Dla Doğy i Seymena

Wszędzie panowała ciemność. Tylko w środku paliła się jedna świeczka.

– Salkım Efendi nie lubi światła – powiedział mężczyzna.

– Salkım Efendi? Kim on jest?

– Władca dżinów... Najpotężniejszy z dżinów.

Mężczyzna zmrużył oczy. Zacisnął dłoń na złotej czarze pełnej wody, która stała przed nim. Mamrotał coś pod nosem. Jego głos wznosił się jak fala.

– Salkııııım... Salkıııııım... Jesteś na Górze Kaf[1], na Księżycu, a może na Wenus? Gdzie jesteeeeeś? Gdziekolwiek jesteś, przybądź. Wsiądź na grzbiety fal podczas burzy albo przyleć na skrzydłach ptaka... Patrz! Przede mną ocean, morze. Przybądź! Salkıııım... Na morzu rozpoczyna się sztorm!

Ze strachu wypuścił czarę z rąk. Otworzył szeroko oczy. Był przerażony. Malutkie oczy mężczyzny zamieniły się w trzaskające iskrami płonące szczapy drewna. Mimo tego, że w tym momencie nikt nie dotykał złotej czary, znajdująca się w niej woda szalała jak morze podczas sztormu. Falowała, pieniła się i rozlewała na wszystkie strony.

– Witaaaaj Salkım...

Niski, basowy i budzący w człowieku przerażenie głos Hüseyina Efendiego zmienił się nagle w głos małego chłopca:

– Przyniosłeś ulgę...

Wydawało się, że mężczyzna kogoś słucha. Bez ustanku kiwał głową, wyrażając aprobatę.

– Czy jest ktoś, kto nie obawia się gniewu, Salkım Efendi? Trzęsiemy się na samą myśl o gniewie... Ale ta kobieta potrzebuje gniewu, magii. Znasz ją?

Hodża nagle, tak jakby coś ściskało mu klatkę piersiową, zaczął się trząść i szczękać zębami.

– Nie – dało się słyszeć krzyk wydobywający się wprost z jego krtani. – Nie, to nie tak! – powiedział. Wszystkie włosy stanęły mu dęba, nawet zarost. Dalej bez ustanku kiwał głową, tak jakby kogoś słuchał i udawał, że rozumie. Zaczął oddychać coraz szybciej. – Nie – zachrypniętym głosem wydusił z siebie odpowiedź. – Ja, oczywiście, jestem poręczycielem.

Hodża Efendi zaczął drżeć i wydobywać z siebie dziwne słowa.

– Tarizmaj... Budosz gari! Eloj, eloj! Eloj!

W tym momencie ciemniejąca twarz Safranbolczyka jakby znów się rozpromieniła.

– Lefajel Salkım Efendi – wymamrotał. – Lefajel domasz!

– Powiedzcie mu – wyszeptał mężczyzna. – Powiedzcie, i to szybko... Salkım Efendi nie lubi, gdy każe mu się czekać. Błagajcie go.

– Synu – powiedziała kobieta. Nagle opętał ją strach. A co, jeśli dżinom nie podobają się takie nieprzyzwoite rozmowy...? O kobietach, prywatnych sprawach każdego człowieka... A jeżeli Salkımowi też się one nie spodobają... Spadnie na niego gniew, roztrzaska mu głowę...

– Mówcie – dziecięcym głosem powiedział hodża Hüseyin Efendi. – Powiedzcie mu... Opowiedzcie o wszystkim, ale błagam, pospieszcie się!

Morze w złotej czarze dalej falowało, ale kobieta była w sytuacji bez wyjścia. Myślała już nawet o ucieczce.

– Jak by to powiedzieć, synu... Pani w żaden sposób nie pozwala się do siebie zbliżyć. Próbowaliśmy już wszystkiego. Nic nie przynosi skutków. Hüseyin Efendi powiedział, że twoja siła jest ogromna, nieograniczona. Proszę cię, daj jej siłę, wzbudź w niej ogień, tchnij w nią życie...

Woda w złotej czarze nagle przestała wirować.

– Poszedł – powiedział mężczyzna. Całą twarz miał spoconą. – Salkım Efendi poszedł – jego oczy cały czas utkwione były w złotej czarze z wodą.

– I co teraz będzie?

– Będzie!

– O mój Boże! – kobieta ze szczęścia dostała skrzydeł. „Znów to magiczne słowo – będzie”, pomyślała.

Kiedy hodża Safranbolczyk wrócił do domu, błagał żonę o szklankę wody.

– Na litość boską, łyk wody! – krzyczał. Zupełnie zbladł. Cały dygotał. Oczy zaszły mu krwią. Paznokcie zsiniały.

Kiedy pił wodę, którą żona w pośpiechu mu przyniosła, dłonie mu drżały. Oblał się napojem.

– Salkım Efendi – zajęczał. – Dlaczego to zrobiłeś?

– Co zrobił? – zapytała poirytowana. – Ile razy ci mówiłam, Hüseyin Efendi, żebyś nie igrał z ogniem i nie przywoływał tego przeklętego dżina? Któregoś dnia cię zabierze, zabije cię.

Mężczyzna pomimo ogromnego zmęczenia rzucał się po materacu.

– Nie mnie zabierze – wymamrotał z trudem.

– W takim razie, kogo zabierze?

Hodża zmrużył oczy.

– Krew będzie się lała... Krew popłynie w takich ilościach, jakich imperium osmańskie jeszcze nie widziało. Zdrada.

[1] Góra Kaf – w opowieściach miejsce zamieszkania dżinów i wróżek, które otaczać miało cały świat.

Nowy Pałac, Harem, Komnata Şimşirlik
2 września 1651 roku
Po wieczornej modlitwie

Kiedy Meleki Kalfa doszła do drzwi otwierających się na wewnętrzny dziedziniec od strony pokoju sułtanki matki, zatrzymała się, żeby głęboko odetchnąć. Udało jej się niezauważonej i nieusłyszanej dojść aż tutaj. Jednak w tym momencie znajdowała się w dużo większym niebezpieczeństwie. Gdyby pchnęła ciężkie drzwi prowadzące na dziedziniec, bardzo prawdopodobne było, że natknie się na strażnika haremu. Na głowę dziewczyny, która była na służbie u sułtanki matki, i która po wieczornej modlitwie znajdowała się poza pokojem, i w dodatku wyszła na dziedziniec, mogło spaść ogromne nieszczęście.

– Ach... – westchnęła. To wszystko przez tego Bośniaka Hüseyina o pięknych oczach.

Kiedy miał akurat służbę, z tęsknoty za nim i podniecenia z trudem docierała do miejsca, gdzie stacjonowała jego kompania. Całymi tygodniami wyczekiwała chwili spotkania, marząc o rękach Hüseyina dotykających najbardziej czułych części jej ciała. Jak tylko rozpoczęła się jego warta, biegła do niego, tracąc dech w piersiach, aby jak najszybciej ugasić płomień tęsknoty. Widząc w nim taki sam płomień wzniecany przez pożądanie, nie traciła czasu. Całował jej rozpalone usta, szyję, a ona błagała:

– Nie traćmy czasu. Nie mogę już wytrzymać!

Samo wspomnienie tej burzy uczuć, które przeżywała, wzbudziło w niej pożądanie. „Teraz już nie możesz się wycofać, Meleki, nie po tym wszystkim, co się wydarzyło” – mamrotała pod nosem sama do siebie. „Igrasz z ogniem, ale niech ci będzie. Przecież i tak już płoniesz. Albo tutaj, albo w ramionach Hüseyina. Otwórz w końcu te przeklęte drzwi. Jak wolny ptak poleć w ramiona ukochanego mężczyzny” – powtarzała sobie w duchu.

Nacisnęła klamkę wykonaną z brązu i delikatnie pchnęła ciężkie drzwi. Wsunęła głowę w szparę w drzwiach i uważnie się przysłuchiwała. „Nie ma. Nikogo nie ma” – pomyślała. „Dalej, znajdź szybko Bośniaka i ugaś płomień tęsknoty. Inaczej to wszystko skończy się na tkwieniu w na wpół otwartych drzwiach”.

Ramieniem pchnęła drzwi i wyślizgnęła się na zewnątrz. Zatrzymała się i odczekała chwilę. Nie mogła zostać zauważona aż do momentu, kiedy dojdzie do schodów używanych przez woźniców oraz stajennych. Po zejściu ze schodów znalazła się w miejscu pełnym pokoi i ciemnych korytarzy, ale Meleki znała je już na pamięć. Trafiłaby nawet z zamkniętymi oczami.

Zatrzymała się, żeby złapać oddech. Jej ciało było napięte jak struna. Nagle Meleki się rozluźniła. Odleciała tak jak ptak, którego stworzyła w wyobraźni. Podeszła do pierwszych drzwi w korytarzu i oparła się o nie plecami. „Nic się nie wydarzyło. Udało mi się” – przeszło jej przez myśl. Jej ciało znów zaczęło płonąć z pożądania. „Przybywam, jasnowłosy Hüseyinie! Przybywam rozpalona!”.

Gdy tylko zrobiła pierwszy krok, pochłonęła ją ciemność. Nie bała się. Liczyła stopnie. Jeden... dwa... trzy... siedemnaście... osiemnaście. „Stój!” – rozkazał jej umysł. „Stopnie się skończyły. Teraz skręć w korytarz po prawej stronie. Dobrze. Teraz idź przed siebie. Odlicz czterdzieści dwa kroki!”.

Nawet jeśli była w tym momencie pewna, że nikt nie jest w stanie jej usłyszeć, dalej poruszała się bezszelestnie. Jeden krok... kolejny krok... jedenaście... dwanaście... trzynaście... czternaście. „Jestem już prawie w połowie drogi” – pomyślała. Jej serce znów zaczęło bić jak szalone. Wiedziała jednak, że tym razem przyczyną przyspieszonych uderzeń serca nie jest strach. Była nią burza uczuć szalejąca w jej sercu i pobudzająca w niej pożądanie. Poczuła, jak twardnieją jej sutki. Była bliska szaleństwu. „Kto wie, co tym razem będzie ze mną wyprawiał” – zachichotała pod nosem.

Nagle stanęła jak wryta.

Coś usłyszała. Każda część jej ciała biła na alarm. Jakiś brzęk... Nie, to chyba głos...

„Zostałam nakryta!”.

Oblała się zimnym potem. Nie mogła złapać tchu. Ktoś tam był. Dźwięk dochodził z trzeciego pokoju po prawej stronie. Teraz była już pewna, ktoś był w pokoju.

Liczyła swoje kroki; wiedziała więc, że jest blisko drzwi. Wystarczyłby jeden krok, żeby znaleźć się pod ścianą. Wtedy dużo lepiej mogłaby usłyszeć głosy dochodzące zza ściany. Może także przez zakratowane okno zdołałaby zobaczyć, kto znajduje się w środku.

– Gdzie jesteś? – dał się słyszeć szept jakiejś kobiety.

Odpowiedź przyszła w tej samej niemalże sekundzie.

– Tutaj. Po prawej.

Znów jakiś dźwięk. Coś z łoskotem spadło na ziemię.

– A niech to szlag! – burknął mężczyzna.

Możliwe, że był to jakiś maleńki przedmiot, ale Meleki wystraszyła się, tak jakby to piłka pękła tuż obok niej.

– Ciiiiiiii...! – znów dało się słyszeć głos kobiety. – Uważaj.

W jednej sekundzie rozpoznała głos. Dłońmi zakryła usta, żeby nie wydobyć z siebie krzyku. „Dobry Boże!”.

Serce o mało nie wyskoczyło jej z piersi.

„To ona! Rozpoznałam ją! To jej głos! Wielka pani jest w środku!” – myśli kłębiły jej się w głowie.

– Dobrze się rozejrzałeś, Üveys? Mam nadzieję, że nikt nie widział cię schodzącego tutaj po schodach.

Üveys? To znaczy Üveys Pasza? To z nim rozmawiała moja pani? To niemożliwe. Ona i Üveys Pasza! Po wieczornej modlitwie... Razem. I to w najdalszym i najciemniejszym zakątku Şimşirlik! Co oni mogą tu robić?

