Redakcja

Autorzy:

Ewa Matejczyk prawnik specjalizujący się w przepisach transportowych

Agata Sawicka prawnik, specjalista z zakresu transportu drogowego

Michał Petranik prawnik specjalizujący się w zagadnieniach związanych z transportem,asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie

Redakcja:

Izabela Kunowska

Menedżer produktu: Alina Sulgostowska

Kierownik marketingu i sprzedaży: Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Zdjęcie na okładce:

fotolia.pl

Korekta:

Zespół

Koordynator produkcji:

Mariusz Jezierski

Druk:

Miller

Skład i łamanie:

Dariusz Ziach

ISBN 978-83-269-4889-3

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Kontrole i kary ITD – jak się od nich odwołać” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Kontrole i kary ITD – jak się od nich odwołać” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Wstęp

Często zdarza się, że przewoźnicy, którzy dostali karę od Inspekcji Transportu Drogowego, uważają, że zostali ukarani niesłusznie. Twierdzą, że nie naruszyli przepisów albo że winien jest ktoś inny lub że przyczyną naruszenia były po prostu niesprzyjające okoliczności. Oczywiście – w takiej sytuacji można się odwołać od kary, ale trzeba wiedzieć jak. Wiele skarg jest bowiem rozpatrywana przez ITD negatywnie. Dlaczego? Ponieważ mało który z przewoźników czy zarządzających transportem umie napisać dobre, mocne odwołanie, poparte przepisami prawa.

Jak to zrobić? Najlepiej skorzystać z rad doświadczonych ekspertów, którzy zetknęli się w swojej pracy z tysiącami odwołań i doskonale wiedzą, co działa, a co nie. Ich porady znajdą Państwo w tej książce. Nasi doradcy podpowiadają w niej Czytelnikom, jak pisać odwołania, żeby zostały rozpatrzone pozytywnie i jakich błędów unikać, żeby nie odebrać sobie szansy na sukces. Omawiają zarówno odwołania pisane do Inspekcji Transportu Drogowego, jak i skargi do sądu na decyzje ITD. Przedstawiają też orzeczenia sądów w sprawach związanych z transportem drogowym – można w nich znaleźć wiele wskazówek, które kary nakładane na przewoźnika są zasadne, a które nie.

Nasza książka jest przeznaczona dla właścicieli firm transportowych. Nie zajmujemy się w niej karami nakładanymi na kierowców, w tym karami za brak opłat drogowych viaTOLL. Omawiamy decyzje ITD dotyczące przewoźników i menedżerów transportu – nakładane zarówno na podstawie ustawy o transporcie drogowym, jak i innych przepisów.

Jeśli zostaniemy niesłusznie ukarani, nie rezygnujmy z dochodzenia swoich racji. Dzięki odwołaniu możemy uzyskać dużo mniejszą karę niż w pierwotnej decyzji inspektora ITD albo nawet całkowite jej umorzenie. Warto więc walczyć o swoje.

Rozdział 1. Kto odpowiada za naruszenia przepisów transportowych

Kary nakładane przez Inspekcję Transportu Drogowego na podstawie taryfikatorów zamieszczonych w ustawie o transporcie drogowym grożą:

kierowcy,

osobie zarządzającej transportem,

osobie wykonującej przewozy drogowe (właścicielowi firmy transportowej) lub przewozy na potrzeby własne,

spedytorowi, nadawcy, odbiorcy, załadowcy, organizatorowi wycieczki, organizatorowi transportu i operatorowi publicznego transportu zbiorowego.

Trzeba przy tym pamiętać, że osoby wykonujące transport drogowy to nie tylko podmioty wpisane do ewidencji działalności gospodarczej, lecz także te, które formalnie takiej działalności nie zgłosiły, ale ją wykonują. Przedsiębiorcą wykonującym transport drogowy jest bowiem każdy podmiot, który faktycznie podejmuje działalność gospodarczą, bez względu na to, czy ją zarejestrował.

1.1. Kary dla kierowców

Kary przewidziane dla kierowców zawiera załącznik nr 1 do ustawy. Kierowcę wolno ukarać grzywną m.in. za naruszenie:

obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów,

zasad dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, dziennego czasu odpoczynku lub maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, określonych w rozporządzeniu WE nr 561/2006 oraz w umowie AETR,

zasad regulujących użytkowanie urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, określonych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85.

Odpowiedzialność kierowcy nie ma charakteru administracyjnego. Kary grzywny wymierza mu się na podstawie przepisów postępowania w sprawach o wykroczenia. Nakładane są w formie mandatów karnych. W przypadku odmowy przyjęcia mandatu ITD kieruje wniosek do sądu o ukaranie.

Grzywny mogą być nałożone na kierowcę zarówno podczas kontroli przeprowadzanej w trakcie przewozu, jak i tej dokonywanej w siedzibie firmy. Do końca 2011 roku nakładano je tylko na drodze. W związku ze zmianą ustawy o transporcie drogowym od początku 2012 roku kierowcy płacą dużo więcej kar. Kierowca nie może już odetchnąć z ulgą, gdy po okresie 28 dni zda szefowi wykresówki, na których zarejestrowały się jego naruszenia. W razie kontroli w przedsiębiorstwie i tak za nie odpowie.

1.2. Kary dla właścicieli firm

Taryfikator dla przedsiębiorców stanowi załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Te kary są nakładane w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli właściciel firmy transportowej jest jednocześnie zarządzającym transportem (ma certyfikat kompetencji zawodowych i został zgłoszony jako zarządzający do organu udzielającego licencji), w niektórych sytuacjach odpowiada za naruszenia jako zarządzający. Omówimy to dokładniej w dalszej części tego rozdziału.

