Dla moich Synów – Antka i Nicholasa –

dzięki Wam wszystko ma sens

ROZDZIAŁ I

Kobieta i mężczyzna. Dziesięć lat później.

Nowy Jork, 11 września 1981

Czy on mnie zdradza?

Karen popatrzyła na plecy śpiącego męża. Rude, przydługie kosmyki włosów otulały jego szyję spoconą od snu i upalnego poranka. Wrzesień tego roku w Jersey był wilgotny, gorący i nie do zniesienia. Ostatnio Andrzej wracał coraz później, tłumacząc się późnymi spotkaniami i nawałem obowiązków. Dwa razy został w biurze na noc, mówiąc, że spał na sofie.

„Wiesz, klienci nie mogą się beze mnie obejść”, mawiał, całując ją machinalnie w czoło.

Już gdzieś to kiedyś słyszałam, zamyśliła się.

Cmokał ją w czoło jakby byli dwadzieścia, a nie półtora roku po ślubie i zatapiał się w studiowaniu cyfr i wykresów na ostatniej stronie „New York Timesa”. To nie było fair, Karen po niedawnym awansie zajmowała narożny gabinet, przydzielono jej asystentkę, też miała wiele zadań w pracy, a do tego obowiązków domowych! Czas dokończyć remont, by wreszcie w pełni tu zamieszkać.

Wyszła na taras i spojrzała na ogród. Był nieduży, prostokątny, z wysokim płotem. Na rozrzuconym starannie białym żwirku walały się gigantyczne torby z ziemią, a w prawym rogu przy zżartej rdzą niewielkiej metalowej altance stało kilkanaście drzewek gotowych do posadzenia. Karen nabrała oddechu gotowa wrócić i szarpnąć go za ramię. Już wiele razy próbowała umówić ogrodnika, by zrobić porządek, ale wtedy słyszała: „Nie kochanie, pamiętasz, muszę mieć syna i zasadzić drzewo”. I tak mijały dni i miesiące.

Czy facet, który nie chce zasadzić drzewa, myśli poważnie o rodzinie? Spojrzała na swoją złotą omegę wysadzaną brylancikami, dar od szefa za dopięcie tego wielkiego dealu z libijskim kontrahentem. Nosiła ją na zmianę z zegarkiem podarowanym jej przez tatę.

„Tata”. Boże, jak mi smutno!

Minęła szósta, w Londynie musiało być około pierwszej w nocy.

A może popełniłam błąd, a może powinnam poświęcić się życiu z Jackiem i nie byłby, nie byłby… Słowo „terrorystą” nie chciało jej przejść przez gardło. Sięgnęła do nocnej szafki i otworzyła wiele razy czytaną zieloną kartkę, która przyszła na jej adres biurowy kilka miesięcy temu.

Droga Karen!

Wiem, że nie wszystko zawsze było tak jak powinno być. Wybacz mi tę słabość podczas Twego wesela. Zachowałem się niewłaściwie. Kiedy byłaś nieprzytomna, nie dotknąłem Cię, chociaż tak bardzo chciałem. Ale musi nam wystarczyć ta noc z czasów studenckich w hotelu Forum po zabawie w Hybrydach, wtedy, kiedy powtarzałaś, jak mnie kochasz, a potem uciekłaś do Ameryki. I zrobiłem źle, że cię zaatakowałem na Twoim weselu, ale oszalałem na myśl, że stracę Cię na zawsze. Andrzej nie da ci szczęścia. Będzie Cię zdradzał. On ma naturę niewiernego. Jak nasza matka, niech Allah ma ją w swojej opiece. Nienawidzę Ameryki, w której jesteś, nienawidzę! Pamiętaj, że jeśli kiedykolwiek, kiedykolwiek, jakkolwiek odkryjesz, że to ja jestem Ci pisany, a jestem, wiem to, odkąd przeczytaliśmy razem mity greckie. Kiedy oglądaliśmy razem gwiazdy, leżąc w śpiworach na pustyni… Jeśli zrozumiesz, co zapisano nam w gwiazdach, napisz do mnie, na londyński adres, telegram z dwoma słowami: „Jestem. Karen”. Jeśli kiedykolwiek czegokolwiek byś potrzebowała, zadzwoń, o każdej porze dnia i nocy. Jestem.

Jacek.