„Może... ona tak jak ja...”.

„Nie ma mowy!”, podpowiadał jej wewnętrzny głos. „Przecież przekroczyła już sześćdziesiąt lat. Dobrze, może tli się w niej jeszcze jakiś płomyczek. Ale ugasić chce go w ciemnym korytarzu? Niemożliwe!”.

„Nie, na pewno nie” – Meleki dalej przekonywała samą siebie. „W takim razie, co ona tutaj robi?”. Ogarnął ją szalony strach. Przeczucie zagrożenia rozpłynęło się po całym jej ciele. Czekając na gorące pocałunki Bośniaka Hüseyina, poczuła na twarzy zimny oddech śmierci. „Uciekaj” – wmawiała sobie. „Odwróć się i uciekaj. Jesteś w miejscu, gdzie nie powinno cię być! Słyszysz rzeczy, które nigdy nie powinny dotrzeć do twoich uszu! Uciekaj!”.

Jednak tego nie zrobiła, nie uciekła. Skuliła się pod zakratowanym oknem i nadstawiła uszu.

– Czy wszystko zostało zrobione zgodnie z naszymi żądaniami?

Szept wielkiej pani wydał się Meleki niemalże krzykiem.

– Bez najmniejszych uchybień.

– Koszary?

– Nie ma się czym martwić – wymamrotał mężczyzna. – Wojsko jest lojalne. Do tego Siyavuş...

– Ciiiii...! – ostrzegła go kobieta. – Powoli.

– Przecież tutaj nikt nas nie usłyszy. Proszę się nie martwić.

– Paszo, my sami jesteśmy świadkami panowania już piątego sułtana! To, że udało nam się pozostać przy życiu, zawdzięczać możemy tylko temu, że nie ufaliśmy nawet kamiennym ścianom. W miejscu, które zwiemy pałacem, nawet prawe oko nie powinno ufać lewemu.

– W armii doszło do podziału – wyszeptał mężczyzna. – Przedsięwzięliśmy wszystkie możliwe środki zapobiegawcze. Przenieśliśmy tam jedną kompanię spahisów oraz dwie kompanie artylerzystów. Podobno otrzymali rozkazy. Jednak gdyby doszło do walki...

– Rozumiem – przerwała mu kobieta.

Pani wiedziała, o co chodzi, ale Meleki zupełnie nie mogła nic zrozumieć z tego, co usłyszała.

Zaczęła wątpić w to, czy to faktycznie były osoby, o których myślała. Przecież głosy mogą być do siebie podobne. Na pewno nie ma też na świecie tylko jednej osoby o imieniu Üveys.

„Ale kobieta nazwała go paszą” – pomyślała. „Jeśli jest i paszą, i ma na imię Üveys, to zmienia to postać rzeczy. Mimo ogromnych rozmiarów miasta ciężko byłoby znaleźć drugiego Üveys Paszę.

Tak właśnie było. To on był bronią pani. Kiedy wyobraziła sobie jego twarz, aż wzdrygnęła się ze strachu.

Zapadła cisza. Co się dzieje, dlaczego przestali rozmawiać?

– Co to? – mężczyzna przerwał milczenie.

– Będą ci potrzebne tej nocy – odparła kobieta.

Znów zapadła cisza. Po chwili dało się słyszeć dziwny brzęk, jaki wydają szklane przedmioty obijające się o siebie.

– Co w nich jest? – zapytał.

– Sorbet!

Ton głosu pani spowodował, że Meleki zaczęła się ze strachu trząść jak barani ogon.

– To... – syknęła kobieta. Zniżyła głos na tyle, że ledwo dało się go usłyszeć. – ...dodaj do sorbetu dla dziecka.

Dla dziecka? Jakiego dziecka?

– A jeśli się zorientuje?

– Głupcze! – głos kobiety przeciął powietrze jak strzała. – Uważasz, że nie pomyślałam o tym?

– Ależ nie, skąd. Jednak...

– Nie ma smaku ani zapachu. Kolor ma dokładnie taki sam jak sorbet z tamaryndowca indyjskiego. Niemożliwe, żeby się zorientował.

Meleki, starając się zrozumieć, powtórzyła w głowie jeszcze raz wszystko to, co przed chwilą usłyszała. Bez smaku, bez zapachu... Kolor... Tamaryndowiec! Boże... Przecież to ulubiony sorbet sułtana.

Dziewczyną wstrząsnął dreszcz. Miała mętlik w głowie. Nie mogła logicznie myśleć. Co mogło być w tej buteleczce, którą dała Üveysowi, skoro spotykali się po kryjomu? Bez smaku, bez zapachu... Kolor, konsystencja sorbetu... Nie zorientuje się...

Trucizna!

Ogarnął ją strach.

– A drugi dla kogo?

– To mnie o to pytasz? – po chwili ciszy usłyszała syknięcie pani. – Nie wolno rozdzielać matki oraz jej dziecka.

O nie! O nie! O nie!

– Jej dodaj do wody – powiedziała kobieta. – I nie martw się, ona też niczego nie zauważy.

Mężczyzna wymamrotał coś pod nosem, ale Meleki nie dosłyszała.

– Najpierw dziecko – powiedziała powoli kobieta. – Dopóki to nie zostanie załatwione, nie możemy dalej działać. Kiedy to się stanie, od razu musimy być gotowi. Zrozumiałeś?

Znów nie dosłyszała odpowiedzi Üveysa. A może nic nie powiedział, tylko z pokorą pokiwał głową.

– Kto zaprowadzi go na Eyüp Sultan, na ceremonię pasowania?

Co? Ceremonia pasowania? Na Eyüp Sultan?

W tym momencie Meleki rozwiązała zagadkę. Przypadkowo stała się świadkiem rozmowy o okropnej pułapce. Mieli zamiar zabić sułtana oraz jego matkę. Trucizna dla dziecka. Trucizna dla matki. Nie wolno rozdzielać matki oraz jej dziecka! Na tron, na miejsce sułtana chcieli wynieść kogoś innego. Ale kogo?

„Boże”, przeszło jej przez myśl, „dlaczego sprawiłeś, że stałam się świadkiem tej rozmowy o zdradzie pełnej krwi? Ja, biedna służka. Dlaczego mnie tutaj przywiodłeś? Co ja mam teraz uczynić?”.

„A co ci do tego?” – podpowiadał jej wewnętrzny głos. „Odwróć się na pięcie, odejdź. Albo dalej podążaj swoją drogą, znajdź ukojenie w ramionach Hüseyina. Jak tylko cię złapie i dotknie twoich bioder, o wszystkim zapomnisz. Nic nie zostanie w twojej pamięci – ani trucizna, ani żaden sorbet. Hüseyin zaprowadzi cię aż do nieba”. To byłoby najlepsze wyjście. Nic nie widziała, nic nie słyszała. Przecież nawet nie była pewna, czy to na pewno są te osoby, o których myślała! Może jej pani w tym momencie głęboko spała otulona atłasową kołdrą.

„Nie pleć bzdur! Nie możesz tego zrobić!” – odezwał się głos sumienia. „Wiesz, że to oni są w środku. Otrują sułtana i jego matkę. Kogoś innego zrobią sułtanem! A ty, kiedy będzie dokonywało się to okrutne zabójstwo, rzucisz się w ramiona Bośniaka, tak? Wstyd! Do tego wszystkiego nazywasz się Meleki[2]... Powinnaś nazywać się szatan, dziewczyno! Szatan!”.

Wyobraziła sobie twarz sułtana. Śmiejącą się twarz dziecka, które próbowało być poważne. Ktoś kiedyś powiedział jej, że sułtanowie się nie uśmiechają. Ale przecież to jeszcze dziecko, nie potrafił się powstrzymać. Dołeczki w policzkach, które pojawiały się na jego twarzy, kiedy się śmiał, w każdej chwili były gotowe, aby się pokazać – tak bardzo lubił się śmiać...

„Matko, przecież on ma dopiero dziewięć lat. Jak są w stanie zrobić to niewinnemu dziewięcioletniemu dziecku?”.

Teraz z kolei przed oczami zobaczyła delikatną sylwetkę i zaróżowione policzki sułtanki matki. Po ziemi stąpała tak delikatnie, że wydawało się, że unosi się nad ziemią. „Tak jak by była dorosła” – znów odezwało się sumienie Meleki. „Jej wiek nie przekroczył nawet dwudziestu wiosen”.

Serce jej zadrżało. Przez głowę jak strzała przemknęła jej myśl, że powinna kogoś ostrzec o zastawionej zasadzce.

– Zrozumiałeś, co powiedziałam, Üveys?

Głos kobiety wyrwał Meleki z zamyślenia i sprowadził z powrotem na ziemię.

– Nie możemy tracić czasu, paszo. Niech wszyscy zdają sobie z tego sprawę. Ryzykujemy bardzo wiele, wóz albo przewóz. Do porannego ezanu[3] wszystko powinno być załatwione.

Do porannego ezanu... Nie marnują czasu!

Z pokoju doszedł hałas.

Wychodzą!

Meleki ze strachu i z podniecenia ruszyła przed siebie ciemnym korytarzem. Ostatnie, co usłyszała, był głos pani:

– Dokończ to, Üveys. Pokaż, na co cię stać. Rankiem przyjdź do mnie jako drugi wezyr.

Reszty już nie zdołała usłyszeć. „Co powinnam teraz zrobić?” – myślała bezustannie. „Gdzie należy pójść, kogo ostrzec? Może powinnam zapomnieć o wszystkim, udawać, że nic się nie stało i dalej żyć swoim życiem albo...”. Meleki podjęła decyzję, jeszcze zanim to do niej dotarło.

[2] Meleki (tur.) – anielski.

[3] Ezan (również ar. adhan) – wezwanie wyznawców islamu do modlitwy, która należy do obowiązków każdego muzułmanina. Modlitwę odmawia się pięć razy dziennie.

Pokój Turhan Valide
3 września 1651 roku
Północ

– Valide! Zbudźcie ją!

Jak przez mgłę pamiętała, jak dwie służki Turhan Valide zdziwione biegły w jej kierunku. Ugięły się pod nią kolana, tuż przed drzwiami upadła na ziemię.

Nie mogła sobie przypomnieć, jakim cudem się tutaj dostała. Jedyne, co pamiętała, to polecenia i rozkazy, jakie sama sobie wydawała: „Biegnij, biegnij. Nie zatrzymuj się. Biegnij!”.

Gdyby ktoś stanął jej na drodze i próbował zatrzymać – nie miało to znaczenia.

Żeby nie przechodzić przez część pałacu swojej pani, prześlizgnęła się przez tylne drzwi używane przez służki. Kiedy biegła, przeszło jej przez myśl, żeby krzycząc: „Podstęp!”, poderwać wszystkich w środku nocy na równe nogi. Może wtedy podstępna ręka zabójcy nie dosięgnęłaby swojej ofiary.

„Podstęp! Zabójstwo! Obudźcie się! Wstawajcie! Zabiją sułtana!”.

A może to ona stałaby się ofiarą – nie wahaliby się jej ściąć.

Rozum dobrze jej podpowiadał. Ledwie zrobiłaby dwa kroki i już albo przeszyłaby ją strzała, albo ktoś wbiłby jej w pierś miecz.

Jedna ze służek sułtanki matki podbiegła do Meleki i upadła na kolana tuż obok niej.

– Co się stało? – spytała zdyszanym głosem. Druga ze służek dołączyła do nich.

Płuca Meleki chciały się wyrwać z klatki piersiowej. Nieważne, że z każdym oddechem nabierała coraz więcej powietrza, za nic nie mogła złapać oddechu. „Obudź... cie!”. Zrobiło jej się czarno przed oczami.

– O matko, ona mdleje... Połóż się tutaj... Tak... Weź głęboki oddech.

Jedne z wewnętrznych drzwi się otworzyły, dwie inne służki, gdy usłyszały głosy zaniepokojenia, wyszły sprawdzić, co się stało. Kiedy jedna z nich zorientowała się w sytuacji, ze szklanej karafki stojącej na stoliku nalała wody do pucharu i podbiegła do siedzących pod drzwiami służek oraz Meleki.

– To Meleki, służy wielkiej pani.

