Redakcja

Autor

Bogdan Majkowski,Sabina Dąbrowa-Lis Robert Łuczak Leszek Skupski

Kierownik grupy wydawniczej

Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca

Agnieszka Gorczyca

Redaktor

Leszek Skupski

Korekta

Zespół

Druk

Miller Druk

Skład i łamanie

Triograf, Dariusz Kołacz

Nakład: 500 egz.

ISBN 978-83-269-4839-8

Numer produktowy UOB 95

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w książce „Druki ZUS 2016. Zasady, korekty, wypełnione druki”, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Publikacja „Druki ZUS 2016. Zasady, korekty, wypełnione druki” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Druki ZUS 2016. Zasady, korekty, wypełnione druki” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Informacje o prenumeracie

tel.: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Wykaz aktów prawnych

Kodeks pracy (kp) – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

Kodeks cywilny (kc) – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.)

Kodeks postępowania cywilnego (kpc) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.)

Kodeks karny – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.)

ustawa systemowa – ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.)

ustawa chorobowa – ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 159 ze zm.)

ustawa zdrowotna – ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.)

ustawa o PIT – ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r.poz. 361 ze zm.)

Ordynacja podatkowa – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.)

ustawa emerytalna – ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.)

ustawa o ZFŚS – ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 111 ze zm.)

ustawa wypadkowa – ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 1242 ze zm.)

ustawa o emeryturach pomostowych – ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.)

rozporządzenie składkowe – rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.)

ustawa o działalności gospodarczej – ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.)

rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1844 ze zm.)

rozporządzenie Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 78, poz. 465 ze zm.)

Rodzaje druków ubezpieczeniowych oraz ich zastosowanie

Rodzaj druku

Przeznaczenie

Podstawa prawna

Uwagi

Druki zgłoszeniowe płatnika składek

ZUS ZFA – „Zgłoszenie/zamiana danych płatnika składek – osoby fizycznej”

Zgłoszenia płatnika składek będącego osobą fizyczną oraz poinformowania o zmianach lub korekcie w danych wykazanych we wcześniej złożonym zgłoszeniu – z wyjątkiem danych identyfikacyjnych płatnika składek

Art. 43 ust. 3–4, art. 43 ust. 5a ustawy systemowej

Przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, którzy rozpoczynają wykonywanie działalności gospodarczej jednoosobowo albo w formie spółki cywilnej, zgłoszenia płatnika składek dokonują poprzez wypełnienie wniosku CEIDG-1 i złożenie go w organie ewidencyjnym. Za pomocą tego formularza informują też o zmianach lub korekcie.

ZUS ZPA – „Zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek – osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej”

Zgłoszenia płatnika składek będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej oraz poinformowania o zmianach lub korekcie danych wykazanych we wcześniej złożonym zgłoszeniu – poza danymi identyfikacyjnymi płatnika składek

Art. 43 ust. 3, art. 43 ust. 5–5d ustawy systemowej

Płatnicy rozpoczynający działalność w formie spółki prawa handlowego, stowarzyszenia, fundacji albo innej organizacji społecznej lub zawodowej rejestrowanej w KRS wypełniają odpowiedni wniosek rejestrowy i składają go we właściwym terytorialnie sądzie. Następnie – w ciągu 7 dni od daty rejestracji – płatnik musi złożyć w swoim urzędzie skarbowym druk NIP-8 „Zgłoszenie w zakresie danych uzupełniających”.

ZUS ZIPA – „Zgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych płatnika składek”

Informowania o zmianach lub korekcie danych identyfikacyjnych płatnika składek – bez względu na rodzaj płatnika

Art. 44 ustawy systemowej

Danymi identyfikacyjnymi płatnika składek są: numery NIP, REGON, PESEL, seria i numer dowodu osobistego lub paszportu, nazwa skrócona, nazwisko, pierwsze imię oraz data urodzenia.

ZUS ZAA – „Adresy prowadzenia działalności gospodarczej przez płatnika składek”

Poinformowania o:

• adresie prowadzenia działalności, o ile jest on inny niż adres siedziby płatnika,

• korekcie albo zmianie adresu prowadzonej działalności

Art. 43–44 ustawy systemowej

ZUS ZBA – „Informacja o rachunkach bankowych płatnika składek”

Poinformowania o numerze rachunku bankowego, o ile płatnik posiada jeszcze inne rachunki oprócz podanego w zgłoszeniu płatnika składek oraz powiadomienia o zmianie lub korekcie numeru rachunku bankowego

Art. 43–44 ustawy systemowej

ZUS ZWPA – „Wyrejestrowanie płatnika składek”

Powiadomienia o wyrejestrowaniu płatnika składek oraz korekcie danych wykazanych

Art. 44 ustawy systemowej

Przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dokonują

Rodzaj druku

Przeznaczenie

Podstawa prawna

Uwagi

w poprzednio złożonym wyrejestrowaniu

wyrejestrowania płatnika składek na druku CEIDG-1 składanym w organie ewidencyjnym, a płatnicy objęci KRS informują o zakończeniu działalności właściwy sąd rejestrowy.

