Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Od autorki

CZĘŚĆ PIERWSZA - pusta strona

Rozdział pierwszy

Rozdział drugi

Rozdział trzeci

Rozdział czwarty

CZĘŚĆ DRUGA - DZIEWCZYNA, KTÓRĄ NIGDY NIE BYŁAM

Rozdział piąty

Rozdział szósty

Rozdział siódmy

Rozdział ósmy

Rozdział dziewiąty

Rozdział dziesiąty

Rozdział jedenasty

Rozdział dwunasty

Rozdział trzynasty

Rozdział czternasty

Rozdział piętnasty

Rozdział szesnasty

Rozdział siedemnasty

Rozdział osiemnasty

Rozdział dziewiętnasty

Rozdział dwudziesty

CZĘŚĆ TRZECIA - ZBURZ TO I BUDUJ OD NOWA

Rozdział dwudziesty pierwszy

Rozdział dwudziesty drugi

Rozdział dwudziesty trzeci

Rozdział dwudziesty czwarty

Rozdział dwudziesty piąty

Epilog

Podziękowania

Przypisy końcowe

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Tytuł oryginału:
HOW TO BUILD A GIRL

Redakcja:
Igor Mazur

Projekt okładki:
© Suzanne Dean

Adaptacja okładki:
Magdalena Zawadzka

Zdjęcie na okładce:
© Ellis Buttrey

Zdjęcie autorki:
© Gareth Iwan Jones

Korekta:
Małgorzata Denys, Maciej Korbasiński

Redaktor prowadzący:
Małgorzata Głodowska

Copyright © 2014, Caitlin Moran
Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-156-7

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Mojej matce i mojemu ojcu,
którzy na szczęście w niczym nie przypominają
rodziców z tej książki
i pozwolili mi zbudować siebie tak,
jak tego chciałam

Od autorki

Książka ta jest dziełem literackim. Pojawiają się w niej od czasu do czasu prawdziwi muzycy i realnie istniejące miejsca, ale cała reszta – postaci, to, co robią i mówią – jest jedynie produktem mojej wyobraźni.

Podobnie jak Johanna pochodzę z licznej rodziny, dorastałam w domu komunalnym w Wolverhampton i będąc nastolatką, zaczynałam karierę zawodową jako dziennikarka muzyczna. Jednak Johanna to nie ja. Jej rodzina, koledzy z pracy, ludzie, których spotyka, to nie moja rodzina, nie moi koledzy ani ludzie, których spotkałam, a jej doświadczenia nie są moimi doświadczeniami.

To powieść i wszystko w niej jest fikcyjne.

CZĘŚĆ PIERWSZA

pusta strona

Rozdział pierwszy

Leżę w łóżku, a obok mnie śpi sobie słodko mój sześcioletni brat Lupin. Mam czternaście lat i nie śpię. Onanizuję się. Spoglądam na mojego brata i wspaniałomyślnie stwierdzam, że tego właśnie by chciał. Chciałby, abym była szczęśliwa. Przecież mnie kocha i nie chce, żebym się stresowała. Ja też go kocham, ale muszę przestać o nim myśleć podczas masturbacji. Tak nie można. Próbuję dojść. Muszę trzymać rodzeństwo z dala od mojej strefy seksualnej. I choć śpimy dziś razem – Lupin gdzieś o północy zlazł z płaczem ze swojego piętrowego łóżka i położył się obok mnie – do mojej strefy seksualnej wejść nie może. Musi opuścić moją świadomość. Muszę to zrobić sama, przemawiam do niego stanowczo w myślach i kładę między nami poduszkę, żeby zachować choć dozę prywatności. To taki nasz mały mur berliński. Świadome seksualnie nastolatki po jednej stronie (Niemcy Zachodnie), sześcioletni chłopcy po drugiej (komunistyczna Europa). Pewnych granic nie można przekraczać. Po prostu nie wypada.

Nic dziwnego, że się masturbuję – dzień był bardzo stresujący. Staruszek znowu nie został sławny. Po dwóch dniach nieobecności wrócił do domu w porze obiadowej, ramieniem obejmując jakiegoś młodego, niechlujnego, pryszczatego gościa w cienkim, szarym, błyszczącym garniturze i różowym krawacie.

– Ten kutas – czule rzekł mój ojciec – to nasza przyszłość. Przywitajcie się z przyszłością, dzieciaki.

Grzecznie przywitaliśmy się z kutasem, naszą przyszłością. W przedpokoju, w oparach guinnessa, ojciec poinformował nas, że ów młody mężczyzna to niejaki Rock Perry, łowca talentów muzycznych z londyńskiego studia nagraniowego, „znany również jako Ian”.

Znów skierowaliśmy nasz wzrok na mężczyznę siedzącego na naszej starej, walącej się różowej sofie w dużym pokoju. Rock był bardzo pijany, twarz chował w dłoniach, a krawat miał zawiązany tak ciasno, jakby ktoś próbował go na nim powiesić. Nie kojarzył się z przyszłością. Wyglądał raczej jak rok 1984, co na początku lat dziewięćdziesiątych było już zamierzchłą przeszłością – nawet w Wolverhampton.

– Rozegrajcie to dobrze, a będziemy, kurwa, milionerami – głośno szepnął ojciec.

Pobiegłam z Lupinem do ogrodu, żeby to uczcić. Bawiąc się na huśtawce, planowaliśmy naszą przyszłość.

Tymczasem mama i mój starszy brat Krissi zostali w domu. Już kiedyś widzieli, jak przyszłość wchodziła do naszego salonu, a później z niego wychodziła. Za każdym razem przyszłość inaczej się nazywa, inaczej wygląda, ale jedno nigdy się nie zmienia – zawsze przychodzi do naszego domu po pijaku. Ten stan nietrzeźwości należy podtrzymać, bo trzeba nakłonić przyszłość, żeby wychodząc, zabrała nas ze sobą. Musimy uczepić się jej futra jak rzep – całą naszą siódemką – i wyjechać na jej grzbiecie z tego naszego małego domku do Londynu, tam gdzie nasze miejsce, gdzie czekają nas sława, bogactwo i imprezy.

Do tej pory to się nie udawało. Ostatecznie przyszłość zawsze odchodziła bez nas. I tak już tkwimy na tym osiedlu w Wolverhampton od trzynastu lat, czekając na cud. Pięcioro dzieci – nieplanowane bliźnięta mają trzy tygodnie – i dwoje dorosłych. Musimy się stąd wkrótce wynieść. Boże, musimy się wyrwać z tego miejsca. Nie możemy być dłużej biedni i niesławni. Lata dziewięćdziesiąte to nie jest dobra pora na bycie biednym i niesławnym.

Tymczasem w domu źle się dzieje. Matka, sycząc, wydaje mi polecenia:

– Idź do kuchni i dorzuć zielonego groszku do bolognese! Mamy gości!

Przynoszę więc Rockowi talerz makaronu, lekko przy tym dygając, a on napycha nim usta z pasją człowieka, który za wszelką cenę chce wytrzeźwieć, z niewielką pomocą zielonej rośliny strączkowej.

I wtedy przed Rockiem, trzymającym na kolanach talerz z gorącą strawą, staje lekko chwiejący się ojciec – zaczyna swoją prezentację, którą my, domownicy, znamy już na pamięć. „Prezentacji się nie przedstawia – powtarzał nam wielokrotnie staruszek. – Prezentacją się jest. Prezentację można uznać za udaną, jeśli odbiorcy poczują, że jesteś jednym z nich”.

Wisząc nad gościem, ojciec dzierży w ręku kasetę.

– Synu – powiada. – Pozwól, że się przedstawię. Jestem człowiekiem, który może nie ma pieniędzy – co się wkrótce zmieni, he, he – ale ma dobry gust. Sprowadziłem cię dziś w to miejsce, żeby przekazać ci pewną prawdę. Otóż nie byłoby nas tutaj, gdyby nie trzej mężczyźni – mówi, próbując otworzyć pudełko z kasetą spuchniętymi od przepicia palcami. – Trójca Święta. Alfa, epsilon i omega wszystkich prawomyślnych ludzi. Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty. Trzej mężczyźni, których kocham. Trzej panowie na B: Bob Dylan, Bob Marley i Bob Lennon. – Rock Perry gapi się na tatę tak samo skonsternowany jak my, gdy pierwszy raz usłyszeliśmy ten wywód. – I wiesz, co każdy muzyk na ziemi próbuje teraz zrobić? – ciągnie tata. – Doczekać chwili, kiedy będzie mógł podejść do tych skurwieli w pubie i powiedzieć: „Słyszę cię, bracie, słyszę cię. Ale czy ty mnie słyszysz?”. Powiedzieć im: „Jesteś bawolim żołnierzem, Bobby. Jesteś Panem Tamburynem, Bobby. Jesteś, kurwa, morsem, Bobby. Wiem to. Ale ja – ja jestem Pat Morrigan. I jestem tym”. – Wtedy ojciec wyjmuje kasetę z pudełka i wymachuje nią przed twarzą Rocka Perry’ego. – Stary, wiesz, co to jest? – pyta.

– Dziewięćdziesiątka? – odpowiada pytająco Rock.

– Synu, to ostatnie piętnaście lat mojego życia – rzecze ojciec. Wręcza Rockowi kasetę. – Wcale tak nie wygląda, prawda? Nie pomyślałbyś, że możesz trzymać czyjeś życie w dłoniach. Ale właśnie trzymasz. I myślę, że jesteś teraz, kurwa, panem. Czujesz, że jesteś panem?

Rock Perry w osłupieniu przygląda się trzymanej w dłoniach kasecie. Wygląda raczej na kogoś, kto nie wie, o co chodzi.

– A wiesz, co zrobi z ciebie króla? Wydanie tego i sprzedanie dziesięciu milionów egzemplarzy na płycie kompaktowej – powiada nasz tata. – To jest jak alchemia, która zmieni nasze życie. Każdy z nas będzie miał po trzy jachty, lamborghini i nie będziemy mogli się opędzić od lasek. Muzyka, bracie, jest jak magia. Muzyka może odmienić twoje życie. Ale zanim do tego dojdzie, Johanna, przynieś panu coś do picia.

Te ostatnie słowa były do mnie.

– Do picia? – upewniam się.

– Z kuchni, z kuchni – mówi poirytowany. – Zrób panu drinka w kuchni, Johanna.

Idę do kuchni, gdzie zastaję zmęczoną mamę z dzieckiem na ręku.

– Idę się położyć – mówi.

– Ale tata ma zaraz podpisać kontrakt płytowy! – tłumaczę.

Mama wydaje z siebie dźwięk, z jakiego wkrótce zasłynie Marge Simpson.

– Prosił, żebym zrobiła Rockowi Perry’emu drinka – wyjaśniam tonem, który ma dać matce do zrozumienia, że sprawa jest dosyć pilna. – Ale my nie mamy żadnego alkoholu, prawda?

Matka, słaniając się ze zmęczenia, pokazuje na kredens, gdzie stoją dwie szklanki w połowie wypełnione guinnessem.

– Wyniósł je z baru. W kieszeniach – mówi. – Ten kij do bilardu też. – Ruchem ręki wskazuje na oparty o piec kij bilardowy skradziony z baru Red Lion. Pasuje do naszego domu jak świni siodło. – Miał go w spodniach. Nie wiem, jak to robi – wzdycha. – Wciąż jeszcze mamy ten, który przyniósł ostatnim razem.

To prawda. Mamy już jeden skradziony kij bilardowy. A że nie mamy stołu do bilardu – nawet tata nie potrafi go ukraść – Lupin używa go jako laski Gandalfa, kiedy bawimy się we Władcę Pierścieni.

Rozmowę o kijach bilardowych przerywa dochodzący z salonu rozdzierający uszy dźwięk muzyki. Od razu rozpoznaję piosenkę – to najnowsze demo taty, utwór pod tytułem Dropping bombs. To znak, że przesłuchanie właśnie się rozpoczęło.

Jeszcze do niedawna Dropping bombs było balladą w średnim tempie, ale potem tata odkrył tryb reggae na organkach Yamahy: „Guziczek Boba Marleya! Tak! Dajesz! Wciskamy!” – i odpowiednio je przerobił.

To jeden z „politycznych” songów taty. Niezwykle poruszający. Pierwsze trzy wersy napisane są z perspektywy bomby atomowej zrzuconej na kobiety i dzieci w Wietnamie, Korei i Szkocji. Przez trzy pierwsze wersy bomba spokojnie wyobraża sobie zniszczenie, jakiego dokona – o tym zniszczeniu opowiada tata, korzystając z funkcji mikrofonu, która przekształca jego głos w głos robota.

„Skóra wam się przypali / a lud będzie się żalił / zadając sobie pytanie / czemu ziemia z ciał gotuje sobie posłanie” – smutno zawodzi bomba głosem robota.

W ostatnim wersie bomba nagle zdaje sobie sprawę, że postępuje źle, buntuje się przeciwko amerykańskim siłom zbrojnym, które ją skonstruowały, i postanawia wybuchnąć w połowie drogi, deszczem tęcz spadając na skulonych ze strachu ludzi.

„Kiedyś ludzie padali trupem – teraz ludzie padają z wrażenia” – głosi refren w akompaniamencie wpadającego w ucho riffu na organach Yamahy numer 44 „fletnia orientalna”.

Tata uważa, że to jego najlepszy utwór. Grał go nam co wieczór przed snem, dopóki Lupin nie zaczął mieć koszmarów. Śniły mu się płonące dzieci i znów zaczął się moczyć.

Idę do pokoju, niosąc dwie do połowy opróżnione szklanki guinnessa; dygam, spodziewając się, że zastanę Rocka Perry’ego zachwyconego Dropping bombs. Zamiast tego zastaję tatę krzyczącego na Rocka Perry’ego.

– To nie w porządku! – drze się zagłuszany przez muzykę. – Tak się nie robi!

– Przykro mi – powiada Rock. – Nie chciałem.

– Niee – mówi tata, wolno kiwając głową. – Niee. Tak nie można powiedzieć. Po prostu nie i już.

Krissi, który cały czas siedział na kanapie – trzymając w rękach keczup, na wypadek gdyby Rock Perry poprosił o sos pomidorowy – szeptem zdaje mi relację. Okazuje się, że Rock Perry porównał Dropping bombs do Another Day in Paradise Phila Collinsa, no i tata wpadł w furię. Co mnie akurat dziwi, bo tata nawet lubi Phila Collinsa.

– Ale on nie jest Bobem – mówi tata przez zaciśnięte usta, w których zaczyna pojawiać się piana. – Ja mówię o rewolucji, a nie o jakimś pieprzonym popowym albumie. No jackets required 1. W dupie mam marynarki. Ja nie mam żadnej marynarki. Nie wymagam od ciebie, żebyś nie żądał od innych włożenia marynarki.

– Przepraszam. Chciałem tylko powiedzieć, że właściwie to lubię Phila Collinsa… – mówi żałośnie Rock. Ale tata już wyjmuje mu z rąk talerz makaronu i popycha go w kierunku drzwi.

– No to idź stąd, skurwielu – mówi. – No już, ty gnoju. Wypierdalaj stąd.

Rock staje niepewnie w progu, zastanawiając się, czy tata żartuje, czy może jednak nie.

– Spierdalaj, mówię. Wy-pier-da-laj.

Akcentuje trochę jak Chińczyk. Nie bardzo wiem dlaczego.

W przedpokoju mama podchodzi do Rocka.

– Przepraszam – mówi z wyćwiczoną miną. Rozgląda się dokoła, zastanawiając się, jak by tu załagodzić zaistniałą sytuację. Po czym bierze kiść bananów ze skrzynki z podłogi. Zawsze kupujemy mnóstwo owoców w hurtowni. Ojciec ma sfałszowaną kartę, która zapewnia sprzedawcę, że nasz tata jest właścicielem małego sklepu spożywczego w wiosce Trysull. Tata nie ma żadnego sklepiku w Trysull. – Proszę, niech pan je weźmie.

Przez chwilę Rock Perry wpatruje się w mamę wręczającą mu kiść bananów. Mama jest na pierwszym planie. W dali widać ojca, który podkręca dźwięk wieży stereo na cały regulator.

– Może jednego? – mówi Rock Perry, próbując zachować zdrowy rozsądek.

– Proszę – nalega mama, wciskając mu w dłoń całą kiść.

Rock Perry bierze banany i wychodzi, wyraźnie oszołomiony. Nie jest jeszcze w połowie drogi do bramy, gdy w drzwiach staje tata.

– Bo to jest moja muzyka! – krzyczy do Rocka.

Rock delikatnie przyspiesza kroku i szybko przechodzi na drugą stronę ulicy, wciąż trzymając w ręku banany.

– To jest moja muzyka! To jestem ja! – krzyczy dalej tata. W oknach sąsiednich domów poruszają się firanki. Pani Forsyth wyszła przed drzwi i robi tę swoją minę, która ma wyrażać dezaprobatę. – To jest, kurwa, moja muzyka! To moja dusza!

Rock Perry dociera na przystanek po drugiej stronie ulicy i chowa się za krzakiem. Siedzi tam aż do przyjazdu autobusu 512. Wiem, bo idziemy z Krissim na górę i obserwujemy go z okna naszego pokoju.

– Szkoda tych sześciu bananów – mówi Krissi. – Mógłbym je jeść z płatkami przez cały tydzień. A tak znów będą te mdłe, nijakie śniadania. Super!

– Moje, kurwa, serce! – ojciec drze się za odjeżdżającym samochodem, waląc przy tym pięścią w pierś. – Wiesz, co tu zostawiasz?! Moje, kurwa, serce!

Pół godziny później, po tym, jak Dropping bombs kończy się triumfalnym dwunastominutowym finałem – ojciec znowu wychodzi.

Idzie utopić smutki w tym samym pubie, w którym znalazł Rocka Perry’ego.

– Może chce sprawdzić, czy Rock nie zostawił tam swojego brata bliźniaka, którego też mógłby obrazić – mówi Krissi z sarkazmem.

Staruszek wraca dopiero o pierwszej w nocy. Zawsze wiemy, kiedy wraca, bo słychać, jak przywala furgonetką w drzewo przy wjeździe. Puszcza sprzęgło, a ze skrzyni biegów wydobywa się zgrzyt. Znamy dźwięk puszczanego sprzęgła w volkswagenie, słyszeliśmy go już wiele razy.

Gdy rano po przebudzeniu schodzimy na dół, na środku salonu stoi duży betonowy posąg w kształcie lisa, tyle że bez głowy.