Jedna z dziewcząt, słysząc, że Meleki jest służącą pani, wydęła usta i zadrwiła:

– W takim razie, czego tu szuka? Niech stąd ucieka i mdleje u stóp pani.

Meleki upiła łyk wody. Jedna ze służek wylała na dłoń kilka kropel wody i zwilżyła jej twarz oraz włosy. Dochodziła do siebie.

– Obudź...cie. Zanim będzie za... późno... – wyjęczała po raz kolejny.

– Kogo mamy obudzić? – ze zdziwieniem zapytała jedna ze służek, które przyszły później.

– Sułtankę matkę.

– Co? Czy ona oszalała? Mamy ją obudzić w środku nocy? Phi!

Meleki próbowała im wytłumaczyć, ale z jej gardła wydobywało się tylko charczenie.

– Odpocznij teraz. Prawie zemdlałaś. Valide wstaje przed porannym ezanem, wtedy...

Poranny ezan!

Te słowa cały czas dzwoniły jej w uszach. Poranny ezan! Wtedy już miało być po wszystkim.

Nagle zawładnęło nią dziwne uczucie. Podejrzenie. Może te dziewczęta miały brać udział w zabójstwie, może oni wszyscy byli wspólnikami? Może zdradzili valide? Rozum się sprzeciwiał, ale ziarno niepewności zostało zasiane. Dlaczego by nie? Czy ja nie zdradziłam swojej pani, biegnąc tutaj, co sił w nogach? Ona mogła je przekupić.

Ogarnęła ją myśl o jeszcze jednej możliwości. Żeby otruć valide, Üveys Pasza wejdzie do jej sypialni. Musi mieć tutaj jakiegoś wspólnika, sam nie dałby rady. O mój Boże, o mój Boże, któraś z tych dziewcząt otruje matkę sułtana!

Meleki sama nie wiedziała, jakim cudem udało jej się stanąć na nogi w tym stanie.

– Biegnij! – powiedziała zachrypniętym głosem do jednej ze służek. Wyciągnęła ręce w jej stronę i złapała za kołnierz. Twarz Meleki, która przed chwilą była biała jak ściana, teraz poczerwieniała.

– Zbudźcie ją! Zaprowadźcie mnie do niej! Albo...

Kiedy inne służki siłowały się, żeby uwolnić swoją towarzyszkę z uścisku zatrwożonej Meleki, ta bez ustanku krzyczała:

– Albo... Albo nie ujrzy już słońca! Nie usłyszy porannego ezanu!

Matka sułtana w pośpiechu narzuciła na siebie ubranie i usiadła na skraju otomany. Jedna ze służek wkładała jej na stopy nocne pantofle. Ze zdziwieniem, ale także z zainteresowaniem spoglądała na stąpającą w jej stronę dziewczynę.

Wzrok Meleki spoczął na karafce znajdującej się na nocnym stoliku stojącym tuż obok valide. Zobaczyła, jak jedna ze służek, na znak swej pani, napełniła puchar wodą.

– Nie! – krzyknęła. – Nie pij!

Meleki w jednej chwili oswobodziła się z rąk trzymających ją dziewcząt, przekroczyła próg sypialni i wytrąciła puchar z rąk służki, która z zaskoczenia zastygła jak słup soli.

– Ej! – sułtanka matka podniosła nagle głos. – Dlaczego to zrobiłaś?

Meleki skłoniła się do jej stóp.

– Odeślij je – poprosiła. Ponieważ twarz wciśniętą miała w dywan, jej głos brzmiał, jakby się dusiła. – Odeślij je wszystkie.

– Słucham?

– Szybko. Czas ucieka. Mamy go bardzo mało. Zbliża się poranny ezan. Musisz wysłuchać tego, co mam do powiedzenia.

Turhan Valide poczuła przeszywający ją dreszcz. Serce zaczęło jej mocniej bić z zaniepokojenia.

– Czy pani wie, że tutaj jesteś?

Meleki, nie podnosząc się, przekręciła głowę raz w lewo, raz w prawo.

– Szybko, zbliża się poranny ezan. Każ im wszystkim wyjść.

Kobieta zawahała się przez chwilę.

– Mam nadzieję, że będziesz potrafiła jakoś wytłumaczyć swoją zuchwałość. W przeciwnym razie...

Meleki podniosła głowę i wyprostowała się.

– Wysłuchaj słów służącej. Później zrobisz ze mną, co zechcesz. Ale teraz szybko... Szybko...

Odwróciła się do patrzących na nią zdziwionych dziewcząt i rzekła:

– Wyjdźcie! Wyjdźcie stąd!

Sułtanka matka skinęła głową, dając służącym znak do opuszczenia sypialni.

– O co chodzi? Opowiadaj, co się wydarzyło.

Aż do momentu, kiedy usłyszała dźwięk zamykających się drzwi, nie odrywała wzroku od oczu Turhan Sultan. Gdy z zewnątrz dobiegł dźwięk zasuwy, jednym tchem wyrzuciła z siebie:

– Zabiją ciebie i naszego władcę!

Valide schyliła się w panice, złapała Meleki za włosy i ze złością przyciągnęła jej głowę do siebie.

– Dziewczyno, mów natychmiast – kto chce to zrobić? Kto chce zdradzić naszego władcę?

– Jego babka!

Meleki wszystko opowiedziała, a Turhan Valide wysłuchała jej, nie przerywając ani razu. Wyobraziła sobie twarz teściowej. „Szatan, czyste zło” – pomyślała. Kiedy dziewczyna skończyła mówić, valide wstała i skierowała się do drzwi. Odwróciła się i spojrzała na służki podążające za nią. Większość z nich pochodziła z tego samego miejsca co ona. Han Krymu wybrał najpiękniejsze dziewczęta i w podarunku posłał je do pałacu. Wszystkim im ufała. Ale człowiek uczy się na błędach popełnianych przez poprzedników, powinna być ostrożna.

– Tatiano – szepnęła do głównej służki. – Zarygluj wszystkie drzwi. Nie pozwól nikomu wyjść na zewnątrz, nikogo też nie wpuszczaj do środka.

Później złapała Meleki za nadgarstek i pociągnęła za sobą.

– A ty – powiedziała. – Chodź ze mną.

Wyszły przez drzwi, których do tej pory Meleki nigdy nie widziała.

– Biegnij! – rzekła sułtanka Turhan. – Tutaj nawet sam szatan nie jest w stanie nas dojrzeć. Biegnij. Módl się, żeby nie było już za późno.

Meleki nie przestawała się modlić. Spóźnienie się byłoby dla niej końcem drogi. Zapłaciłaby cenę za zdradę.

– Biegnij! – usłyszała za sobą wołającą Turhan Valide.

Tej nocy ciągle gdzieś pędziła. Jakby ścigała się z Azraelem[4]. Albo go prześcignie i uratuje te dwie dusze, albo sama straci życie.

Valide nagle się zatrzymała. Meleki zauważyła, że kobieta po omacku szuka czegoś na ścianie. Potem w nią uderzyła.

– Puk... puk! Puk, puk... Puk! Puk, puk, puk!

„Czy to jakieś hasło?” – pomyślała dziewczyna.

Ściana się przesunęła. W nieprzeniknionej ciemności dostrzegła sylwetkę postawnego mężczyzny.

– Idź.

Kiedy przecisnęły się do środka, ściana zasunęła się za nimi. Szły, przesuwając plecami po wilgotnych ścianach. Kolejne drzwi otworzyły się przed nimi i weszły do holu oświetlonego niezliczonymi świecami.

Komnata sułtana!

Naprzeciwko nich stało czterech uzbrojonych wartowników ze skrzyżowanymi włóczniami, za którymi znajdowały się ogromne dwuskrzydłowe drzwi.

Wartownicy nawet nie drgnęli na widok Turhan Valide.

– Odsuńcie się – rzekła, idąc w ich kierunku. – Muszę zobaczyć naszego pana. Natychmiast. Zróbcie przejście.

Ale wartownicy dalej stali na swoich miejscach.

– Synu, wstań! – powiedziała sułtanka Turhan, tym razem dużo donośniejszym głosem.

– Sułtan śpi.

I valide, i Meleki szybko odwróciły głowę w stronę, z której doszedł je głos.

Opiekunka!

Kobieta się zdziwiła, gdy zobaczyła sułtankę matkę w takim stanie.

– Nasz pan teraz śpi.

– W takim razie, obudźcie go!

– Nie mogę tego zrobić. On... on jest sułtanem.

Meleki aż rwała się do krzyku. „A co, jeśli się spóźniłyśmy?”.

W jednej chwili twarz matki sułtana poczerwieniała. Pewne było, że w jej głowie kłębiły się dokładnie takie same myśli.

– Opiekunko! – przerażającym głosem krzyknęła Turhan Valide. Jej głos wyrażał wszystko, co w tym momencie czuła: strach, ból, złość... – Kobieto, obudź mojego syna. Obudź go i przyprowadź do nie. W przeciwnym razie...

Głos uwiązł jej w gardle i pomimo wszystkich wysiłków łzy popłynęły strumieniami po jej policzkach.

– Imperium jest w niebezpieczeństwie.

W tym momencie zauważyły stojącego w progu chłopca, który dłońmi przecierał oczy. „Mój Boże, to sułtan!” – chciała krzyknąć Meleki.

Dziewięcioletni sułtan Mehmet patrzył na nich zdziwiony.

[4] Azrael – anioł śmierci w islamie.

3 września 1651 roku
Przed porannym ezanem

– Moja pani, moja pani... Proszę się obudzić.

Służka pochyliła się nad kobietą otuloną od stóp do głów atłasową, czerwono-zieloną kołdrą, która leżała w przepięknym, szerokim łożu.

– Proszę się obudzić, pani.

W końcu kołdra się poruszyła.

– Ciiiii..., nie krzycz – skarciła ją wielka pani, prostując się. – Słyszałam przecież.

Dlaczego miała się obudzić, nawet nie zmrużyła oka tej nocy. Nawet nie zdjęła ubrania.

– Która godzina?

– Zbliża się poranny ezan. Zostało kilka chwil.

Kilka chwil. To znaczy, że już po wszystkim! Dzięki niej panował będzie kolejny sułtan.

„No i co?” – powiedziała do siebie w duchu. „Czy łatwo jest być valide?”. Wstała. Rozłożyła ramiona, dając tym znak służce, by pomogła założyć jej kaftan. Uwielbiała go, był niemalże tak czarny jak smoła. Złote nitki, którymi był poprzetykany, błyskały w ciemności. Druga służka, która w pośpiechu podbiegła do wielkiej pani, wsunęła jej na stopy ozdobione tak jak kaftan złotą nitką pantofle na płaskim obcasie z zakrzywionymi noskami.

Na zewnątrz wciąż było ciemno. Słońce jeszcze nie wzeszło. Po wzejściu jutrzenki na Eyüp Sultanie miała podnieść się wrzawa. Na wojnę przybył jako syn sułtana, wyjedzie z niej jako sam sułtan. „Niech żyje sułtan, niech żyje sułtan!”.

Wzrok jej się rozjaśnił. Westchnęła. Zmoczyła twarz wodą przyniesioną w miedzianym dzbanie przez jedną z dziewcząt. Wytarła się podanym jej zdobionym ręcznikiem. Usiadła na skraju otomany. Plecy oparła na poduszkach.

– Och – westchnęła. – Ten ból brzucha kiedyś mnie zabije.

Dziwnie się poczuła, myśląc o śmierci.

Tamtych dwoje już nie żyło.

A może nie tylko tych dwoje, może życie straciło już dużo więcej osób. „Cała ludność imperium powinna modlić się o twoje zdrowie, Mahpeyker” – pomyślała. – „Patrz, co znów uczyniłaś. Który to sułtan, którego podarowałaś imperium? Piąty? Szósty? Szwagrów Mustafę i Osmana też trzeba do nich zaliczyć. Jeśli ich także policzymy, Sulejman będzie siódmy. Dobrze, powiedzmy, że Ahmeda to nie ja zrobiłam sułtanem; to będzie szósty, którego wzięłam w dłonie i posadziłam na tronie”.

