać do roboty”. Takie właśnie myśli snuł udręczony brakiem porządnie przespanej nocy Zagrobny. Niewyspany komisarz zawsze nienawidził całego świata i zawsze był dla niego niesprawiedliwy, a przynajmniej nazbyt surowy. I wyolbrzymiał. Był tego świadom i nie lubił tego. Bardzo.

W dniu, kiedy Zagrobny wrócił z niedokończonej sekcji czwartego „topielca”, podczas której przekonał się, że dekapitacji uległ nie tylko denat, ale także koncepcja, do której już się zdążył przywiązać, Dobosiewicz wkurzał go wyjątkowo mocno. Toteż komisarz stwierdził, że dla całego wydziału kryminalnego przy ulicy Taborowej w Poznaniu będzie lepiej, jeśli uda się na spacer. Spuszczone głowy wszystkich obecnych i tchórzliwe milczenie upewniły go, że wyjście ucieszy nie tylko jego samego, ale też jego podwładnych.

— Wychodzę — oświadczył, podnosząc się z krzesła.

Dobosiewicz spojrzał na niego, jakby chciał spytać: „Dokąd?”, ale najwyraźniej przypomniał sobie, jak wiele razy został już skarcony za tego typu pytania. Powiedział więc tylko:

— Rozumiem.

Zagrobny popatrzył na niego z jeszcze większą irytacją, rozczarowany, że podwładny tym razem nie dał się sprowokować. Dobosiewicz, przy całym swym gapiostwie, zdołał się jednak nauczyć, że w dniach, kiedy Zagrobny wchodzi do ich biura z kawą w ręce i fioletowymi obwódkami wokół oczu, bezwzględnie należy schodzić mu z drogi.

— Spróbuj ustalić, czy woda w każdej z tych czterech piwnic dostała się tam w sposób naturalny. Wiem, że mamy zagrożenie powodziowe i że w ciągu dwóch tygodni były dwie burze stulecia, a gazety opisują, jak dzielna straż wyjeżdżała setki razy do zalanych ulic i piwnic. Jednak chciałbym mieć stuprocentową pewność, że nikt tej wody nie napuścił tam z węża. Obdzwoń więc dozorców, administratorów, właścicieli budynków i spróbuj dowiedzieć się jak najwięcej na ten temat. Dowiedz się też koniecznie, czyją własnością są wszystkie te budynki.

— Ten czwarty został przecież znaleziony w podziemiach Fary — zauważył Dobosiewicz.

— To zadzwoń do proboszcza, a potem do Pana Boga, a jak się okaże, że Pan Bóg wie coś więcej, to wypytaj go o wszystkich denatów. Tylko pamiętaj, musisz się upewnić, czy powtórzy to w sądzie. — Zagrobny mógł wreszcie dać upust wypełniającej go złości.

— Dobrze. — Dobosiewicz zgarbił się, chowając głowę w ramionach. Szczerze żałował, że w ogóle się odezwał. Szczęśliwie dla niego Zagrobny powstrzymał się od dalszego pastwienia nad nim i bez słowa wrzucił swój ulubiony długopis do torby, przerzucił ją przez ramię i wyszedł.

Zanim opuścił komisariat, kupił sobie jeszcze kawę w automacie. Ze wściekłością zorientował się, że jest za słodka. Nie zamierzał jej jednak wyrzucać. Marnotrawstwa nie cierpiał najbardziej na świecie. Postanowił wypić ją za karę, aby zapamiętać, że trzeba sprawdzać, w jakiej pozycji znajduje się poziom cukru na skali ekspresu. Odczekał chwilę za drzwiami, aby kawa trochę ostygła, a potem wypił duszkiem, zatykając sobie palcami nos, aby osłabić odczuwanie smaku.