– To dla waszej mamy z okazji rocznicy ślubu – wyjaśnia tata, siedząc na schodku przy wejściu do domu. Pali papierosa i ma na sobie mój szlafrok, który jest na niego za mały. Spod szlafroka wystają mu jądra. – Kocham waszą matkę jak cholera. – Zaciąga się i spogląda w niebo. – Pewnego dnia będziemy żyć jak królowie. Jestem bękartem Brendana Behana i ci wszyscy skurwiele będą mi się jeszcze kłaniać.

– A co z Rockiem Perrym? – pytam po dłuższej chwili, kiedy oboje kontemplujemy tę nieuniknioną przyszłość. – Spotkasz się z nim jeszcze?

– Dziecko, ja się nie zadaję ze ściemniaczami – mówi kategorycznie, zakrywając jaja szlafrokiem i robiąc kolejnego macha.

Potem dowiadujemy się – od wujka Aleda, który ma znajomości tu i tam – że Rock Perry tak naprawdę ma na imię Ian, wcale nie jest łowcą talentów z wytwórni płytowej, tylko sprzedawcą sztućców z Sheffield, i jedyny deal, jaki moglibyśmy z nim zrobić, to kupić na raty komplet osiemdziesięciu ośmiu powlekanych sztućców wartości pięćdziesięciu dziewięciu funtów.

Dlatego właśnie, leżąc obok Lupina, cichutko się onanizuję. Po części ze stresu, a trochę dlatego, że to przyjemne. Bo jestem – jak napisałam w moim pamiętniku – „beznadziejną romantyczką”. Skoro nie mogę pójść na randkę z chłopakiem – mam czternaście lat, a nigdy z żadnym się nie umówiłam – mogę chociaż umówić się z samą sobą. Na randkę do łóżka, na brandzlowanko.

Dochodzę, myśląc o Herbercie Violi z serialu Na wariackich papierach, kolesiu, który moim zdaniem ma ładną twarz. Naciągam z powrotem koszulę, całuję śpiącego Lupina i zasypiam.

Rozdział drugi

Czwartek. Budzę się i widzę, jak Lupin wpatruje się we mnie tymi swoimi niebieskimi oczami. Są ogromne na pół pokoju. Kiedy jesteśmy w dobrych układach, mówię mu, że jego oczy to dwie niebieskie planety krążące w galaktyce czaszki i że widzę, jak satelity i rakiety przepływają przez jego źrenice.

– O, tu jest jedna! O, jeszcze jedna! Widzę, jak Neil Armstrong niesie flagę! Boże, błogosław Amerykę!

Gdy go nienawidzę, mówię, że ma wytrzeszcz jak przy nadczynności tarczycy i wygląda jak wściekła żaba.

Dużo czasu spędzamy razem, bo Lupin jest dość znerwicowanym dzieckiem. Miewa złe sny i często schodzi z piętrowego łóżka, które dzieli z Krissim. Przychodzi do mnie, bo śpię teraz na tapczanie. Okoliczności, w których odziedziczyłam podwójne łoże, budzą mieszane uczucia.

– Babcia zmarła i dostajesz jej łóżko – powiedział tata w kwietniu zeszłego roku.

– Babcia nie żyje! – szlochałam. – Babcia nie żyje!

– Tak, ale masz jej łóżko – powtarzał tata cierpliwie.

W materacu jest spore wgniecenie, w którym babcia leżała, a następnie zmarła. Czasem, gdy ogarnia mnie ckliwy nastrój, myślę sobie, że leżymy w płytkim zagłębieniu, które pozostawił jej duch, jak w gnieździe śmierci.

Czytam dużo literatury dziewiętnastowiecznej. Kiedyś spytałam mamę o moją wyprawkę na zamążpójście. Roześmiała się histerycznie.

– Tam na strychu w worku na śmieci są zasłony. Możesz je sobie wziąć – powiedziała, płacząc ze śmiechu.

Wtedy jednak byłam młodsza. Teraz bym o to nie spytała. Jestem świadoma naszej „sytuacji finansowej”.

Ja i Lupin w piżamach schodzimy na dół. Jest jedenasta przed południem, dzień wolny od szkoły. Krissi już wstał i ogląda Dźwięki muzyki. Na ekranie szaleje burza, a Liesl i Rolf mają się ku sobie.

Czuję się trochę nieswojo, więc przez chwilę stoję przed telewizorem, zasłaniając obraz.

– Przesuń się, Johanna. Rusz dupę!

Cały Krissi. Chcę wam opisać Krissiego, bo to mój starszy brat i kocham go najbardziej na świecie.

Niestety, jak sądzę, on kocha mnie najmniej na świecie. Naszą relację najlepiej obrazuje kartka urodzinowa, którą kiedyś widziałam – wielki pies bernardyn trzyma łapę na pyszczku małego szczeniaka, do tego napis: „Z drogi, gówniarzu”.

Krissi to wielkie psisko. Jest piętnastolatkiem, a już ma dwa metry wzrostu. Wielkie chłopisko o wielkich, miękkich dłoniach i osobliwym blond afro, które zawsze spotyka się z komentarzem podczas spotkań rodzinnych.

– O, jest nasz mały Michael Jackson! – mówi cioteczka Lauren, gdy w pokoju pojawia się zgarbiony Krissi, który chce przez to sprawiać wrażenie mniejszego.

Ani osobowość Krissiego, ani jego cechy nie pasują do dwumetrowego chłopca. Ma bladą karnację, jasnoniebieskie oczy i jasne włosy; po matce odziedziczył niemal zupełny brak pigmentu. Ma delikatne usta i nos – jak ikona niemego kina Clara Bow. Kiedyś próbowałam zagadać w tej sprawie do Krissiego, ale skutek był opłakany.

– Wiesz, to zabawne, bo masz dużą głowę i twarz dorosłej osoby, ale jednocześnie zalotny nosek i usta – zagadałam, bo myślałam, że na takie tematy możemy sobie porozmawiać.

Okazało się jednak, że na takie tematy nie można z nim rozmawiać.

– Spadaj, tłuściochu – odpowiedział tylko i wyszedł z pokoju.

To, że nie wiem, na jakie tematy mogłabym rozmawiać z Krissim, jest jedną z przyczyn, dla których Krissi nie cierpi mnie najbardziej na świecie. Zawsze powiem coś nie tak. Tak naprawdę Krissi po prostu nie znosi ludzi. I tyle. W szkole nie ma przyjaciół – jego miękkie dłonie, dziwaczna fryzura i niewiarygodny wzrost, a przy tym niechęć do sportu sprawiają, że David Phelps i Robbie Knowsley często zastawiają na niego sidła koło śmietników i przezywają go ciotą.

– Ale przecież nie jesteś ciotą! – zareagowałam z oburzeniem, gdy Krissi mi o tym powiedział. Spojrzał na mnie dziwnie. On zawsze na mnie jakoś dziwnie patrzy.

Teraz też dziwnie patrzy i rzuca we mnie lalką. Dostaję w twarz, i to dosyć mocno. Jak na chłopca, który nie cierpi wszelkich sportów, bo woli czytać na przykład George’a Orwella, ma całkiem silną rękę. Łapię się za twarz, po czym padam na podłogę i udaję martwą.

Kiedy byłam młodsza – miałam jakieś dziesięć, jedenaście lat – często udawałam nieżywą. Teraz robię to rzadziej. Po pierwsze, dlatego że dorastam, a po drugie, dlatego że coraz mniej osób daje się na to nabrać.

Ostatnim razem nawet się udało. Leżałam przy schodach, udając, że spadłam i skręciłam sobie kark. Mama mnie znalazła i wpadła w szał.

– Pat! – wrzasnęła. W jej głosie słychać było przerażenie. Jej strach mnie uspokoił i uszczęśliwił.

Nie zmieniła tego nawet reakcja mojego ojca, który powiedział:

– Ona się uśmiecha, Angie. Trupy się nie uśmiechają. Się, kurwa, w życiu naoglądałem. Trupy wyglądają straszliwie. Widziałem umarlaków, którzy wyglądali tak, że się można było posrać w gacie.

Podobało mi się, jak tak stali oboje i o mnie rozmawiali. Dawało mi to poczucie bezpieczeństwa. Sprawdzałam tylko, czy mnie kochają.

Gdy dziś mama znajduje mnie leżącą na podłodze i udającą trupa, nie wygląda na zmartwioną.

– Johanna, nie podnoś mi ciśnienia i wstawaj w tej chwili! – Otwieram w tym czasie jedno oko. – Nie wydurniaj się i zrób Lupinowi śniadanie – mówi i wychodzi do płaczących bliźniąt.

Ociągając się, wstaję z podłogi. Lupin jeszcze reaguje strachem, kiedy udaję umarlaka. Siedzi na sofie z szeroko otwartymi oczami.

– Jojo czuje się już lepiej – mówię, dziarsko krocząc w jego stronę, żeby go przytulić. Sadzam go na kolanach, a on przywiera do mnie, wciąż lekko przerażony. Trzyma mnie w mocnym uścisku. Im bardziej dzieci się boją, tym mocniej się przytulają.

Po tych pokrzepiających uściskach idę do kuchni, wyjmuję ogromne pudło płatków ryżowych, czterolitrowy karton mleka, cukier, trzy talerze, trzy łyżki i zanoszę to wszystko do dużego pokoju, karton z mlekiem taszcząc pod pachą.

Talerze układam w rządku na podłodze, napełniam je płatkami i mlekiem. Za mną na ekranie telewizora Maria wyciera ręcznikiem seksownie mokrą Liesl.

– Pora karmienia! – krzyczę radośnie.

– Zasłaniasz mi – mówi Krissi, nerwowo machając ręką, żebym się przesunęła.

Lupin skrupulatnie, łyżeczka po łyżeczce słodzi swoje płatki. Gdy talerz jest już pełen cukru, Lupin przewraca się na boki i udaje, że nie żyje.

– Umarłem!

– Nie wydurniaj się i jedz śniadanie! – mówię szybko.

Po dwudziestu minutach oglądania Dźwięków muzyki zaczynam się nudzić. Kiedy Maria wychodzi już za mąż za Kapitana, wszystko zaczyna się trochę rozwlekać. Na kilku poziomach jednak mogłabym się z tą historią identyfikować. Jako osoba pochodząca z równie licznej rodziny doceniam na przykład, że fabuła bardziej koncentruje się na Marii, która wkłada wszystkim dzieciom buty i wyrusza z wycieczką w góry, a nie na nieuchronnie zbliżającym się nazistowskim anszlusie.

Idę więc do kuchni i zabieram się do obiadu. W dzisiejszym jadłospisie zapiekanka z mięsem mielonym. Będą potrzebne ziemniaki. Cały gar ziemniaków. Jemy ich bardzo dużo. Można by rzec, że jesteśmy ziemniakarianami.

Staruszek siedzi skacowany na schodkach przed domem w moim różowym szlafroku, spod którego wystają mu jaja. Oczywiście, że jest skacowany. Zeszłej nocy spił się do tego stopnia, że ukradł betonowego lisa.

Skończył palić papierosa i wlazł do domu – jaja i fiut wciąż zwisają mu spod podomki.

– Pat mit kawa – mówi, przyrządzając lepką neskę.

Czasami mówi po niemiecku. W latach sześćdziesiątych był z zespołem na tournée po Niemczech. Opowieści o tamtych wyprawach zawsze kończyły się zdaniem: „…i wtedy poznaliśmy pewne, ekhm, miłe panie, które okazały się bardzo sympatyczne”, na co moja matka rzucała mu to dziwne spojrzenie, które po części wyrażało dezaprobatę, a częściowo – co zrozumiałam już później – podniecenie.

– Angie! – drze się. – Gdzie są moje spodnie?!

– Nie ma! – krzyczy matka z łazienki.

– Muszą gdzieś być!

Matka nie odpowiada. Sam musi sobie poradzić z tym problemem.

Dalej obieram kartofle. Uwielbiam tę obieraczkę. Tak dobrze leży w dłoni. Razem obrałyśmy chyba z tonę kartofli. Tworzymy zgrany duet. To mój Ekskalibur.

– Dziś jest wielki dzień. Muszę mieć spodnie – rzecze staruszek, sącząc kawę. – Mam kolejne przesłuchanie do roli Pata Morrigana, nędznego kaleki. To będzie moja największa rola. – Odkłada kubek z kawą i chodząc po kuchni, ćwiczy utykanie. – No i co myślisz? – pyta.

– Kulejesz wspaniale, tato – przyznaję szczerze.

Próbuje kuśtykać inaczej, ciągnąc stopę za sobą.

– Tak robię Ryszarda III. – Pokazuje i dalej ćwiczy utykanie.

– Twoje spodnie są chyba w praniu – mówię.

– Myślisz, że powinienem dodać jakieś efekty dźwiękowe? – pyta. – Pojęczeć albo postękać trochę? – Mój ojciec uwielbiał tę teatralność badań lekarskich. Zwykła wizyta kontrolna przed komisją lekarską była dla niego czystą przyjemnością. – Zastanawiałem się, czy nie dodać trochę bólu w krzyżu. Gdybym miał tak kuleć od dwudziestu lat, już dawno miałbym garba. Może chociaż taki lekki przykurcz, co?

Ktoś dzwoni do drzwi.

– To pewnie położna! – woła mama z góry.

Trzy tygodnie temu mama wydała na świat Niespodziewane Bliźniaki. Przez całą jesień narzekała, że tyje, zwiększyła więc swój i tak już szaleńczy dzienny reżim biegania – najpierw z ośmiu do jedenastu, a potem do szesnastu kilometrów. W strugach deszczu przemierzała ulice naszego osiedla – biały duch, blady jak Krissi, z dziwacznie wydętym brzuchem, który za nic nie chciał się zmniejszyć bez względu na to, jak szybko biegła.

Po czym w czasie świąt Bożego Narodzenia zorientowała się, że to ciąża. „Święty Mikołaj jest kurewsko szczodry w swym poczuciu humoru” – powiedziała, wróciwszy w Wigilię z kursu naturalnego planowania rodziny. Resztę wieczoru spędziła, leżąc na kanapie i wpatrując się w sufit. Wzdychała tak rozpaczliwie i ciężko, że aż lameta ruszała się na choince.

Teraz cierpi na depresję poporodową – tyle że jeszcze nie jesteśmy tego świadomi. Tata obwinia o nastroje mamy jej dalekich hebrydzkich przodków. „Ty masz to zapisane w tym swoim maskonurskim DNA. Bez urazy, ale oni wszyscy mają skłonności samobójcze”. To oczywiście przyprawia mamę o jeszcze większe huśtawki nastrojów.

W każdym razie dwa dni temu, kiedy okazało się, że skończył nam się ser, płakała przez godzinę, a łzy kapały wprost na jednego z bliźniaków.

– Nie tak się nawilża dziecięcą główkę! – próbował ją rozweselić tata.

Gdy nie przestawała płakać, poszedł do sklepu i kupił jej bombonierkę, na której napisał „Kocham Cię” w miejscu na dedykację, a ona, chlipiąc i oglądając Dynastię, zjadła wszystkie czekoladki.

Zanim przyszły na świat bliźnięta, mama była bardzo pogodną osobą – gotowała wielkie gary zupy, grała z nami w Monopol, a po trzech drinkach upinała sobie włosy w dwa baranie rogi i udawała księżniczkę Leię z Gwiezdnych wojen („Pat, zrób mi jeszcze drinka. Jesteś moją jedyną nadzieją”).

Jednak odkąd urodziła bliźnięta, ma usta zaciśnięte w wąską linię, nieuczesane włosy i wypowiada jedynie słowa pełne sarkazmu albo zdanie: „Jestem taka zmęczona”. I właśnie dlatego bliźniaki nie mają jeszcze imion. Dlatego Lupin tak często płacze i dlatego ja spędzam tyle czasu na obieraniu ziemniaków, zamiast czytać dziewiętnastowieczne powieści albo się masturbować. Na chwilę obecną nie mamy matki. Zostało nam tylko miejsce po kimś, kto kiedyś nią był.

– Jestem zbyt zmęczona, żeby zawracać sobie głowę imionami – odpowiada za każdym razem, gdy pytamy ją, jak nazwie bliźnięta. – Urodziłam je. Czy to za mało?

Tymczasem Krissi, Lupin i ja mówimy o nich David i Mavid.

– Dobra, czas się ogarnąć – mówi tata i idzie włożyć swój szlafrok, omijając przy tym drzwi wejściowe. – Nie będę nikomu za darmo jaj pokazywał.

Jeden z bliźniaków – Mavid – zapłakał w podwójnej gondoli w przedpokoju. Wyjęłam go, kiedy szłam otworzyć drzwi.

W progu stała pielęgniarka środowiskowa. Tym razem przyszła jakaś nowa. Mavid nie przestawał płakać, zaczęłam więc nim lekko potrząsać.

– Mamy tu małe zamieszanie – powiedziałam z uśmiechem.

– Dzień dobry – odpowiedziała.

– Zechce pani wejść do salonu? – spytałam, świadoma swoich manier. Pokażę jej, że u nas dzieci mają dobrą opiekę, zapewnianą przez całą rodzinę, choć ich matka funkcjonuje chwilowo jako duch.

Wchodzimy do dużego pokoju, a Lupin i Krissi swoimi błękitnymi oczami patrzą na intruza z nieskrywaną niechęcią. Krissi chwyta za pilota i ostentacyjnie wciska pauzę, przerywając Von Trappom kawałek Edelweiss na słowach Bloom and grow.

Po krótkiej chwili, wymownie wzdychając, Krissi i Lupin przesuwają się łaskawie na kanapie, robiąc miejsce położnej, która siada, gładzi spódnicę i kładzie ręce na kolanach.

– I jak się miewa mamusia? – pyta.

– Fizycznie całkiem dobrze – odpowiadam. Bo mamie fizycznie naprawdę nic nie dolega. No może z wyjątkiem ciśnienia. Ale to moja wina, bo udawałam martwą. Dlatego o tym nie wspominam.

– Dzieci dobrze sypiają?

– Tak. Budzą się kilka razy w nocy, ale wiadomo, taka już niewymowna natura niemowląt! – mówię. Kobieta będzie pod wrażeniem tego, jak sprawdzam się w roli starszej siostry. Nie mówiąc już o mojej elokwencji.

– A mamusia dobrze sypia?

– Raczej tak. Dzieci się budzą, to i mama wstaje, ale potem znów można się położyć.

– A jak tam… szwy?

To pytanie trochę mnie zaskoczyło. Wiedziałam, że po porodzie matka był szyta i ma czterdzieści dwa szwy. Widziałam, że codziennie przemywa je ciepłą wodą z solą – bo kazała mi przynieść ciepłą wodę z solą – ale więcej informacji o swojej pochwie mi nie przekazywała. Z książki Duchowe położnictwo wiem, że kobiety w okresie połogu niechętnie mówiły o szczegółach okołoporodowych dziewicom ze swego plemienia, więc nie martwiło mnie zbytnio milczenie mojej mamy. Miałam jednak co nieco informacji i zamierzałam się nimi podzielić.