Uśmiechnęła się do siebie pod nosem. Przeznaczenie. Kto by pomyślał, że z Komnaty Şimşirlik po Ibrahimie wyjdzie jeszcze jeden sułtan!

– Emine! – zawołała służkę. – Dowiedz się, czy Saliha Dilaşub przybyła już ze Starego Pałacu.

Dziewczyna wybiegła.

Matka nowego sułtana powinna już tu być. Taki był zwyczaj. Zaraz po tym, jak obsadziła swojego syna na tronie, valide przenosiła się ze Starego do Nowego Pałacu. „Dilaşub w niczym nie przypomina tej moskiewskiej żmii” – burknęła. „Jej nie trzeba dwa razy powtarzać. Jeszcze przed ezanem przyjdzie okazać mi szacunek i ucałuje dłoń[5]”.

Emine stanęła w progu. Wyraz jej twarzy był niepokojący. Nie zrozumiała, dlaczego Dilaşub miałaby o tej porze znajdować się w Nowym Pałacu, ale mimo wszystko ukłoniła się wielkiej pani i powiedziała:

– Jeszcze nie przybyła.

„Pewnie Siyavuş tak wszystko zaplanował” – pomyślała. Podczas czytania ezanu jej syn, sułtan, Saliha Hatice oraz valide mieli być razem. Dopiero co słońce wschodziło nad ich głowami. Znów miała być królową. Tym razem będą na nią mówić sułtanka matka. Saliha na pewno będzie okazywała szacunek. Dlaczego ta dziewczyna jeszcze nie przyszła ucałować dłoni? Pewnie stwierdzili, że przyprowadzenie jej w czasie modlitwy nie będzie właściwe.

Teraz zaczęła myśleć o tym, kto powinien być wielkim wezyrem. „Może Tarhuncu Melek Ahmet Pasza albo Melek Ahmet Pasza. Z Üveysa na pewno nie będzie dobrego wezyra. Chyba znów najlepszym wyjściem będzie Siyavuş. Zobaczymy. Jeśli się wszystko uda to tak... A jak nie, to poczuje na własnej skórze, co to znaczy prawo szariatu”.

Nagle z zewnątrz dało się słyszeć jakieś hałasy. Odgłosy kroków na posadzce.

„Nadchodzą” – pomyślała. „Nadchodzą całą grupą. To znaczy, że już po wszystkim. Nowy sułtan został zaprzysiężony. Prowadzą go do mnie”.

Odgłosy kroków zbliżały się. Do głowy przyszła jej myśl, że Üveys Pasza mógł stwierdzić, iż dużo bezpieczniej będzie zaprowadzić nowego władcę do jego komnat, przechodząc tędy. Za chwilę mieli skręcić w prawo i dźwięki kroków miały zacząć się oddalać.

Ale biegnący wcale nie skręcili, a odgłosy kroków wcale się nie oddalały; wręcz przeciwnie – zaczęły się zbliżać.

– Mój Boże! – w komnacie dało się słyszeć westchnienia.

„Prowadzą do mnie nową valide, oczywiście”.

– Emine, prowadzą Salihę Dilaşub. Niech dziewczęta się pozbierają. A ty włóż mi chustę na głowę.

Emine pobiegła w stronę wewnętrznych drzwi. Kiedy odgłosy kroków zbliżały się, usłyszała rozmowy dziewcząt w sąsiednim salonie. Kroki ucichły, zatrzymały się tuż przed drzwiami do komnaty.

Przyszli.

Siedziała pośrodku otomany. Ręce położyła na podołku. Przyjęła najbardziej posępny wyraz twarzy, jaki mogła, jednak mimo to lekko się uśmiechała. Nowej valide gotowa była okazać akceptację, zrozumienie i wsparcie. Wielka pani gotowa była powitać w końcu nową sułtankę matkę.

Usłyszała otwierające się drzwi do komnaty. Powietrze przeszył krzyk. „To pewnie jedna z dziewcząt cieszyła się na widok Dilaşub” – pomyślała.

– Emine! – zawołała. – Wprowadź ją do środka. Nie każmy jej czekać.

Emine nie odpowiedziała. Wielka pani usłyszała dziwny odgłos, jakby mnóstwo osób nagle zaczęło deptać po dywanie leżącym na posadzce. Zatrzymali się przed drzwiami.

– Proszę pójść z nami – powiedział mężczyzna z doniosłością. – Czekamy.

Oba skrzydła ogromnych drzwi otworzyły się z hałasem.

[5] Ucałowanie dłoni osoby starszej lub znajdującej się wyżej w hierarchii i dotknięcie nią do swojego czoła jest oznaką szacunku.

1

Wyspa Milos
Czerwiec 1601 roku

Krzyk mężczyzny kierującego wozem, tak wielkiego jak olbrzym, przeszył niebo niczym grzmot.

– No już, przestań się tak drzeć!

Nastja, wzruszając ramionami i nie bacząc na kolejny policzek, który jej wymierzono, jeszcze głośniej zaczęła krzyczeć:

– Zostawcie mnie! Chcę wrócić do swojej wsi!

Łysa głowa woźnicy ukazała się pomiędzy brudną, grubą zasłoną oddzielającą od niego dziewczęta. Pozostałe panny, widząc nabiegłe krwią ze złości oczy mężczyzny, skuliły się jeszcze bardziej. Spojrzały na Nastję błagalnym wzrokiem, żeby przestała, ale ta krzyczała dalej:

– Rozkazuję ci! – wydarło jej się z piersi. – Zawieź mnie z powrotem! Natychmiast!

– Ha, ha, ha! Jej Wysokość rozkazuje! – wybuchnął śmiechem.

Głowa mężczyzny zniknęła za zasłoną. Z tyłu dało się słyszeć krzyki jednej z dziewcząt:

– Zabójca, zbrodniarz! Jesteś nawet gorszy! Jesteś szatanem!

„Hm, szatan...” – pomyślał woźnica. „Dobrze mówi dzieweczka. Jestem szatanem”. Spodobało mu się to porównanie.

– Hej, Arystydes! Cyprian! – zawołał do jadących na koniach mężczyzn. – Słyszeliście? Dzieweczka nazwała mnie szatanem!

Zaśmiali się. Jeden z nich przytrzymał konia. Poczekał, aż wóz przejedzie obok niego. Później zbliżył się do jego tyłu. Rozchylił zasłonę i zajrzał do środka.

Nastja, zobaczywszy go, wyciągnęła krucyfiks i zaczęła krzyczeć:

– Nie bij mnie! Na litość boską, nie bij mnie!

Inne dziewczęta także podniosły głosy. Mężczyzna spojrzał na nie. Był rozpalony pożądaniem. Wzrokiem wodził po związanych liną smukłych nadgarstkach, kostkach i zgrabnych nogach uwięzionych dziewcząt. Aż się wzdrygnął.

– Nawet o tym nie myśl, Cyprian – odezwał się siedzący z przodu mężczyzna.

Wóz cały zatrząsł się od śmiechu, którym woźnica aż się zaniósł. Cyprian, utyskując, wdrapał się na siedzenie.

– Wypuście mnie! – krzyknęła Nastja, o mało nie dławiąc się. Próbowała stanąć na nogi. – Błagam... nie ma w was ani odrobiny litości?

– Milcz! – zagrzmiał mężczyzna.

Wymierzył jej policzek. Był tak silny, że Nastja upadła. Skuliła się i zaczęła łkać. Dziewczyna, która siedziała koło niej, wyszeptała:

– Błagam, Nastja, nie płacz. Nie prowokuj ich do bicia.

Kiedy wóz się zakołysał i stanął w miejscu, nie było już nadziei.

– Hej, Tasula! Gdzie jesteś, starucho? – krzyknął woźnica.

– Ciiiiii...! – zwrócił się do dziewcząt Cyprian, przykładając palec do ust. – Zajechaliśmy do hanu. Bądźcie cicho. Rozwiążę wam nogi. Jak tylko podejmiecie próbę ucieczki, to przyrzekam, że połamię wam nogi.

Wszystkie spojrzały na niego.

– Siedźcie cicho albo poucinam wam języki – warknął, a ostrze sztyletu błysnęło w słońcu. Dziewczyny zaczęły się trząść ze strachu.

Mężczyzna nachylił się i oswobodził siedzącą z brzegu dziewczynę. Próbowała rozprostować zdrętwiałe nogi. Zaczęła rozcierać czerwone ślady pozostawione na kostkach przez mocno zaciśniętą linę. Twarz wykrzywił jej grymas bólu. Kiedy zaczął rozwiązywać drugą z nich, zauważyły, że swoimi odrażającymi rękami wodził po udach i piersiach dziewczyny.

– Matko Boska. Jezusie. Pomóż nam – westchnęła Nastja.

W tym momencie usłyszały odgłosy kroków dochodzące z zewnątrz.

– Bóg musiał mnie za coś pokarać – dało się słyszeć charczący głos jakiejś kobiety. Była to pewnie Tasula, którą zawołał woźnica.

– Najpierw całe mnóstwo osmańskich innowierców, a teraz wy... Wszyscy święci, co to za przeklęty dzień? Nie mam już dla was żadnych ludzi do przydzielenia.

Było jasne, że kobieta ich nie znosi. Nastji przeszło przez myśl, żeby zawołać o pomoc. Może gdyby dowiedziała się, że w wozie uwięzionych jest pięć uprowadzonych z jednej z wsi dziewcząt, może by im pomogła... A potem... W hanie byli też Turcy osmańscy. A może oni...

– Dalej, dalej! – wtrącił się rzezimieszek, który podszedł do wozu. – Przestańcie tak stać i gadać. Umieram z głodu. Od śmierci uratują mnie tylko dobrze przypieczone mięso i wino.

Dokładnie w tym momencie Nastja poczuła na nodze zimną jak lód rękę mężczyzny. „Nawet gdyby wąż przeszedł po mojej nodze, aż tak bardzo bym się nie zjeżyła” – pomyślała. Cyprian udawał, że próbuje rozwiązać supeł. Jedną z rąk przesuwał coraz wyżej. W końcu przestał mocować się z węzłem i rękami zaczął wodzić po nogach dziewczyny. Nastja była przerażona. Na tyle, ile mogła, starała się od niego odsunąć.

– Nie dotykaj mnie! – syknęła. – Jeśli nie przestaniesz, zacznę krzyczeć. Wszyscy osmańscy żołnierze się zbiegną.

Przez chwilę mężczyzna zatrzymał rękę na jej kolanie. Ich spojrzenia się spotkały. Nastja przeraziła się błysku pożądania, który zobaczyła w jego oczach.

– Tylko spróbuj!

Ręka Cypriana lubieżnie zaczęła przesuwać się w górę pod długą spódnicą dziewczyny.

Nastja ścisnęła nogi tak mocno jak mogła, i uwięziła węża. Poczuła na twarzy przyspieszony ze złości oddech mężczyzny.

– Do momentu, aż tutaj dobiegną, będę miał mnóstwo czasu, żeby cię rozerwać na kawałki – powiedział i rękę, która utknęła między nogami dziewczyny, pchnął jeszcze wyżej.

Poczuła w uchu jego język. Kiedy się zorientowała, że próbuje złapać zębami płatek jej ucha, cofnęła głowę. Tym razem dotknął językiem jej szyi. Pomyślała, że odchodzi od zmysłów. Później pomyślała, że to chyba byłoby najlepsze wyjście: oszaleć. Z jękiem jeszcze bardziej odchyliła głowę.

– Zdzira – wyrzucił z siebie Cyprian. – Spodobało ci się, co nie? Na pierwszy rzut oka zauważyłem, że jesteś podniecona. Nie martw się, dostaniesz to, czego chcesz... A nawet więcej.

Znów przyczepił się do jej szyi. Nastja jęknęła po raz kolejny.

– Anastazja! Mój Boże, jak możesz to robić?

To była Katerina. Pewne było, że uznała, iż dziewczyna poddała się mężczyźnie. „Poczekaj. Poczekaj, zobaczysz, co stanie się później” – pomyślała Nastja.