Odpowiedzialność kierowcy i przedsiębiorcy są od siebie niezależne, a więc ukaranie jednego z nich nie oznacza, że drugi nie zostanie ukarany. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przedsiębiorca jest osobą fizyczną i jednocześnie kierowcą. Wówczas pierwszeństwo przed mandatem ma kara administracyjna.

PRZYKŁAD

Kiedy karę poniosą i kierowca, i przedsiębiorca?

Inspektorzy WITD zatrzymali pojazd, którym kierował Stanisław, pracownik hurtowni nawozów sztucznych „Agatt” sp. z o.o. Przeprowadzona kontrola wykazała, że kierowca nie posiadał wypisu z zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. WITD wszczął w związku z tym postępowanie administracyjne, a następnie decyzją nałożył na „Agatt” sp. z o.o. karę pieniężną za brak zaświadczenia. W odwołaniu pełnomocnik spółki „Agatt” zażądał uchylenia decyzji WITD, ponieważ sąd rejonowy ukarał już za to Stanisława grzywną w wysokości 500 zł, a przepisy zakazują podwójnego karania za to samo naruszenie. Czy takie argumenty są słuszne?

Nie. Argument związany z zakazem podwójnego karania dotyczy kar nakładanych na jedną osobę lub podmiot, co w opisanej sytuacji nie nastąpiło. Kierowca został ukarany grzywną zasądzoną wyrokiem nakazowym w postępowaniu prowadzonym w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, co nie wyklucza możliwości ukarania przedsiębiorcy na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

1.3. Kary dla zarządzających transportem

Ustawa o transporcie zawiera też załącznik nr 2, w którym skatalogowane są kary nakładane na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem lub transportem w przedsiębiorstwie oraz na każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Te kary grożą m.in. za brak badań i szkoleń kierowców, niewyposażenie ich w wymagane dokumenty oraz złe organizowanie im pracy.

W firmach transportowych jest obowiązek wyznaczania osoby zarządzającej transportem – musi to być ktoś, kto ma certyfikat kompetencji zawodowych. W innych przedsiębiorstwach zajmujących się przewozami, np. takich, które prowadzą przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialność zarządzających transportem ponoszą ci pracownicy, którzy wykonują obowiązki związane z przewozami, np. kierownicy działu transportu.

UWAGA Zarządzający transportem, podobnie jak kierowcy, mogą być ukarani zarówno podczas kontroli drogowej, jak i przy kontroli w przedsiębiorstwie.

Grzywny wymierzane zarządzającym nakłada się niezależnie od tego, czy podczas tej samej kontroli ukarano kierowcę lub właściciela firmy transportowej, czy nie. ITD wymierza zarządzającym kary w formie mandatów karnych, a w razie odmowy przyjęcia mandatu kieruje wniosek do sądu.

Kiedy zarządzający dostaje karę

Wbrew temu, co sądzi wielu przewoźników, ukaranie kierowcy mandatem karnym nie kończy procesu wyciągania konsekwencji naruszeń stwierdzonych podczas kontroli dokonywanej na drodze. Jeżeli bowiem zostały podczas niej stwierdzone naruszenia, wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o transporcie drogowym, rusza machina mająca na celu ustalenie, kto jest zarządzającym transportem w tej firmie.

Właściciel przedsiębiorstwa otrzyma pismo, w którym organ przeprowadzający kontrolę wezwie go do wskazania osoby pełniącej u niego funkcję zarządzającego. Jeżeli nie zostanie wskazany, ITD ustali to w inny sposób. Na przykład dowie się tego od organu, który udzielił przedsiębiorstwu licencji transportowej i w związku z tym ma dane osoby posiadającej certyfikat kompetencji zawodowych w tej firmie.

UWAGA Jeżeli przewoźnik, czyli posiadacz licencji, chcąc uniknąć kłopotów, prześle organowi kontroli informację, że w jego firmie nie ma osoby zarządzającej transportem, zostanie wobec niego podjęta procedura cofnięcia licencji z uwagi na niespełnianie ustawowych wymogów.

Zarządzający transportem może też być ukarany podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa.

1.4. Zarządzający transportem w firmach prowadzących przewozy na potrzeby własne

Jeżeli przedsiębiorstwo wykonuje tylko przewozy na potrzeby własne, nie musi wyznaczać osoby zarządzającej transportem, która ma certyfikat. Nie oznacza to jednak, że nie ma tam nikogo, kto odpowie jako zarządzający w razie kontroli ITD. Taryfikator nr 2 dotyczy również przedsiębiorców wykonujących przewozy na potrzeby własne. Jest tak dlatego, że art. 92 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, w którym przewidziano kary, mówi nie tylko o odpowiedzialności osób, które zarządzają transportem na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, ale także o każdej innej osobie wykonującej czynności związane z przewozem drogowym.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Kto odpowiada za naruszenia przepisów transportowych

Rozdział 2. Wysokość kar

Rozdział 3.Jak wyglądają kontrole Inspekcji Transportu Drogowego

Rozdział 4. Kiedy firma transportowa może się uchronić przed zapłaceniem kary nałożonej przez ITD

Rozdział 5.Odwołania firm transportowych od kar ITD – jakich argumentów warto użyć, a jakich nie

Rozdział 6.Kiedy i jak przewoźnik może złożyć do sądu skargęna karę ITD

Rozdział 7.Przykładowe orzeczenia sądów w sprawach dotyczących kar nakładanych na przewoźników

Rozdział 8.Wzory pism

Rozdział 9.Taryfikator kar

Podstawa prawna

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71