Za każdym razem, kiedy to czytała, oblewał ją zimny pot strachu i niepewności, czy zna siebie. Nie była pewna, czy po odkryciu nocy w hotelu Forum nadal lubi się tak samo. Czy kiedykolwiek wolała Jacka? Podeszła do stolika z telefonem. Zawahała się chwilę, a potem szybko wybrała numer.

– Czy to ty Karen, już wstałaś? U ciebie musi być jakoś wcześnie, a ja jak zwykle nie mogę spać, co słychać? – Głos mamy brzmiał świeżo i radośnie. Nagle wydało się jej bez sensu pytać matkę, mistrzynię zdrad i uników małżeńskich, czy to jest normalne, te późne powroty, brak chęci urządzenia ogrodu, nie wspominając o oglądaniu ostatnio w łóżku głównie mężowskich pleców. Odpowiedź wydawała się tak oczywista! Rozmawiały więc o pracy Karen i londyńskim życiu mamy. Barbra rzuciła się w wir życia lokalnego klubu brydżowego i nawet wygrała ze swoim partnerem jakieś ogólnokrajowe zawody w Surrey.

– Wyobraź sobie, że zakwalifikowali nas z Grahamem do turnieju w Brighton. A tam już jeżdżą tylko najlepsi. Jestem taka zadowolona. A wczoraj byłam w Kenwood. Wiesz, to taki pałacyk w rozległym romantycznym ogrodzie na obrzeżach Londynu. Masz wrażenie, że znalazłaś się w środku powieści Jane Austen i zaraz zza stuletniego dębu wyjdzie do ciebie Mr Darcy. Ach, co za dzień z piękną kolekcją płócien starych mistrzów: Vermeer, van Dyck, Hals, Rembrandt. No i tak… Na nowo zakochałam się w Autoportrecie z okręgami Rembrandta. Namalował go późno, kiedy już przestał być królem życia siedemnastowiecznego Amsterdamu, kiedy umierali mu wszyscy, których kochał, a komornicy na prawo i lewo licytowali jego obrazy i majątek. I… Wiesz co mi przyszło do głowy? Że to jest jego testament artystyczny, że mówi nam, widzom: „Jestem lepszy od Leonarda da Vinci”. Pamiętasz człowieka witruwiańskiego? – Karen mignął obrazek ze szkicownika renesansowego mistrza. – Oto człowiek wpisany w figury geometryczne wyznacza istotę porządku, klucz do idealnych proporcji – Karen milczała wsłuchana w paplaninę mamy, jak zwykle wykorzystującą każdą chwilę na jej edukację artystyczną, nawet kiedy była to okazja pod tytułem Nowy Jork, szósta rano. – Rembrandt w tym autoportrecie rozsadził figury geometryczne i wymalował siebie pośrodku, jakby mówiąc nam: „Oto ja, jestem lepszy od Leonarda, możecie mi zabrać majątek i najbliższych, ale nie zabierzecie mi tego, że jestem największym malarzem wszechczasów”. – I nagle Barbara się rozpłakała. – Rembrandt był jego ukochanym malarzem. Tak za nim tęsknię, tak strasznie… – Karen nie musiała pytać, by wiedzieć za kim. – Gdybym mogła cofnąć czas, więcej bym z nim rozmawiała, więcej uczestniczyła w jego życiu, a teraz, teraz jest już… – Barbra mocno westchnęła i zaszlochała. – Nie pożegnałam się z nim. Masz szczęście Karen, masz takie szczęście, że widziałaś go tuż przed tym, nim zginął, przepraszam nie mogę dalej… – szepnęła do słuchawki i się rozłączyła.

Rozmowa o ojcu rozstroiła kobietę. Ciągle chciała wyjaśnić jego nagłą i dziwną śmierć. Ale w tym celu musiałaby pojechać do Libii i spotkać się z pewnymi osobami, a tymczasem jej kariera opierała się na robieniu interesów także z tymi, którym powinna zadać te pytania. Podeszła do barku i nalała sobie ginu z odrobiną toniku. Wypiła szybkim łykiem i spojrzała w lustro ponad butelkami. Jej niesforna grzywka była teraz przycięta mocno w szpic, a wyprostowane i o ton ciemniejsze włosy wyszczuplały jej twarz, o co zadbał jeden z najlepszych nowojorskich fryzjerów. Spojrzała na szklankę z alkoholem w swojej ręce.