Mężczyzna coraz bardziej na nią napierał. Kiedy przekręcał głowę, żeby dostać wargami do jej warg, jego ucho dotknęło ust dziewczyny. Miotany pożądaniem Cyprian utracił wszystkie inne zmysły, nie zauważył, że otworzyła usta. Nie zauważył białych zębów błyskających niczym sztylety. Były jak zastawione sidła wyczekujące ofiary. Sidła, które z zachłannością się zatrzasnęły.

Z gardła mężczyzny wydał się przeraźliwy krzyk.

– Aaaaaaaaa! Przeklęta zdzira!

Złapał się za policzek, w który ugryzła go dziewczyna. Na dłoni poczuł, ciepły, lekki i gęsty płyn. Krew! Cypriana ogarnęła trwoga, drugą ręką złapał Nastję za gardło.

Dziewczyna usłyszała, jak kobieta, właścicielka hanu, krzyknęła:

– Co tu się dzieje?

Pozostałe dziewczęta zaczęły zanosić się płaczem. Woźnica ze złością krzyknął:

– Cyprianie! Już po tobie!

Nastja poczuła, że jej oddech staje się coraz słabszy. Wydało jej się, że słyszała trzepotanie skrzydeł nadlatujących aniołów. „To byłoby na tyle” – pomyślała. Krótkie życie Anastazji Vasilides, córki ortodoksyjnego Kostasa Vasilidisa, tutaj się kończyło.

2

Ugrularin Elinde
Haziran 1601

Mężczyzna zdjął rękę z policzka i złapał Nastję za włosy. Z całej siły wykręcił jej szyję.

– Puść moje ucho albo skręcę ci kark!

Krew, która sączyła się spomiędzy jego palców, zostawiła na włosach dziewczyny czerwone, lepiące się plamy.

Jej płuca płonęły żywym ogniem. Potrzeba wzięcia oddechu zwyciężyła złość. „Ugryź jeszcze mocniej. Rozedrzyj, wyrwij!” – choć rozum tak jej podpowiadał, zęby samowolnie się rozwarły. Cyprian, wyjąc z bólu, odsunął się od niej. Ręka, którą był gotowy skręcić Nastji szyję, powędrowała do rozerwanego ucha. Ze złością, ale w panice, spojrzał na koniuszki palców całe we krwi. Anastazja zobaczyła, jak mężczyzna podnosi rękę. Ale nie zobaczyła już tego, jak ją opuszczał. Uderzenie, które jej wymierzył, było tak mocne, że powaliło ją na ziemię. Jak gdyby pocisk trafił ją w prawy policzek.

Krew spływająca z ucha Cypriana pokryła niemal całą twarz. Jego oczy wyglądały jak dwa wielkie, białe, przerażające zagłębienia. Ręką wciąż zakrywał ucho. Krew tryskała spomiędzy palców. W drugiej zaś ręce trzymał sztylet.

– Zdzira! – zawył. – Zdzira! Obedrę cię ze skóry kawałek po kawałku! Zamiast wina wypiję twoją krew!

Pozostałe dziewczyny zaczęły szlochać. Natomiast kobieta prowadząca han krzyknęła:

– Hej, mordują dziewczyny! Szybko!

Kiedy woźnica próbował ją uciszyć, rozległ się przenikliwy wrzask.

– Aaaaaa!

Zaraz potem rozległy się także jęki dziewcząt uwięzionych w wozie. Sztylet, który trzymał Cyprian, wbił się w ciało jednej z dziewcząt, które próbowały go powstrzymać – wbił się w ciało jednej z nich.

– Szatańskie nasienie! – dało się słyszeć wycie woźnicy. – Jeśli zrobiłeś coś chociaż jednej z nich...

W jednej chwili, starając się znaleźć Tasulę, przebiegł wzrokiem dookoła wozu. Uciekła. Biegła w stronę hanu, machając rękami. Drugi woźnica, starając się uspokoić konie, krzyczał:

– Przeklęty głupiec! – przechodząc na tył wozu, dodał: – Chcesz nas znisz...

– Wystarczyyyyyyy! – zagrzmiał Cyprian. – Zatrzymaj się, Dimitri! Nawet nie próbuj się ze mną mierzyć!

Jego głos przypominał ryk niedźwiedzia, który od miesięcy nic nie jadł. Zaraz potem wybuchnął przerażającym śmiechem.

– Poczekaj na swoją kolej. Najpierw wydrę płuca tej zdzirze. Ty będziesz następny. Wypruję ci flaki. Przyrzekam, zrobię to!

Woźnica widział, jak wysuwa rękę po dziewczynę leżącą na ziemi. Nos i usta całe miała we krwi. To ona płakała przez całą drogę. Najbardziej kłopotliwa z nich wszystkich. Pozostałe dziewczęta, próbując powstrzymać Cypriana, łapały go za nogi. Dziewczyna, w której ramię wbił sztylet, którym próbował je wszystkie przestraszyć, krzyczała bezustannie. Jakby straciła rozum.

Pomiędzy nogami mężczyzny Nastja zobaczyła, jak woźnica próbował dostać się do środka. Z trudem próbowała odepchnąć dziewczynę, która rzuciła się na nią, chcąc osłonić przed ciosami.

– Puść mnie, Katerina – błagała. – Módl się do Maryi, żeby znalazło się dla mnie miejsce w niebie.

Nawet dwa kroki nie dzieliły jej od tego potwora. Zdziwiła się, kiedy zdała sobie sprawę, że wcale się nie boi. Nie mogła uwierzyć. Mężczyzna, którego ucho rozerwała, rozwścieczony zmierzał w jej kierunku, aby ją zabić. Rękę, w której trzymał sztylet, wysunął w jej kierunku. Kilka sekund później miał ją podnieść i opuścić dokładnie tak samo, jak robił to, wymierzając jej uderzenia w policzek. Ale ona się nie bała.

Wśród krzyków dziewcząt usłyszała głos woźnicy:

– Stój, nie rób tego. Natychmiast powinniśmy stąd odjechać.

Nastja otworzyła oczy. Pomiędzy zakrwawioną twarzą mężczyzny a jego ramieniem zauważyła, że woźnica zrobił krok w ich kierunku. Trzymał ogromny nóż i krzyczał:

– Stój! Stóóóóój!

– No, zatrzymaj mnie – powiedział Cyprian, wykrzywiając twarz w pogardliwym uśmiechu. – No, podejdź i zatrzymaj mnie! – Szybko odwrócił się do leżącej przed nim dziewczyny. Rękę podnosił coraz wyżej.

Anastazja spojrzała w twarz swojemu zabójcy. „Matko Boska... – pomyślała. Weź Nastję do siebie”.

Woźnica krzyczał, próbując zatrzymać Cypriana. Dziewczęta płakały. „I to będą ostatnie dźwięki, jakie w życiu usłyszę” – przeszło przez myśl Nastji. Ale nie, nie były ostatnie. Pośród tych wrzasków usłyszała coś jeszcze – westchnienie przypominające sapanie.

Anastazja otworzyła oczy. Ręka mężczyzny dalej była w powietrzu. Kiedy myślała nad tym, dlaczego jej nie opuszcza, zauważyła wyraz jego twarzy – ogarnięte trwogą oblicze. Nastja szybko przekręciła się na drugi bok. Cyprian runął twarzą w dół na ziemię. Sztylet, który trzymał, pod naciskiem jego ciała wbił się w wóz. Nie żył. Woźnica wbił nóż pomiędzy żebra mężczyzny aż po rękojeść.

– Uciszcie się! – warknął woźnica. Wyciągnął z pochwy kolejny nóż. Odsłonił część zasłony i stanął nieruchomo.

– Kto odważy się krzyknąć, podetnę mu gar...

Urwał w pół słowa.

Usłyszał świst. Kiedy się odwrócił, by zobaczyć, co się dzieje, strzała przeszyła mu szyję. Woźnica poczuł, jak ostro zakończona strzała przedziurawiła i rozerwała na strzępy żyły i chrząstki gardła. Ostrze przeszło na drugą stronę, wyrywając z szyi kawałek ciała. Przez chwilę wydawało się, że woźnica chciał się złapać zasłony. Ręka zsunęła się po materiale, a jego ciało zachwiało się. Wypadł z wozu.

Z zewnątrz dało się słyszeć krzyki. Wszelkiego rodzaju bluźnierstwa i przekleństwa mieszały się ze sobą.

– Ej ty, złodzieju! – ryknął mężczyzna. – Uprowadzasz je z ziem naszego pana? Nie wiesz, że tutaj nawet fruwający w powietrzu ptak należy do niego?

Anastazja nie spieszyła się zbytnio z radowaniem i w jednej chwili zrozumiała, że miała rację. „Mój Boże... – pomyślała. A teraz osmańscy żołnierze!”.

Dziewczęta usłyszały szczęk stali uderzającej o siebie. Ktoś się pojedynkował. Nie trwało to długo. Rozległ się krzyk, a później wszystko ucichło.

Usłyszały kroki. Światło pochodni zbliżyło się do szpary w zasłonie. Rozsunęła się. Zobaczyły głowę owiniętą czerwonym materiałem.

Mężczyzna marszczył czarne, grube brwi. Światło pochodni sprawiało wrażenie, że z jego oczu błyskały iskry. Nastja mogłaby przysiąc, że do tej pory w swoim życiu nie widziała bardziej przerażającego mężczyzny. Tak samo mogła przysiąc, że nie widziała przystojniejszego.

– Co tu się dzieje?

Myślały, że to niebo tak zagrzmiało. Rękę z pochodnią wyciągnął nieco przed siebie. Wodził wzrokiem po zapłakanych dziewczętach. Nastja zauważyła, jak wyraz twarzy przed chwilą groźnie wyglądającego mężczyzny w jednej chwili złagodniał.

– Co tak krzyczycie? Zdążyliśmy przecież.

3

Kumanowo[6], posiadłość Karayelzadego
Styczeń 1602 roku

– A niech to! – westchnęła kobieta. Z podniecenia otworzyła oczy. – A potem? Co było potem? Opowiadaj!

– Przecież wiesz, co później się wydarzyło. Teraz jestem tutaj.

– Mój Boże, Nastja, nie wierzę. Co to znaczy: „Teraz jestem tutaj”? Ech... – wzdychała. – Ledwo co zaczęłyście cieszyć się, że zostałyście oswobodzone, jak spadło na was jeszcze większe nieszczęście. Wpadłyście w ręce korsarzy.

I ona, i inne dziewczęta pomyślały tak samo, zobaczywszy osmańskich żeglarzy z sumiastymi wąsami i odsłoniętymi łydkami. Ale wręcz przeciwnie, niż można by się spodziewać, nie były przestraszone. Najpierw odbyły podróż przez morze. Później, na targu niewolników, każda z nich została sprzedana komu innemu. Nastję kupił mężczyzna o imieniu Karayelzade Ibrahim. Została oddzielona od swoich towarzyszek, co okropnie ją zaskoczyło i zmartwiło. Mężczyzna, który dobił targu, który odliczył monety, zapakował na rozpadający się wóz i zabrał w daleką podróż. Przejeżdżając przez góry, doliny, przeprawiając się przez rzeki, w końcu dotarli tutaj. Co innego miała powiedzieć? „Teraz jestem tutaj”.

Była tutaj. W miejscu o nazwie Kumanowo, o którym nigdy wcześniej nie słyszała. W posiadłości Karayelzadego Ibrahima, którego twarzy do tej pory nie ujrzała pomimo tego, że była już tutaj od wielu dni.

Piękna, niepokorna Nastja z Milos. Teraz była służącą. I od dnia, w którym tu przybyła, opowiadała swojej przełożonej całą swoją historię, od początku do końca. Jej przełożona, Mirna, ze zdumienia szeroko otwierała oczy i za każdym razem wzdychała:

– Mój Boże!

Tamtego dnia także z trwogą słuchała opowieści Nastji.

– Korsarze! A niech to! Nieszczęście jedno po drugim – w pewnej chwili zamilkła. Przyjrzała się Anastazji od stóp do głów. Nie odważyła się spytać wprost. Ale mimo to odezwała się:

– I to osmańscy korsarze. Kto wie, jakie krzywdy musieli wam wyrządzić – ze strachem aż wzdrygnęła się na myśl o okropnościach, jakie przyszły jej do głowy.