– Są przemywane codziennie wodą z solą! – odrzekłam tym samym radosnym tonem.

– A czy szwy bolą, krwawią albo ropieją? – dopytywała pielęgniarka. Wpatrywałam się w nią milcząco. – Może mamusia wolałaby nie rozmawiać o tym przy dzieciach? – odezwała się w końcu. Obie spojrzałyśmy na moje rodzeństwo porozsadzane na sofie, każde miało teraz oczy wielkie jak spodki. – Dzieci, mogłybyście zostawić nas same na chwilę. Chciałybyśmy zamienić kilka słów na osobności.

W tym momencie ogarnęło mnie przerażenie.

– O mój Boże. Ale odjazd! – powiedział Krissi. – Tego jeszcze nie było!

– To nie jest moje dziecko! – wydusiłam histerycznym głosem. Czy ona myślała, że urodziłam pięcioro dzieci? Bardzo, kurwa, śmieszne. – To nie są moje dzieci. – Spojrzałam na maleńką, czerwoną buźkę Mavida. Jego paluszki kurczowo trzymały się niestosownie różowego kocyka, w który był owinięty.

– Pani nie nazywa się Angie Morrigan? – spytała pielęgniarka, w panice spoglądając w dokumenty.

– Nie. Nazywam się Johanna Morrigan i jestem jej czternastoletnią córką – powiedziałam z największą powagą, na jaką mogłam się zdobyć.

Mama wreszcie pojawia się w drzwiach, krocząc nieco ostrożnie z powodu szwów, które ma w swojej waginie. Tych, których nie ma w mojej.

– Przepraszam, pani Morrigan, ale zaszło małe nieporozumienie – mówi spanikowana pielęgniarka, wstając z kanapy.

Moi bracia wyparzyli z pokoju jak wystrzeleni z procy. Oddałam mamie Mavida.

– Nie zadbałam należycie o mojego małego braciszka – powiedziałam ostentacyjnie i pognałam za nimi.

Weszliśmy do ogrodu, przeszliśmy przez dziurę w płocie i pobiegliśmy na pole.

Krissi całą drogę krzyczał: „Aaaaaaaaaaaaaaa!”. Kiedy usiedliśmy w kole, ukryci w wysokiej trawie, wreszcie dokończył:

– …aaaaaaaaaaaaaaa, jesteś naszą mamą!

Obaj wyli ze śmiechu, aż Lupin się popłakał. Leżałam twarzą do ziemi, jęcząc z frustracji.

To dlatego, że jestem gruba. Kiedy jesteś otyłą nastolatką, ludzie mają trudności z określeniem twojego wieku. Ledwo osiągniesz rozmiar biustonosza 85 DD, a wszyscy myślą, że jesteś aktywna seksualnie i regularnie odbywasz stosunki w celach prokreacyjnych z samcami alfa na jakimś zadupiu. Marzenia. Ja się nawet jeszcze nie całowałam. A myślę, że byłabym w tym całkiem dobra. Kiedy zacznę się całować, cały świat będzie o tym wiedział. Moje pocałunki zmienią wszystko. Będę Beatlesem całowania.

Tymczasem, pozbawiona tej przyjemności, zostałam uznana za dziewicę matkę pięciorga dzieci. Tak naprawdę jestem więc cztery razy lepsza od Matki Boskiej. Oto ja i moje dokazujące Jezuski drące ze mnie łacha.

– Mamo, mogę trochę tego pysznego mleczka? – mówi Lupin, udając, że chce, bym karmiła go piersią. Och, nigdy by się to nie stało, gdybym była chuda jak Meg. Moja kuzynka Meg już pięć razy miała palcówkę. Powiedziała mi to w autobusie do Brewood. Nie do końca wiem, co to takiego palcówka. Obawiam się, że może mieć coś wspólnego z tyłkiem. Meg nosi ogrodniczki. Jak w ogóle ktoś mógł się tam dostać? – Mamo, mogę wrócić do twojego brzucha?! – krzyczy Lupin, wciskając głowę w moje krocze, a wszystkich dopada histeryczny śmiech. Tak żenujące, że aż zapomniałam, jak się klnie.

– A… chromolę was wszystkich! – krzyczę, a oni śmieją się jeszcze głośniej.

Słychać, jak ktoś nas woła. To mama. Nasza prawdziwa mama. Ta, która naprawdę urodziła pięcioro dzieci.

– Możecie poszukać spodni taty?! – drze się z okna łazienki.

Godzinę później jadę przez centrum Wolverhampton z tatą, który ma już na sobie spodnie. Znaleźliśmy je pod schodami. Pies na nich leżał.

W latach dziewięćdziesiątych Wolverhampton wygląda, jakby przytrafiło mu się coś złego.

– Bo naprawdę przytrafiło mu się coś złego – wyjaśnia tata, gdy akurat jedziemy Cleveland Street. – Margaret Thatcher. – Mój ojciec żywi bardzo osobistą i głęboką nienawiść do pani Thatcher. Domyślam się, że gdy byli jeszcze podlotkami, w dalekiej przeszłości, musiała pokonać mojego ojca w bójce, z której ledwo zdołał uciec. I kiedy dojdzie do następnego spotkania, będą walczyć na śmierć i życie. Coś jak Gandalf i Balrog. – Chętnie bym ją, kurwa, zabił, tę Thatcher – mówił, oglądając strajk górników w wiadomościach. – Pozbawiła jaj wszystko, co kocham w tym kraju. I byłby to czyn w obronie własnej. Bo Margaret Thatcher weszła do waszego domu i pozbawiła was chleba, żeby, kurwa, postawić na swoim. Zabrała wasz pieprzony chleb. – I jeśli akurat jedliśmy chleb, zabierał nam go z rąk, żeby zobrazować to, o czym mówi. – Thatcher – mówił, jego oczy płonęły, a my płakaliśmy. – Pierdolona Thatcher. Jeśli któreś z was stanie kiedyś w drzwiach mojego domu i powie, że głosowało na torysów, to dostaniecie ode mnie takiego kopa w dupę, że się nie pozbieracie. U nas głosuje się na laburzystów!

W centrum miasta zawsze jest cicho i spokojnie, jakby połowa tych, co mają tu być, już dawno odeszła. Motyli krzew wyrasta z górnych okien wiktoriańskich domów. W kanale wala się pełno starych pralek. Cała masa fabryk została zamknięta: huty żelaza, stali, wszystkie zakłady ślusarskie, z wyjątkiem producenta zamków Chubb. Splajtowały firmy produkujące rowery: Percy Stallard, Marston Sunbeam, Star, Wulfruna i Rudge. Zamknięto zakłady biżuterii ze stali tytanowej i wyrobów lakowanych. Nie ma już handlarzy węglem. Po sieci trolejbusów – niegdyś największej na świecie – została tylko seria onirycznych arterii na starych mapach.

Dorastając w czasach zimnej wojny i w ciągłym zagrożeniu nuklearną apokalipsą, zawsze myślałam, że katastrofa jądrowa już dawno nawiedziła to miejsce.

Wolverhampton przypomina ruiny Charnu z Siostrzeńca czarodzieja C.S. Lewisa. Miasto dotknięte traumą, o której teraz nikt nie wspomina. Miasto, które umarło na ich oczach. Teraz łączy ich poczucie nieuzasadnionej winy. Tym właśnie cuchną umierające miasta przemysłowe – winą i strachem. Starsi milcząco przepraszają swoje dzieci.

Wjeżdżając do centrum, tata rozpoczyna ten sam oklepany monolog:

– Kiedy byłem dzieckiem, o tej porze dnia słychać było tylko stukot butów mężczyzn idących do fabryki. Autobusy były przepełnione, na ulicach wrzało. Ludzie przyjeżdżali tu za pracą i ją dostawali, jeszcze tego samego dnia. A popatrz teraz.

Rozglądam się dokoła. Rzeczywiście nie słychać stukotu męskich butów. Młodych mężczyzn można spotkać jedynie przed biurem pośrednictwa pracy przy stadionie Molineux. Z daleka widać długą kolejkę cierpliwie czekających panów – wszyscy w obcisłych niebieskich dżinsach, z długimi nogami, włosami różnej długości, palą skręty.

Stoimy na światłach, tata opuszcza okno i krzyczy do jednego z facetów w kolejce, który wygląda na jakieś czterdzieści lat i ma na sobie wypłowiałą koszulkę z napisem „Simply Red”.

– Macks! Wszystko w porządku, chłopie?!

– Szukam jakiejś roboty, Pat – odpowiada Macks spokojnie. Przed nim jakieś dwadzieścia chłopa.

– Widzimy się w pubie – mówi tata i rusza dalej.

– Jasne. Zostaw jakąś laskę dla mnie.

Jesteśmy w ścisłym centrum – Queen’s Square, miejsce spotkań młodzieży z Wolverhampton. To nasz Lewy Brzeg, nasze Haight-Ashbury, nasze Soho. Po prawej – pięciu skate’ów. Po lewej troje gotów siedzących wokół posągu Man On ’is ’Oss – mężczyzny na koniu. To jedyny charakterystyczny obiekt w Wolverhampton, nasz odpowiednik Statuy Wolności.

Tata opuszcza okno.

– Głowa do góry! Nie będzie tak źle! – krzyczy do gotów, jadąc czterdzieści mil na godzinę w strefie zamieszkania.

– Dobra, Pat – odpowiada najmniejsza. – Sprzęgło ci skrzypi jak cholera.

Tata śmieje się i jedzie dalej. Mnie zaś ogarnia zdumienie.

– Znasz ją? – pytam. Myślałam, że goci nie znają nikogo na tej płaszczyźnie egzystencjalnej. Goci nie zaliczają się do kategorii ludzi, którzy mają na przykład sąsiadów.

– To twoja kuzynka Ali – mówi tata, zamykając okno i jednocześnie kierując.

– Serio? – pytam i wyciągam szyję, żeby przyjrzeć się małej gotce znikającej we wstecznym lusterku. Nie poznałam jej.

– Taaa. Została gotem w zeszłym roku. Coś ci powiem, dziecko. Wkrótce nie będziesz już miała żadnych powalonych kuzynów w tym mieście.

Jedziemy dalej. Chociaż mój ojciec ma dziewięcioro rodzeństwa i dwadzieścioro siedmioro bratanków i siostrzenic różnego pokroju, rodzaju i intelektu (kuzyn Adam słynie z tego, że kiedyś podczas przyjęcia połknął żarówkę), nie wiedziałam, że mamy kuzynkę, która poszła w kontrkulturę. Nie widujemy zbyt często wuja Aleda, bo mieszka w Gosnell i okantował kiedyś mojego ojca, sprzedając mu używane akwarium.

To nieoczekiwanie egzotyczne doznanie – mieć kuzynkę gotkę. Wszystkie kuzynki, które do tej pory spotkałam, nosiły różowe ogrodniczki i były fankami Ricka Astleya.

Dzisiaj nasz tatuś ma, jak już wspomniał, kolejne przesłuchanie do swojej największej roli: Pata Morrigana, nędznego kaleki. Prawdę mówiąc, tata rzeczywiście jest niepełnosprawny – zdarzają się tygodnie, kiedy nie potrafi wstać z łóżka – ale, jak powiada, nie można być za bardzo niepełnosprawnym. Ludzie różnie postrzegają niepełnosprawność. Chodzi o to, by zaprezentować kalectwo tak, żeby nie znalazł się jakiś szczególnie czepialski inwigilator, który zleci dalsze badania, zawieszając nasz zasiłek na sześć miesięcy i skazując w ten sposób piątkę dzieciaków i ich dwoje rodziców na przytułek.

– Jestem tu po to, żeby wyeliminować wątpliwości – mówi, parkując naszego vana na krawężniku przy ośrodku pomocy społecznej. Dzisiaj przejdzie przez komisję, która oceni, czy przez następne dwanaście miesięcy może zatrzymać znaczek osoby niepełnosprawnej. Znaczek – jasnopomarańczowy, z ludzikiem na wózku inwalidzkim – pozwala mu parkować prawie wszędzie. Żółte linie, chodniki, prywatne miejsca parkingowe z nazwiskami osób, które je opłaciły. Jakby należał do rodziny królewskiej, był gwiazdą albo superbohaterem. Inwalidztwo taty jest w naszych oczach wyraźną zaletą i niewątpliwie powodem do dumy.

Idzie przez plac, kulejąc powoli.

– Nigdy nie wiadomo, czy cię nie obserwują – mówi, pokazując głową w kierunku okien na piętrze. – Czy nie trzymają cię na celowniku jak w Dniu szakala. Muszę kuśtykać aż do jedenastej.

Do ośrodka chodzi się po prośbie wszelkiego rodzaju: o odroczenie czynszu, o zasiłek, o rozwiązanie różnorakich problemów lokalnej biedoty. Ktokolwiek udaje się do tego budynku, próbuje coś wyciągnąć od jego pracowników.

W rezultacie panuje tam atmosfera jak w średniowiecznym zamku podczas wyjątkowo ospałego, pasywno-agresywnego oblężenia. Zamiast wylewać wrzący olej na zbliżających się mieszczan, wręcza się im do wypełnienia stertę formularzy w niezrozumiałym języku albo odsyła do innej instytucji. Obiecują przesłać odpowiedź pocztą w ciągu czternastu dni, łagodnie przeciągając sprawę w nieskończoność. Często przypomina mi się rada Grahama Greene’a z Podróży z moją ciotką, gdzie ciotka Agatha poucza, żeby na każde wezwanie do zapłaty odpowiadać pismem zaczynającym się od słów: „W związku z wysłanym przeze mnie do państwa listem z dnia siedemnastego lipca…”. Oczywiście żadnego listu z datą siedemnastego lipca nie było. Takie pismo jednak powoduje poważny, niemal nieskończony zamęt w obozie wroga.

Tata wita każdego, kogo tu spotyka, z radosną, niemal estradową poufałością: „Siemasz, Barb. Czołem, Roy. Nieźle, Pamela!”, którą, jak teraz na to patrzę, ewidentnie zapożyczył od Joeya Boswella z Bread.

Tak czy owak, jego podejście różni się zupełnie od podejścia prawie każdego innego petenta w tym budynku. Tamci reprezentują służalczość, załamanie, wściekłość, nawet groźby w stylu „jestem u kresu wytrzymałości i jeśli nie dacie mi tej dopłaty do mieszkania, zostawię tu swoje dzieci i pójdę zarabiać pod latarnią”. Od czasu do czasu pojawia się jakiś pojedynczy emeryt albo ktoś z domu opieki, cichutko płaczący na krześle.

Tymczasem mój ojciec zachowuje spokój w stylu zen. Otacza go lordowska aura. Uśmiecha się do wszystkich i kroczy niczym król.

– Ci ludzie za biurkiem zostaliby bez pracy, gdyby takich ludzi jak ja zabrakło – mówi. – W pewnym sensie to ja jestem ich pracodawcą.

Ponieważ czytam teraz o związkach przyczynowo-skutkowych – dotarłam do działu „Filozofia” w naszej bibliotece – ucinamy sobie krótką pogawędkę o porządku chronologicznym tej logiki.

– Biedni zawsze będą po naszej stronie, Johanna – wyjaśnia beztroskim głosem tata. – Zanim Nye Bevan doszedł do władzy, moja matka wychowała dziewięcioro dzieci z datków wyżebranych pod kościołem. Mieszkańcy wioski, przygnębieni widokiem żebrzącej o chleb, zagłosowali na państwo opiekuńcze, jak tylko druga wojna światowa dobiegła końca. Poleganie na przypadkowych aktach miłosierdzia jest poniżające dla społeczeństwa, córeczko. Wyobraź sobie, że mielibyśmy chodzić i pukać do drzwi pani Forsyth co tydzień i prosić ją o… szynkę.

Pani Forsyth, nasza jędzowata sąsiadka z naprzeciwka – służbistka w pantoflach, z trwałą ondulacją na głowie. Pierwsza na naszej ulicy nabyła dom w ramach programu wykupu mieszkania spółdzielczego i od razu wyasfaltowała cały ogród przed domem. A szkoda, rósł w nim najlepszy do szabrowania krzak malin na osiedlu.

Ojciec ma absolutną rację. Pani Forsyth byłaby bardzo zła, gdybyśmy nieustannie zjawiali się u jej progu, prosząc o ciastka i papier toaletowy.

– Koniec końców, moje dziecko, chodzi o to, że nikt nie chce w drodze do sklepu potykać się o płaczące, kurwa, jednookie sieroty. Bo to wkurzająco działa na społeczeństwo. Cierpiąca biedota zawsze była i będzie. Państwo opiekuńcze zapłaciło, żeby się pozbyć tego problemu. Żeby już nigdy więcej dzieci nie zamarzały w drzwiach sklepu. Żeby było weselej. Czytałaś Dickensa, prawda?

– Widziałam Opowieść wigilijną Myszki Miki – odpowiadam z powątpiewaniem.

– Aha. No dobrze. Widzisz, ustalono, że należy oddać biednym największego indora ze sklepu rzeźnika. Tak postępują porządni ludzie. I ja właśnie zamierzam upomnieć się o mojego indora.

Kiedy tata poddawany jest badaniu w gabinecie lekarza orzecznika, ja siedzę w poczekalni, przyglądając się każdemu po kolei i zastanawiając się: a) do jakiej sławnej osoby jest podobny, b) z którym z nich na tej podstawie chciałabym uprawiać seks. Dla mnie sprawa utraty dziewictwa jest o wiele bardziej nagląca niż podupadający przemysł w Wolverhampton. Sprawa jest już niezwykle pilna i w zasadzie ma wpływ na całą naszą rodzinę. Ubzdurałam sobie, że powinnam odbyć pierwszy stosunek jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności – czekanie aż do szesnastki, kiedy będzie to legalne, wydaje się… nieuczciwe. W wieku szesnastu lat każdy może uprawiać seks. Spróbuj to zrobić, jak masz czternaście lat, gdy włóczysz się tylko ze swoimi braćmi i nosisz staniki po mamie. Nawet Anneka Rice by się na to nie zdobyła.

Przeprowadzam swój sekstest na pozostałych ludziach w poczekalni. Jest jeden gość w puchowej kamizelce, który wygląda jak Mark Curry z Treasure Houses – odpada. Facet z frędzlami na butach wyglądem przypominający Mike’a Reada z radiowej Jedynki – nie. Gość z wystającymi z nosa włosami, który wygląda jak karykatura Spike’a Milligana – nie wchodzi w grę.