Od świtu z ginem. Czy nasze życie polega na tym, że jako dzieci piętnujemy alkoholizm, zdrady rodziców, ich wyrzeczenia się ideałów, kłamstwa, aż pewnego dnia, dla tzw. wygody życia, niepostrzeżenie sami zaczynamy prowadzić takie samo pełne zakłamania życie?

Karen zeszła do salonu i zaczęła przeglądać albumy z fotografiami. Ich ślub na Cyprze, Andrzej trzyma ją w białej sukni, bosonogą nad wodą, w tle skała Afrodyty, skąd bogini miłości wyłoniła się z morskiej piany. Karen roześmiana ponad swoim szkicem zachodu słońca w Grecji. Andrzej i Karen, przytuleni, na koncercie Toma Jonesa w Londynie. Pogrzeb ojca, Karen podtrzymuje zapłakaną matkę. Pogrzeb odbył się w Londynie na Kensal Green, taka była decyzja Barbry. Jackie nie chciała odejść od trumny brata, tak rozpaczliwie zawodząc, że dziwne, że nie powstał z grobu.

Kobieta dolała sobie ginu i wypiła jednym haustem. Wróciła do zdjęć. Ona w ciemnym garniturze, spodniach i jasnej koszuli z żabotem, stoi obok Esther. Artykuł z „New York Timesa” głosi: „Wschodząca gwiazda Wall Street rozdaje karty przy kontraktach z Bliskim Wschodem.” Na zdjęciu obie piją szampana w dniu szybkiego awansu Karen. Esther była znakomitą mentorką i Karen uczyła się od niej błyskawicznie. Gdyby ktoś powiedział Karen, nim podpisała kontrakt w Twin Towers, że będzie pracować u boku byłej kochanki ojca i pod jej kierunkiem odnosić szybkie sukcesy, stwierdziłaby, że ten ktoś chyba śni. Nigdy nie powiedziała o tym matce. Lubiła Esther coraz bardziej, a jej konto rosło z dnia na dzień.

Karen wiedziała od asystentki Esther, że opuścił ją mąż. Może nie umieli porozmawiać o tym, co się dzieje? O duchach przeszłości? Może powinnam opowiedzieć Andrzejowi o tym, co wydarzyło się podczas wesela? Wróciła do łóżka.

Może go po prostu zapytam, co się dzieje. Przecież to wystarczy, te noce poza domem, chłód, pogoń za czym? Za pieniądzem? Przecież mamy wiele. Tak, Andrzej to jest moje życie, mój mąż, musimy dokończyć budowę domu i wreszcie czas na dziecko! Zamyśliła się, dotykając satynowej pościeli i patrząc na nieposadzone drzewka w ogrodzie.

Wiem, przygotuję mu danie – miniaturowe bakłażany z cząstkami fig – sygnał, że go kocham, bakłażan wszakże zwany jest inaczej „gruszką miłości”. Pokroję małe dojrzałe bakłażany na pół, posolę, poczekam, wypijając kieliszek wina. Tak! Kupię butlę greckiego wina i porozmawiamy, tak szczerze, od serca. Wrzucę bakłażany na grilla. Kiedy się zrumienią, dodam po plastrze prawdziwej greckiej fety, posypię oregano, a na wierzch położę po kawałku suszonego pomidora. I zapiekę to jeszcze z pięć minut. Figi zatopię w dwóch kieliszkach wina z łyżką cukru trzcinowego i laską cynamonu. Wyłożę figi i bakłażany na piękny półmisek, udekoruję gałązkami rozmarynu. Podam mu wino, spojrzy na figi i bakłażany z fetą. Poczuje ostry zapach rozmarynu i wtedy na pewno przypomni mu się nasze wielkie cypryjskie wesele. I napijemy się wina, spożyjemy dania miłości i… W tej chwili Andrzej odwrócił się, nagle otwierając oczy.

– Karen, muszę ci coś ważnego powiedzieć.

ROZDZIAŁ II

Pietà

Rzym, 11 września 1981

Jacek po raz milionowy sprawdził godzinę. Jeszcze raz zerknął przez lornetkę w stronę wejścia. Przed bramą kręciło się kilku mężczyzn, którzy zaciekle coś omawiali, wymachując rękoma. Wreszcie pojawił się. Jacek zacisnął w kieszeni rękę na tkaninie, którą kiedyś jego tatarska prababcia nałożyła na głowę swego przyszłego męża, ratując go od rozstrzelania.