Krzywdy? „Nic nam nie zrobili” – gdyby Anastazja tak odpowiedziała, mogłaby z tonu głosu kobiety wyczuć, że ją rozczarowała. Mirna była pewna, że dziewczyna musiała przeżyć straszne chwile. To znaczy, według niej tak właśnie musiało być. Ktoś, kto wpadł w ręce korsarzy, nie powinien wyjść z nich cało.

– Nieee... – powiedziała spokojnie i wzruszyła ramionami. – Wsadzili nas na statek. Zaprowadzili na dół do ładowni.

– Matko! A tam was...

Nastja zrozumiała, że kobieta wyobraziła sobie scenę gwałtu.

– Nie, Mirna, nic takiego się nie wydarzyło.

Mirna znów przyłożyła ręce do klatki piersiowej.

– Na szczęście – odrzekła.

Polubiła Mirnę. Pulchna, zawsze uśmiechnięta, dbająca o wszystkich jak matka. Przyjęła ją, jakby znały się od lat, od razu po przyjeździe nie przydzieliła jej do pracy. W tamtym momencie wytworzyła się między nimi więź.

– Chodź. Prosto do kąpieli! Ściągnij te łachmany i wyrzuć. Wszystko podarte. Znajdę dla ciebie coś do ubrania. Później przyjdź do kuchni. Porządnie się najesz i przy okazji porozmawiamy.

Mirna przyglądała się dziewczynie, kiedy ta z ogromnym apetytem pochłaniała jedzenie.

– Jak masz na imię? – głos kobiety brzmiał przyjaźnie.

– Anastazja, ale mówią na mnie Nastja.

– Ile masz lat?

– Trzynaście.

Tak naprawdę dodała jeden rok do swojego wieku.

– Ach dziecko, jesteś jeszcze taka młoda. Skąd pochodzisz?

– Z bardzo daleka.

– Powiedz mimo to.

– Z wyspy o nazwie Milos. A ty skąd jesteś?

Od razu zauważyła smutek w oczach kobiety.

– Można powiedzieć, że też z daleka. Nazywają to miasto Belgrad. To znaczy, że tak jak ty, pochodzę zza wody.

– Zza wody?

– Tak... Ty jesteś dziewczyną zza morza. Ja jestem dziewczyną zza rzeki. Przybyłam z miejsca, gdzie spotykają się Sawa i Dunaj. To miejsce nie przypomina Kumanowa. Belgrad jest miastem rzek, nie gór czy dolin... Wiesz, co to Sawa i Dunaj?

Skąd mogła wiedzieć? Wzruszyła ramionami.

– A ty widziałaś kiedyś morze?

– Morze?

Głos kobiety był przejmujący.

– Morze? – westchnęła ponownie. – Nie. Ale wiem, co to.

– Skąd możesz wiedzieć, jak wygląda coś, czego nigdy nie wiedziałaś?

– Z opowieści – wymamrotała Mirna. – Z opowieści mojej babci.

Kobieta zamilkła i zaczęła rozkładać prześcieradła. Przez jakiś czas w milczeniu zajmowały się swoimi pracami. Mirna zaczęła trzepać poduszki, tak jakby chciała na nich wyładować całą swoją złość i żal, które ją przepełniały. Później bez słowa skierowała się do drzwi. Zatrzymała się przed progiem.

– Człowiek może znać także to, czego nie widział – powiedziała, jakby sama do siebie.

Nie odwróciła się i nie spojrzała na dziewczynę. Ale Anastazja zrozumiała, że Mirna nie odwróciła się, nie dlatego że ta ją zraniła, ale dlatego że chciała ukryć łzy spływające jej po twarzy.

– Każdy ma swój statek z marzeniami, Nastja. Jak tylko na niego wsiądziesz, gotowa jesteś rozwinąć żagle i popłynąć w dal.

Nacisnęła klamkę i drzwi się otworzyły.

– To ja jestem kapitanem swojego statku z marzeniami. Pływam po siedmiu morzach.

Przeszła przez próg i delikatnie zamknęła za sobą drzwi.

„Statek marzeń” – powtórzyła w myślach Anastazja. Piękne określenie. Postanowiła je zapamiętać. „Statek marzeń”...

Podeszła do okna. Wydawało się, że na zewnątrz nie ma nic oprócz śniegu. Sosny wyglądały jak czekające w ciszy panny młode ubrane w białe suknie. W jednej chwili przed oczami stanęło jej gorące, promieniejące niebieskie niebo na Milos. Westchnęła. Gdzieniegdzie widoczne były białe chmury tak cienkie i lekkie, że wyglądały jak rozłożony na niebie tiul. Uwielbiała się przyglądać, jak niebo stawało się złote, a chmury przeobrażały się w czerwone i purpurowe plamy. Później biegła nad brzeg morza, trzymając w ręku kawałek świeżego chleba upieczonego przez jej matkę, siadała na jednym z kamieni uderzanych przez fale i patrzyła na rozciągający się przed nią widok.

Teraz robiła dokładnie to samo. Znów siedziała na tym samym kamieniu. Czuła, jak wzburzone fale muskają jej stopy, słyszała też ich szum. W oddali, w miejscu, gdzie niebo spotyka się z morzem, rozkołysane fale zlewały się ze słońcem zmieniającym ich kolor na czerwony.

W pamięci przywołała głos kobiety. „Każdy ma swój statek z marzeniami, Nastja...”.

To musiał być statek, o którym wspomniała Mirna. Ona też musiała mieć swój. Ona też była kapitanem na swoim statku. Była biedną służką. Była samotna. W sytuacji bez wyjścia. Bez nadziei. Miała przeszłość, ale czy czekała ją przeszłość? Wątpiła. Ale mając swój statek, mogła otworzyć żagiel i na przeszłość, i na przyszłość.

Nagle poczuła, jak smutek odlatuje, opuszcza jej serce jak liść porwany przez wiejący wiatr. Jej ciało zostało uwięzione, ale umysł był wolny, dopóki mogła marzyć.

To była jedyna wolność, jakiej mogła tutaj zasmakować. Pamięć! Marzenia! Nadzieje!

– Dalej, kapitanie – wymamrotała Anastazja. – Stawiać żagle!

Po tej smutnej rozmowie Mirna zaczęła zaliczać Anastazję do swoich krewnych. Obie były dziewczętami zza wody.

– Będziesz mówiła do mnie „siostro” – oświadczyła pewnego dnia. – Siostro Mirno.

To wymyślone pokrewieństwo podnosiło ją na duchu, chroniło ją przed samotnością i ciemnością, które w sobie skrywała.

Mirna naciskała na Nastję, żeby ta wciąż opowiadała, co jej się przydarzyło. Wieczorami, po skończonej pracy, brała ją na stronę i prosiła:

– Opowiadaj, proszę. Jak cię uprowadzili?

A Nastja opowiadała. Mirna albo nie mogła wydusić z siebie ani słowa ze strachu, albo przeklinała. Nastja całymi nocami opowiadała o tych trzech dniach, które spędziła w niewoli u trzech złodziei.

– O matko! – krzyczała Mirna. – Niech ich dusze pochłonie piekło. Zaprowadzili was do jaskini?

Przecież opowiadała to już tyle razy, ale kobieta wywierała na niej taką presję, że co chwilę zmuszona była wracać do początku opowieści. Dziesięć razy powtarzała historię, jak trzej złodzieje zostali zabici.

– Dostało się rozbójnikom za swoje! – Mirna klasnęła w dłonie i wyprostowała się.

– Poczekaj, przyniosę ci burmę[7]. Nawet nie myśl o tym, żeby położyć się spać, dziewczyno zza morza.

– Burmę? Co to jest, siostro?

– Takie ciastka. Nie będziesz mogła się oprzeć. Ale teraz cicho. Jeszcze będziesz opowiadać o tym, co wydarzyło się na morzu.

– Dobrze, ale ty za to poopowiadasz mi historie twojej babci.

Mirna odpowiedziała coś półgłosem, ale Anastazja nie zrozumiała.

Burma naprawdę była czymś wspaniałym. Mimo tego, że zjadła trzy duże kawałki, bez wahania delektowałaby się dalej, gdyby jeszcze coś zostało. Ale Mirna traciła cierpliwość:

– Dalej, dalej, opowiadaj – naciskała.

Kazała z najmniejszymi szczegółami opowiedzieć sobie, jak to korsarze zdołali oswobodzić porwane dziewczęta i jak zaprowadzili je na statek. Nie zapomniała także zapytać, czy byli przystojni.

Nachyliła się. Jej policzki były czerwone z podniecenia.

– A Kemal...?

– Kim jest Kemal?

– Ten, który zabił w wozie drugiego ze złodziei i nas uratował, to Kemal, siostro.

Nastja poczuła przyjemny dreszcz na wspomnienie Kemala o czarnych oczach, czarnych brwiach i sumiastych wąsach.

– Aha, zrozumiałam – zarechotała kobieta. – A potem? Dalej, opowiadaj. Wsiedliście na statek. A potem?

– Rozwinęli żagle.

Mirna spojrzała na dziewczynę, tak jakby ta stroiła sobie z niej żarty.

– Wypłynęliście... A potem?

Nastja nie miała ochoty opowiadać o tych strasznych dniach spędzonych na morzu. Trzy razy stanęła twarzą w twarz ze śmiercią; za trzecim razem Bóg jej wybaczył. Nie chciała nawet pamiętać tych trzech dni, kiedy to ten olbrzymi statek był rzucany jak zabawka przez wzburzone fale, które wznosiły go tak wysoko, że mógł dotknąć chmur i chwilę później zrzucały go z powrotem w dół.

Znów pomyślała o przystojnym brunecie Kemalu. Nawet podczas tego przerażającego sztormu o nich nie zapomniał. Kiedy tylko miał możliwość, schodził do ładowni i starał się podnieść je na duchu:

– Nie bójcie się – mówił. – Ten statek przetrwał wojnę. Strzegą go dusze bohaterów, którzy tu zginęli. Nic się nam nie stanie.

Okazało się, że miał rację.

– Ile dni byliście na morzu?

– Chyba dłużej niż miesiąc. Na morzu człowiek traci poczucie czasu.

– Gdzie was zawieźli?

– Miejsce, w którym nas wysadzili, Kemal nazwał Adipsos. To gdzieś naprzeciwko Milos.

– A tam, co się wydarzyło?

Nastja, jak nieposłuszne dziecko, palcem zebrała słodki syrop z talerza, na którym leżała wcześniej burma. Wzrok utkwiła w podłodze.

– Tam się rozstaliśmy – powiedziała ze smutkiem.

Poczuła się, jakby była na pokładzie swojego statku z marzeniami. Na wspomnienie tego dnia poczuła ucisk w gardle.

– To byłoby na tyle – powiedział Kemal. – Teraz wszyscy pójdą swoją drogą, podążając za własnym przeznaczeniem.

Własna droga, własne przeznaczenie? W tym momencie miała w głowie tylko to jedno pytanie. Wciąż tak myślała. Nie było czegoś takiego jak własna droga i własne przeznaczenie. Ona nie miała już żadnej drogi do przejścia ani przeznaczenia, z którym mogłaby się zmierzyć.

Znów usłyszała dudniące jej w głowie szlochy Kateriny. Ich łzy się zmieszały. W ustach poczuły ich słony smak. Przed oczami stanęła jej Helena próbująca oswobodzić się z uścisku. Usłyszała błagania Marii. Usłyszała świśnięcia bata, kiedy bito Eleni.

Rozłąka była straszna. Jak śmierć.

Aż do tamtego momentu nie przyszło im do głowy, że pewnego dnia zostaną rozdzielone. Czuły, że będą razem już zawsze. Przyzwyczaiły się do siebie. Stały się rodziną, którą stworzyły nieszczęścia zrzucone na nie przez los. Rodzina bez mężczyzn. Pięć dziewcząt, pięć sióstr. Pięć sierot. Bez ojca, bez matki.

A oni pewnego dnia powiedzieli, że muszą się rozstać.

Rozłąka oznaczała samotność. Samotna, bezsilna, bez nadziei. Nastja pomyślała wtedy: „Prawdziwa niewola rozpocznie się dopiero teraz”.