Doliczam się pięciu facetów, którzy wyglądają jak Freddie Mercury. W Wolverhampton w latach dziewięćdziesiątych wąsy i skórzana kurtka wciąż są jeszcze deklaracją heteryckości. Nie przespałabym się z żadnym z nich. Chociaż, szczerze mówiąc, może bym to zrobiła, gdyby mnie o to poprosili. Ale to mało prawdopodobne.

Dziś jak zawsze pójdę do łóżka, nadal będąc grubą dziewicą, która pisze dziennik w formie wymyślonych listów do seksownego Gilberta Blythe’a z Ani z Zielonego Wzgórza.

Wciąż myślę o Gilbercie, gdy później tego samego dnia wyprowadzam psa na spacer. Bianka jest znerwicowanym wilczurem, który w przeciwieństwie do naszego poprzedniego psa nie daje się ubierać w dziecięce łaszki. Nie pozwala też przywiązywać do swego grzbietu maskotek, które miałyby pełnić funkcję małych, wypchanych dżokejów – ale i tak ją kocham.

– Trzymamy sztamę, prawda? – pytam Biankę, przemierzając Marten Road. W wielu dziewiętnastowiecznych powieściach, które czytałam, młode kobiety przygarniały dzikie zwierzęta – takie jak wilk, lis albo pustułka – z którymi łączyła je paranormalna, parapsychologiczna więź.

Gdy więc przechodzę przez ulicę, komunikuję się z Bianką tak jak zawsze – wyłącznie za sprawą umysłu.

– Nie mogę się doczekać dnia, kiedy wreszcie zamieszkamy w Londynie – mówię do Bianki, która trzęsie się, stojąc w rynsztoku i załatwiając swoje potrzeby. Odwracam głowę, żeby zapewnić jej trochę prywatności. Wydaje się dość zamkniętym w sobie psem. – Gdy już będziemy w Londynie, wtedy zacznę być sobą – dodaję.

Sama do końca nie wiem, co to dokładnie oznacza. Jeszcze nie nazwano tego, kim chciałabym być. To, do czego dążę, jeszcze nie istnieje. Jeszcze tego nie wynaleziono.

Po części oczywiście wiem, jaka chcę być. Po pierwsze, chcę przenieść się do Londynu i być pociągająca. Wyobrażam sobie Londyn jako wielki pokój, do którego wchodzę, a całe miasto krzyczy: „Kurczę! O w mordę! Niezła sztuka!” – jak Sid James w filmach z cyklu Do dzieła. Tego chcę. Żeby każdy: mężczyzna, kobieta czy Minotaur – czytam dużo mitologii greckiej i jestem otwarta na wszystko i wszystkich – zapragnął uprawiać ze mną seks absolutny, totalny, na wszelkie możliwe sposoby. Drogą płciową. To jest moja najpilniejsza misja. Moje hormony buzują jak płonące zoo. Mandryl z głową w płomieniach otwiera klatki pozostałych zwierząt i krzyczy: „O mój Boże – na zewnątrz! Out! Out!”. Jestem w samym centrum seksualnego stanu wyjątkowego. Od onanizowania się ręce mi już więdną.

Z drugiej strony jednak, pomijając kwestię moich narządów płciowych, chcę też być… szlachetna. Głęboko szlachetna. Pragnę oddać się jakiejś sprawie. Chcę być częścią czegoś. Chcę gwałtownie wkroczyć do akcji jako jednoosobowa armia. Arm-ja. Kiedy już wreszcie znajdę coś, w co chciałabym wierzyć, uwierzę w to, jak nikt nigdy dotąd w nic nie wierzył. Będę w to wierzyć żarliwie.

Ale nie chodzi mi o szlachetność i oddanie, jakie cechowały większość kobiet w przeszłości – co zawsze łączyło się albo ze spłonięciem na stosie, umieraniem ze smutku, albo z byciem zamurowaną żywcem w wieży przez jakiegoś hrabiego. Nie chcę poświęcić życia za coś. Nie chcę za coś umierać. Nie chcę nawet wspinać się po żadnym wzgórzu w deszczu, w spódnicy, która lepi mi się do ud. Chcę za to żyć dla jakiejś sprawy – tak jak to robią mężczyźni. Chcę się dobrze bawić. Chcę bawić się tak dobrze jak tylko się da. Chcę chodzić na imprezy, jakby był już 1999 rok. Pragnę entuzjastycznych poszukiwań. Chcę oddać się radości. Zmienić świat na lepsze, choć odrobinę.

Kiedy już wejdę do tego londyńskiego pokoju i wszyscy wykrzyczą te swoje „O kurczę! Niech mnie!”, chcę, żeby potem zerwał się huragan braw – taki, jaki witał Oscara Wilde’a, gdy wchodził do restauracji w dniu premiery swojej kolejnej śmiałej sztuki. Oczyma wyobraźni widzę, jak wszyscy ludzie, których podziwiam – Douglas Adams, Dorothy Parker, French & Saunders i Tony Benn – podchodzą do mnie i mruczą: „Kochana, jak ty to robisz?”.

Na razie sama nie wiem, jak to robię. Nie mam pojęcia, gdzie ulokować to niepokojące, dręczące uczucie. Ale jeśli wymagałoby to ode mnie opowiadania anegdot, które sprawią, że krąg palących papierosy hedonistów będzie pękać ze śmiechu, to jestem na to gotowa. Już widzę, jak Stephen Fry i Hugh Laurie, ocierając łzy, mówią: „Ty naprawdę jesteś niezła. Mają tam więcej takich jak ty w Wolverhampton? To jakiś tygiel rozkoszy?”. A ja na to: „Nie, Stephenie Fry i Hugh Laurie. To tylko ja. Chłopaki w szkole wołali na mnie «tłusta Cyganka»”. A Stephen Fry odpowie: „A to tępaki. Chrzań ich. Jeszcze szampana?”. O tak, wchodzę w to.

Do tej pory jedyny plan, jaki przyszedł mi do głowy, to pisanie. Umiem pisać, bo pisanie – w przeciwieństwie do choreografii, architektury albo podbijania królestw – można uprawiać, gdy jest się samotnym i biednym i bez żadnej infrastruktury, grupy baletowej czy armat. Biedni ludzie mogą pisać. To jedna z tych niewielu rzeczy, w których bieda ani brak znajomości nie ograniczają cię.

Piszę książkę w wolnych chwilach, gdy nie mam co robić w ciągu dnia. To książka o bardzo grubej dziewczynie, która podróżuje w czasie i czyni dobro, objeżdżając świat na swoim smoku. Pierwszy rozdział opowiada o tym, jak cofa się do 1939 roku i pokazuje Hitlerowi, które błędy popełnił. Jej przemowa jest tak żarliwa, że ostatecznie Hitler wybucha płaczem.

Jest tam też spory kawałek o dżumie, której zapobiegam przez wprowadzenie rygorystycznej kwarantanny na statkach handlowych przybywających do głównych brytyjskich portów. Bardzo mnie kręci idea rozwiązywania problemów przez papierologię wyższego kalibru. To moja ulubiona moc przemiany.

Trzy dni temu napisałam scenę miłosną między dziewczyną i młodym namiętnym czarodziejem, z której byłam bardzo dumna – do momentu gdy okazało się, że Krissi oczywiście znalazł rękopis i nabazgrał na marginesie: „Ożeż ty, dziwko”. Krissi jest jednocześnie surowym i niechcianym redaktorem.

– Tak czy siak, myślę, że zanim skończę szesnaście lat, wyjedziemy z Wolverhampton, bączku – mówię z ufnością do Bianki. – Do tego czasu bieda i upokorzenie nauczą mnie życia i będę miała świeże spojrzenie, którego inni ludzie na ceremonii rozdania Oscarów są pozbawieni. Oczaruje ich moja entuzjastyczna szlachetność – co niewątpliwie skończy się seksem.

Moja pełna seksu i szlachetności zaduma zostaje przerwana okrzykiem „Ej!”. Ignoruję go i idę dalej. Z takiego „Ej!” nie wynika nic dobrego. Jednego tata nas nauczył – uciekać jak najdalej od „Ej!”.

– Ej! – znów ktoś woła. – Ty suko! – Oglądam się za siebie i w ogródku przed domem widzę mężczyznę w koszulce naszej lokalnej drużyny Wolves. – Twój pies! – krzyczy. Rozglądam się za Bianką, ale jej nie widzę. – Twój pies jest, kurwa, w moim ogrodzie!

Cholera. Straciłam mentalne połączenie z Bianką, kiedy myślałam o pieprzeniu się. Gdzie ona się podziała? Gwiżdżę i po chwili Bianka wybiega z ogrodu krzyczącego mężczyzny jak oparzona.

– Bardzo pana przepraszam – mówię nieco piskliwym głosem, który na pewno wzbudzi w nim niechęć do mojej osoby. Głos mam po matce – typowy dla klasy średniej. Dźwiękiem przypomina rżnięte szkło, a w stanie zdenerwowania robi się jeszcze bardziej piskliwy. – Najmocniej pana przepraszam, to absolutnie niewybaczalne. Jeśli to pana pocieszy, ten pies ma bardzo łagodne usposobienie.

– Zaraz wezmę siekierę i rozwalę mu łeb! – drze się.

Trzęsąc się, idę dalej do domu Violetty. Jestem dość przerażona wzmianką o siekierze i muszę z kimś o tym pogadać, a Violetta jest moją nowo poznaną i najlepszą koleżanką. Jest także moją jedyną przyjaciółką – nie licząc Emily Pagett, która przypomina mi Babę z Czekając na miłość, bo często rozsiewa na mój temat plotki. Co jednak toleruję, ponieważ opowiada mi też plotki o innych – a to jest fascynujące. Nawet jeśli wszystko jest nieprawdą. W końcu trzeba sobie zapewniać jakąś rozrywkę.

Tak więc idę się spotkać z Violettą – siedemdziesięciodwuletnią kobietą, która mieszka na końcu naszej ulicy ze swoimi dwoma kotami syjamskimi: Tinkiem i Tonkiem.

Od ostatnich kilku miesięcy odwiedzam Violettę kilka razy w tygodniu. Myślę, że to cudownie, kiedy młoda nastoletnia dziewczyna przyjaźni się z kimś z innego pokolenia.

Ona jest jak okno na przeszłość, myślę sobie. Jest też wdową z przeszłością – bo jej mąż nie żyje.

Violetta ma puszkę na słodycze w kształcie świnki, pełną pysznych, drogich ciastek. Muszę szczerze przyznać, że chodzę tam nie tylko dla Violetty, ale też dla tych ciasteczek. Kiedyś przyszłam, a ciastek nie było, akurat się skończyły. I dla nas obu było to trudne popołudnie.

Ale dzisiaj wszystko idzie dobrze.

– Co powiesz na herbatę i ciasteczka? – pyta, nakrywając do stołu. Zanurzam rękę w puszce, która wydaje przy tym dźwięk chrumkającej świnki. Chrumka za każdym razem, kiedy wyjmuje się ciastko – co nawet ja, przy całej mojej żywiołowości, uważam za uwłaczające. Mimo wszystko. – Cudną mamy dziś pogodę – mówi Violetta.

– Tak. Nadzwyczaj umiarkowaną – odpowiadam. Tink i Tonk wchodzą do pokoju i wiją się wokół nóg mojego krzesła jak brązowy dym. – Czy Dennis lubił taką pogodę? – ciągnę.

Czytałam kiedyś u Davida Nivena w książce Księżyc jest balonem, że najgorsze, co można zrobić, gdy komuś umrze małżonek, to bać się wspominek o nim w towarzystwie pogrążonego w smutku partnera.

Ucząc się na błędach hollywoodzkich przyjaciół Davida Nivena – z wyjątkiem Clarka Gable’a, który zawsze wspominał nieżyjącą żonę Nivena, ponieważ kilka miesięcy wcześniej w katastrofie lotniczej sam stracił własną żonę, seksowną aktorkę komediową Carole Lombard – zawsze gdy tylko mogę, przypominam Violetcie o Dennisie, tak by pamięć o nim pozostała.

Czasami bywa trudno. Kiedyś spróbowałam wspomnieć o Dennisie w rozmowie o ludziach, którzy mi się podobają.

– Myślisz, że Dennis byłby w moim typie?

Kiedy jednak Violetta pokazała jego zdjęcie, nie zdołałam ukryć reakcji, jaką zdradzała moja twarz – nie, Dennis absolutnie nie był w moim typie.

Spodziewałam się jakiejś czarno-białej fotki z przystojnym żołnierzem ruchu oporu z drugiej wojny światowej, siedzącym w myśliwcu. A tu Violetta pokazuje mi ostatnie zdjęcie Dennisa z wakacji nad morzem, gdzie wygląda jak Wielkomilud z Wielkomiluda Roalda Dahla. I chociaż jestem wyluzowana i wolna od uprzedzeń, nie mogłabym mieć ochoty na Dennisa – faceta z uszami długimi jak dwa plastry bekonu.

Tego dnia Violetta się popłakała, a mnie minęła ochota na jej ciasteczka, ograniczyłam się do jednego – o smaku burbona.

Dziś Violetta mówi, że Dennis uwielbiał taką pogodę.

– Myślę, że lubił umiarkowaną pogodę ponad wszystkie inne.

Z radością wgryzam się w ciasteczko kokosowe. Dennis uwielbiał umiarkowaną pogodę. Naprawdę pomagam tej starej, pogrążonej w żałobie kobiecie ze świńskim pudełkiem na ciasteczka. Ten dzień jednak dobrze się skończy.

Dwadzieścia minut później dość żwawym krokiem idę do domu. Ostatnie minuty były tak dziwne, że aż kręci mi się w głowie. Mam wrażenie, że moja głowa to balon, który zaraz oderwie się od szyi i odleci, a reszta ciała powoli opadnie na chodnik.

Boże, naprawdę dziwnie się czuję. Zatrzymuję się i siadam na trawniku, chowając głowę między nogi. Właśnie popełniłam największy błąd w moim życiu, myślę. Gdy tak siedziałam w ciszy domu Violetty, a ona milcząco potakiwała i wszystko było okej, nagle poczułam wielką, nieodpartą chęć zwierzenia się. Opowiedzenia o położnej, która myślała, że miałam szytą pochwę, o ośrodku pomocy społecznej, o tym, że nikt się ze mną nie całuje, a do tego jeszcze ten gość groził mi, że zarąbie Biankę siekierą.

Zawsze pytam Violettę o tego cholernego nieżyjącego Dennisa, pomyślałam sobie, ale ona nigdy nie pyta o moje życie. Uważa pewnie, że jestem szczęśliwa. Ha, ha! Pojęcia nie ma, ile ta wiecznie radosna postawa kosztuje mnie odwagi i dobrotliwości.

Wszyscy wkoło mają jakichś przyjaciół, którym się zwierzają. Nastolatki opowiadają o tym, co je gryzie. Tak czy siak, myślałam sobie, Violetta jest moją przyjaciółką, opowiem jej o swoich problemach. Miło duszy, gdy się nad nią druga wzruszy!

W ciągu kolejnych trzech minut miałam się przekonać, że wcale tak nie jest, że to wszystko wielka ściema, jedno z największych kłamstw, jakie słyszałam. Bo kiedy powiedziałam Violetcie, jak bardzo nienawidzę tego osiedla, jak nie mogę się doczekać, aż tata przestanie pobierać rentę inwalidzką i stanie się sławny, staruszka zesztywniała na krześle. Tink i Tonk wskoczyli jej na kolana i siedząc, wpatrywali się we mnie równie chłodnym wzrokiem.

Mój głos zaczął się załamywać i gdy akurat byłam przy „…bo my nigdy nie będziemy tu pasować, póki Lupin wciąż nosi poncho”, Violetta przemówiła tonem, jakiego jeszcze nie słyszałam.

– Nie miałam pojęcia, że pobieracie zasiłek – powiedziała. Zamilkłam. – Nie miałam pojęcia, że jesteście na zasiłku – powtórzyła. – Dennis został postrzelony w nogę podczas wojny. Był straszliwie ranny i przez całe życie nie upomniał się o rentę inwalidzką. Nawet o jednego pensa.

No nie wierzę. Dennis już drugi raz mnie rozczarował. Ten pieprzony duch z bekonowymi uszami stał się moim wrogiem.

– Widziałam, jak twój ojciec naprawia samochód przed domem! – ciągnie. – I to dzisiaj rano! Wyglądał na całkiem zdrowego. Nie miałam pojęcia, że pobieracie zasiłek – powtarza, już ostatni raz.

Dalej siedzę na trawie, gryząc się w kolana. Dobrze wiem, co teraz będzie. Ojciec mówił nam z milion razy, żeby uważać, co i komu mówimy. Violetta zadzwoni teraz do opieki społecznej i powie, że widziała, jak ojciec naprawiał auto – w jeden z tych dni, kiedy akurat czuł się dobrze! W jeden z tych niewielu dni, kiedy czuje się dobrze! I powie im, że nasz tata jest zdolny do pracy. Po dwóch tygodniach poślizgu – papierologia – ktoś zapuka do naszych drzwi albo przyśle nam pismo, a potem… a potem nie wiem, co się stanie. Co się dzieje z rodzinami, którym odbiera się zasiłek? To jedna wielka niewiadoma.

Analizuję w myślach wszystkie możliwe opcje, które znałam lub do tej pory wykorzystałam, cokolwiek, co może w tej sytuacji pomóc. Tylko jedno przychodzi mi do głowy.

Drogi Panie Jezu, myślę pospiesznie, zbliżając się do domu. Wiem, że ostatnio w ciebie nie wierzyłam, i mam nadzieję, że nie bierzesz tego do siebie, ale jak już pewnie wiesz z monitoringu, który, jak sądzę, ma szeroki zasięg, nasza sytuacja jest dość patowa, więc chciałam ci zaproponować pewien układ. Jeśli sprawisz, że nie odbiorą nam zasiłku, obiecuję, że… Tutaj przerywam, zastanawiając się, co największego mogłabym ofiarować.

Lista wygląda dosyć żałośnie. Nie mogę nic dać na Kościół. Nie mam żadnych dzieci do ochrzczenia. Co jeszcze mogłoby interesować Jezusa? Mogłabym zaproponować, że spędzę resztę życia w klasztorze, ale jestem niemal pewna, że w Wolverhampton nie ma żadnego klasztoru.

Chyba że to ten dziwny budynek koło hipermarketu Argos, otoczony wysokim murem, gdzie ciągle przywożą mięso ciężarówką.

W akcie desperacji, kombinując na poczekaniu, ostatecznie proponuję Jezusowi coś, co jest najbliższe poświęceniu życia jako oblubienica Pańska. Jezu, jeśli nas z tego wyciągniesz, to znaczy jeśli rozwiążesz ten problem, obiecuję, że nie będę się onanizować przez sześć miesięcy.