Druki zgłoszeniowe osoby ubezpieczonej

ZUS ZUA – „Zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej”

Zgłoszenia danej osoby do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, a także poinformowania o zmianach w danych wykazanych w złożonym wcześniej zgłoszeniu – z wyjątkiem danych identyfikacyjnych ubezpieczonego

Art. 36 ust. 9a–10, art. 36 ust. 13–14 ustawy systemowej

• O zmianach dotyczących tytułu ubezpieczenia, rodzajów ubezpieczeń oraz terminów ich powstania informujemy poprzez wyrejestrowanie z ubezpieczeń (druk ZUS ZWUA) i ponowne do nich zgłoszenie (druk ZUS ZUA),

• osoby pobierające zasiłek macierzyński oraz osoby korzystające z urlopu wychowawczego zgłaszane są poprzez wykazanie ich w raporcie ZUS RCA z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia.

ZUS ZZA – „Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego/zgłoszenie zmiany danych”

Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby, która objęta jest tylko tym ubezpieczeniem

Art. 77 ust. 2 ustawy zdrowotnej

ZUS ZCNA – „Zgłoszenie danych o członkach rodziny do celów ubezpieczenia zdrowotnego”

Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka lub członków rodziny ubezpieczonego oraz poinformowania o zmianach lub korekcie danych podanych we wcześniejszym zgłoszeniu

Art. 77 ust. 2–3 ustawy zdrowotnej

ZUS ZIUA – „Zgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych osoby ubezpieczonej”

Poinformowania o zmianie lub korekcie danych identyfikacyjnych ubezpieczonego wykazanych w druku ZUS ZUA lub ZUS ZZA

Art. 36 ust. 10, art. 36 ust. 13 ustawy systemowej

Do danych identyfikacyjnych osoby ubezpieczonej należą: numer PESEL, seria i numer dowodu osobistego albo paszportu, nazwisko, pierwsze imię i data urodzenia.

ZUS ZWUA – „Wyrejestrowanie z ubezpieczeń”

Wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego oraz korekty danych wykazanych w złożonym już wyrejestrowaniu

Art. 36 ust. 11 ustawy systemowej

ZUS ZSWA – „Zgłoszenie/korekta danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze”

Zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze, a także do korekty danych podanych w tym zgłoszeniu

Art. 38–39 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

Druki rozliczeniowe

ZUS RCA – „Imienny raport miesięczny o należnych skład kach i wypłaconych świadczeniach”

Wykazania podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie

Art. 41 ust. 1–7b ustawy systemowej

Za pomocą tego formularza dokonujemy także zgłoszenia do ubezpieczeń osób pobie-

Rodzaj druku

Przeznaczenie

Podstawa prawna

Uwagi

zdrowotne, a także samych składek oraz do poinformowania o przekroczeniu przez daną osobę rocznej podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych i wymiarze czasu pracy, jak również do poinformowania o zmianie lub korekcie danych wykazanych w tym raporcie

rających zasiłki macierzyńskie lub przebywających na urlopach wychowawczych.

ZUS RZA – „Imienny raport miesięczny o należnych składkach na ubezpieczenie zdrowotne”

Wykazania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz samej składki w przypadku osób podlegających tylko temu ubezpieczeniu, a także poinformowania o korekcie danych wykazanych w tym druku

Art. 41 ust. 1–7b ustawy systemowej

ZUS RSA – „Imienny raport miesięczny o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek”

Wykazywania rodzajów i okresów przerw w opłacaniu składek oraz poinformowania o świadczeniach wypłaconych za czas absencji chorobowej, a także do korygowania błędów stwierdzonych w poprzednio złożonym raporcie

Art. 41 ust. 1–7b ustawy systemowej

ZUS DRA – „Deklaracja rozliczeniowa”

Globalnego rozliczenia należnych w danym miesiącu składek

na poszczególne rodzaje ubezpieczeń, FP, FGŚP oraz FEP, jak również świadczeń wypłaconych przez płatnika z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, podlegających rozliczeniu w ciężar składek, a także przysługującego mu z tego tytułu wynagrodzenia

W druku znajduje się też infor

macja o obowiązującej płatnika stopie procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe, a także informacja o liczbie pracowników, za których opłacane są składki na FEP, i liczbie stanowisk pracy w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze. Za pomocą tego druku korygujemy też błędy występujące w złożonej wcześniej deklaracji.