Przytuliły się do siebie, splotły ręce, aby nie mogli ich rozdzielić. Za każdym razem, gdy odciągali jedną z dziewcząt, po okolicy roznosiły się przeraźliwy krzyk i szloch.

– Eleniiii!

– Katerinaaaa!

– Mariaaaa!

– Helenaaaa!

– Nastjaaaa!

Przywódca korsarzy Nastję przydzielił Kemalowi. To on zaprowadził ją na targ niewolników i przekazał kupcowi. Nie przewidział, że tak ciężko będzie mu się z nią rozstać.

– Nastja – powiedział Kemal przygaszonym głosem. Wstydził się spojrzeć jej w oczy. Patrzył w ziemię, jakby czegoś tam szukał. Zawsze miał problem z rozmową. Ale tamtego dnia było nawet gorzej. Cierpiał z każdym wypowiedzianym słowem.

– Gdybym... mógł... zabrać... cię... z... z... z powrotem... do domu...

– Gdybyś mógł...

Tamtego dnia Kemal po raz pierwszy podniósł głowę i spojrzał jej w oczy. Nie odwracał wzroku.

– Ech, gdybyśmy nie musieli się rozstawać...

Głos mu drżał.

– Los pokaże... Zobaczysz, któregoś dnia... znów... się... zobaczymy.

Oboje wiedzieli, że to jest niemożliwe. Dziewczynie wydawało się, że oczy zaszły mu mgłą.

– Ech – westchnął na koniec. – Muszę wracać. Kończy mi się czas.

Ostatni raz spojrzał jej w oczy.

– Niech sprzyja ci szczęście. Słyszałem, że mężczyzna, który cię wybrał, jest dobrym człowiekiem. Mam nadzieję, że faktycznie tak jest.

Później odwrócił się i odszedł. Nastja przypomniała sobie, jak chciała w tamtej chwili krzyknąć z całych sił: „Kemaaaal!”, ale głos uwiązł jej w gardle.

Ocknęła się, słysząc głos Mirny:

– No dalej, opowiedz, co było po tym, jak się rozstaliście – kobieta nagle spojrzała jej prosto w oczy. – Eeej! – złapała ją za dłoń i potrząsnęła. – Płaczesz?

Pokręciła głową. „Ale moje wnętrze płacze rzewnymi łzami” – pomyślała. Płakało od dnia wyjazdu z Adipsos. „Dlaczego miałabym się powstrzymywać od płaczu?” – powtarzała sobie przez całą drogę. „Miałam rację. Prawdziwa niewola zaczęła się w momencie, kiedy rozdzielono mnie z moimi towarzyszkami. Jestem samotna. Nie ma we mnie nadziei. Nikogo nie ma u mojego boku. Jestem bezsilna”.

Pomijając to wszystko, największy ból zadawała jej myśl o tym, że nie wiedziała, co ją teraz czeka.

Za każdym razem, kiedy o tym myślała, miała ochotę wybuchnąć przeraźliwym śmiechem. „Nie wiesz, co cię czeka, Nastja, hm? Oczywiście, że jakiś brutalny, ordynarny, brudny typ! Jakiś prostacki właściciel ziemski! Co innego może cię spotkać? Jesteś tylko niewolnicą, którą kupują i sprzedają”.

– No już – wyszeptała Mirna. Oparła głowę Nastji o swoją pierś. – Już nie płacz – zaczęła głaskać ją po głowie. – Powiedzieć ci coś, dziewczyno zza morza? – szeptała. – Musisz wiedzieć, że Turek, że innowierca, ale pan tej posiadłości to naprawdę dobry człowiek.

To, że kobieta z takim zachwytem opowiadała o panu posiadłości, sprawiło, że Nastja zaczęła mieć wątpliwości. Nie podnosząc głowy, wbiła niepewne spojrzenie w oczy kobiety.

– Ile on ma lat, siostro?

– Kto? – spytała zamyślona Mirna.

– Pan tej posiadłości. Ile ma lat?

Wydźwięk słów dziewczyny zdziwił Mirnę. Kiedy zrozumiała aluzję, zaczerwieniła się.

– Nie, nie, nie. Nic z tych rzeczy – odpowiedziała z udawaną złością. – Szalony, jaki ma być – spojrzała się na Nastję. – Więcej nie chcę widzieć cię płaczącej, zrozumiano? Bóg każdego dnia stwarza świat na nowo. Od nowa rozpisuje to, co każdemu z nas jest przeznaczone. Każdego ranka budzimy się w nowym świecie. Dlatego nie możemy wiedzieć, co będzie jutro.

[6] Kumanowo – miasto w dzisiejszej Macedonii.

[7] Burma – rodzaj słodyczy z cieniutkiego ciasta wypełnionych orzechami włoskimi i polanych syropem.

4

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego
Maj 1603 roku

Ile razy Anastazja nie zapytałaby: „Kiedy zobaczę właściciela posiadłości?”, Mirna zawsze odpowiadała: „Poczekaj jeszcze trochę, wszystko ma swój czas”.

Mijały godziny, dni. Najczęstszą odpowiedzią było:

– Ale pana nie ma teraz w posiadłości. Nie przyjeżdża tutaj zbyt często. Tacy oni są... Zwołał żołnierzy ze swoich ziem, zabrał część rzeczy i odjechał. Chyba znów szykuje się wojna.

Mirna nie pozwalała też dziewczynie wchodzić na piętro. Prawie od razu po przybyciu Nastji do posiadłości zaprowadziła ją przed wielkie dwuskrzydłowe drzwi i powiedziała:

– To, co znajduje się za tymi drzwiami, jest dla ciebie zakazane.

– Dlaczego? Co się za nimi znajduje? – dopytywała się dziewczyna.

Boże, co mogło znajdować się na piętrze? Dlaczego nie mogła tam wejść?

Pewnej nocy, pomiędzy snem a jawą pomyślała: „Harem! Tak, pan posiadłości na pewno ma na piętrze harem. Mężczyźni w imperium osmańskim brali sobie wiele kobiet. Zamykali je gdzieś, przychodzili do nich i wychodzili”.

Pewnego dnia spytała Mirnę:

– Czy na piętrze znajduje się harem?

Mirna o mało nie upuściła talerza, który niosła.

– Co to w ogóle za pomysł? – skarciła ją. – O takich rzeczach nie wolno mówić.

Nastja więcej nie zaczynała rozmowy na ten temat. Jednak uważała, że jest na dobrej drodze do rozwiązania zagadki tego, co znajduje się na piętrze. Ci, co wchodzili na piętro, mieli dostęp do łoża pana... Matko droga... Kiedy o tym pomyślała, oblała się palącym rumieńcem.

Ciekawe, ile miał kobiet. Czy były piękne? Czy to znaczy, że skoro ona nie mogła wejść na górę, to one nie mogły zejść na dół? Czy zostały tam uwięzione?

Kiedy pewnego dnia Mirna powiedziała: „Chodź, idziemy na górę”, Nastja bardzo się zdziwiła.

– Przecież mam zakaz.

– Zakaz został zniesiony.

Stanęły przed dużymi, białymi dwuskrzydłowymi drzwiami. Mirna wzięła do ręki pęk kluczy, który miała przypięty do pasa, zdjęła z niego jeden klucz i otworzyła drzwi.

W jednej chwili Nadię ogarnął paniczny strach. „Wchodzimy do haremu!”. Przeszedł ją zimny dreszcz. Jej serce przypominało trzepoczącego skrzydłami ptaka uwięzionego w klatce – biło tak mocno i szybko. Słodki Jezu! Zamkną mnie w haremie! Ale... Ale ja jestem jeszcze za młoda!

– Co będziemy robić na górze? – spytała z przerażeniem.

– Pan chce cię widzieć, Nastjo.

Głos Mirny rozbrzmiewał jej w uszach jak echo. „Pan chce cię widzieć. Pan chce... Pan...”.

Odwróciła głowę, bała się spojrzeć. Straciła całą sympatię i zaufanie, które żywiła do Mirny. Zastawiła na nią pułapkę, grała z nią w kotka i myszkę. „Tak więc to był powód tego, że tak się mną opiekowała” – pomyślała dziewczyna. „Oczywiście! Dlaczego się nie zorientowałam? Łatwo złapać w pułapkę taką młodą, wiejską dziewczynę i przygotować ją dla takiego pana”.

Całymi miesiącami uczyła ją przykładnego zachowania się, dobrych manier, pokazała jej, jak nie zachowywać się jak służąca, tylko jak dama.

Tak się siada, Nastja... A tak powinnaś wstawać... Tak trzyma się widelec... Jedz z zamkniętą buzią... Nie mlaskaj... Brawo, właśnie tak... Szybko pojmujesz... Ale jest jeszcze wiele rzezy, których muszę cię nauczyć.

Oczywiście, że było jeszcze wiele innych rzeczy. Nie pokazała jeszcze, jak TO się robi!

Strach w niej narastał.

A może tego akurat miał ją nauczyć jej pan?!

To właśnie miała na myśli Mirna, mówiąc, że wszystko ma swój czas. I właśnie przyszedł ten czas. Pan czekał na nią w jednym z pokoi na końcu ciemnego korytarza, przed którego początkiem teraz stała.

Zdała sobie sprawę z tego, że wcale nie chce zobaczyć miejsca, którego była ciekawa przez tyle miesięcy. Pomyślała o ucieczce. Dobrze, ale gdzie miałaby uciec?

– Dalej Nastja, idź. Miesiącami mnie dręczyłaś. Na co czekasz... Wchodź po schodach. Nie można kazać panu czekać. Wstyd.

– Co będę tam robić? – spytała, nie patrząc na kobietę. Ale ta złapała ja za brodę i przekręciła jej głowę w swoją stronę. Z uwagą spojrzała w oczy dziewczyny.

Anastazja starała się uciec wzrokiem. „Znów te fałszywe spojrzenia” – pomyślała. „Jak taki wspaniały, przyjazny człowiek nagle może stać się taki zły? Tak po prostu”.

– Nastja... Spójrz na mnie.

Zerknęła na Mirnę.

Mirna zauważyła trwogę w oczach dziewczyny. Prawie zemdlała ze strachu. Nie potrzebowała wiele czasu, żeby zrozumieć, co było jego przyczyną. Zaśmiała się.

– Nie ma się czego bać – powiedziała. – Ja zetrę kurz. A ty mi pomożesz. Wtedy pan będzie miał okazję cię zobaczyć. Może o coś cię zapyta. Ale pamiętaj, żeby nie odzywać się bez pozwolenia – spojrzała na dziewczynę, bu sprawdzić, czy udało jej się odpędzić strach widoczny wcześniej w jej oczach. – Tylko nie patrz na niego, tak jakby był twoim wrogiem, tak jak patrzysz na mnie. Dalej, wchodź.

Na piętrze panowała jasność. Nie było tu nikogo oprócz nich. Cisza. Gdzie w takim razie były kobiety? Mirna skierowała się do pokoju naprzeciwko nich. Zapukała kilka razy i czekała. Później delikatnie otworzyła drzwi. Przesunęła się na bok i przepuściła Anastazję.

Pan był właśni tutaj. Nawet na nie nie spojrzał. Jak tylko Nastja zobaczyła jego olbrzymią sylwetkę, przestraszyła się niemal na śmierć. „Czy ci wszyscy Turcy byli tacy wielcy?” – pomyślała i aż się wzdrygnęła. Nie ma tam jakichś mężczyzn o drobniejszej budowie? Kemal taki był. Oczywiście w porównaniu z panem zaliczał się do szczupłych, ale mimo to był postawny. Pan Ibrahim, którego imię słyszała kilka razy dziennie, a którego dopiero teraz miała okazję zobaczyć, był zupełnie inny. Był tak ogromny, że wszyscy pracujący w posiadłości wiedzieli, gdzie akurat znajduje się ich pan. Kiedy wstawał i zaczynał się przemieszczać, ściany drżały.

Pan olbrzym usiadł po turecku na niskim cedrowym siedzisku przykrytym dywanikiem.