Zastanawiam się jeszcze. Sześć miesięcy to, policzmy, jedna dwudziesta ósma mojego życia.

Przez miesiąc – wprowadzam szybką korektę. Zdecydowanie przez miesiąc. Przez miesiąc się nie dotykam. Nawet podczas kąpieli. Nawet kiedy będę oglądać „The Whole Earth Catalog”, gdzie dwoje hipisów uprawia seks oralny i widać, jak on wkłada jej palce do środka. To będzie moja święta ofiara, jaką składam ci, Panie.

Zostaliśmy wychowani na zdeklarowanych ateistów, ale jestem pewna, że właśnie to Jezusowi się podoba – dzieci, które się nie onanizują. Myślę, że przystanie na tę propozycję. To dobry układ. Sukces gwarantowany.

Teraz powiem „Amen”. Umowa stoi. Myślę, że to uczciwa propozycja. Violetta nas nie sypnie. Zajmiesz się tym. Amen.

Rozdział trzeci

Możecie sobie wyobrazić mój strach przed skrajnym ubóstwem, kiedy powiem wam, że zdołałam wytrzymać dziewięć dni bez autoerotyzmu. Nie ukrywajmy – to było dziewięć okropnych dni. Dziewięć dni, w których dręczyła mnie frustracja seksualna, często na granicy fizycznego bólu.

Jako czternastolatka upajałam się moim pierwszym żarliwym związkiem z własną seksualnością. To była pierwsza bezgraniczna przyjemność, jakiej kiedykolwiek doświadczyłam. Wszystko się kończyło: jedzenie, książki; albumy z czasem obojętniały, ciuchy niszczały, a w telewizji po północy leciał już tylko teletekst. Z masturbacją mogłam zamknąć się w swoim pokoju i dochodzić tyle razy, ile tylko zapragnęłam, myśląc o milionie różnych ludzi, nie przestając ani na chwilę, nie licząc krótkich przerw na drzemkę czy małą przekąskę.

Przez kilka sekund byłam nieobecna – poza czasem, przestrzenią i myślą. Zegary nie istniały, fruwałam ponad słońcem, w świecie, w którym nie było jeszcze słów. Nic, tylko jasne światło i radość. Nawet Rik Mayall w roli lorda Flashhearta w Czarnej żmii, człowiek, którego uwielbiałam ponad wszystko na świecie, nie mógł się równać tej jednej pozbawionej głodu sekundzie.

Na początku moim zaufanym sprzymierzeńcem była nasza domowa szczotka do włosów. Za dnia czesałam się nią (jeszcze zanim nożycami kuchennymi obcięłam sobie grzywkę). A pod osłoną nocy bez końca ujeżdżałam jej trzonek, nadając naszej szczotce jeszcze jedną funkcję. Pod tym względem szczotka była trochę jak Bruce Wayne i Batman. Bruce Brandzman – wielozadaniowa. Dwa totalnie odmienne style życia. Zawsze w przebraniu. Odważna stara szczotka. A w Gotham o niczym nie mieli pojęcia.

Jednakże szczotka – choć bardzo kochana miłością niestosowną – nie była doskonała. Już po kilku tygodniach stało się jasne, że jest za wąska i nazbyt spiczasta i że nawet dodatkowa wielka korzyść, jaka płynęła z jej używania – możliwość przyczesania boberka, tak by wyglądał elegancko, jakbyśmy szli na ślub – już nie wystarcza.

Na szczęście akurat wtedy postanowiłam zwalczyć swoje nieprzyjemne zapachy spod pachy, kradnąc ze sklepu dezodorant o nazwie Mum. W autobusie w drodze do domu ku mojemu zaskoczeniu odkryłam, że opakowanie ma kształt rażąco przydatny – przypomina ochoczy, pokaźny kutas. Za tą dokładnie wyprofilowaną buteleczką z różową, obłą nakrętką, najpopularniejszym w latach osiemdziesiątych dezodorantem dla brytyjskich nastolatek, kryje się oczywista prawda: firma Procter and Gamble sprzedawała dorastającym dziewczynkom startową wersję dilda za siedemdziesiąt dziewięć pensów.

Czy wiedzieli o tym? Oczywiście, że tak. Wiedzieli – i grali z nami w te psychologiczne gierki. No bo po co coś, czym miliony nastolatek brandzlują się nieprzytomnie, nazwaliby Mum – jeśli nie z sadystycznych pobudek? W ten sposób nami, do cholery, manipulowali. Żeby sprawdzić, jak bardzo jesteśmy napalone. Jesteś aż tak zdesperowana, że mogłabyś uprawiać seks z własną Mum? Na to pytanie oczywiście odpowiadałam „tak” i zamknąwszy drzwi łazienki, kładłam się na podłodze.

Miałam jednak pewne zasady. Nigdy nie kupiłabym (nie zwędziłabym) dezodorantu Mum z niebieską czy zieloną zakrętką – wyglądałoby to jak uprawianie seksu ze smerfem albo kosmitą. Jak na kompulsywną onanistkę byłam naprawdę dość pruderyjna. Pozostawałam też pod względem seksualnym całkowicie wierna swojej Mum przez prawie trzy lata. Ile osób może tak o sobie powiedzieć?

A więc tak. Dziewięć dni. To było gorące popołudnie – włożyłam letnią sukienkę na ramiączkach i przez przypadek się skusiłam. Obiecałam sobie, że zostanę tylko przy delikatnych pieszczotach, ale potem poniosło mnie i skończyłam na brandzlowanku. Z poczuciem winy, ale intensywnie. Myśląc o małpach uprawiających seks, które widziałam kiedyś w programie Davida Attenborough.

Wiedziałam, że nie ma sensu nawet próbować wyjaśniać tego wszystkiego Jezusowi – całą naszą umowę szlag trafił – zwróciłam się więc do niego bezpośrednio, tonem nieco biznesowym.

Przykro mi, Jezu, że zawracałam ci głowę fałszywą umową. Rozumiem, że oznacza to, że wycofujesz się z układu i że teraz w sprawie ratowania mojej rodziny przed ubóstwem jestem zdana całkowicie na siebie. Znowu zamierzam w ciebie nie wierzyć. Zajmijmy swoje dawne stanowiska. Przepraszam za wszystko. Trzymaj się. Uściski dla Boga Ojca. Amen.

I z żalem uśmierciłam Jezusa w swojej głowie, tak jak dziewięć dni wcześniej wskrzesiłam go na końcu Eastcroft Road. Od tej chwili wprowadzam nowy plan ochrony naszej rodziny: będę stała na straży.

– Co robisz? – pyta mama, wchodząc do przedpokoju. Jest początek wakacji i wszyscy biegają w kółko, wrzeszcząc. A ja znowu siedzę na schodach i zajadam płatki.

– Tak sobie… siedzę – odpowiadam. – Tu są dobre linie geomantyczne.

Mama bacznie mi się przygląda, ewidentnie od jakiegoś czasu coś jest na rzeczy. Z drugiej strony przecież po prostu siedzę na schodach. Praktycznie rzecz biorąc, nie dzieje się nic złego. Matka pięciorga dzieci powinna zająć się poważniejszymi problemami, inaczej umrze z wycieńczenia.

– To nie siedź, tylko… – zaczyna, po czym milknie. W dużym pokoju rozlega się płacz dziecka, matka natychmiast traci zainteresowanie moją osobą i idzie do bliźniaków.

Plan wygląda następująco. Z doświadczenia wiem, że wszystkie złe wieści przychodzą w brązowych kopertach. Każdego dnia zamierzam więc czekać na listonosza i przechwycić pocztę, sprawdzając, czy nie ma tam jakiejś koperty ostemplowanej przez urząd miasta Wolverhampton. Jeśli tak, na pewno jest to list wieszczący klęskę – list, w którym oznajmiają, że „otrzymali pewne informacje” dotyczące naszej rodziny i wstrzymują nam zasiłek.

A jeśli taki list nadejdzie, zamierzam go spalić. A kiedy przyjdzie kolejny – zrobię to samo. I będę tak palić te listy jeden za drugim, dopóki nie wymyślę czegoś lepszego, co z pewnością się zdarzy, o ile dam radę grać na zwłokę, powiedzmy, do września. Do tego czasu będę o wiele mądrzejsza. Do września opracuję lepszy plan wybawienia mojej rodziny z opresji.

Moje czuwanie przy drzwiach nie uchodzi jednak uwadze rodzeństwa, ponieważ: a) przestałam uczestniczyć w ich zabawach i b) muszą przechodzić przeze mnie, żeby dostać się do toalety na piętrze.

– Chodź, pobaw się z nami – błaga Lupin trzeciego dnia wakacji, zwisając z poręczy, po której wspina się jak Spiderman.

– Zejdź ze schodów, gamoniowata zawalidrogo – mówi Krissi i wchodząc na górę, popycha mnie z całej siły.

Pozostaję jednak niewzruszona. Jestem jak Greyfriars Bobby, pies czuwający przy grobie swojego pana. Ciągle na straży. Zamierzam ocalić swoją rodzinę. Zapowiadają się najbardziej ponure wakacje mojego życia. Zeszłego roku w dniu zakończenia szkoły zalaliśmy podwórko wodą z węża ogrodowego; nisko zwisające gałęzie leszczyny odbijały się w brązowej zupie. Było tropikalnie – jak w Bayou.

Cali przemoczeni skakaliśmy z okna kuchennego wprost do wody, która Lupinowi sięgała aż do kolan. A potem wspinaliśmy się po drzewie i ssaliśmy kostki zamrożonej oranżady Ribena, przeraźliwie głośno nucąc I Get Around Beach Boysów, aż sąsiedzi wyglądali z okien i kazali nam się zamknąć. Wtedy mieliśmy jakiś plan.

To lato, no cóż, to lato już jest zmarnowane. Nie mogę się zatracić w zabawie z dzieciakami, bo mogłabym nie usłyszeć dźwięku otwieranej i zamykanej skrzynki na listy. Patrzę, jak się bawią, i z wymuszonym entuzjazmem dołączam do nich, ciągle zrywając się i biegając do drzwi, po czym wracam z chwilowym poczuciem ulgi, z obawą przed następną wizytą listonosza. Za dnia jestem rozkojarzona.

W nocy leżę obok szukającego azylu Lupina, setki razy odgrywam w głowie moment, gdy listu już nie da się powstrzymać i rodzice dowiadują się prawdy, a wtedy załamani i przerażeni mówią: „Johanna, co ty nam zrobiłaś? Coś ty narobiła?”.

Co zrobiłam? Co będzie dalej?

Prawdę mówiąc, odchodzę od zmysłów. Dręczy mnie poczucie, że zdradziłam rodzinę. Lęk przed tym, że naraziłam swoją biedną, chwiejną rodzinę – z duchem w roli matki i nieodkrytą gwiazdą rocka w roli ojca – na niebezpieczeństwo, sprawia, że ciągle źle się czuję. Jakbym miała straszne zapalenie opon mózgowych. Jestem przeładowana adrenaliną. Adrenalina mnie zalewa, tonę w niej i jest mi od niej niedobrze. Czuję się, jakbym nieustannie była trzydzieści sekund przed apokalipsą pukającą do naszych drzwi.

Cały ten wzrost adrenaliny powodowany jest czymś jeszcze: szalonym hormonalnym przypływem – złym, ponurym okresem dojrzewania. Tak jak wtedy, gdy miałam dwanaście lat i testosteron z estrogenem wypaliły nowe ścieżki neuronowe, tak teraz, gdy mam lat czternaście, adrenalina wypala całą nową mapę – wiadukty i przejścia podziemne pod tym, co już zbudowane, miejsca, gdzie przerażające myśli mogą się ukryć albo biec prędzej, coraz prędzej. Przerażenie sprawia, że myślę szybciej, jak w szalonym galopie, który czasem mnie przytłacza – mam wrażenie, że nigdy się nie skończy.

Siedzę w dużym pokoju i przysłuchuję się, jak domownicy snują plany na przyszłość – zakup nowych drzwi, odwiedziny wujostwa w Walii. I myślę: kiedy przyjdzie brązowy list, żadnej z tych rzeczy nie zrobimy. Skończymy w przytułku dla ubogich i będziemy opiekać szczury nad świeczką. A wszystko przeze mnie.

Adrenalina powoduje, że czuję ciągły niepokój. Pięści mam zaciśnięte i zgrzytam zębami podczas snu. W późniejszych latach będę umiała rozpoznać kogoś, kto zaliczył ten zastrzyk strachu we wczesnym dzieciństwie – inne dzieci z dysfunkcyjnych domów, dzieciaki, którym grunt zapadał się pod nogami, dzieciaki, które nie spały w nocy, wyobrażając sobie, że w pożarze ginie ich rodzina, i zastanawiały się, kogo najpierw uratować od płomieni i przyszłości, jak w The Amazing Mr. Blunden Antonii Barber. Dzieci wychowane na kortyzolu. Dzieci, które myślą za szybko.

Tak zapewne czuje się ktoś ukąszony przez radioaktywnego pająka, myślę posępnie w drugim miesiącu mojego załamania nerwowego. Naprawdę czuję się jak jakiś insekt. Mam błyszczące czarne oczy. Adrenalina sprawia, że źrenice mam ciągle rozszerzone – jak ćpun.

Zwierzam się odrobinę Krissiemu z mojego nowego zmartwienia nie-do-ogarnięcia, a on radzi mi przeczytać Przemianę Kafki. Czytam dwa rozdziały i ze strachu zaczynam świrować do tego stopnia, że muszę trzymać książkę z dala od łóżka. Przeistoczenie się w coś innego wydaje się przerażające.

Z pewnością całe to moje cierpienie nie pójdzie na marne. Ktoś musi prowadzić zapis, ile razy serce wali mi jak młot, liczyć te beczki adrenaliny, w których się nurzam – nie mówiąc nikomu ani słowa. Strach dał mi solidną nauczkę: nigdy więcej nie powiem nikomu, jak mi źle. Nigdy nie przyznam się do słabości. To wcale nie pomaga. To tylko pogarsza sprawę.

Najlepiej nie mówić nikomu, że ma się doła. Dorastanie polega na tym, by mieć jakieś tajemnice i udawać, że wszystko jest w porządku.

W końcu udaję się tam gdzie zawsze, gdy potrzebuję informacji na temat czegoś zaskakującego, obrzydliwego albo przerażającego: do biblioteki. Odpowiedź musi być gdzieś tutaj, pośród tych dwudziestu tysięcy książek w spokoju czekających na półkach. Siadam na podłodze w dziale medycyny i po przejrzeniu czterech tytułów wreszcie dowiaduję się, że to dręczące mnie uczucie nazywa się „lęk”.

To zaskakujące. „Lęk” objawia się tym, że załamujesz ręce, bo mleczarz przyjeżdża spóźniony. Ja używałam słowa „lęk”, gdy mówiłam, że nie zdążyłam na początek Watchdoga, albo gdy zastanawiałam się, co dostanę pod choinkę. A okazuje się, że jest wiele rodzajów lęku. Po dwóch godzinach odnośniki zaprowadziły mnie do woluminu Męstwo bycia teologa Paula Tillicha.

Tillich dzieli lęk na trzy kategorie: „lęk ontyczny”, czyli strach przed śmiercią i fatum, „lęk moralny”, a więc lęk przed poczuciem winy i potępieniem, oraz „lęk duchowy”, wywołany poczuciem, że nasze życie jest puste, pozbawione sensu i celu.

Gdy już określiłam swój lęk jako moralny i z lekka ontyczny, z zapałem wertuję strony, aby znaleźć rozwiązanie tego okropnego uczucia. Na samym końcu wyczytuję ostateczny wniosek Tillicha: lęk trzeba po prosu zaakceptować. Lęk jest rzeczą ludzką – wyjaśnia spokojnie autor.

Opieram się o półki z książkami i przez kilka minut rozważam radę Tillicha. Rozważam zaakceptowanie tego rodzaju uczucia przez resztę moich dni. Kąpanie się w tej wrzącej, naładowanej rtęcią zupie do końca życia – z nerwami zszarganymi jak stare sznurówki, jakbym była jedyną ocalałą po wybuchu wojny nuklearnej, otoczoną martwymi ciałami.

Rzecz w tym, mówię w myślach do Paula Tillicha, rzecz w tym, Paul, że mój lęk nie jest ontyczny, moralny ani duchowy.

Patrzę na niego.

Koniec końców ja po prostu potrzebuję pieniędzy.

Paul Tillich potakująco kiwa głową.

Gdybym była bogata, wszystko inne nie miałoby znaczenia.

Ja po prostu potrzebuję pieniędzy.

Rozdział czwarty

Oto jak można zarobić pieniądze na utrzymanie siedmioosobowej rodziny, gdy jest się czternastolatką.

A więc tak.

Przez jeden dzień byłam sprzątaczką – odpowiedziałam na ogłoszenie w „AdNews”, w którym szukali kogoś do sprzątania dużego domu przy Penn Road w soboty. Włożyłam swój najlepszy kapelusz, uwiązałam psa przed domem i zapukałam.

Spędziłam trzy godziny, czyszcząc ich kuchnię, łazienkę i wykafelkowany na biało i czarno przedpokój. Właścicielka kazała mi zeskrobywać kamień z kranu szczoteczką do zębów i dezynfekować wielkie kubły na śmieci przed domem. Fusy z porozrywanych torebek herbaty oblepiały mi ręce, tworząc wzorek, z którego mogłam wywróżyć swoją przyszłość: będę śmierdzieć.

A na sam koniec kobieta spytała mnie, ile mam lat. Powiedziałam, że czternaście. Po czym, stwierdziwszy, że nielegalne byłoby mnie zatrudniać, wręczyła mi dychę i odesłała do domu. Myślę, że od początku wiedziała, że jestem za młoda, ale nie chciała mnie wprowadzać w tajniki prawa pracy, póki nie dam nura do jej śmietnika.

W amerykańskich filmach dzieciaki, które chcą skombinować forsę, robią lemoniadę i przed domem sprzedają ją spragnionym przechodniom.

Przedyskutowałam taką możliwość z Krissim. Spojrzał na mnie, potem wyjrzał przez okno na naszą ulicę i powiedział:

– Przecież nie mamy cytryn.

– Kiedy Bóg pozbawia cię cytryn i nie możesz zrobić lemoniady, sprzedawaj niemoniadę – odparłam radośnie.

Tak więc tego wypełnionego lękiem lata 1990 roku nie sprzedawałam lemoniady przed naszym domem.

Siedząc z rodzicami w dużym pokoju i czekając na teleturniej Catchphrase, podnoszę kwestię potencjalnej pracy dla nastolatki.

– Możesz roznosić gazety – mówi mama. – Sama kiedyś tak pracowałam i zarobiłam na adapter. Za te pieniądze kupiłam moje wszystkie płyty Stonesów.