Zostałem wysłuchany! Tak, to ten! Ten ze zdjęcia. Przez ostatnie tygodnie w swoim londyńskim lokum studiował poprzypinane zdjęcia tego człowieka, które otrzymał na szkoleniu na Mazurach. Od braci. To znaczy od Braci, bo on już nie miał nikogo na świecie. Nie miał brata. On mu ją ukradł. Podstępnie, bo ją zwodził, uwodził, jeździł za nią po świecie. Chociaż jedno jej słowo, tak – jedno i wszystko potoczyłoby się inaczej, wszystko inaczej…

Poszedł wczoraj na Zatybrze i zjadł lunch w ulubionej trattorii Brata. On był zawsze przy nim, wszystko mu tłumaczył, kiedy miał napady wątpliwości, zawsze wszystkiego wysłuchał i go chronił.

Matka, ta pieprzona dziwka, co ośmieliła się oszukać ojca i wodza. Ich wszystkich. Dziś są jego imieniny. I urodziny. I siłą rzeczy myślał o tej, która go urodziła, a także o urodzinach w Kairze sprzed dziesięciu lat, bo wtedy poczuł przez chwilę, że jest jej synem. Był na nią zły. Bardzo zły. Kopnął kamyk i odszedł, wtapiając się w tłum rzymian.

Do Rzymu przyjechał kilka tygodni temu i bardzo starannie przygotowywał się do zadania. Po kilku tygodniach przygotowań pojechał na plac świętego Piotra, na którym odbywała się audiencja z Janem Pawłem II.

Był tu już kiedyś. Widział te same tłumy, te same gesty, tylko teraz „papa mobile” jechało jakby szybciej, a papież stał za oszkloną szybą. Kiedyś ten człowiek wiele dla niego znaczył. Ale teraz tyle się dowiedział od Braci na temat oszustw Kościoła, tyle zrozumiał, że… Po audiencji tłum wepchnął go do środka Bazyliki św. Piotra. Przystanął zaraz za wejściem – za szybą pancerną stała rzeźba Michała Anioła: Pietà. Matka opłakująca śmierć syna.

– A przecież wiedziała, że taki będzie jego los, zwiastowano jej to – mruknął, kiedy przypomniał sobie słowa babci. – Mnie by nie opłakiwała. – Westchnął ciężko, gładząc swoją długą brodę. Babcia miała rację, że zawsze źle wyrażała się o matce, wyrodna wstrętna matka, która go nigdy nie kochała, nigdy!

I kiedy chciał o tym porozmawiać z ojcem, przyjechał do niego akurat wtedy, gdy matka odeszła, i próbował mu to wszystko wytłumaczyć, opowiedzieć o Cyprze, o Hamidzie, o Faragu, wtedy on tylko pokazał mu drzwi i rzekł: „Odejdź, nie jesteś moim dzieckiem”. Jego ukochany tata!

A ona, Karen, gdyby tylko chciała. Ale nie chciała. Napisał do nich wszystkich listy: do Karen, do Andrzeja, do matki, do ojca. I nikt z nich nigdy nie odpowiedział, nikt.

Tylko Bracia z nim porozmawiali, uspokoili go i wytłumaczyli, że Wojownicy Światła, którzy mają do spełnienia misję na ziemi, są samotni. Ale mają siebie, pomoc, książki. O tak, Jacek bardzo lubił książki, to dzięki babci Małgosi. Tylko babcia z nim korespondowała, a on dzwonił do niej przynajmniej raz w miesiącu. Kazała mu pójść, kiedy będzie w Rzymie, do jej patronki, św. Moniki. To patronka ludzi samotnych i zagubionych. Babcia WIEDZIAŁA, czym się zajmował i nigdy go nie odtrąciła. Prosiła, aby zaprzestał. Winiła się i modliła się za niego, ciągle.

Opowiadała mu, że ta święta była Berberyjką, urodziła się gdzieś na terenie starożytnej Libii. Miała syna, który też szedł drogą zła, babcia tak powiedziała, że też szedł drogą zła! Święty Augustyn szedł drogą zła? Święty? I przysporzył Monice wiele nieszczęść i trosk. I modliła się o jego nawrócenie, przypominała babcia.

Poprosiła, by poszedł tam, do tego kościoła blisko Piazza Navona i Fontanny Czterech Rzek Berniniego i by wsłuchał się w słowa, które usłyszy w tym kościele i zapalił świeczkę dla św. Moniki. Nie poszedłby, ale babcia prosiła. Babcia Małgosia. Już niewiele dla niej mógł teraz zrobić.

W barokowym wnętrzu pachnącym kadzidłami zaczął wsłuchiwać się, co ma mu do powiedzenia ten kościół. Podszedł do ołtarza, przy którym ludzie żarliwie się modlili. Augustiańska Madonna z Dzieciątkiem. Piękna kobieta, tak podobna do Karen, że aż musiał uklęknąć, by nie upaść. Matka Boska trzymająca na oko dwulatka uśmiecha się do dwójki klęczącej u jej stóp. Dziecko jest pulchniutkie, szczęśliwe. A święci wyglądają jak zwykli ludzie, którzy – może to jej sąsiedzi? – wpadli, by zapytać o nowiny. Gdy patrzył na Madonnę, nagle go oświeciło. Czy moja mama mnie w ogóle kochała? Nie mógł znaleźć odpowiedzi, więc zaczął szukać innych znaków w tym kościele.

Matka na libijskiej ziemi, św. Monika, pasuje. Święty Augustyn, jej syn marnotrawny, potem nawrócony. Czy pasuje?

Czy moja matka mnie tak tuliła, kiedy miałem dwa lata?

Nie przypominał sobie. Nie pamiętał, by kiedykolwiek go przytuliła! Zawsze tylko była babcia, jej rosołki i tata. A mama ciągle w roślinkach albo z Andrzejkiem.

– Czy ten malarz znał takie sytuacje, czy był kochany? – zapytał Jacek siebie. – Czy wiedział, co to znaczyło być odrzuconym?! – Przeczytał nazwisko malarza. – Caravaggio.

Czyli wiedział. Wiedział, co to znaczy być niekochanym, odrzuconym, zdradzonym, wygnanym… Obraz go zachwycił. Zajrzał do katalogu leżącego przy świeczkach. Przeczytał, że obraz został namalowany w 1604 roku z okazji roku świętego ogłoszonego przez papiestwo cztery lata wcześniej. Do Rzymu, który z tej okazji postanowił przywdziać nowe, barokowe szaty, zjechało wielu ludzi z całego świata w poszukiwaniu pracy i ziemi obiecanej. No i przy okazji odpustu zupełnego urbi et orbi. Na ulicach Rzymu zaroiło się od budowniczych, architektów, malarzy, rzeźbiarzy, kardynałów, rozbudowano też miasto.

Obok kamiennego nagrobka świętej Moniki zobaczył inny – pyszniący się ozdobami, barokowy. Przeliterował „Fiammetta”. No tak, wiadomo, czyj to nagrobek. W Wiecznym Mieście nie zabrakło też wtedy kobiet trudniących się najstarszym zawodem świata. Tak, wszakże zamieszkały tu rzesze prostytutek, a ta, z nagrobkiem w głównym rzymskim kościele? Proszę bardzo, kochanka kardynała Borgii, syna papieża Aleksandra Borgii.

Zakłamany Kościół. Siedlisko zarazy. Rodzina Borgiów, kochanka kardynała obok obrazu namalowanego przez malarza przeklętego przez papieża.

– Dosyć! – wykrzyknął i wybiegł z kościoła. Nienawidził ludzi, nienawidził matki, która spowodowała, że był synem marnotrawnym. I nienawidził Karen. Biegnąc, potrącał ludzi i matki z wózkami. To miasto jest pełne Bambini. I Madonn. Ale one chyba kochają swoje dzieci? Czy są takie jak bohaterki i modelki Caravaggia, jak ta Fiammetta? Obiecał sobie, że jak tylko wróci do Londynu, pójdzie do tej rudowłosej harpii, która wyszła spod pędzla prerafaelity Rossettiego, i jej wyzna, że zamierza, tak, zamierza zniszczyć wszystkie dzieci rudowłosych kobiet, tych mających władzę nad mężczyznami, jak w sonecie Gabriela Dante Rossettiego. Prerafaelita był mu bliski, kiedy pisał w listach do brata, jak widział same dziwki wokoło. Kobiety jawiły mu się harpiami, niedosięgłe, nieczyste, splamione. Czy ojciec Karen nie mówił, że to jego żona tak wygląda? Ta sama, która, wstrętna, próbowała uwieść samego Faraga?! Przypomniały mu się słowa sonetu, który tyle razy czytał:

Oto Fiammetta w mej wizji

Przepasana wstęgą gorejącą

Goreją jej włosy

Jej ciało niczym gorejąca jabłoń

Kołysze biodrami gałęzi

Opętana rozdzieleniem kwitnie, chociaż spadnie sama,

W każdy płatek wniknie, jak łza;

Choć od ptaków drżenia konar się ugina

Pod jego skrzydłami.

I oto! Duch twój rozumie

Jak życiem wstrząsnąć!

Śmierć czai się w pobliżu.

Wszystko budzi się do zmiany.

Jej szaty muszą pokonać ducha

Anioł krąży wokół niej w aureoli

Mieni się w locie na tle szarego pnia drzewa:

A ona, z pocieszającymi oczami tego najbardziej ze sprawiedliwych,

znaczy

Zapowiedź i obietnicę końca

Kiedy w burzy

Śmierć otoczy ciemną tęczą twoją Duszę[1].

Wzburzony pobiegł w kierunku swego punktu obserwacyjnego. Minął Pantheon, gdzie zalegały dawne złe dusze cesarstwa rzymskiego. Znak? Biegł, przecinając szybko eleganckie Corso Wiktora Emanuela i nagle wyrósł przed nim monumentalny, kiczowaty Ołtarz Ojczyzny. Zdecydowany znak, uznał w duchu, wszak ten ołtarz ojczyzny postawił król, który uciemiężył Libię, zamordował Omara Moukhtara i zabrał Turkom, braciom w wierze, Libię.

I pobudował setki kościołów na libijskiej nieskalanej do tamtej pory ziemi. W tym ten w Benghazi, o dwóch kopułach jak babeczki tortowe, ten kościół mijał codziennie, jadąc do szkoły, do której woziła ich matka!

Auto było jej potrzebne, by zdradzać ojca, kiedy udawała, że jeździ do pracy.

Znak, znak!! Znak!!! Głupia, głupia Karen, co go nie chciała. Pamięta, jak czytali razem mity greckie na tym statku płynącym wzdłuż Nilu. I bez końca rozmawiali o Tutenchamonie. Jak zawierzyła mu swój sekret. Jak wyglądałoby ich życie, gdyby razem pojechali do Luksoru? A tak go oszukał ten rudy lis, Andrzej, zabierając mu ją na wyprawę do Kolosów Memnona.

Więc teraz mu zapłacą, podwójnie. A nawet wielokrotnie. Oni wszyscy.

Nadszedł ten dzień.

Tego ranka przeszedł mostem Garibaldiego, który łączył Zatybrze z Rzymem. Doszedł do placu, gdzie stało centrum żydowskie. Wzburzony stanął przed wejściem do synagogi. Już niedługo.

Był. Tak, to ten, wysoki, w długim chałacie, długie pejsy tańczyły mu wokół brody. Kilku mężczyzn jak zwykle otoczyło go grupką. Oto za godzinę, dziesięć minut i siedem sekund powinien mieć to z głowy.

Fasada tej synagogi przypominała mu inne znane ze zdjęć; podobne były w Wiedniu, Berlinie, Brukseli. I ta, i tamte były neorenesansowe z potężnym wejściem. Wszędzie tam był. I przeżył, bo Anioł Śmierci nie zdołał…

I teraz jest też tutaj. Coraz więcej ludzi wchodziło do środka.

Dzisiaj jest szabas i to będzie szabas kary dla tych wszystkich tutaj ludzi. Tak zdecydowali Bracia, pochylając się nad mapami Rzymu. „Bo ciągle trzeba im przypominać. Mścić się. I karać ich”, powiedział Farag, kiedy stali ponad mapami.

Jeszcze pięć minut i z synagogi zaczęły wysypywać się tłumy. Najwięcej było rodzin z dziećmi. Rudowłosa kobieta pchająca wózek i trzymająca za rączkę chłopczyka, może czterolatka, a tuląca do siebie drugiego malca, jak ta Madonna od św. Moniki, zatrzymała się nagle obok Jacka, podając mu minoltę.

– Proszę pana, gdzieś wcięło mi męża; czy może pan nam zrobić zdjęcie na tle synagogi? Dzisiaj jest wielkie święto, a niedawno ten oto trzynastolatek został mężczyzną. A dzisiaj jego bar micwa, czy wie pan, że „bar” oznacza „syn”? – I wskazała z dumą na poważnego chłopca w kapeluszu, a ten spojrzał uważnie na Jacka. – Powinien pan go słyszeć, jak wypowiedział dzisiaj swoją deklarację: „Chcę być Aniołem Pokoju na świecie”, mój Mężczyzna, mój Anioł!

W tle, ponad chłopcem, pojawił się w bramie synagogi człowiek ze zdjęcia. Jacek usłyszał opodal jeszcze rozpaczliwy wrzask matki:

– Stefanoooooooooooooo!!!!!!!!

Krzyk matki, kiedy kroczy Anioł Śmierci, unicestwiając Anioła Pokoju. Krzyk każdej Piety: Piety z Rzymu, Piety z Jerozolimy, Piety z Aleppo, Piety z Bejrutu, Piety z Benghazi, Piety z Londynu czy z Karachi.

I już nic nie widział i nie słyszał, bo świat rozprysnął się na tysiąc kawałków szkła z fasady tej synagogi, która plując kamieniami i bombami światła, spadała, raniąc szabasowy tłum pełen dzieci i dumnych trzynastolatków, którzy właśnie zostali mężczyznami.

Jacek już nigdy nie wrócił do swego pensjonatu na Zatybrzu, gdzie z balkonu widać było Zamek Świętego Anioła. Nie zobaczył już nigdy więcej otwartej na stoliku nocnym książki należącej niegdyś do Karen, gdzie ta, po dyskusji na temat roli trzech sióstr, starożytnych Mojr, dopisała zdanie: „zrozumiała, że te wszystkie znaki na ziemi i niebie nic nie znaczyły, były splotem przypadkowych nic nie znaczących zdarzeń i musiała być w szczególnym stanie, w niewytłumaczalnym dla innych, aby w nie w ogóle wierzyć”.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

[1] The Works of Dante Gabriel Rossetti, wyd. Ellis, London (1911), Sonet Fiammetta, tłum. Nike Farida.

SPIS TREŚCI

Okładka

Karta tytułowa

Dedykacja

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

ROZDZIAŁ XII

ROZDZIAŁ XIII

ROZDZIAŁ XIV

ROZDZIAŁ XV

ROZDZIAŁ XVI

ROZDZIAŁ XVII

ROZDZIAŁ XVIII

ROZDZIAŁ XIX

ROZDZIAŁ XX

ROZDZIAŁ XXI

ROZDZIAŁ XXII

ROZDZIAŁ XXIII

ROZDZIAŁ XXIV

ROZDZIAŁ XXV

ROZDZIAŁ XXVI

ROZDZIAŁ XXVII

ROZDZIAŁ XXVIII

ROZDZIAŁ XXIX

ROZDZIAŁ XXX

ROZDZIAŁ XXXI

ROZDZIAŁ XXXII

ROZDZIAŁ XXXIII

ROZDZIAŁ XXXIV

ROZDZIAŁ XXXV

ROZDZIAŁ XXXVI

ROZDZIAŁ XXXVII

ROZDZIAŁ XXXVIII

ROZDZIAŁ XXXIX

ROZDZIAŁ XL

PODZIĘKOWANIA

Reklama

Karta redakcyjna

Copyright © by Nike Farida, 2015

Copyright © by Wydawnictwo FILIA, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden z fragmentów tej książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody Wydawcy.

Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Wydanie I, Poznań 2016

Projekt okładki: Olga Reszelska

Zdjęcie na okładce: © Małgorzata Maj/Arcangel

Redakcja: Natalia Musiał

Korekta: Kinga Zalejarz

Skład i łamanie: Dariusz Nowacki

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej:

„DARKHART”

Dariusz Nowacki

darkhart@wp.pl

eISBN: 978-83-8075-070-8

Wydawnictwo Filia

ul. Kleeberga 2

61-615 Poznań

wydawnictwofilia.pl

kontakt@wydawnictwofilia.pl