Na zewnątrz było dość ciepło i trudno było uwierzyć, że miastu całkiem realnie zagraża powódź, a mieszkańcy znajdujących się przy Warcie dzielnic zgodnie układają worki z piaskiem, aby chronić to, co z takim trudem uciułali i zgromadzili w swoich domach. Co prawda niebo wypełniały szarobure chmury, z których siąpiło od wielu godzin, ale nie sądził, by taki deszczyk mógł zagrozić całemu miastu. Tymczasem nagłówki w gazecie, którą komisarz Zagrobny kupił w najbliższym kiosku, krzyczały, że miasto szykuje się do odparcia fali powodziowej. Eksperci nie wykluczali, że spora część miasta znajdzie się pod wodą, a prezydent zapewniał, że do tego nie dopuści.

Zagrobny niespiesznym krokiem ruszył w kierunku ulicy Grunwaldzkiej, mijając nielicznych o tej porze przechodniów. Szedł wzdłuż niewysokich domów, które w większości były siedzibami firm, o czym informowały tablice na ich ścianach albo zakotwiczone w ogródkach szyldy reklamowe. Po paru minutach był już na przystanku przy rondzie imienia Jeziorańskiego (niegdyś Przybyszewskiego). Złapał tramwaj numer trzynaście i podjechał dwa przystanki, aby wysiąść na Szylinga. Przy tej ulicy wciąż jeszcze trwał remont, a właściwie przebudowa nowej siedziby poznańskiej policji. Budynek miał być okazały, a kolejną datę jego uroczystego otwarcia wyznaczono na lipiec. Komisarz aż wzdrygnął się na myśl o przenoszeniu wszystkich papierów, dokumentów i pękatych segregatorów, jakie nagromadziły się w jego szafie i na biurku przez wszystkie te lata, które spędził w starej siedzibie. Przeprowadzki zawsze napawały go lękiem przed kosmicznym bałaganem, który trzeba będzie ogarniać tygodniami. Poza tym żal mu było opuszczać starą komendę. Lubił ją. Tam można było pójść na spacer i piechotą dotrzeć do Lasku Marcelińskiego albo posnuć się wśród willowych uliczek spokojnego Grunwaldu. Można było też szybko dotrzeć na basen Olimpia i tam, pływając, zapomnieć o stresie związanym z pracą. Ulica Szylinga też nie była zła. Stąd były już dwa kroki do Starego Zoo, które komisarz od lat regularnie odwiedzał.

Zagrobny rzucił okiem na pogrążony w pyle budynek nowej siedziby policji, a potem skręcił w Bukowską. Mijał stojące w korkach auta i cierpiących z tego powodu kierowców. W długich szeregach stłoczonych samochodów wyróżniały się zielone autobusy komunikacji miejskiej, które, uwięzione na przystankach, bezradnie usiłowały się włączyć do ruchu. Wyglądały jak biedronki obezwładnione przez kolorowy szereg drapieżnych i wściekłych mrówek. Połyskiwały światła, dźwięczały klaksony. Zniecierpliwieni kierowcy opuszczali szyby i wyglądali przez okna, aby zobaczyć, gdzie kończy się korek. Sięgał on aż do wylotu z miasta. Oplatał wszystkie jego najważniejsze arterie, trzymał w uścisku Zamek Cesarski, w trakcie wojny uznany przez Hitlera za jedną z jego kwater, nieukończoną budowę stadionu przy Bułgarskiej, Ostrów Tumski, rozryte rondo Śródka, Stary Browar, do którego pielgrzymowali na zakupy ludzie z całej Wielkopolski. Nadchodząca powódź na razie nie dusiła ludzi wodą, ale zakorkowanymi ulicami.

Kiedy Zagrobny znalazł się na wysokości Starego Zoo, zajrzał za bramę, żeby upewnić się, czy jego ulubiona ławka jest wolna. Była. Przyspieszył więc kroku i już po chwili przemierzał niezbyt długą Gajową, idąc w stronę Zwierzynieckiej i wejścia do zoo. Odkąd przeniesiono stąd większość zwierząt i zrezygnowano z opłat za bilety, Stare Zoo stało się jego ulubionym miejscem. Mógł tu dotrzeć w kilkanaście minut, usiąść w spokoju i zebrać myśli albo ukoić skołataną bezsennością głowę ożywczym chłodem, kiedy w pozostałej części miasta doskwierał upał. Powódź opóźniła nadejście lata, ale Zagrobny żył zbyt długo, aby uwierzyć, że umiarkowane temperatury i zachmurzenie utrzymają się dłużej. Upał dopadnie go i tego lata. Wiedział to.