Matka ma pierwsze siedem płyt The Rolling Stones, które trzyma na osobnej półce. To jedyny zespół, jaki kiedykolwiek lubiła. Czasem, kiedy wyciera podłogę w kuchni, słucha You Can’t Always Get What You Want i śpiewa ze złością.

– Zawsze ci się podobali sprośni rock’n’rollowcy – mówi tata, ściskając górną część jej uda, w miejscu, gdzie graniczy to z nieprzyzwoitością. Mama też ściska go za udo. Gapią się na siebie ckliwie w lekkim napięciu, wyglądają trochę głupkowato. Chrząkam głośno. Przestają mizdrzyć się do siebie na kanapie i z powrotem zwracają swoją uwagę w moją stronę. – Cały myk z roznoszeniem gazet polega na tym, żeby się zatrudnić w ostatnim kwartale – tłumaczy tata tonem profesjonalisty. – Na jesień. Wtedy pracujesz trzy miesiące, zgarniasz napiwki w okresie bożonarodzeniowym i rzucasz robotę w Nowym Roku, kiedy jest już bardzo zimno i nieprzyjemnie. Właśnie zaczyna się najgorętszy okres.

Niestety, kiedy następnego dnia zgłaszam się do kioskarza, żeby wprowadzić w życie ów wspaniały plan, odkrywam, że wielu innych było już przede mną – jest już cała lista oczekujących na roznoszenie gazet, aż do wiosny przyszłego roku.

– Chyba że chcesz roznosić w Wordsley – mówi z powątpiewaniem kioskarz.

Wordsley to niebezpieczna dzielnica – trzy szare wieżowce na porośniętym krzakami pustkowiu jak trzybolcowa wtyczka, która czeka, aż znów ktoś ją włoży do gniazdka i będzie mogła zapomnieć o otaczającej ją martwej okolicy. Krąży plotka, że w Wordsley kogoś ukrzyżowano – przybili mu ręce do deski i zostawili za przychodnią. To jedna z tych rzeczy, które „wiemy” o Wolverhampton – tak samo jak „wiemy”, że gość zwany Kowbojem, który chodzi przebrany po mieście, mieszkał kiedyś w Ameryce. Albo że ten włóczęga z brodą, który mieszka w namiocie na rondzie Penn, tak często odmawiał przeniesienia, że miasto pociągnęło prąd do jego namiotu, żeby mógł mieć lodówkę i oglądać telewizję.

Wolverhampton to zaskakująco interesujące miejsce do mieszkania, jeśli wiesz, gdzie szukać.

Lato płynie, a ja wciąż próbuję się wzbogacić. Mój plan z wisiorkiem z czterolistną koniczyną się nie powiódł. Jeden z dzieciaków, którym go sprzedałam, rozkłada na części pierwsze kawałek tekturki na sznurku z czterolistną koniczyną, przyczepioną taśmą klejącą, i odkrywa, że wzięłam po prostu trójlistną koniczynę i dokleiłam czwarty listek. Muszę zwrócić pieniądze poprzednim (sześciu) klientom.

Potem, pewnego niezwykle ekscytującego dnia, w „Express & Star” ogłaszają przesłuchanie. „Poszukujemy dzieci do jesiennej inscenizacji Annie w Grand Theatre”.

Nie dość, że ogłoszenie ewidentnie oferuje zatrudnienie dzieciom – ostatni raz widziałam coś takiego na reprodukcjach wiktoriańskich gazet, apelujących do dziewcząt o zwinnych paluszkach, by zgłosiły się do pracy w przędzalni – to jeszcze trafia w jedną z niewielu kwalifikacji, jakie posiadam, a mianowicie znajomość całej ścieżki dźwiękowej z Annie.

Biorę „Express & Star” do ogrodu. Dzieciaki są pochłonięte naszym najnowszym wynalazkiem – farmą ślimaków. Na starej blasze do pieczenia pokrytej trawą, ziemią i stokrotkami mamy ponad trzydzieści ślimaków różnych rozmiarów. Rozpoznajemy każdego z nich. Każdy ma inną osobowość i każdy nosi imię któregoś z naszych bohaterów.

– To Archimedes – mówi Lupin o ślimaku, którego kąpie w starej puszce po tytoniu wypełnionej wodą. – Udziela dobrych rad.

Archimedes wygląda na dość zmęczonego. Już jakąś chwilę „moczy się w wannie”.

Tymczasem Krissi – z nożyczkami w ręku – wygląda na zajętego.

– Nie zgadniesz, co znalazłam w „Express & Star”! – zagajam, machając mu gazetą przed nosem.

– Jestem w trakcie operacji – odpowiada z gniewną miną.

– Z Lesbijką Dennis i Księżną Yorku jest kiepsko – mówi Lupin, wskazując dwa ślimaki leżące na desce.

– Mają dość skomplikowany rodzaj nowotworu – dorzuca Krissi.

Podchodzę i patrzę. Lesbijka Dennis i Księżna Yorku doprawdy wydają się mieć „skomplikowanego raka” – są złączone dwiema tajemniczymi rurkami. Krissi wkłada pomiędzy nie nożyczki.

– Były w tym stanie, gdy je znaleźliśmy – mówi Lupin.

– Są złączone od trzech godzin. Obserwowaliśmy je. – Krissi podwija rękawy.

– Nie mogą się od siebie uwolnić! – wyjaśnia Lupin. – Są w pułapce!

– Cicho, Lupin – mówi Krissi. – Zaczynam operację. – Nacina białe rurki. Ślimaki wiją się i skręcają, trzeba przyznać, że dość gwałtownie jak na ślimaki, po czym chowają się w swoich muszlach, wypuszczając ogromne bańki. Wszyscy oddychamy z ulgą.

– Są wolne! Pewnie się cieszą – mówi Lupin. Bierze każdego z nich i kładzie na liściu bzu.

Lupin układa wokół nich kwiatki, żeby – jak twierdzi – szybciej wyzdrowiały.

– To czego ode mnie chciałaś? – pyta Krissi i z miną profesjonalisty wyciera nożyczki o spodnie.

Ślimaki wciąż wypuszczają kłęby pełnej cierpienia piany.

– Wystawiają Annie w teatrze! – mówię, wymachując mu przed oczyma „Express & Star”. – Cały tekst znamy już na pamięć! W Wolverhampton nie ma nikogo, kto znałby Annie lepiej niż my! Powinniśmy wszyscy pójść na przesłuchanie! Moglibyście zagrać chór sierot w domu dziecka!

Krissi przygląda mi się uważnie.

– „Moglibyście zagrać chór sierot”? – pyta. – „Wy”? To kogo ty w takim razie miałabyś zagrać?

– No… Annie.

Krissi wybucha histerycznym śmiechem. Gdy rechocze, czuję, jak fale dźwiękowe jego śmiechu odbijają się o moją wielką, okrągłą twarz. O moje wielkie, zbite jak u futbolisty ciało. O maminy biustonosz pod koszulką – o wiele za duży, przerobiony przeze mnie ściegiem dzierganym, którego nauczyłam się z przewodnika po szyciu dla młodych dziewcząt (Young Girl’s Guide To Sewing, 1979). Krissi uważa, że nie mogłabym zagrać na wpół wygłodzonej, aczkolwiek pogodnej ośmioletniej amerykańskiej sieroty z czasów Wielkiego Kryzysu.

– Annie – powtarzam, próbując przybrać stanowczy i optymistyczny ton.

– Chyba Piggy – szydzi Krissi.

Ale wiem, choć się do tego nie przyznaje, że sam chciałby zagrać Annie. I dlatego się ze mnie śmieje.

Cały ranek spędzamy w ogrodzie na próbach do musicalu. Dziwi mnie, że Krissi, chociaż jest już taki stary, też w nich uczestniczy. Nie tylko wspaniale wciela się w postać Peppera, ale także recytuje wszystkie kwestie panny Hannigan. W drugiej roli jest bardzo przekonujący. I znowu czuję się dumna z mojego starszego brata. Ten ranek to ciężka harówka. Jestem przekonana, że będziemy najlepiej przygotowaną grupą sierot, jaka kiedykolwiek pojawiła się w tym teatrze.

Robimy sobie przerwę na lunch. Oparci o drzewo jemy krakersy z serem, przekazując sobie paczkę między gałęziami, jak stado grubych, poszarpanych ptaków.

Potem dalej ćwiczymy aż do czwartej po południu, kiedy dzwonię do teatru.

Wszyscy gromadzą się wokół telefonu.

– Dzwonię w sprawie przesłuchania do Annie – mówię moim najwytworniejszym głosem, takim samym zwróciłam się do gościa, który chciał rozrąbać Biance głowę siekierą. To mój głos do rozmawiania z ludźmi. Wkładam go, tak jak wkłada się kapelusz do kościoła, za każdym razem gdy rozmawiam z kimś spoza domu. – Jest nas pięcioro. Niezła z nas ekipa! Banda Morriganów! Od noworodka do piętnastolatka! No i nie trzeba nas za bardzo przesłuchiwać, bo znamy już cały tekst!

Nie będę was zanudzać, opowiadając o tym, jak kobieta poinformowała, że musielibyśmy mieć ukończony kurs trzeciego stopnia w stepowaniu i rozległe doświadczenie w produkcjach amatorskich i nie być bandą grubych stukniętych dzieciaków, i w ogóle żebyśmy spierdalali.

– Zapewniam panią, że mamy bardzo duże doświadczenie w byciu amatorami! – mówię, kiedy wspomina o doświadczeniu w produkcjach amatorskich.

Ale jej to nie bawi. Nikt nigdy się nie śmieje, kiedy zapodaję tego rodzaju żart. Kiedy Bill Murray palnie coś w tym stylu, ludzie kompletnie tracą rozum. Żałuję, że nie jestem Billem Murrayem. Mam nadzieję, że wszystko, co przeczytałam o ewolucji, to pomyłka i że w końcu kiedyś się w niego zamienię. To jeden z zaledwie trzech planów, jakie mam w zanadrzu.

Odkładam słuchawkę i patrzę na moje rodzeństwo. Oni patrzą na mnie.

– Pamiętacie, co mówi Annie? Byle do jutra! – pocieszam ich.

– Mówiłem ci, że to głupi pomysł – powiada Krissi, ściągając perukę panny Hannigan.

Następnego dnia Krissi musi przyznać, że Lesbijka Dennis i Księżna Yorku nie żyją. Leżą wyschnięte w swoich muszlach i nie reagują – nawet gdy dźgamy je patykami, a potem szpilkami.

Kiedy jest już jasne, że Księżna Yorku nie żyje, Krissi przebija ją igłą na wylot. Robi to z opanowaniem i spokojem – domyślam się, że jako nasz główny chirurg ślimaczy musi przeprowadzić badanie kliniczne.

Grzebiąc w ziemi martwego ślimaka, znów nucimy Tomorrow z musicalu Annie. A Lupin płacze.

Ale jak mówi Matka Przełożona do Marii w Dźwiękach muzyki – kiedy Bóg zamyka drzwi, otwiera okno. Dwa tygodnie później w „Express & Star” – naszym jedynym źródle wiadomości o wszystkim, co dzieje się na świecie – pojawia się ogłoszenie.

Opatrzony nagłówkiem „Wzywamy młodych poetów!”, konkurs zaprasza do udziału „początkujących młodych poetów ze środkowej Anglii”, zachęcając do nadsyłania wierszy o tematyce „Przyjaźń”.

Nagrodą jest czek na dwieście pięćdziesiąt funtów, publikacja w „Express & Star” i możliwość odczytu swojego wiersza w Midlands Weekend – piątkowym wieczornym magazynie, który oglądają wszyscy w środkowo-zachodniej Anglii.

– Powinnaś wziąć udział w tym konkursie poetyckim – mówi matka, gdy pałaszuję zapiekankę z konserwą wołową.

Ponieważ dopiero co odkryłam w sobie pełną niepokoju wojowniczość, postanawiam nie mówić, że mam już dwie trzecie wiersza. Chcę teraz jak najwięcej spraw trzymać w tajemnicy, naprawiając zdradę tak wielkiego sekretu, która może być fatalna w skutkach. Skoro dochowuję tajemnic, wiem, że dojrzewam.

Od dwóch dni jednak potajemnie podwajam wysiłki, starając się uratować swoją rodzinę. Od siódmej rano do dwunastej w południe pilnuję skrzynki na listy, chroniąc nasz dom przed jakąkolwiek próbą zesłania nań klęski, a jednocześnie wypełniam kartki notatnika poezją. Jak dokładnie policzyłam, mój wiersz ma już ponad dwa tysiące dwieście słów. Udało mi się nawet zrymować „przyjaźń” z „wyłaź”, co uważam za bardzo epickie.

Jeśli ktoś w hrabstwie West Midlands miałby zgarnąć wygraną w tym roku, z pewnością będę to ja. To naprawdę muszę być ja. Wygram te dwieście pięćdziesiąt funtów.

No i wygrywam! To ja, ja wygrywam. Przychodzi list i wszyscy piszczą z radości, a mama od razu zaczyna się martwić, w czym wystąpię w telewizji.

– Będziesz musiała włożyć dżinsy ojca. W swoje stare już się nie wbijesz.

Tata dzwoni do wuja Jima, żeby pożyczyć czterdzieści funtów na benzynę.

– Trzeba dzieciaka zawieźć do Birmingham – tłumaczy.

Za dziesięć funtów nalewa do baku, a za resztę kupuje buty dla Lupina. Wszystkim stawia rybę i frytki, żeby uczcić wygraną. No i dobrze.

Cały tydzień się denerwuję, a gdy przychodzi piątek, wkładam dżinsy taty, siedzę na krześle i wpatruję się w zegar. Dosłownie nic innego nie robię, tylko gapię się w zegar, aż wreszcie wybija siedemnasta i trzeba wziąć teczkę podpisaną „Teczka Johanny: WIERSZ” i pojechać do Birmingham.

Gdzieś w połowie drogi do Brierley Hill ojciec wyłącza płytę Brothers in Arms i pokazuje na cichą, spowitą światłem lamp dolinę w dole. Same puste osiedla przemysłowe i krótkie pasma domów wybudowanych wzdłuż jezdni.

– Kiedy byłem dzieckiem, wjeżdżało się na tę górkę i to wszystko – gestem wskazuje dolinę – płonęło. Odlewnie, kuźnie i huty żelaza. Zakłady ceramiczne. Od tego miejsca biła łuna. Iskry leciały w górę na piętnaście metrów. Ogień nigdy nie wygasał. Ten widok przypominał piekło. Mordor. To o tym jest ten twój cały Władca Pierścieni. Tolkien był stąd. Pisał o tym, jak rewolucja przemysłowa przemieniła środkową Anglię z Hobbitonu w Mordor. Ktoś, kto pracował cały dzień w kuźni albo w kopalni, szedł do knajpy i wypijał czternaście piw. I wcale nie był pijany. Uzupełniał tylko wodę w organizmie. Tak się człowiek wypocił – opowiadał ojciec. – W kącie siedzieli mężczyźni: jeden bez nogi, drugi ze zmiażdżoną ręką. Albo krzesło stało puste. To była brutalna praca. Ludzie jak malutkie kolumny mięsa pośród walących młotów, płomieni i wybuchów.

Kiedy tak opowiadał historie o swoim ojcu, jego pracy i kolegach, nie bardzo było wiadomo, czy to dobrze, czy źle, że mężczyźni już nie stoją, pocąc się w środku ognia.

Jak wielu innych mężczyzn, których znałam, nie potrafił się zdecydować, czy to dobrze, czy źle, że przemysł w Wielkiej Brytanii upadł. To jak ze śmiercią niestabilnej i bezwzględnej matki. Co prawda była niestabilną i bezwzględną matką. Ale przynajmniej miałeś matkę. Każdy potrzebuje matki. Tak myślę.

– Jeśli jesteś z klasy robotniczej i chcesz się stąd wyrwać, to albo zostajesz bokserem, albo piłkarzem, albo gwiazdą muzyki pop – puentuje. – To jedyne wyjście. Ja oczywiście wybrałem bycie gwiazdą rocka. – Tutaj następuje krótka chwila milczenia, podczas której oboje zastanawiamy się nad jego dotychczasową karierą w muzyce pop. – Za to ty – ciągnie – ty masz swoje pisanie.

– To tylko jeden wiersz, tato.

– Skoro umiałaś napisać jedną rzecz dobrze, to możesz napisać cokolwiek – mówi stanowczym tonem. – Będziesz codziennie ćwiczyć i tak się wyrobisz, że będziesz umiała napisać tekst na tysiąc słów o… żarówce. Albo o… mojej dupie.

– O twojej dupie.

– Albo o swojej. Znalazłaś swoją inną drogę, dziecko! – mówi tata, waląc otwartą dłonią w kierownicę.

– Inną drogę, żeby wyrwać się z tego gówna. Dwieście pięćdziesiąt funtów za jakiś, kurwa, wiersz. Niezły bajer. Dobra robota.

Wiję się ze szczęścia, jak to robią koty, gdy ktoś obcy pochyla się i dotyka ich twarzy na ulicy.

Studio Midlands Weekend tonie w białym świetle i zgiełku. Przejście z naszego ponurego, bezsensownego domu do tego… ula przyprawia mnie o niepokój. Tutaj wszyscy są elegancko ubrani, w nowych butach; sprawiają wrażenie, jakby brali wypłatę, szli do restauracji, a potem uprawiali seks.

Nigdy nie byłam w budynku z ludźmi, którzy chodzą do restauracji i uprawiają seks. Nigdy nigdzie nie byłam ani nic nie robiłam. Odurzające, ile tutaj się dzieje.

Kobieta o imieniu Amanda sadza nas w green roomie, który wcale nie jest zielony, a ja wypijam cztery szklanki soku i odczuwam lęk będący mieszanką wszystkich lęków, o których słyszałam, tyle że ze zdwojoną siłą. Wszystko wydaje się całkowicie nierealne. Czuję, że zaraz zemdleję.

– Wszystko wydaje się całkowicie nierealne. Czuję, że zaraz zemdleję – mówię Amandzie, kiedy w końcu prowadzi mnie do studia, zostawiając za kulisami tatę z kciukami uniesionymi w górę.

– Och, nie mdlej, proszę cię! – mówi Amanda. – Po tobie występuje ptak-nimfa, który nauczył się jeździć na deskorolce, i jeśli zemdlejesz, będziemy musieli go przetrzymać sześć minut. Już zdążył zaatakować naszego analityka prasowego.

Występ jest nadawany na żywo. Kiedy dadzą mi znak, mam podejść do prezentera. Kamery krążą wokół mnie, idę. Spoglądam w dół na monitory ustawione wzdłuż podłogi i widzę siebie oczami kamery.

I naprawdę wolałabym nigdy nie zobaczyć tego, co widzę.

Nie mamy w domu luster – ani jednego. Mama się nie zgadza, bo w razie stłuczenia mogą przynieść pecha.

Przez ostatnie czternaście lat musiałam się więc domyślać, jak wyglądam. Żeby się zobaczyć, ciągle rysuję swój portret na szkicownikach – z dużymi oczami, długimi włosami i w pięknych sukienkach przyozdobionych futrem i perłami. Jest przecież szansa, że właśnie tak mogę wyglądać – no i z pewnością lepiej narysować siebie taką niż inną.

Oczywiście, że się widziałam – niewyraźnie w ciemnych oknach wystawowych na mieście. Ale te okna mnie nie znały, widziały tylko, jak idę, i to przez sekundę. Więc skąd mogły wiedzieć, jak wyglądam? Czy szkło może odbijać z taką szybkością? Szkło, w całym swym pośpiechu, myli się i tyle.

Ale tutaj na monitorach w studiu po raz pierwszy w życiu widzę się w całej okazałości i w kolorze. I choć powinnam doświadczyć tego uczucia gdzieś indziej i z innego, bardziej dramatycznego i szlachetnego powodu, a nie na widok siebie na ekranie – czuję, że ogarnia mnie rozpacz. Bo moim największym ze wszystkich skrywanych sekretów, takim, którego nie wyjawiłabym nawet w pamiętniku, nawet gdyby mnie poddawano torturom, jest ten, że naprawdę, szczerze i z całego serca pragnę być piękna. Bardzo, ale to bardzo chcę być piękna – zapewni mi to poczucie bezpieczeństwa, przyniesie szczęście, a poza tym bycie niepiękną jest wyczerpujące.

I gdy tak tu stoję i z wielkim przerażeniem patrzę na siebie w monitorze, widzę to, co miliony ludzi zauważą od razu. Że nie jestem piękna. Wcale nie jestem piękna.

Jestem strasznie bladą, okrągłą dziewczyną ze zrośniętymi brwiami, zbyt małymi oczami i prostymi włosami w kolorze zdechłej myszy. I wcale nie jestem piękna. I w dodatku jestem gruba – potężny kawał bladej tuszy. Wyglądam jak tania biała chłodziarkozamrażarka, którą ktoś wtoczył na scenę, a potem z czystej złośliwości namalował na niej twarz zatroskanego dziecka.

Spoglądam na siebie w monitorze i widzę, że szybko kieruję wzrok na wiersz, który trzymam w ręku. Czytam go z wielką uwagą, nie obchodzi mnie, jak wyglądam. Jestem poetką, pisarką i zajmuję się sercem, duszą i słowem, nie ciałem, próżnością i kieckami, w których mogłabym lepiej wyglądać. To nieważne, że jestem brzydka.

Będę tylko musiała wykombinować, jak udowodnić, że naprawdę w to wierzę. Później dowiodę, że to nieistotne, że jestem brzydka.

I kiedy prezenter Midlands Weekend, Alan „Wilko” Wilson, zmierza w moim kierunku – kamery śledzą każdy jego krok, kłaniają się i cofają jak dworzanie – zaczynam parować z nerwów i nagle przypominam sobie niezwykle ważną rzecz na temat Midlands Weekend. Rzecz w zasadzie kluczową: Midlands Weekend to znienawidzony przez wszystkich w środkowej Anglii program. Ludzie oglądają go tylko po to, żeby obsmarować występujących w nim gości.

Wystąpić w Midlands Weekend to jak złożyć siebie w ofierze przed każdym zwyczajnie złośliwym i znudzonym przeskakiwaniem z kanału na kanał widzem środkowej Anglii. Zlinczują mnie.

I w tym momencie mój mózg eksploduje.

Johanna Morrigan, PRZYJAŹŃ

Kto moim kompanem, kamratem i druhem?

Kto moim przyjacielem jest?

Mój pies.

Mój pies, co podobny jest do Limahla.

Nie dla mnie człowiek, co zdradza sekrety

Co wygada wszystko, co mu powiem, niestety.

Co złamie ci serce, a potem się z tego cieszy.

Z moją wilczycą, ona i ja, wataha na (sto) dwa,

Znamy się jak łyse konie.

Zostanę ci wierna, psinko, i ty o tym wiesz,

Czyż nie?

I choć nie dasz rady łapami objąć mnie.

Wiem, próbowałam nie raz

Bianko, twe oczy zawsze utulą mnie

w smutny, ponury czas.

– Moim dzisiejszym gościem jest Johanna Morrigan z Vinery w Wolverhampton – mówi Alan, wchodząc w mój kadr. – Johanno, pozwól, że zadam ci pytanie.

– To byłoby niestosowne, gdybyśmy poszli razem na randkę, Alan – odpowiadam.

Nie wiedziałam, że to powiem, dopóki słowa nie wyszły z moich ust. Mózg zbladł mi ze strachu. Odpowiedziałam automatycznie. W takich sytuacjach ja i Krissi mówimy, że dowcip po prostu sam się powiedział.

Ku mojemu zdziwieniu Alan sprawia wrażenie bardzo podenerwowanego. Wiele lat później w ramach operacji Yewtree policja prowadziła w jego sprawie śledztwo i znalazła kolekcję dziewczęcych majtek. Z perspektywy czasu wiem, dlaczego tak się wtedy zaniepokoił.

– Ha, ha, ha! Widzę, Johanna, że masz poczucie humoru – mówi Alan, dochodząc do siebie i patrząc do kamery. – Więc kochasz swojego psa, tak?

– Tak, Alan.

– Zawsze kochałaś swojego psa?

– Tak, Alan.

– Johanna, w zeszłym tygodniu gościliśmy zaprzyjaźnioną z naszym programem Judith Trevalyn z rady miejskiej Redditch, która sugerowała, żeby wszystkie tak zwane diabelskie psy – rottweilery, dobermany, pitbulle i owczarki niemieckie – usypiać. Jak byś zareagowała, gdyby twojego „wilczura” uśpiono?

– Tak jak napisałam w wierszu, Bianka jest moim najlepszym przyjacielem – mówię szczerze. – Uśpić Biankę to jak zabić mojego najlepszego przyjaciela.

– I co byś wtedy czuła?

– Zwariowałabym! – mówię po krótkim namyśle. Nie chcę, żeby to, co mówię, zabrzmiało zbyt poważnie, nakładam więc teatralną maskę wariata. Robię zeza i wykrzywiam twarz. Kręcę kółka palcem przy uchu. To chyba za mało. Alan milczy, jakby czekał, aż powiem coś więcej. No to proszę. – Jesteśmy jak Kudłaty i Scooby Doo – ciągnę. – Najlepsi przyjaciele aż do grobowej deski.

Żeby dokładniej pokazać, o co mi chodzi, robię coś, czego, jak już teraz wiem, nigdy nie powinno się robić w telewizji na żywo, jeśli jest się świrniętą tłustą nastolatką w okowach pierwszej fali absolutnej egzystencjalnej nienawiści do samej siebie i na oczach ultrakrytycznie nastawionych widzów z twojego rodzinnego miasta.

Bez wyjaśnienia zaczynam naśladować odgłosy Scooby Doo.

– Johanna kocha, hau, hau, swojego psa! – I dodaję: – Wszyscy kochamy, hau, hau, mojego psa! – Biorę oddech i już wiem, co będzie dalej. – Scooby Dooby Dooooooooooo! – kończę, wyjąc. Daję z siebie wszystko, parodiując Scooby’ego. – Scoooby Doooby Doooooooooo!

W samochodzie, w drodze do domu, tata niemal cały czas milczy. Z Pebble Mill do Vinery jest godzina jazdy, a on nie odzywa się ani słowem. Dopiero gdy jesteśmy już prawie na miejscu i skręcamy z Penn Road w nasze osiedle, postanawia zagadać.

– Johanna – mówi.

Spogląda na mnie. Całą drogę płakałam, dogłębnie oczyszczając sobie zatoki. Jestem cała rozpalona. Chcę się spalić.

W tym celu zapinam kurtkę aż po szyję – żeby wytwarzać ciepło. Chcę, by na siedzeniu została po mnie tylko kupka popiołu i coś na kształt zwęglonej świńskiej nogi, którą widziałam na zdjęciach przedstawiających samospalenie w Beyond Explanation? Jenny Randles. Płakałam tak bardzo, że od łez zamokła kartka z wierszem i musiałam położyć ją na deskę rozdzielczą, żeby wyschła.

– Johanna – mówi, jakby miał przekazać wiadomość, którą powinien był mi przekazać już dawno temu, może nawet przy porodzie, ale kompletnie zapomniał. Brzmi tak, jakby obwiniał się o wszystkie dzisiejsze wydarzenia i chciał uniknąć podobnej sytuacji w przyszłości. – Johanna, nasze nazwisko to Morrigan, a nie Palant.

Muszę zapamiętać. Nazywam się Morrigan. Nie Palant.

Następne kilka tygodni do łatwych nie należy. Ponieważ jesteśmy w książce telefonicznej, niewielka, ale bardzo zaangażowana grupka dzieciaków z naszej szkoły co jakiś czas postanawia do nas wydzwaniać. Krzyczą do słuchawki: „Scoooby Doooby Doooooo!”, a potem się rozłączają. Radzę sobie z tym, uruchamiając wszelkie znane mi mechanizmy obronne: leżę z psem pod łóżkiem, czytam Małe kobietki i jem kanapki z dżemem maczane w gorącej czekoladzie z torebki.

I kiedy już myślę, że wszystko ucichło, dwa tygodnie później, we wtorek, tata przyjeżdża do domu zły jak osa. Ktoś namalował Scooby’ego na naszej tylnej bramie czarną świecącą farbą i napisał „Wehikuł tajemnic” na drzwiach naszej furgonetki.

– Ludzie malują jakieś pierdolone amerykańskie psy na naszym domu – mówi do mnie ostrzegawczym tonem, jakby dawał mi ostatnią szansę. – Znaczą, kurwa, mój samochód.

Jedyną znaną nam osobą, która może przemalować furgonetkę, jest Johnny Jones. Swego czasu udało mu się gwizdnąć zestaw lakierniczy ze sklepu budowlanego, w którym kiedyś pracował – ale akurat jest w Leicester w odwiedzinach u swojej byłej żony.

Przez następne dwa tygodnie jeździmy więc po mieście „wehikułem tajemnic”, a tata musi parkować blisko murów i żywopłotów, żeby nie było widać napisu. I to strasznie tatę wkurza.

Zwłaszcza gdy blady na kacu wysiada z furgonetki przed mięsnym i słyszy od rzeźnika: „W nogi! Duch!”.

No i oczywiście nie mogę się teraz pokazywać na osiedlu. Znużona czekaniem i pilnowaniem drzwi wejściowych, nie czuję już takiej ulgi, gdy dostarczają ostatnią pocztę. Przed moim przypałem w Midlands Weekend zwykle wołałam psa gwizdnięciem, szłam prosto do biblioteki i spędzałam tam całe popołudnie w towarzystwie wszystkich moich ulubionych autorów.

Ale teraz ani ja, ani reszta dzieciaków nie możemy wyjść z domu za dnia, bo grupka gówniarzy krzyczy za Lupinem: „O, Kudłaty! Idzie Kudłaty!”. Ja w moich okularach na kasę chorych jestem „grubą Velmą”. Nie mogłam wybrać gorszej kreskówki jako punktu odniesienia. Pod względem dostarczania amunicji wrogowi jestem, kurwa, genialna.

Gdy więc lato się rozkręca, my siedzimy uwięzieni w domu, jeden na drugim. Wszyscy traktują mnie jak wielkiego dupka. Tu akurat ich rozumiem.

Jedyną dobrą rzeczą, jaka przydarza się przez ten cały okropny czas, jest nagroda – czek na dwieście pięćdziesiąt funtów.

Na widok koperty wznosimy gromki okrzyk. Otwieram ją – wciąż zażenowana, ale przynajmniej bogata. Wiążę z tymi pieniędzmi wiele nadzwyczajnych planów. Przynajmniej wiem, że całe cierpienie nie poszło na marne. Po czym tydzień później w samochodzie nawala sprzęgło i w drzwiach mojego pokoju pojawia się ojciec.

– Będziemy potrzebować tej forsy, mała – powiada.

Wydaje sto dziewięćdziesiąt funtów na remont vana, a reszta idzie na spłatę debetu (trzydzieści funtów) i piwo w barze Red Lion (trzydzieści funtów).

Teraz, znów załamana, leżę pod łóżkiem i gapię się w sprężyny wiszące parę centymetrów nade mną.

Na dole dzwoni telefon. Odbiera mama.

– Bardzo śmieszne. Czy nie jesteś przypadkiem dzieckiem Barbary Lemon? Aaa, chrzań się.

Znowu telefon ze Scoobym.

Czuję się jak Scout Finch, gdy Atticus prześladuje całe miasteczko. Tyle że zamiast próby ocalenia niesłusznie oskarżonego czarnoskórego człowieka przed krzesłem elektrycznym napisałam wiersz, z którego można by wywnioskować, że jestem samotną trędowatą dziewicą, gotową uprawiać seks ze swoim psem, a potem na żywo w telewizji sparodiowałam postać z jednej z najbardziej znanych kreskówek.

Nie dość, że nie zarobiłam fortuny, która miała zapewnić mojej rodzinie bezpieczeństwo, to w dodatku przyczyniłam się do tego, że uznają nas za jeszcze większych dziwaków i jeszcze bardziej będą się z nas wyśmiewać. Co – biorąc pod uwagę, że przez stojącego w oknie wielkiego Buddę mówią na nasz dom „dom Wielkiego Taty” – mówi wszystko.

Jestem kroplą trucizny w studni czystej wody, której za nic nie da się już stamtąd wydobyć, myślę sobie zasmucona. Uwielbiam cytować własną poezję. Jestem zarodkiem niesionym przez wiatr nad murem cytadeli… I jestem najgrubszą osobą, jaka kiedykolwiek wystąpiła w Midlands Weekend.

Leżę tak przez minutę, aż wreszcie dociera do mnie prawda i doznaję olśnienia – jakby w borsuczej jamie przy akompaniamencie szczękającej łopaty zapłonęła pochodnia.

Będę musiała umrzeć. To nie ulega wątpliwości.

CZĘŚĆ DRUGA

DZIEWCZYNA, KTÓRĄ NIGDY NIE BYŁAM

Rozdział piąty

Podnieca mnie myśl, że mam się zabić. Wydaje się to przyjemne i szlachetne. Miasto nawiedził potwór – ja – i jest tylko jeden bohater, który jest w stanie go zabić: ja.

Tak naprawdę oczywiście nie zamierzam się zabić. Myślę, że na początek będę walczyć zaciekle i nieczysto – być może będę gryźć – a poza tym właściwie wcale nie chcę umierać. Nie chcę być martwym ciałem leżącym na łóżku i nie chcę, żeby to był koniec wszystkiego. Nie chcę nie żyć.

Ja po prostu… już nie chcę być mną. Wszystko, czym jestem w tej chwili, nie działa, nie sprawdza się.

Chcę żyć jak w reklamie banku z piosenką Easy like Sunday morning w tle. Londyn, duży loft, a w środku ja – w puszystym szlafroku czytam sobie gazetę. A potem wychodzę w pięknej zielonej sukience i mówię coś śmiesznego, i ktoś w końcu chce się ze mną przespać. Tego właśnie chcę. Tak ma wyglądać moje życie w przyszłości.

Leżąc pod łóżkiem, zastanawiam się, jakie szanse ma ten scenariusz z obecną Johanną Morrigan w roli głównej. Przejmująco małe. Nie mam odpowiednich środków.

Będzie potrzebna większa łódź, myślę sobie.

Tak więc zaczynam wszystko od nowa. Wielokrotnie spotykałam się z wyrażeniem self-made man, ale nie rozumiałam jego znaczenia. Myślałam, że wcale nie chodzi o młodego przedstawiciela klasy robotniczej, który o własnych siłach osiągnął sukces w biznesie, a teraz pali cygara i chodzi w trochę nazbyt błyszczących butach – ale o coś bardziej żywiołowego i baśniowego. Kogoś na kształt maga czy czarodzieja, który utkał siebie ze srebrnej nici, ambicji i czarów.

Self-made man – nie zrodzony z kobiety, lecz powstały w wyniku alchemicznej przemiany, siłą woli, samoistnie. Taka chcę być. Chcę utkać z siebie nową, inną, zorientowaną na sukces kobietę. Chcę wyczarować siebie z każdej błyskotliwej, szybko zmieniającej się rzeczy, jaką zobaczę. Chcę siebie wykreować. Zamierzam zrodzić się na nowo.

Najpierw pozbywam się swojego imienia. „Johanna Morrigan” już się dobrze nie kojarzy. „Johanna Morrigan” to w naszej okolicy odpowiedź na pytanie: „Kto twoim zdaniem ostatnio dał plamę?”.

Sporządzam listę potencjalnych nowych imion i idę z nią do Krissiego.

Jest w swoim pokoju i robi sobie na drutach czapkę z pomponem, pogwizdując i słuchając wypożyczonej z biblioteki kasety z kryminałem Agathy Christie. Wielkie blade chłopaczysko zgarbione nad parą drutów. Krissi bardzo się złości, gdy słyszy, że robótki ręczne są dla dziewczyn.

– Robienie na drutach było pierwotnie domeną mężczyzn – mówi, a druty w jego wielkich dłoniach stukają o siebie. – Wielu szkockich rybaków wpadłoby w szał, gdybyś im powiedziała, że to dziewczęce hobby. Dostałabyś od nich po łbie wielkim solonym dorszem, a ja jeszcze bym im dopłacił, żeby to zobaczyć. – Wyłączam kasetę, akurat gdy Poirot pije ziółka. – Poirot nie będzie miał problemu z dotarciem do tego, kto cię zabił – mówi Krissi, udając, że przebija mnie na wylot jednym z drutów, i z powrotem włącza kasetę.

A ja znów ją wyłączam.

– Krissi, wymyślam dla siebie nowe imię. Które twoim zdaniem do mnie pasuje?

– Hamburgerla. A teraz spieprzaj.

– Pytam poważnie, Krissi.

Krissi wie, jakiego mam doła. Dwa dni temu znalazł mnie z twarzą na podłodze, z podpaską podłożoną pod oczy, co miało wyrażać rozmiar mojego cierpienia. Śmiał się, ale też chyba trochę mi współczuł. Przynajmniej tak mi się wydawało.

– W dalszym ciągu uważam, że Hamburgerla – mówi. Ale dzierga ciszej, jakby mnie słuchał.