Art. 46 ust. 2–4, art. 47 ust. 2–3c ustawy systemowej

Inne

ZUS IWA – „Informacja o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe”

Przekazywania informacji, na podstawie których ZUS ustali stopę składek wypadkowych o:

• liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego,

• liczbie poszkodowanych w wypadkach przy pracy oraz liczbie zatrudnionych w warunkach zagrożenia

Art. 31 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Rozdział 1. Formularze zgłoszeniowe

Gdy wypełniamy zgłoszenie płatnika składek, musimy zwrócić szczególną uwagę na poprawność podanych w nim identyfikatorów numerycznych oraz określoną ich kolejność. Płatnik będący osobą fizyczną powinien podać przede wszystkim NIP i REGON. Jeśli nie otrzymał jeszcze takich numerów lub jednego z nich, podaje swój numer PESEL, a jeśli nie posiada również tego numeru – serię i numer dowodu osobistego albo paszportu. Natomiast płatnik będący osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej musi podać w zgłoszeniu NIP i REGON.

Zgłoszenia płatnika składek dokonujemy na druku ZUS ZPA lub ZUS ZFA w zależności od tego, który nas dotyczy. Wzory obu formularzy określa rozporządzenie w sprawie druków ubezpieczeniowych. Zgłoszenie płatnika składek przekazujemy w formie dokumentu papierowego według ustalonego wzoru lub w formie wydruku z oprogramowania interfejsowego, nawet jeśli pozostałe formularze przekazujemy drogą elektroniczną. Zgłoszenie płatnika składek będącego przedsiębiorcą następuje na podstawie odrębnych przepisów (art. 43 ust. 5a ustawy systemowej). Przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, który chcą rozpocząć wykonywanie działalności gospodarczej jednoosobowo albo w formie spółki cywilnej, zgłoszenia płatnika dokonują poprzez wypełnienie wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG-1) i złożenie go w organie ewidencyjnym. Na podstawie otrzymanych z CEIDG informacji ZUS sam sporządzi zgłoszenie płatnika składek na druku ZUS ZFA.

Formularz ten jest także umieszczony (w wersjach do druku lub do wypełnienia i wydrukowania) na stronach internetowych większości urzędów gmin lub miast oraz na niektórych portalach gospodarczych. Natomiast płatnicy rozpoczynający działalność w formie spółki prawa handlowego, stowarzyszenia, fundacji albo innej organizacji społecznej lub zawodowej rejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym wypełniają odpowiedni wniosek rejestrowy KRS i składają go we właściwym terytorialnie sądzie. Następnie – w ciągu 7 dni od daty rejestracji – płatnik musi złożyć w swoim urzędzie skarbowym druk NIP-8 „Zgłoszenie w zakresie danych uzupełniających”. W dokumencie tym podajemy nazwę skróconą płatnika, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres do korespondencji, adres prowadzenia działalności, a w przypadku osobowych spółek handlowych i podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców na zasadach określonych dla spółek osobowych – dane dotyczące poszczególnych wspólników, w tym ich numer NIP.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Wykaz aktów prawnych

Rodzaje druków ubezpieczeniowych oraz ich zastosowanie

Rozdział 1. Formularze zgłoszeniowe

Rozdział 2. Druki rozliczeniowe

Rozdział 3. Formularze wyrejestrowujące

Rozdział 4. Raporty zerowe

Rozdział 5. Formularz ZUS IWA

Rozdział 6. Informacja roczna za ubezpieczonych za ubiegły rok

Rozdział 7. Kod tytułu ubezpieczenia – zmiana i korekta

Rozdział 8. Zaświadczenie ZUS Rp-7

Rozdział 9. Dokumenty do wypłaty zasiłku macierzyńskiego

Rozdział 10. Rozpoczęcie urlopu wychowawczego w trakcie miesiąca – ubezpieczenia, składki i druki

Rozdział 11. Zasiłek chorobowy i opiekuńczy – nowe zasady dokumentowania uprawnień

Rozdział 12. Program Płatnik wersja 10.01.001

Rozdział 13. Przykładowo wypełnione druki

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71