Komisarz od dawna cierpiał na kłopoty ze snem. Nie lubił tego nazywać bezsennością, bo raczej nie chodziło tu o problem z zaśnięciem, bardziej z budzeniem się. Co z tego, że śmiertelnie zmęczony padał na łóżko i zasypiał w kilka minut, skoro budził się po czterech, pięciu godzinach. Otwierał oczy z obrzydliwym uczuciem pewności, że to już wszystko na tę noc. Przez lata doświadczeń nauczył się, że nie ma sensu walczyć, męczyć się. Sprawa była z góry przegrana. Dlatego kiedy budził się zbyt wcześnie, brał długą kąpiel, czytał, słuchał radia albo oglądał telewizję. To ostatnie najrzadziej, bo o czwartej czy piątej rano program oferował jeszcze gorszy śmietnik niż przez resztę dnia. Najczęściej więc czytał albo z zamkniętymi oczami słuchał radia. Potem długo jadł śniadanie, z rozpostartą na stole gazetą.

Podłość jego schorzenia polegała na tym, że dopiero wtedy, gdy nadchodziła pora wyjścia do pracy, na Zagrobnego spadało całe zmęczenie wynikające ze zbyt krótkiego snu. Piekący piasek pod powiekami, dręczący ból głowy i wszechogarniające uczucie wyczerpania, dojmujące i dotkliwe jak najcięższy kac. W takich chwilach czuł, że każda część ciała uparła się, żeby dać mu odczuć swoje niezadowolenie. Szczęśliwie nie co dzień tak było, trafiały się całe tygodnie, a czasem nawet miesiące, kiedy spał zupełnie normalnie. Jednak po nich nieuchronnie znowu przychodziły przedwczesne pobudki. Jeśli trwało to dłużej (a zazwyczaj tak właśnie było), to trzeciego dnia Zagrobny czuł się naprawdę koszmarnie. Denerwowało go wszystko. Zbyt głośne dźwięki, zbyt intensywne zapachy. W takich dniach Dobosiewiczowi obrywało się szczególnie mocno. Tym bardziej że z wrodzonym sobie brakiem instynktu samozachowawczego nieustannie właził wtedy Zagrobnemu w pole rażenia. Był jak kompanijna ofiara, która niczym magnes przyciąga uwagę złego sierżanta.

Wejście zablokowała szkolna grupa, która z jazgotem wychodziła z zoo. Komisarz cierpliwie usunął się na bok i zaczekał, aż ostatni z wrzaskunów przejdzie przez bramę. Cieszył się, że wychodzą, a nie wchodzą, i z tej okazji mógł czekać nawet następne dziesięć minut. Skinął na powitanie pani w kasie, która siedziała tam mimo bezpłatnego wstępu, na wypadek gdyby ktoś zdecydował się odwiedzić płatne wystawy gadów i ryb, i ruszył w stronę swojej ulubionej ławki. Znajdowała się na samym końcu Starego Zoo, które nie było specjalnie rozległe i coraz bardziej przypominało miejski park. Zagrobny lubił siadywać na ławce w pobliżu małp, jednych z niewielu egzotycznych zwierząt, jakich jeszcze nie przeniesiono do nowego, ogromnego i nowoczesnego ogrodu zoologicznego. Co prawda nie było tu absolutnej ciszy i spokoju, bo zwiedzający chętnie odwiedzali małpy, ale obserwacja jednych i drugich relaksowała go. Lubił popadać w długie stany bezczynności, rozpierając się wygodnie na ławce. Bardzo często naprzeciw niego siedział jeden z szympansów w podobnej, zastygłej, przypominającej letarg pozycji. Obaj obserwowali przechodzących pomiędzy nimi ludzi. Obwieszonych aparatami, objuczonych torbami ze słodyczami i napojami dla dzieci. Pchających wózki. Kłócących się lub tylko wymieniających banalne uwagi. Czasem Zagrobnemu wydawało się, że szympans, patrząc na niego zmrużonymi oczyma, czyta w jego myślach, razem z komisarzem zasępiając się nad głupotą, prymitywnością i przewidywalnością ludzkich czynów.

Większość spraw, które zamknął Zagrobny, była banalna, ich motywy prostackie, a wykonanie nieudolne. Pewnie małpa nie popełniłaby tych zbrodni dużo gorzej i bardziej bezmyślnie. Dlatego też szybko wpadał na rozwiązania, bo nie szukał finezji i wyrafinowania tam, gdzie nie było ich za grosz. Ostatnia sprawa też na taką wyglądała. Trzy osoby zmarły w bardzo podobny sposób. Podejrzany sam pchał mu się w łapy… Aż do czasu, gdy ktoś, jakby sam Bóg, postanowił całej sprawie ukręcić, a raczej uciąć łeb — z chirurgiczną precyzją. Od dawna nic tak nie wkurzyło Zagrobnego, jak ten czwarty, niespodziewany trup. Z tego powodu wybrał się do zoo na swoją ulubioną ławkę, aby razem ze starym, wyleniałym szympansem jeszcze raz przemyśleć całą sprawę. Sprawdzić, czy czegoś nie przeoczył. Zastanowić się, gdzie popełnił błąd.

„Trupy w poznańskich piwnicach pojawiają się ostatnio jak grzyby po deszczu” — pomyślał Zagrobny, otwierając gazetę. Na szczęście na razie nic o nich nie pisano, choć minęło już dziewięć dni od momentu, gdy w piwnicy na Wildzie znaleziono pierwsze ciało. Dziennik z 28 maja 2010 roku emocjonował się czymś innym. Najważniejszym tematem poznańskiego dodatku były rozważania, czy od dawna nieremontowany mur oporowy, zbudowany wzdłuż starego koryta Warty, wytrzyma atak największej od wielu, wielu lat fali powodziowej, która nieuchronnie zbliżała się do Poznania. O jej niszczącej sile przekonały się wcześniej Wrocław, Kraków i Warszawa. Niektórzy uważali, że wkrótce przekona się o niej też premier Donald Tusk. Gazeta ostrzegała, że jeśli fala powodziowa uderzy w Poznań równie mocno, a stary, od lat zaniedbywany mur nie odeprze ataku wody, wiele nowoczesnych budynków może się zawalić. Zaraz potem dodawano, że zagrożone powodzią są również tereny śródmieścia, najbardziej zapuszczonej części miasta. Może to pora, żeby zastanowić się nad przyszłością czarnej dziury, która zieje brudem i smutkiem pomiędzy Starym Browarem i Kupcem Poznańskim? — retorycznie pytał dziennikarz. Stronę dalej opisywano wspólny wysiłek setek poznaniaków, którzy zgodnie, ramię w ramię umacniali wały na Warcie, układając worki z piaskiem. „Czy to rzeka ostatecznie nie pokaże im wała?” — przekornie pomyślał Zagrobny. Miał jednak inne problemy na głowie niż językowe igraszki. Zdawał sobie sprawę, że trup bez głowy, a raczej z głową nie na swoim miejscu, znaleziony w piwnicach perły poznańskiego baroku — kościele farnym — mógłby śmiało przebić powódź i na długie tygodnie stać się ulubionym tematem prasy. Dlatego komisarz musiał działać, zanim sprawa stanie się gorąca.

„No więc, jeszcze raz od początku — pomyślał Zagrobny. — Przejdźmy całość — od trupa do trupa, a może uda się nam dojść z tym wszystkim do ładu”. Złożył gazetę i powtórzył sobie fundamentalne zasady, którymi od zawsze kierował się podczas dociekania prawdy: „Bierzesz czyn, szukasz motywu, dopasowujesz do niego człowieka. Potem kasa, czyli sąd, wymierza mu odpowiednią karę, zgodnie z cennikiem, który reszta społeczeństwa nazywa kodeksem karnym. To musi zadziałać i teraz. Tylko trzeba zacząć od samego początku. Jeszcze raz. Pierwszy trup został znaleziony…”.