Próbowałam wybrać imię, które jest rzadkie, lekkie i jednocześnie mocne jak aluminiowy szybowiec. Chcę się wspiąć na to imię i czekać na ciepły prąd termiczny, i polecieć nim do Londynu, tam gdzie moja przyszłość.

Musi dobrze wyglądać w druku – musi pasować do czarnego atramentu – ale musi też brzmieć radośnie, gdy ktoś będzie je krzyczał w barze. Musi przypominać radosny okrzyk.

Sporządzona przeze mnie lista imion i nazwisk sama w sobie jest dowodem na to, że zasadniczo lepiej, by nastoletnie dziewczyny nie zostawały matkami.

Bo o ile nastoletnie dziewczęta są oczywiście w stanie całkiem dobrze wychować dziecko, o tyle imiona, jakie im wybierają, są raczej kiepskie.

– Co powiesz na Juno Jones? – pytam.

Krissi od razu odpowiada:

– Będą cię wołać Jumbo Bones^2.

– Eleanor Vulpine? – Spojrzenie. – Kitten Lithium?

– To ma być imię dla człowieka? Nie chcesz chyba jakiemuś kotu dać na imię Iggy Pop, co?

– Nie, to ma być imię dla mnie. No to może Laurel Canyon? Tam w latach sześćdziesiątych mieszkali Crosby, Stills, Nash & Young. Raj dla hipisów. Mogłabym być Laurel Canyon.

– Nienawidzę Crosby, Stills, Nash & Young. Uważam ich za skurwieli. – Mrugam. O rety! Krissi się uśmiecha. – Nie bardzo! – mówi.

Ale w jego oczach nadal jest chłód.

– Moje dwa ulubione to Belle Jar i Dolly Wilde. Belle Jar od Szklanego klosza, wiesz, Sylvii Plath. A Dolly Wilde jak bratanica Oscara Wilde’a, ta niesamowita lesbijka i alkoholiczka, a do tego skończona skandalistka, co młodo umarła.

Krissi patrzy na mnie.

– I te imiona mają cię niby doprowadzić do lepszego, szczęśliwszego życia?

– Krissi, ale na poważnie: które ci się podoba najbardziej?

– Nie możesz po prostu zostać Johanną Morrigan? – pyta.

– Nie, nie mogę być Johanną Morrigan – odpowiadam.

Krissi wzdycha.

– Bzz, bzz, bzz, były sobie pszczółki trzy. Maja, Gucio, Klementyna i wypadasz ty.

Półtorej godziny później jestem w drogerii na Queen’s Square i kradnę czarną kredkę do oczu firmy Rimmel. Gdy wkładam ją do kieszeni płaszcza, czuję nagły ogromny przypływ nadziei. Po raz pierwszy, odkąd wyszłam z domu Violetty, czuję się szczęśliwa. Kradzież kredki jest w porządku z moralnego punktu widzenia – ponieważ jej potrzebuję. Potrzebuję jej, żeby na własnej twarzy narysować twarz Dolly Wilde.

Rozdział szósty

Uwielbiam Dolly Wilde. To moje nowe zwierzątko, maskotka. Prototyp tamagotchi z lat dziewięćdziesiątych. Jestem swoim własnym wymyślonym przyjacielem. Pod wieloma względami mój nowy konik, czyli ja sama, to najlepsze i najzdrowsze hobby, jakie w tej chwili mogłam dla siebie wymyślić. Zamierzam zabrać się do swojego podniszczonego pancerza i go ulepszyć.

Na ścianie nad łóżkiem przyklejam wszystko, co przyda mi się do tego zadania – kolekcję atrybutów, którymi chciałabym siebie obdarzyć teraz, gdy znowu zaczynam wszystko od nowa. Jak w tej scenie z filmów detektywistycznych, kiedy przypinają wszystkie wskazówki do ściany, potem gapią się na nie, a muzyka narasta, nasila się, aż – nagle! – już wiedzą, kto jest mordercą, chwytają płaszcz i wybiegają z pokoju.

Zamierzam zamieścić na tej ścianie wszystkie wskazówki, które pomogą mi stworzyć lepszą mnie, i będę się w nie wpatrywać, słuchając The Best Of The Hollies, aż nagle… odkryję, kim jestem, chwycę płaszcz i wybiegnę z pokoju, żeby uprawiać seks.

Wycinam zdjęcia z „Radio Times”, z używanych książek i gazet z wyprzedaży. Zdjęcia kobiet: Barbry Streisand z Hello, Dolly!, Ani z Zielonego Wzgórza i Mirandy Richardson w roli królowej Elżbiety I w Czarnej żmii – triumwirat żywiołowych rudzielców. Potem idą brunetki: Dorothy Parker, w tych swoich futrach, Kate Bush w koszuli nocnej i Elizabeth Taylor w okresie swojej świetności. Wygląda na to, że na blondynki nie starcza mi już czasu – nie licząc Królika Bugsa przebranego za kobietę (gdy uwodzi tego głupka Fudda). Taką kobietą mogłabym być, zdecydowanie – człowiekiem-królikiem z kreskówki przebranym za dziewczynę, który chce uprawiać seks z łysym chłopkiem-roztropkiem. Tak, na to mnie stać.

Na swojej ścianie gromadzę też mężczyzn: wyimaginowaną koterię moich umiłowanych braci. Dylan Thomas palący szluga. Młody Orson Welles, który nabrał świat swoją Wojną światów i gówno go to obchodziło. George Orwell – tak wielki! tak mądry! tak przedwcześnie zmarły! Tony Benn, który wymyślił pamiątkowe znaczki pocztowe i dokonał otwarcia Post Office Tower. Rik Mayall w roli lorda Flashhearta w Czarnej żmii, gdzie szczeka i rozwala drzwi. Zdjęcie Lenina za młodu – do końca nie wiem, co później zrobił, ale jedno wiem na pewno: na tym zdjęciu wygląda bardzo ponętnie – brązowe oczy, szykowny szal i opadające włosy. Ktoś, kto jest tak przystojny, z pewnością nie mógł być aż tak zły.

No i słowa – resztę miejsca na ścianie zajmują słowa. Strona W drodze z fragmentem o płonących bajecznych racach. Przysięga Scarlett O’Hary: „Bóg mi świadkiem, że nigdy więcej głodna nie będę”, na którą gapię się z namysłem, jedząc kanapki z serem. Teksty piosenek Rebel Rebel i Queen Bitch. Kiedy Bowie krzyczy: „Boże, mogłem to zrobić lepiej!”, słyszę inną młodą osobę, która tkwi gdzieś, wygląda przez okno i wyobraża sobie, że potrafiłaby ten świat urządzić lepiej, gdyby tylko dano jej szansę wziąć ów mechanizm w swoje ręce. Gdyby tylko na dwadzieścia cztery godziny wpuszczono ją do maszynowni ze skrzynką na narzędzia.

Niektóre z tekstów wypisuję bezpośrednio na ścianie, żeby nigdy nie znikły ani nikt ich nie zerwał. Tworzę na ścianie kolaż z samej siebie.

I kiedy tak układam sobie wszystko w głowie jak nowe miejsce spotkań, równolegle zmieniam też swój wygląd. Na wyprzedażach porzucam stare zwyczaje zakupowe, wszystko to, co moi rodzice określiliby jako źródło dobrych fluidów. Jak większość hipisów starzy uwielbiają jasne kolory – mięsisty, ręcznie robiony sweter w odcieniach tęczy powitaliby okrzykiem: „W tym będziesz wyglądał zajebiście, synu!”.

Ale ja już nie zamierzam się tak nosić. Koniec z kolorami. Teraz ubieram się na czarno. Czarny ubiór do pracy, jak zły rozbójnik. Buty, rajstopy, bluza, szorty – wszystko czarne. Do tego czarna marynarka z dłuższym tyłem, nieco przyciasna w biuście, ale nieważne. Jestem Chick Turpin. Jestem Madame Ant. Zamierzam zatrzymywać dyliżanse jadące w kierunku Londynu i kraść nowe życie temu, kto w nich siedzi.

Farbuję też włosy na czarno zwiniętą ze sklepu farbą marki Movida – ochrona w drogerii wydaje się współdziałać z napisem na drzwiach: „Tu jest ochroniarz i patrzy na złodzieja”. Ktoś ujmująco zmienił jego treść, zamazując niektóre litery tak, że zostało tylko: „Jest nadzieja”. To moje nowe motto.

Z drogerii możesz wynieść wszystko, czerwoną szminkę też. Aplikuję ją obficie na usta, jakby świat miał się zaraz skończyć.

Kiedy we wrześniu zaczyna się szkoła, moje nowe czarne włosy wywołują komentarze.

Najlepszy jest autorstwa Emmy Pagett: „Świetnie, wyglądasz jak skóra zdjęta z Winony Ryder!”.

Najgorszy – Craiga Millera: „Raczej jak z krzyża zdjęta Winona Ryder. Ha, ha!”.

Jego uwaga nie robi na mnie wrażenia. Craig Miller to chłopak, co dziewczynom, które wpadną mu w oko, daje do powąchania dłoń, na którą właśnie puścił bąka. To nie Giacomo Casanova (Historia mojego życia), któremu wiem, że bym się podobała, bo on kocha mądre kobiety, ale też kobiety z wielkim tyłkiem.

Miesiąc po występie w Midlands Weekend schodzę na dół, żeby odsiedzieć swoje przy drzwiach wejściowych w oczekiwaniu na pocztę. Wyglądam jak Edward Nożycoręki dorabiający jako kelner. Godziny mijają mi na wyszywaniu „Dolly Wilde” na ciuchach: z przodu kurtki, na podwiniętych nogawkach moich szortów i na udzie. Wyszywać nauczyłam się z poradnika Traditional and Folk Designs (Alan & Gill Bridgewater, Search Press, 1990). Zacznę wyszywać samą siebie, bo nie chcę zapomnieć, jak się nazywam.

Mam teraz własną działalność. Decydowanie o tym, kim chcę być, budowanie swojej marki – kreacja Dolly Wilde to moja praca. Jako jedyna w domu mam pracę. Czuję, że poziom lęku znacznie mi się obniżył.

Dziś jest wtorek i na ten dzień zaplanowałam, że zadbam o networking, sieć wzajemnych kontaktów. Bardzo poważnie traktuję swoją firmę, czyli siebie. W The Practice of Management (Peter F. Drucker, Harper & Row, 1954), biblii biznesu, wyczytałam, że należałoby „poszukać ludzi z tej samej branży i nawiązać z nimi kontakt”.

Kuzynka Ali ostatnio przeszła przemianę, rok temu została gotką. Jadę więc do miasta, żeby nawiązać z nią korzystny kontakt.

Aha, i zabieram ze sobą wspólnika.

– Czego chcesz?

Nerwowo mrugam oczami.

Stoję przy pomniku Man On ’is ’Oss, z kuzynką Ali i bandą czterech innych gotów, wśród których rozpoznaję chłopaka z naszej szkoły. Olivera. Jestem przekonana, że to jedyny dzieciak w Wolverhampton, który ma na imię Oliver. Pamiętam go jeszcze z czasów, gdy nie był gotem – codziennie w kolejce w stołówce ustawiał się wokół niego łańcuszek dzieciaków i każdy drżącym głosem mówił: „Proszę o dokładkę!”, a potem pchał go na ścianę. Po takich doświadczeniach zostanie gotem było tylko kwestią czasu.

Mówię „Hola!” najradośniej, jak potrafię, ale to najwyraźniej nie działa.

– Chcesz czegoś? – dopytuje się Ali.

Zaczynam nerwowo przestępować z nogi na nogę. Chyba dobrze odczytałam, że to miejsce spotkań samotników. Że kulturowo pasuję do tych gotów siedzących pod posągiem czy pomnikiem ku czci poległych w czasie wojny. Ludzi bez siły mięśniowej w górnej części ciała, którzy czytają poezję. Ludzi takich jak ja. Przecież mam na sobie moją czarną marynarkę, czarne buty, rajstopy i tyle kredki wokół oczu, że wyglądam jak miś panda.

Biorąc pod uwagę wysiłek, na jaki się zdobyłam, sądziłam, że ta subkultura przyjmie mnie do siebie. Nie wiedziałam, że trzeba najpierw przejść rozmowę kwalifikacyjną.

Znowu mrugam nerwowo.

– Jestem Johanna, twoja kuzynka. Córka Pata.

Ali przygląda mi się przez chwilę – ciężkim, krytycznym spojrzeniem.

– Przypominasz naszą Grubą Babkę – mówi wreszcie.

– Dostałam po niej łóżko!

– A ja klatkę dla ptaków. Wsadzę do niej chomika – mówi Ali przez zaciśnięte usta.

Zapada cisza.

Parę metrów dalej mój wspólnik, Lupin, goni gołębia. Wygląda genialnie – strój odzwierciedla jego aktualną obsesję – tygrysy. Zrobiłam mu tygrysie uszy i tygrysi ogon, który przypięłam mu do spodni. Ugania się za gołębiem, krzycząc: „Rrr!”.

Jeden z chłopaków podnosi głowę i pyta:

– Ona jest z tobą, Ali?

Ali wzrusza ramionami. Ja też wzruszam ramionami. Potem ramionami wzrusza chłopak i na końcu znowu ja.

No ja pierdolę, czy na tym polega bycie nastolatkiem? Bez urazy, ale już lepiej się bawiłam, ucząc Lupina korzystania z nocnika, gdy robił kupę za kanapą, a potem wkładał ją do nocnika i prosił o nagrodę. To w sumie było nawet zabawne.

– Jesteś gotem? – pyta chłopak, patrząc na mój cały czarny strój.

– Czy bycie gotem jest kwestią zero-jedynkową? Czy można to rozpatrywać w kategoriach czarne–białe? – pytam jak jakiś starszy profesor w popołudniowych wiadomościach, wskazując palcem ich białe twarze i czarne ciuchy. Nic. Cisza. Matko, widziałam, jak Gilda Radner takimi tekstami rozkładała publiczność Saturday Night Live na łopatki. Czy jest w tym mieście ktoś, kogo bawią moje żarty? Nikt tu nie łapie dekonstrukcji semiotycznej. Chyba będę musiała się przeprowadzić do Nowego Jorku. – Powiedziałabym, że ciekawi mnie ta subkultura – mówię.

Nadal nic.

– Jakich zespołów słuchasz? – pyta ten sam chłopak. Ali, całkowicie niewzruszona, pozwala mu mnie testować.

Zastanawiam się przez chwilę.

– Beatlesów, oczywiście. Zeppelinów, no i najlepszych kawałków Simona and Garfunkela. Całego tego… – przez chwilę się waham – gówna – kończę.

Chłopak gapi się na mnie. Ewidentnie mu to nie zaimponowało.

– A coś nowszego? – pyta wreszcie.

– A tak, jasne! – odpowiadam bez wahania. – Roachforda. Dire Straits. No i Michaela Jacksona, chociaż muszę przyznać, że wygląda na palanta. – Lubię też Tinę Turner, wymyśliłam cały układ do Steamy Windows z miotłą zamiast laski, ale tego mu nie mówię, bo patrzy na mnie, jakby ta rozmowa była grą, w której sromotnie przegrywam. – …ale lubię też Johna Coltrane’a i Charliego Mingusa – wtrącam pospiesznie. – Całą tę jazzową śmietankę.

Kłamię. Nie znoszę jazzu. Uważam, że to muzyka pisana przez szaleńców i opętańców. Ale tata dużo tego puszcza w domu i przypomina mi się jego mądra rada: „Jeśli chcesz wygrać w jakiejś dyskusji, moje dziecko – zacznij gadać o jazzie. Jazz ludzi dezorientuje”.

Chłopak wciąż wpatruje się we mnie wielkimi oczami. Ali lekko odsuwa się ode mnie. Postanawiam odczekać jeszcze minutę, choć wydaje mi się, że to już jest koniec rozmowy.

– No to… – mówię, nie wierząc w to, że jazz mnie zawiódł. Zastanawiam się, w czym jeszcze mój tata się myli. – No to ja już sobie… – Wstaję. Lupin jest dwadzieścia metrów ode mnie i goni kuśtykającego jednonogiego gołębia. – …pójdę.

Ali lekko kiwa głową, a chłopak zupełnie mnie ignoruje. Moje pierwsze spotkanie z subkulturą Wolverhampton wypadło źle. Zero na dziesięć możliwych punktów. Źle się do niego przygotowałam.

Będzie mi potrzebna o wiele większa łódź. To mój powracający problem.

Patrzę na sklep po drugiej stronie skweru – Record Locker, niezależny sklep muzyczny w Wolverhampton – i podejmuję decyzję.

– Chodź, Lupin – mówię, wyciągając rękę w jego stronę. – Czas zmienić coś w życiu.

To było tradycyjne pożegnanie krytyka z „New Yorkera”, Alexandra Woollcotta, zwykle wypowiadane po jakiejś katastrofie, takiej jak upadek po pijaku albo wielkie faux pas w towarzystwie. Lupin bierze mnie za rękę – nadal próbując kopnąć kulawego gołębia – a ja idę w stronę sklepu. Gdyby te kutafony wiedziały, kim był Alexander Woollcott, toby mnie szanowały, nawet gdy już sobie poszłam. A tak słyszę tylko, jak się ze mnie śmieją.

– O mój Boże – mówi Ali.

Zamierzam zrobić coś, co niewątpliwie będzie najodważniejszą rzeczą, jaką kiedykolwiek zrobiłam. Sklepy płytowe nie są dla kobiet. To powszechnie znany fakt. One są jak domek na drzewie z tabliczką „Dziewczynom wstęp wzbroniony” – taki odpowiednik klubu dżentelmenów dla młodej osoby kochającej muzykę. W moich najbardziej paranoidalnych fantazjach otwieram drzwi, muzyka cichnie, a wszyscy patrzą w moją stronę – jak w knajpie na Dzikim Zachodzie, gdy wchodzi do niej ktoś obcy.

Kiedy otwieram drzwi, muzyka rzeczywiście przestaje grać i wszyscy zwracają głowę w moim kierunku. To, że muzyka milknie, jest akurat zbiegiem okoliczności – płyta się skończyła – ale że wszyscy spoglądają w moją stronę, przypadkowe nie jest. Ludzie tu zgromadzeni, zgarbieni nad półkami, to długowłosi chłopcy w wojskowych kurtkach z demobilu i martensach; kilku ma na sobie podniszczone skórzane kurtki. Widzę też kogoś w dzwonach w stylu muzyków Madchester. Oni wszyscy są pełnoprawnymi członkami kontrkultury. Im wolno tu być.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Wstęp bez marynarek (przyp. tłum). ↩

2. Bones w angielskim slangu oznacza „penis” (przyp. tłum.). ↩