Nastja nie odstępowała Mirny na krok, udawała, że ściera kurz. Ale jej myśli krążyły wokół pana. Miał przerażająco wielkie dłonie. Ale oczy wydawały się patrzeć przyjaźnie. „Nie przypomina złego człowieka” – pomyślała. Nawet straszna czarna jak smoła broda nie była w stanie zmienić jego wzroku. Starał się nie dać po sobie poznać, ale on także podążał wzrokiem za każdym ruchem dziewczyny.

Brzęk... Brzęk... Brzęk.

Czasem dźwięki dało się rozróżnić, jeden brzęk za drugim. Czasem przyspieszały, tak że zlewały się ze sobą.

Brzęk, brzęk, brzęk, brzęk!

A później znów zwalniały.

Brzęk... Brzęk... Brzęk.

Anastazja zdała sobie sprawę z tego, że spodobał jej się ten dźwięk. Możliwe też, że każdy brzęk powoli zabijał w niej strach. Brzęki tespihu[8] wydawały się jej harmonią nadającą rytm życiu w posiadłości na szczycie góry.

– Czy to ta nowa dziewczyna, którą kupili na targu w Adipsos?

Matko Boska... Czy to był głos pana? Zdziwiła się, że głos olbrzymiego mężczyzny, po którym spodziewała się grubego, grzmiącego głosu, był tak delikatny. Same niespodzianki.

Mirna złapała ją za nadgarstek i zaprowadziła przed oblicze pana.

– Tak, panie – nie wypuszczając z ręki nadgarstka dziewczyny, zmusiła ją do ukłonu.

– Kiedy ją przywieźli?

– Ponad sześć miesięcy temu.

– Czy chociaż się czegoś nauczyła?

Anastazja wzdrygnęła się. „Czego?!” – krzyknęła w myślach. „Czego miałam się nauczyć?”. Kątem oka zerknęła na Mirnę. Nie opuszczając głowy, rozmawiała z panem. Anastazja miała zamiar się wyprostować, ale kobieta to wyczuła i szarpnęła ją za nadgarstek. Dziewczyna znów się pochyliła.

– Nauczyła się wielu rzeczy, panie. Jest mądra. Wystarczy, że pokażę jej coś tylko raz i od razu wie, co i jak. Wzięłam ją do siebie, żeby inne dziewczęta jej nie dokuczały.

– Dobrze zrobiłaś. Jest jeszcze młoda.

Zapadła cisza.

– Ile ma lat?

– Powiedziała, że trzynaście, panie.

– Ach! – wydobyło się z ust pana schowanych gdzieś pomiędzy bujną brodą a wąsami. – Przecież to jeszcze dziecko. To grzech.

„Teraz na pewno spojrzę” – przyrzekła sobie w duchu Anastazja. „Dość tego uciekania wzrokiem. Przecież nie skarze mnie na śmierć tylko dlatego, że na niego spojrzałam”.

Tak zrobiła. Podniosła wzrok. Spojrzała.

Jego głowa była ogromna. Ale na głowie nie miał ani jednego włosa. Szerokie czoło, ciemne brwi, które były tak blisko siebie, że prawie się połączyły. Oczy prawie tak czarne jak brwi. Wąsy i broda zaczęły gdzieniegdzie siwieć. Zatrzymała wzrok na opartej o kolano dłoni mężczyzny, w której raz w dół, raz do góry przerzucał tespih o dużych paciorkach. Zainteresowało ją coś w tym, jak duże, grube palce przesuwają się po paciorkach. Nie mogła uwierzyć w to, że takie ogromne dłonie mogą wyglądać tak delikatnie. Ale tak właśnie było.

Palce znów zaczęły się poruszać. Jeden z paciorków zaplątał się w sznurku i uderzył o inny.

Brzęk...

– Boże – wymamrotał pan Ibrahim. – Jak masz na imię, dziewczyno?

– Anastazja, panie.

– Skąd pochodzisz?

– Z wyspy Milos.

Mimo że broda zasłaniała prawie całe jego oblicze, Anastazja zauważyła na jego twarzy wyraz zaskoczenia. „Z wyspy Milos?” – zdziwił się w duchu.

– Do tej pory nasi ludzie nie zapuszczali się na wyspy Morza Egejskiego, ale... Ech. Widocznie tak musiało się stać. Doczekaliśmy dni, kiedy ceny wzrosły dwukrotnie. Widać, że pieniądz staje się ważniejszy niż honor... Zaczęli porywać dzieci. Ach.

– Jej nie porwali nasi – przerwała mu Mirna. – Została uprowadzona przez ludzi ze swojej własnej wyspy.

– Tak? – w głosie mężczyzny dało się wyczuć ulgę. – Przykro mi – kontynuował. – Nasi ludzie, od czasów sułtana Mehmeda Zdobywcy, nie wyrządzają krzywdy ludziom z wysp... – odwrócił się i spojrzał na nią. – Zwłaszcza takim dzieciom...

Anastazja poczuła, że gotuje się ze złości. Nie utrzymała języka za zębami. Jak zwykle.

– To wasi ludzie – zaczęła, wymawiając dokładnie każdą sylabę – uprowadzili mnie i moje towarzyszki od naszych ludzi. Zabili wszystkich. Zaprowadzili nas na targ niewolników...

Nie dokończyła. Mirna, starając się, aby pan nie zauważył, złapała dziewczynę za rękę i mocno ścisnęła.

– Rozumiem – powiedział mężczyzna. – Rozumiem, dziewczynko. – Z bólem opuścił głowę.

„Niczym nie różnisz się od tych rabusiów, Ibrahim” – pomstowała w duchu. „Oni porywają i zawożą na targ, ty kupujesz, odliczając odpowiednią sumę. Czy to nie ty kazałeś przyprowadzić do posiadłości dziewczynę, którą nazywasz jeszcze dzieckiem?”.

– Dobrze – powiedział pan Ibrahim i wyprostował się. Jego głos rozbrzmiał pewnie, jakby podjął jakąś decyzję. Anastazja zwróciła uwagę na zmarszczkę na jego szerokim czole. „Czy ona była tutaj przed chwilą?” – pomyślała. Nie znała odpowiedzi.

– Niech dziewczyna zostanie z tobą, Mirna. Naucz ją wszystkiego. Później zacznie przychodzić na piętro. Będzie służyć tutaj.

Anastazja poczuła, jak ze strachu trzęsą jej się nogi. Co to miało znaczyć, że będzie służyć na piętrze?

Kiedy Mirna ciągnęła ją za ręce, prowadząc ku drzwiom, po raz ostatni spojrzała na mężczyznę. Gdyby w tym momencie pan Ibrahim nie próbował odwrócić się w stronę okna, na pewno zobaczyłby strach i nienawiść w oczach dziewczyny.

„Będzie służyć tutaj”.

Jakiego rodzaju miała być to służba? Kiedy kobieta ciągnęła ją w stronę progu pokoju, Nastja pomyślała, że nie myliła się, kiedy miała wątpliwości. Ścieranie kurzu. A ja miałam pomagać. Co za kłamstwo. Dała się złapać.

Kiedy doszły do schodów, udało jej się uwolnić nadgarstek z uścisku Mirny.

– Nastja, co się dzieje? Umierałam ze strachu, że pan się zorient...

– Kłamałaś... Od samego początku...

Mirna ze strachem przyłożyła palec do ust:

– Ciiiii..., nie krzycz... Usłyszy nas...

Nastja zniżyła głos i kontynuowała:

– Od początku kłamałaś... A ja ci zaufałam. Ścieranie kurzu, tak? Wymyśliłaś to tylko po to, żeby mnie później zabrać do haremu, czyż nie?

– Do haremu?

Ciąg dalszy w wersji pełnej

[8] Tespih – muzułmański sznurek modlitewny, który składa się z 33 paciorków (mniejszy) lub trzech części po 33 paciorki; pomaga w wymówieniu wszystkich imion Allaha.

5

Stambuł, pałac Siyavuşa Paszy
18 grudnia 1603 roku

Dostępne w wersji pełnej

6

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego
20 grudnia 1603 roku

Dostępne w wersji pełnej

7

Nowy Pałac, komnata sułtanki matki Safiye
21 grudnia 1603 roku

Dostępne w wersji pełnej

8

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego
11 stycznia 1604

Dostępne w wersji pełnej

9

Skopje – Saloniki
Marzec 1604

Dostępne w wersji pełnej

10

Nowy Pałac, komnaty haremu
kwiecień 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

11

Nowy Pałac, harem
Lipiec 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

12

Stary Pałac
Sierpień 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

13

Stary Pałac
Wrzesień 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

14

Stary Pałac
Listopad 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

15

Nowy Pałac
Listopad 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

16

Stary Pałac
1604 rok

Dostępne w wersji pełnej

17

Nowy Pałac, ogród rumelijski
Listopad 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

18

Stary Pałac
Listopad 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

19

Stary Pałac
Grudzień 1604 roku

Dostępne w wersji pełnej

20

Stary Pałac, Nowy Pałac,
Harem
Styczeń 1605 roku

Dostępne w wersji pełnej

21

Stary Pałac
Styczeń 1605 roku

Dostępne w wersji pełnej

22

Stary Pałac
9 stycznia 1605

Dostępne w wersji pełnej

23

Nowy Pałac, Hol Haseki
9 stycznia 1605, północ

Dostępne w wersji pełnej

24

Nowy Pałac, Apartament
Mahpeyker Haseki
12 stycznia 1605

Dostępne w wersji pełnej

25

Nowy Pałac, Apartamenty
Handan Valide Sultan
13 stycznia 1605

Dostępne w wersji pełnej

Dostępne w wersji pełnej

Sułtanka Kosem

Spis treści

Karta tytułowa

Dedykacja

Wstęp

Nowy Pałac, Harem, Komnata Şimşirlik 2 września 1651 roku Po wieczornej modlitwie

Pokój Turhan Valide 3 września 1651 roku Północ

3 września 1651 roku Przed porannym ezanem

KSIĘGA I

1

Wyspa Milos Czerwiec 1601 roku

2

Ugrularin Elinde Haziran 1601

3

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego Styczeń 1602 roku

4

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego Maj 1603 roku

5

Stambuł, pałac Siyavuşa Paszy 18 grudnia 1603 roku

6

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego 20 grudnia 1603 roku

7

Nowy Pałac, komnata sułtanki matki Safiye 21 grudnia 1603 roku

8

Kumanowo, posiadłość Karayelzadego 11 stycznia 1604

9

Skopje – Saloniki Marzec 1604

10

Nowy Pałac, komnaty haremu kwiecień 1604 roku

11

Nowy Pałac, harem Lipiec 1604 roku

12

Stary Pałac Sierpień 1604 roku

13

Stary Pałac Wrzesień 1604 roku

14

Stary Pałac Listopad 1604 roku

15

Nowy Pałac Listopad 1604 roku

16

Stary Pałac 1604 rok

17

Nowy Pałac, ogród rumelijski Listopad 1604 roku

18

Stary Pałac Listopad 1604 roku

19

Stary Pałac Grudzień 1604 roku

20

Stary Pałac, Nowy Pałac, Harem Styczeń 1605 roku

21

Stary Pałac Styczeń 1605 roku

22

Stary Pałac 9 stycznia 1605

23

Nowy Pałac, Hol Haseki 9 stycznia 1605, północ

24

Nowy Pałac, Apartament Mahpeyker Haseki 12 stycznia 1605

25

Nowy Pałac, Apartamenty Handan Valide Sultan 13 stycznia 1605

Słowniczek terminów orientalnych

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału

KARA KARLIÇE KÖSEM

Projekt graficzny okładki

Katarzyna Borkowska

kb-design@o2.pl

Zdjęcie na okładce

© Małgorzata Maj/Arcangel Images

Redakcja

Anna Kulesza-Nguyen

Korekta

Bogusława Jędrasik

Copyright © 2012 by Demet Altinyeleklioğlu

Copyright © Kalem Agency

Copyright © for the Polish translation by Piotr Beza, Anna Banasik, Justyna Byszewska, 2016

Copyright © Wielka Litera Sp. z o.o., 2016

Wielka Litera Sp. z o.o.

ul. Kosiarzy 37/53

02-953 Warszawa

www.wielkalitera.pl

ISBN 978-83-8032-108-3

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl