Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Nieważkość

I teraz wędrujemy

Promienie słońca i kłapiące szczęki

Przestrzeń między nami

Różowy pierścionek

Dąb

Greckie oczekiwania

Poszukiwani! Wyjęci spod prawa

Poznaj samego siebie

Autobus

Droga do Sarajewa

Problem o imieniu Maria

Yin-yang

Ulotna zdobycz

Średniowiecze

Nie ma pewności

Epilog

Podziękowanie

Przypisy końcowe

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Tytuł oryginału:

NO BAGGAGE

Redakcja

Anna Wlaźnik

Projekt okładki

© Anna Morrison

Adaptacja okładki

Magdalena Zawadzka

Korekta

Małgorzata Denys, Jolanta Spodar

Redaktor prowadzący

Małgorzata Głodowska

Copyright © 2016 by Clara Bensen

Published by Running Press,

A Member of the Perseus Books Group

Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-158-1

–

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Mojemu wspaniałemu chłopakowi.
Niech cuda nie mają końca.

Rozdział 1

Nieważkość

– To jak, znasz tego faceta, z którym wsiadasz do samolotu?

Jaime spojrzał na mnie we wstecznym lusterku. Jego oczy były ukryte za ciemnymi okularami, ale czułam, że się ze mną droczy. Tym facetem, z którym wsiadałam do samolotu, był jego dawny współlokator z college’u, Jeff, siedzący obok niego na miejscu pasażera. We trójkę lawirowaliśmy w porannym ruchu przez betonowy labirynt Houston w drodze na George Bush Intercontinental Airport, skąd Jeff i ja mieliśmy zarezerwowany lot.

– Jaime, przestań – powiedział Jeff. Zrobił to z półuśmiechem, jak matka usiłująca ukryć rozbawienie z psoty dziecka, któremu robi wyrzuty.

– Chciałem tylko powiedzieć – ciągnął Jaime – że jako jedna z nielicznych osób, która miała „przyjemność” podróżowania z tobą po świecie, uważam, że ona zasługuje na to, żeby wiedzieć, w co się pakuje.

Zdjął rękę z kierownicy, wyszczerzył zęby, szturchnął łokciem Jeffa i znów popatrzył na moje odbicie w lusterku – czekał na odpowiedź. Czy ty naprawdę znasz tego faceta?

Nie wiedziałam, jak mu odpowiedzieć. Odparłam wymijająco:

– A jest coś, co powinnam wiedzieć?

– Ile godzin spędziliście ze sobą? – zażartował Jaime. – Założę się, że zapomniał ci opowiedzieć, jak wyrwał sobie z ręki kroplówkę i zwiał z tego szpitala w Paryżu. To było rano, po święcie w rocznicę wyzwolenia Bastylii. Jezu, uciekał korytarzem w jednej z tych papierowych koszul! No wiesz, takiej, w której widać tyłek. Nie zatrzymał się nawet, żeby się ubrać, po prostu wypadł za drzwi i zwiał z Francji.

– Jaime, przestań! – ryknął Jeff z udawanym przerażeniem. – To było dwadzieścia lat temu. Dopiero co nam zaczęły rosnąć jaja.

– No nie wiem, stary – wzruszył ramionami Jaime. – Mówię tylko, że w ciągu najbliższych trzech tygodni będę miał się za kogo modlić.

Siedziałam na tylnym siedzeniu i przesuwałam palcami po haftowanym brzegu sukienki. Na horyzoncie, za niewykończonymi osiedlami i pustymi, wybetonowanymi placami widziałam sznur maleńkich samolotów odnajdujących przykryty smogiem świt. Zbliżaliśmy się. Za kilka godzin mój samolot – nasz samolot – będzie krążył po pasie. To było dobre pytanie: czy faktycznie znałam tego mężczyznę, który będzie siedział obok mnie, gdy koła samolotu oderwą się od pasa?

Tak. I nie.

Wiedziałam, że Jeff to profesor nauk ścisłych i Teksańczyk od sześciu pokoleń, facet z dzikim błyskiem w oku. Wiedziałam, że gdy go poznałam, pomyślałam „och, znowu ty”, jakbym właśnie wpadła na starego znajomego. Wiedziałam też, że nasz związek po jednej kolejce tequili zmienił się w dziki rollercoaster. Wiedziałam, że lubił czekoladę z odrobiną morskiej soli. Że przez sześć lat był żonaty, a od dwóch jest w separacji i że miał pięcioletnią córeczkę o bystrych, brązowych oczach. I że gonił za niekonwencjonalnym życiem jak wędrowny ptak odlatujący zimą na północ zamiast na południe. Wiedziałam, że był błyskotliwym prowokatorem, ale płakał przy Dear Mama Tupaca i od czasu do czasu zatrzymywał samochód, by delikatnie podnieść z asfaltu martwego kota i położyć go pod krzakami – taki dowcipniś o wrażliwym sercu, o ile istnieje coś takiego.

Ale czy naprawdę go znałam? Nie miałam zielonego pojęcia. Ile można wiedzieć o człowieku, którego dopiero co poznało się w sieci?

Możliwe, że w tej historii czas i okoliczności nie miały aż tak dużego znaczenia. W ciągu kilku tygodni od naszych pierwszych prześmiewczych maili wysyłanych po tym, jak poznaliśmy się przez stronę randkową, a odbijanych w tę i z powrotem niczym piłeczka do ping-ponga, Jeffowi udało się przebić przez ogromny mur mojej rezerwy. Nie lada wyczyn. Po tygodniu zgodziłam się spotkać z nim osobiście. Nasza pierwsza randka przypominała raczej spotkanie starych przyjaciół.

Biorąc pod uwagę, jak wiele nas różniło, ta więź była zaskakująca. Spędziłam pierwsze trzynaście lat życia w deszczowym Portland w Oregonie. Było nas siedmioro: moi rodzice, trzy moje siostry, brat i ja. Mieszkaliśmy w stuletnim wiktoriańskim domu z jedną łazienką przy Tillamook Street nazwanej tak od indiańskiego plemienia z północno-zachodniego wybrzeża. Rodzice postanowili uczyć nas w domu – po części ze względu na troskę o jakość naszej edukacji, a po części z powodu głębokich przekonań religijnych. (Wierzyłam święcie, że miejscowa szkoła średnia to gniazdo rozpusty, zaśmiecone prezerwatywami i igłami). Moja matka była bardzo pobożna, ale zadbała, żeby nasza piątka otrzymała dobre wykształcenie i potrafiła odnaleźć się w środowisku rówieśników. Nie przypominaliśmy tych kształconych w domu chrześcijańskich dzieci, które ubiera się w długie spódnice i dżinsy i zabrania się im chodzić na randki albo tańczyć. Tego lata, gdy runęły wieże World Trade Center, przeprowadziliśmy się do Fort Worth w Teksasie. Wkroczyłam w pełnoletniość w Cowtown, gdzie burze potrafiły nadać niebu kolor gotowanego szpinaku, a w trawie grzechotały węże. Ludzie uwielbiali futbol (prawie) tak jak Jezusa.

Jeff zaś zawsze był chłopakiem z Teksasu. On i jego trzy siostry dorastali cztery godziny na południe stąd – w Houston i San Antonio. Latem łowił ryby i szukał strzał Apaczów na farmie w Hill Country, gdzie jego prapradziadkowie wybudowali chatę z bali. W college’u, w swoich konserwatywnych czasach na A&M, był zagorzałym żującym tytoń młodym republikaninem, który przy muzyce country potrafił zawładnąć całym parkietem.

Jego osobowość była jak Teksas. Szalona. W dzieciństwie zwierzył się lekarzowi, że najbardziej boi się nie tarantuli ani porywaczy, ale samospalenia (tego, co przydarzyło się perkusiście ze Spinal Tap, który zniknął w chmurze dymu po wyjątkowo niesamowitej solówce). Był jak przewód pod napięciem, elektryzował każdego, kogo spotkał (a spotkał wielu ludzi). Uwielbiał nagłe poczucie zażyłości, przygody, widowiska i nadruki w jaskrawych kolorach.

Słowo subtelny nie figurowało w słowniku Jeffa, było natomiast podstawą w moim. Wszyscy w mojej rodzinie byli skończonymi introwertykami (ze mną włącznie). O ile on był żywiołowym niespokojnym yang, ja byłam wrażliwym introspektywnym yin. Na każdą parę spodni Jeffa w krzykliwych kolorach i jego porażających barwami skarpetek przypadał mój wrzosowy lub kremowy sweterek. Stosunek moich roślin doniczkowych do przyjaciół wynosił dziesięć do jednego. Bez problemu potrafiłam spędzić cały dzień, nie wypowiadając ani jednej sylaby.

Po kilku tygodniach naszego romansu zrobiliśmy sobie test psychologiczny. Potwierdził on moje podejrzenie, że mamy diametralnie różne osobowości: on to typ alfa, który swym urokiem osobistym sprawiał, że każde drzwi się przed nim same otwierały, ja zaś byłam spokojną marzycielką potrafiącą odsłuchać z kasety trzydzieści trzy godziny Polski Jamesa Michenera i przy tym nie usnąć.

Czasem ludzie błędnie odbierają mój introwertyzm jako wyniosłość. Ale Jeff był inny. Już od pierwszej randki dał mi wyraźnie do zrozumienia, jak bardzo podziwia moją zdolność siedzenia spokojnie i pogrążania się w rozmyślaniach. Traktował moje zamiłowanie do milczenia tak, jak można by traktować jakiś gatunek obcego pod obserwacją.

– Tak się zastanawiałem… Ile słów wypowiedziałaś dzisiaj na głos? – spytał po tygodniu naszej znajomości. Popijaliśmy piwo w półmroku baru w Austin.

– Przed tym piwem? Chyba zamówiłam dziś kawę od baristy – odparłam, licząc na palcach. – Czyli jakieś pięć?

Zdumiony pokręcił głową i zapisał parę antropologicznych notatek z terenu w małym notesie, który zawsze nosił ze sobą w kieszeni.

– A ile słów przewinęło się tu? – Uśmiechnął się szelmowsko i dotknął mojej głowy.

– Na tyle dużo, że chciałabym umieć to wyłączyć. – To zawsze była prawda.

Byliśmy słońcem i księżycem, ale to nie miało znaczenia tego wieczoru, kiedy się poznaliśmy: piątego kwietnia dwa tysiące trzynastego roku o dziewiętnastej pięćdziesiąt dwie, dokładnie w chwili zachodu słońca, choć nie zdawałam sobie z tego sprawy, gdy przesłał mi w SMS-ie informację o tej porze, parze współrzędnych (30°27’47’’ N, 97°94’06’’ W) i zdjęcie ceramicznej gwiazdy osadzonej w betonowym bloku. „Spotkaj się ze mną na gwieździe”, napisał. To była zwykła terakotowa gwiazda z pięcioma wierzchołkami obracającymi się wokół jasnoniebieskiego kwadratu z pęknięciem pośrodku. Ta prostota była zwodnicza. Kiedy wpisałam współrzędne, okazało się, że gwiazdę z terakoty umieszczono przed najbardziej okazałym budynkiem w całym Austin – Texas State Capitol.

O dziewiętnastej dwadzieścia sprawdziłam makijaż, poćwiczyłam coś, co – jak liczyłam – miało być uwodzicielskim uśmiechem, i wyszłam z mojego jednopokojowego mieszkania. Kopuła Texas State Capitol z różowego granitu znajdowała się o trzydzieści minut spacerem ode mnie, ale tamtego wieczoru pokonałam tę odległość w dwadzieścia minut. Szłam szybkim, energicznym krokiem, próbując zapanować nad nerwami. Nie martwiło mnie to, co zwykle martwi kobiety, kiedy spotykają się z kimś, kogo poznały w sieci – że Jeff okaże się łysiejącym programistą języka C++ albo że ukrywa przede mną, że ma żonę i tuzin dzieci, albo naprawdę uwielbia lateks czy że jest dumnym właścicielem wszystkich maskotek Beanie Babies, jakie pojawiły się od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego trzeciego roku. Denerwowałam się, bo odnosiłam wrażenie, że jakaś kometa mknie w stronę Capitolu, szykując się, żeby wciągnąć mnie w swoją orbitę.

Dotarłam do gwiazdy przed Jeffem. Pojawił się dopiero o zmroku, gdy latarnie uliczne przy Congress Street zaczęły migotać i budzić się do życia. Wtedy go zobaczyłam – kanarkowe spodnie zmierzające w stronę frontowych schodów przed kopułą, gdzie na niego czekałam. Podszedł prosto do gwiazdy i śmiało pocałował mnie w policzek. To tam wszystko się zaczęło, w małym wszechświecie zawierającym w sobie wszystko: długie, kanarkowe spodnie, gwiazdę z terakoty, doskonały łuk kopuły, a ponad tym wszystkim ostatnie promienie kwietniowego słońca.

* * *

Od tamtego wieczoru staliśmy się nierozłączni, choć nie połączył nas żaden formalny związek. Oboje zgadzaliśmy się, że na tym etapie jakakolwiek próba zdefiniowania naszego romansu byłaby passé i nikomu niepotrzebna. Wszystko odbywało się w bardzo nowoczesny sposób.

Wykładał ochronę środowiska na University of Texas w Brownsville, pięć godzin na południu, przy meksykańskiej granicy, ale ubiegał się o posadę w Austin i kiedy tylko mógł, przyjeżdżał tu albo wsiadał do autobusu linii Greyhound. W weekendy leżeliśmy w moim łóżku i wymyślaliśmy naciągane historie. Zgadywaliśmy, kiedy nasze ścieżki się przecięły w innych czasach i innych wcieleniach. Może był kotem, który kiedyś mruczał na moich kolanach? Może napadł na mój dyliżans w drodze do Flagstaff? Może ogrzewaliśmy dłonie przy tym samym ognisku w zimną noc na mongolskim stepie? A może pewnego dnia będziemy lecieć statkiem kosmicznym przez bezmiar wszechświata, tak jak w tym starym utworze grupy Highwayman?

OkCupid, internetowa strona randkowa, przez którą się poznaliśmy, ma jakiś tajemniczy algorytm, który wydawał się potwierdzać naszą chemię (przynajmniej w tym życiu). Nasze internetowe profile zostały określone jako kompatybilne aż w dziewięćdziesięciu dziewięciu procentach (choć z tego co wiem, ta liczba równie dobrze mogła zostać wygenerowana w kotle pełnym płatków róż i jasnych loczków cherubinów). Mniejsza z tym, czy to było rozsądne; ta liczba dodała mi pewności, kiedy zaledwie miesiąc później siedzieliśmy przy stole w mojej kuchni, w porannym negliżu, z niepokojem wpatrując się w ekran laptopa. Tylko jedno kliknięcie dzieliło nas od zarezerwowania dwóch biletów w jedną stronę do Stambułu i dwóch biletów powrotnych z Londynu.

To był jego pomysł. W lecie, jak co roku, wybierał się w podróż i miał zamiar pokonać trasę ze Stambułu do Londynu, ale w ostatnim tygodniu jego „lecę do Stambułu” zmieniło się w „lecimy do Stambułu”. I dlatego teraz pochylaliśmy się nad moim stołem, zbierając się na odwagę, by kliknąć przycisk i kupić bilety.

– To może się okazać ogromnym błędem – zauważyłam.

– Wyjazd z jakimś facetem, którego dopiero co poznałaś w sieci? A co najgorszego mogłoby się stać? – spytał, obejmując mnie w talii, jakby robił tak od zawsze.

Wybuchnęliśmy śmiechem i wcisnęliśmy przycisk.

Wtedy nie wydawało mi się jakoś bardzo lekkomyślnym wybrać się razem na drugi koniec świata po miesiącu znajomości – może to było ryzykowne, ale nie lekkomyślne. Jeff należał do tych ludzi, którzy po prostu się pojawiają i zajmują należne sobie miejsce, jakby ta więź istniała od zawsze, a on po prostu ją potwierdzał w cielesnej formie. Mogliśmy odpuścić sobie cały wstęp i przeżyć przygodę.

Z drugiej strony, nawet jeśli kiedyś poszliśmy na dno na osiemnastowiecznym szkunerze, i tak musieliśmy rozpracować pewne praktyczne szczegóły. Opowiedzieć sobie niektóre historie i ustalić fakty: nasze drzewa genealogiczne, dawni kochankowie, stare rany, dziwactwa, których trudno się pozbyć, to, skąd się wzięła poszarpana blizna u dołu jego pleców i mój krzywy uśmiech. Musieliśmy nadrobić zaległości, jeśli chodzi o nasze obecne wcielenia.

Jedno było pewne: podróż wyciśnie z nas te historie. Wędrówka, ogromne poczucie zagubienia, zmieniające się strefy czasowe, obce miasta i niezrozumiałe przeliczniki walut – to potrafi zedrzeć z ludzi powierzchowność i pozostawić tylko surowy, chaotyczny (czasem pijany, czasem chory) rdzeń. Jeff miał na koncie ucieczkę z paryskiego szpitala, a ja własną skrzynię sekretów czekającą tylko na to, by ją otworzyć. Jaime powinien był również wypytać Jeffa, jak dobrze on zna mnie.

* * *

„Mam za sobą drobny kryzys psychiczny”, wyznałam Jeffowi na początku naszej korespondencji za pośrednictwem strony OkCupid. Była to dyskretna wzmianka ostrożnie wpuszczona w strumień bezczelnego flirtu. „Brzmi ciekawie” – odpisał. Nie miałam ochoty wdawać się w szczegóły, jak głęboko stoczyłam się do króliczej nory po ukończeniu college’u albo jak niedawno udało mi się z niej wydostać.

Kiedy rezerwowaliśmy bilety, nie wspomniałam mu, że ta podróż do Stambułu to pierwszy poważniejszy lot, na jaki od lat pozwolił mi mój stan. Nie powiedziałam, jak radykalnym krokiem było dla mnie samo to, że opuszczę cztery ściany mieszkania. Nie wiedział, że wciąż oswajam się z tym, że naprawdę doszłam do siebie, choć się tego w ogóle nie spodziewałam, i że ta wycieczka do Stambułu to wyraz nowego, niezaspokojonego głodu świata za moimi drzwiami.

Tylko wygłodniała kobieta mogłaby się zgodzić na taką letnią wycieczkę, którą Jeff swobodnie opisał w swoim trzecim mailu ze strony OkCupid (na długo przed tym, nim poznał moje nazwisko i zanim przekonał się, że naprawdę wyglądam jak ta poważna dziewczyna o krzywym uśmiechu ze zdjęcia na moim profilu). Nie interesowały go luksusowe wakacje. Nie liczyły się dla niego kurorty ani kryte palmowymi liśćmi kabiny na białych, piaszczystych plażach. Leciał do jednego kraju i wracał z innego, bez żadnych hoteli, rezerwacji ani planu podróży między lotniskiem A a lotniskiem B. Dla mnie już sam taki styl był przygodą, ale dla Jeffa to był jedynie początek. Zwykle wsiadał do samolotu, nie mając przy sobie nic oprócz karty kredytowej, ładowarki do iPhone’a i paszportu wepchniętego w tylną kieszeń spodni. Co się stanie później, można było tylko zgadywać i na tym miała polegać cała przyjemność.

Wędrówka po świecie bez bagażu była jedną z najbardziej radykalnych propozycji, jakie wpadły do mojej skrzynki na stronie OkCupid (wraz z wieloma zaproszeniami do seksu BDSM oraz propozycjami matrymonialnymi), ale nie odrzuciłam jej od razu. Po dojściu do siebie moją mantrą stały się słowa z Księgi godzin Rilkego. „Wszystko niech z tobą się dzieje: piękno i groza”1 – napisał poeta.

W ciągu pierwszych czterech tygodni, gdy spotykaliśmy się bez żadnych zobowiązań, doświadczyliśmy z Jeffem piękna podczas weekendowych wypraw na łąki w Texas Hill Country, które były niczym kobierce kwiatów, oraz w trakcie długich spacerów bez celu uliczkami Austin. Grozę mogłam odhaczyć tego dnia, gdy Jeff oficjalnie mnie poprosił, bym wybrała się razem z nim w podróż bez bagażu. Ta propozycja padła bez żadnego ostrzeżenia, gdy przechodziliśmy przez Congress Street Bridge. Wpatrywałam się w czerwone i żółte kajaki rozrzucone jak cukierki na Lady Bird Lake, gdy nagle oświadczył:

– Nie żartowałem z tą wyprawą. Powinnaś pojechać ze mną.

Kiedy wypowiedział te słowa, zaparło mi dech w piersiach. Jeff zwiedzał świat od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego szóstego roku i spośród siedemdziesięciu krajów, których stemple miał w paszporcie, w sześćdziesięciu był sam, bez żadnego towarzysza podróży. Cenił sobie swobodę poruszania się, tak jak republikanin z Partii Herbacianej ceni sobie konstytucyjne prawo do noszenia broni. Wybranie się w taką podróż bez plecaków i walizek było szokujące, ale jeszcze bardziej szokujące było to, że w ogóle mnie poprosił, bym z nim pojechała.

Intensywność tej prośby przypomniała mi scenę z Miłości w czasach zarazy, gdy Florentino Ariza oświadcza się miłości swego życia, Ferminie Dazie. Fermina, targana niepewnością, zwraca się do swej ciotki Scholastyki, która żarliwie jej doradza: „Odpowiedz mu, że tak. Choćbyś umierała ze strachu, choćbyś później miała tego żałować, bo i tak będziesz żałować przez całe życie, jeśli mu powiesz nie”2. Miałam wiele powodów, żeby powiedzieć „nie”. Ledwie znałam Jeffa. Moje dochody nieustannie ocierały się o granicę ubóstwa, wciąż musiałam dbać o świeżo odzyskane zdrowie psychiczne. A mimo to słowa wyfrunęły z moich ust w ciepłe powietrze nad jeziorem, jakby miały skrzydła.

– Tak. Wchodzę w to.

To było instynktowne, fizyczne „tak” – gdzieś z samych trzewi, reakcja wyprzedzająca myślenie. Wsiądę do tego samolotu. Nawet jeśli później będę tego żałować.

* * *

Gdy Jamie podjechał pod terminal D, Jeff odwrócił się i położył mi rękę na kolanie.

– Jesteś gotowa? – spytał.

– Jeszcze nie jest za późno, żeby się wycofać – włączył się do rozmowy Jaime.

Położyłam rękę na dłoni Jeffa.

– Jaime, teraz nie ma już odwrotu.

– Wiem – zażartował. – Ale jeśli Jeff spróbuje się wedrzeć do Bastylii, naprawdę powinnaś do mnie zadzwonić.

– Nie słuchaj go – droczył się Jeff. – Próbuje tylko wyciągnąć od ciebie numer telefonu.

Wysiedliśmy we troje i stanęliśmy przy samochodzie. Teraz różnice między dwójką starych przyjaciół jeszcze bardziej rzucały się w oczy. Podróżny strój Jeffa składał się z drelichowych, czerwonych jak homar spodni, lekkiego sweterka w paski i – zabranego w ostatniej chwili – szarego stetsona po pradziadku. Jaime prezentował się oficjalnie w biurowym garniturze i z granatowym krawatem. (Jeff powiedział mi, że jego przyjaciel zawsze był taki; do szkoły średniej chodził z aktówką). Poczułam zapach wody kolońskiej, gdy pochylił się, by uściskać nas na pożegnanie.

– No dobra, teraz na serio. Dbajcie o siebie. Widzimy się za trzy tygodnie.

A potem zniknął, a my przeszliśmy przez rozsuwane drzwi i znaleźliśmy się w zatłoczonym terminalu. Mijali nas poranni pasażerowie – papierowe kubki z kawą w jednej ręce, torby na kółkach w drugiej. Jedyną rzeczą, jaka nas wszystkich łączyła, był kolektywny ruch ku jakiemuś innemu miejscu – jednemu z dalekich miast, których nazwy lśniły obiecująco na tablicach odlotów. Ruszyliśmy do odprawy, ku machającej w naszą stronę pracownicy linii lotniczych. Była elegancka, z nienagannym kokiem i granatową apaszką starannie zawiązaną pod szyją.

– Macie państwo do zgłoszenia jakiś bagaż do Stambułu? – spytała, przeglądając nasze paszporty.

– Próbujemy to rzucić – odparł jej rzeczowo Jeff. – Właściwie to nie mamy żadnego bagażu.

Podniosła wzrok znad komputera.

– Przepraszam. Nie macie państwo żadnego bagażu do zgłoszenia czy w ogóle nie macie bagażu?

– W ogóle nie mamy – odparł, pochylając się nad ladą z laminatu, jakby chciał urzędniczce zdradzić jakąś pikantną plotkę. – Lecimy tylko z tym, co mamy na sobie.

Jeff wskazał na eksponat A, czyli na mnie: bez walizki stojącej u stóp, torby zapinanej na suwak czy plecaka ze śpiworem. Nie miałam nic oprócz małej skórzanej torebki. Pracownica linii lotniczych, z powątpiewaniem unosząc brwi, spojrzała na mnie – tę poważniejszą, bez czerwonych jak homar spodni – jakby chciała spytać: „On mówi serio?”.

– Niestety, to prawda – oświadczyłam. – Przez następnych dwadzieścia jeden dni to nam będzie musiało wystarczyć.

– O rany! – przeraziła się, jakbym właśnie oświadczyła, że zamierzam tańczyć w stroju topless na rurze. – Jest pani pewna?

Nie, do diabła. Nie jestem. Jeśli chodziło o tę wyprawę, rzeczy, których byłam pewna, mogłam policzyć na palcach jednej ręki: byłam pewna, że będę siedzieć na miejscu 32A w samolocie lecącym do Turcji i że wpakowałam się w to wszystko po uszy.

Stanie na lotnisku bez bagażu bardzo przypomina sen, w którym zjawiasz się na imprezie i przekonujesz się, że jako jedyna osoba zapomniałaś odpowiednio się ubrać. Czułam się naga. Pozbawiona punktu zaczepienia. Nieważka. Nie mam nic. Nie mamy nic. Kręciło mi się w głowie od tej nicości. Bez walizki, która ściągałaby mnie na ziemię, czułam się zagrożona, jakbym zaraz miała się unieść w powietrze ku świetlikom terminalu D – tak jak Mary Poppins bez swojej magicznej torby.

Czym właściwie była walizka? Tylko przedmiotem – pojemnikiem na inne przedmioty utrzymywane razem za pomocą zamków błyskawicznych, włókien i szwów. Była prostym urządzeniem do noszenia rzeczy, a jednak bez niej czułam się zagubiona i nieprzygotowana. Ogarnęła mnie przemożna chęć, by wyciągnąć ręce i wypełnić czymś tę pustą przestrzeń; czymkolwiek, co miałoby ciężar i jakieś gabaryty. Puchową poduszką. Workiem ziemniaków. Futrzastym kotem rasy maine coon. Przez dwadzieścia pięć lat mojego życia nigdy się nie zdarzyło, bym nie miała chociaż kilku rzeczy, które mogłabym wziąć w dłonie i oświadczyć, że należą do mnie. Wyjście z domu z pustymi rękami było dla mnie czymś całkowicie obcym.

W dniach poprzedzających nasz wyjazd usiłowałam zrekompensować sobie tę nicość, planując idealny strój na podróż – jakby odpowiednie połączenie tkanin pochłaniających przykre zapachy, bojówek z mnóstwem kieszeni i sandałów marki Teva mogło zaradzić niebezpieczeństwom związanym z noszeniem tych samych ubrań przez dwadzieścia jeden dni z rzędu. Ale podobnie jak wiele razy w tej historii stanęło na czymś zupełnie niespodziewanym: pięknej, butelkowozielonej bawełnianej sukience – zapinanej na guziki, z delikatnym haftem na brzegu, tuż powyżej kolan. Była kolorowa, twarzowa, dobrze uszyta i kompletnie niepraktyczna. A jednak to właśnie niepraktyczność czyniła ją tak pociągającą. Jeśli miałam wędrować po świecie z pustymi rękami, to czemu nie podkręcić surrealometru niespodziewanym tchnieniem elegancji?

Ostatnią noc w Stanach Zjednoczonych spędziliśmy w domu Jaime’ego na przedmieściach Houston. Jeff upierał się, by ustawić budzik na nieludzką godzinę, żeby mógł wcześnie wstać i udokumentować w swoim naukowym dzienniku każdy przedmiot, jaki zabieraliśmy ze sobą. Miał obsesję na punkcie dokumentowania; nieustannie filmował wydarzenia codziennego życia – przyziemne rozmowy w samochodzie, muffinki na śniadanie, drzemki w parku. Bez względu na temat rutynowo zgrywał te filmy na twardy dysk, nawet nie zerkając na to, jaka była ich treść.

Zastałam go w kuchni jeszcze przed wschodem słońca; skrupulatnie układał zawartość mojego portfela na drewnianej wysepce kuchennej Jaime’ego, którą wykorzystał jako siatkę wektorową. Po lewej stronie wszystkie przedmioty, jakie zabierał w podróż. Leżały schludnie poukładane w rządki: para wiśniowych drelichowych spodni, kowbojski stetson, jedna sztuka bielizny, para skarpetek, bawełniana koszula w paski. A także iPhone, słuchawki, ładowarka, pół szczoteczki do zębów, pół mapy Europy Wschodniej, notes, ołówek automatyczny, dwieście dolarów w gotówce, karta kredytowa i paszport – wszystko to mieściło się w jego kieszeniach.

Po prawej stronie leżały moje rzeczy, poskładane i pieczołowicie ułożone obok siebie: jedna zielona sukienka, trzy komplety bielizny, bawełniana chusta, czarny stanik, lawendowy dezodorant w sztyfcie, cała szczoteczka do zębów, aparat na zęby, który nosiłam od szesnastego roku życia, pojemniczek na szkła kontaktowe, okulary na zmianę, dwa tampony, iPhone, iPad mini, notes, ołówek, paszport, mała czarna torebka na ramię, magnesiki z kowbojami do rozdawania jako pamiątki z Teksasu i wiśniowa pomadka do ust.

– Dzień dobry, kochanie. Pora się rozbierać – powiedział Jeff.

– Chciałabym, żeby to było zaproszenie do pikantnego seksu w kuchni. Ale to nie to, prawda? – odparłam, nalewając sobie kawę do filiżanki.

Miałam rację. Jeff poinformował mnie, że ostatnim etapem procesu dokumentacji było ćwiczenie z pakowania się na czas, nago, nagrywane kamerą.

– A co, jeśli Jaime nagle wejdzie? – zaprotestowałam. Jeff zapewnił mnie, że na pewno jeszcze śpi. A poza tym zrobimy to szybko. Dobra, dobra. Rzuciłam mu złe spojrzenie, szykując się do zrzucenia z siebie szlafroka. Cała ta wyprawa miała być ćwiczeniem w nagiej bezbronności. Szlafrok zsunął się na ceramiczne płytki w kuchni w chwili, gdy przez okno nad zlewem zaczęło sączyć się poranne światło. Stałam naga w kuchni Jaime’ego, powiew z klimatyzatora sprawił, że na moim ciele pojawiła się gęsia skórka. Jeff jedną ręką włączył kamerę, drugą uruchomił stoper. Machnął ręką, żebym zaczynała.

Spakowanie się przed podróżą po świecie zajęło mi osiem minut. Wsunęłam ręce w szmaragdową sukienkę, wciągając w nozdrza świeży zapach bawełny, który wkrótce miały stłumić woń potu i zapach piwa. Gdy byłam już ubrana, starannie umieściłam w torebce każdy z przedmiotów i wsunęłam stopy w lekkie, skórzane sandały. I to by było na tyle. Osiem minut. Nie potrafiłam otrząsnąć się z wrażenia, że o czymś zapomniałam.

– Nieźle – pochwalił Jeff. Widać było, że zrobiłam na nim wrażenie.

Spakował się w dwie minuty i trzydzieści jeden sekund – głównie dlatego, że narzucał na siebie ubrania w takim tempie, jakby tata jego dziewczyny ze szkoły średniej właśnie zajechał na podjazd. Gdy kuchenna wysepka opustoszała, wybiegł z kuchni, popędził korytarzem do drzwi wyjściowych, otworzył je i wydał z siebie dziki okrzyk jak jeden z buntowników z filmu Straceni chłopcy. Jego spodnie były tak jaskrawe, że gdyby wyciągnął się na wypielęgnowanym trawniku, satelity Google Earth wychwyciłyby małe, wściekle czerwone V odrobinę na północ od Zatoki Meksykańskiej.

Zastanawiałam się przez chwilę, czy wciąż będę lubić tego faceta w jaskrawych spodniach, gdy zgłosimy się na odprawę na Heathrow przed naszym powrotnym lotem. Dwoje ludzi poruszających się lekko i nieskrępowanie przez serię nieprzewidywalnych wydarzeń było niczym zenistyczne haiku, ale połączenie jet lagu, kolejek do odprawy celnej i sztywnej z brudu bielizny bardziej kojarzyło się z obcesową, szybką randką. Nasza kompatybilność (albo jej brak) szybko wyjdzie na jaw. Ale w pewnym sensie zakończenie nie miało tu znaczenia: rzucałam się w świat w butelkowozielonej sukience.

Jeff wrócił na ganek i mnie pocałował; jego oddech pachniał kawą.

– Obudzimy Jaime’ego?

– Tak – powiedziałam, wdychając wilgotne poranne powietrze. – Pora ruszać.

Rozdział 2

I teraz wędrujemy

Mój zmysł orientacji jest gorszy niż u większości ludzi. Ta wada nie ma nic wspólnego z tym, że nie zwracam uwagi na otoczenie. Bardziej wynika to z faktu, że mój wewnętrzny kompas zawsze był bardziej dostrojony do tego, co poetyckie, niż do tego, co praktyczne. Wiem dokładnie, gdzie w mojej okolicy pszczoły zbudowały sobie ul w ostrej drzewiastej trawie, i potrafię bez problemu odnaleźć miejsce, gdzie w wonnych kępkach rośnie rozmaryn. Nie umiem jednak podać przejrzystych wskazówek, jak dojechać do najbliższej stacji benzynowej – głównie dlatego, że nigdy się nie nauczyłam, w jaki sposób orientować się w stronach świata. Stosuję metodę przyrodnika Johna Muira, który pisał: „Dopóki żyję, będę słyszał śpiew wodospadów, ptaków i wiatru. Będę interpretował budowę skał, uczył się języka powodzi, burzy i lawin”.

Raz, gdy z Jeffem jechaliśmy drogą międzystanową I-35 z Austin do San Antonio, wskazałam na skupisko świateł lśniących w oddali.

– Czy śródmieście San Antonio nie wygląda nocą jak galaktyka?

– To cementownia, kochanie – uśmiechnął się Jeff. – Jesteśmy pięćdziesiąt mil na północ od San Antonio.

Niemniej, abstrahując od nawigacyjnych metod epoki romantyzmu, zazwyczaj potrafię udzielić poprawnej odpowiedzi, gdy ktoś spyta mnie, na jakim znajduję się kontynencie. Nie było tak, gdy razem z Jeffem rozprostowaliśmy nogi w hali przylotów lotniska Atatürk.

Stambuł to jedyne miejsce na świecie rozciągające się na dwóch kontynentach. Cieśnina Bosfor, poprzecinana gigantycznymi mostami i flotą promów, przebiega przez samo serce miasta, oddzielając Wschód od Zachodu, Azję od Europy. Kiedy schodziliśmy do lądowania, rozpraszała mnie moja własna śródziemnomorska poetyka (olbrzymi błękitny koc marszczący się w słońcu, szare barki przecinające wodę niczym stada metalowych kaczek). Jeff spał oparty na moim ramieniu, z lekko otwartymi ustami i przekrzywionymi okularami. Nawet nie drgnął, gdy w głośnikach zatrzeszczał głos pilota: „Drodzy państwo, mamy słoneczne, pogodne popołudnie. W Stambule jest piękna pogoda. Na ziemi temperatura wynosi dwadzieścia siedem stopni, lekka bryza z północnego wschodu. Proszę usiąść wygodnie i się rozluźnić, niedługo będziemy lądować”.

Koła z jękiem wysunęły się z brzucha samolotu, gdy zaczęliśmy podchodzić do lądowania. Widziałam palmy i minarety, strzeliste jak cienkie igły wbite w ziemię. „Gdyby ktoś mógł poświęcić światu tylko jedno spojrzenie, to powinien spojrzeć na Stambuł” – powiedział Alphonse de Lamartine, dziewiętnastowieczny francuski pisarz. Moje pierwsze spojrzenie na Stambuł było jednoznacznie nowoczesne: zatłoczony terminal przylotów, wizy pełne zakrętasów tureckiego alfabetu, drzwi do cichych masdżid – sal modlitewnych, gdzie podróżni klękali z twarzą zwróconą na wschód, ekrany z informacjami o połączeniach lotniczych do Bejrutu, Dubaju i Kairu oraz designerskie chusty na głowach kobiet czekających w kolejce do odprawy celnej.

Zaaferowana przylotem jakoś nie zarejestrowałam, czy lotnisko mieściło się po europejskiej, czy po azjatyckiej stronie. Gdy walczyłam w łazience z rozczochranymi włosami, przemknęło mi przez głowę, że nie mam pojęcia, na jakim jestem kontynencie (choć w tamtej chwili moje wymęczone odbicie w lustrze pochłaniało mnie bardziej niż dokładne położenie geograficzne). Jeff i ja będziemy musieli przeskoczyć ten wczesny etap bycia ze sobą, gdy ludzie zawsze starają się wyglądać atrakcyjnie. Już zaczynałam przypominać Jabberwocky’ego z wiersza Lewisa Carrolla. Przetłuszczone włosy były ciemniejsze przy skórze, moje oczy wyglądały jak ciemne szparki, sukienka pachniała potem. Pachy zaczęły się już powoli zmieniać w szalki Petriego do hodowli bakterii. No cóż. Nałożyłam kolejną warstwę dezodorantu, upięłam włosy w przetłuszczony kok i ruszyłam z powrotem do hali przylotów.

Jeff opierał się o filar i był zajęty dodawaniem odcinka swojego biletu lotniczego do notesu, w którym pełno było innych przypadkowych rzeczy – wizytówek, piasku, piór, wykałaczek, psiej sierści. Ziewnęłam, gdy zatrzasnął notes.

– No i co teraz?

Pod rondem stetsona jego oczy lśniły z podekscytowania, jakby w czasie gdy byłam w łazience, zdążył wypić mocne espresso.

– Jestem za tym, żebyśmy wsiedli do pociągu do miasta i wysiedli na przypadkowej stacji – ogłosił swój plan, jakby to był oczywisty kolejny krok.

– Naprawdę? – wycedziłam. – Nie sądzisz, że najpierw powinniśmy się tu zorientować?

Nonszalancko wzruszył ramionami.

– Na pewno rozpracujemy to po drodze.

Etymologia angielskiego słowa travel prowadzi do travail (mozół), co przywodzi na myśl męczące podróże, podczas których stopy pokrywają się pęcherzami, łydki pieką z wysiłku, a do głowy przychodzi mnóstwo różnych powodów, dla których żałujesz, że w ogóle opuściłeś dom. W rzeczywistości jednak każda dobra, cudowna rzecz wiąże się w pewnym stopniu z mozolnym wysiłkiem. Na każdy widok zapierający dech w piersiach czy wspaniałe selfie zawsze przypadają długie kolejki, płaczące dzieci w samolotach bądź rozpaczliwie niski poziom cukru we krwi.

Od prawie dwudziestu czterech godzin nie doświadczyłam fazy REM podczas snu. W przeciwieństwie do Jeffa większą część lotu nad Atlantykiem usiłowałam poskładać moje ciało jak origami, w taki sposób, by nie odciąć sobie dopływu krwi do kończyn. (Nic mi to nie dało, oprócz płytkiej drzemki i zesztywniałego karku). Moje pierwsze spojrzenie na Stambuł nie zapierało tchu: to było spojrzenie zmęczonych, klejących się oczu.

Mozolny wysiłek wydawał się też nieunikniony, jeśli chodzi o znalezienie kwatery. Jeżeli mieliśmy się trzymać naszych eksperymentalnych wytycznych, które sami sobie narzuciliśmy (oraz budżetu wagabundów), hotele były poza naszym zasięgiem, hostele zaś stanowiły ostatnią deskę ratunku. Zamierzaliśmy zatrzymać się u osób znalezionych przez Couchsurfing.com – globalną wspólnotę, w której miejscowi za darmo goszczą w swoich domach podróżnych w ramach czegoś w rodzaju wymiany kulturowej. Ale choć wysłaliśmy kilkanaście próśb o nocleg do mieszkańców Stambułu, w odpowiedzi dostaliśmy zero zaproszeń. Wydawało się to oznaczać, że być może będziemy włóczyć się po ulicach Stambułu i zbierać kawałki kartonu, by zrobić sobie prowizoryczne łóżka w parku.

Myśl o pozostawieniu kwestii noclegu kapryśnemu losowi wzbudziła we mnie zaskakującą panikę. Mydło i poduszki nie spadną z nieba na przypadkowej stacji kolejowej. Czułam, że zamiast luzacko wałęsać się po mieście, powinniśmy przeprowadzić strategiczną naradę, niczym w Camp David. Potrzebowaliśmy mapy. Potrzebowaliśmy dostępu do internetu, by wysłać całą serię pilnych próśb o nocleg przez serwis Couchsurfing. Musieliśmy ustalić, na jakim jesteśmy kontynencie.

Nawykowo sporządziłam w myślach listę Najgorszych Rzeczy, Jakie Mogłyby Się Stać. Istniała szansa, że zabłądzimy, że będziemy wyczerpani i chwilowo bez dachu nad głową, ale czy wskakując do przypadkowego pociągu, sami szukaliśmy nieszczęścia? Właściwie to nie. Jedna noc spędzona na ławce pewnie mnie nie dobije. Jeff wydawał się o tym całkowicie przekonany. Wciąż opierał się o filar i leniwie do mnie uśmiechał, w tle widziałam rząd taksówek. Wyglądało na to, że Jeff kompletnie nie przejmuje się tym, że grozi nam spanie na kartonach. Tak naprawdę, to podczas tych kilku tygodni, kiedy byliśmy ze sobą, jeszcze nie zauważyłam, by przejmował się czymkolwiek, z wyjątkiem tego, czy ma w zamrażarce lody z masą orzechową. Wierzył, że potrafi coś ugotować, bez względu na to, jakie składniki miał akurat pod ręką – i nieraz wykonywaliśmy razem to ćwiczenie.

Westchnęłam i grzbietem dłoni przesunęłam po jego policzku, który był już ostry i szorstki po jednym dniu bez golenia.

– No dobra, kowboju. Gdzie ten pociąg?

Jeśli strategia dryfowania bez celu zawiedzie, będę się upierać przy bardziej ortodoksyjnym podejściu do kwatery i wyżywienia, ale – przynajmniej dziś wieczorem – zaryzykuję i ruszę w nieznane.

* * *

Wiedziałam to i owo o zagubieniu. Poznałam ten stan z pierwszej ręki, gdy przez dwa koszmarne lata wędrowałam po dzikich obszarach własnego umysłu. Jeff nie wiedział wtedy o tym, ale gdy spotkał się ze mną na schodach Capitolu, upłynęły zaledwie cztery miesiące, odkąd odnalazłam drogę powrotną.

Wciąż nie jestem pewna, dlaczego w ogóle zgubiłam drogę. Może byłam po prostu neurotyczna. Może wiązało się to z moją nadwrażliwością na kondycję ludzką albo z utratą złudzeń w związku z krachem finansowym (w roku dwa tysiące ósmym), który był konsekwencją zachłanności i chciwości. Może wynikło to z głęboko zakorzenionej tęsknoty za poczuciem pewności z mojego żarliwie chrześcijańskiego dzieciństwa, gdy każdy biblijny frazes był szeptem Boga do ucha jego uczniów. A może przyczyną było moje przerażenie, gdy zdałam sobie sprawę, że Jezus nie jest jakimś sympatycznym facetem, który siedzi sobie w niebie i rozdaje sens życia – zadanie stworzenia czegoś pełnego znaczenia spoczywa wyłącznie na moich barkach.

Może po prostu potrzebowałam tego, by się zgubić, tak jak lasy potrzebują pożarów, by wypaliło się stare poszycie. Wiem tylko, że jesienią dwa tysiące dziesiątego roku pisałam wzniosłe słowa o sensie, by dostać się na studium pomagisterskie, a zanim w dwa tysiące jedenastym roku zakwitły żonkile, codziennie kuliłam się nad toaletą wstrząsana torsjami i ogarnięta paniką.

To moje zagubienie miało wiele imion. Rodzice nazywali je „trudną fazą”. Dziadek stwierdził, że kilkadziesiąt lat za wcześnie przerabiam kryzys wieku średniego (zawsze o krok przed innymi!). Mój lekarz oświadczył, że mam „poważne zaburzenia psychiczne” wywołane zachwianiem równowagi chemicznej w mózgu. Przepisał mi srebrne opakowanie środków uspokajających. Terapeutka powiedziała, że wkroczyłam w ciemną noc duszy, i poradziła mi się mocno trzymać, bo jedynym sposobem było przejść przez to wszystko. Nieżyjący już od dawna francuscy filozofowie potwierdzali, że przechodziłam klasyczny kryzys egzystencjalny – co jest tylko formalnym sposobem, by powiedzieć, że skończyły mi się powody, żeby rano wstawać z łóżka.

Bez względu na to, jaką etykietkę by temu przypiąć, miałam nadzieję, że ten paraliżujący lęk jest czymś przejściowym – jak kac po jacku daniel’sie, który mija po porządnym śnie i tłustym cheeseburgerze. Chciałam wrócić do normalności, do studiów podyplomowych i moich rozwijających się literackich ambicji. Wypatrywałam czegoś znajomego – tak jak wędrowiec, który zabłądził, wypatruje charakterystycznego zakrętu rzeki albo niezwykłej formacji skalnej. Ale normalność znikła, trop ostygł. Mój wewnętrzny krajobraz stał się obcy.

Nie wiedziałam, że jedną z cech charakterystycznych poważnych stanów lękowych jest przytłaczające poczucie oddzielenia od rzeczywistości zamieszkiwanej przez resztę ludzi. Czułam się, jakbym opuściła moje ciało i unosiła się pod sufitem, skąd obserwowałam z daleka „normalnych” ludzi zajmujących się swoimi codziennymi sprawami. Mój świat zapadł się w mroczną otchłań. Miejsca, które przedtem wydawały mi się zwyczajne, nagle stawały się groźne: dom, gdzie mieszkałam z koleżanką, droga do pracy, meksykańskie restauracje, parking przed biurowcem korporacji Target. Lęk był jak soczewka – sprowadzał każdy aspekt mojego życia do serii najgorszych z możliwych scenariuszy.

Czułam się bezpieczna tylko przez pierwsze dziesięć sekund każdego ranka. Wtedy na chwilę zapominałam o strachu. Ale później, kiedy otwierałam oczy, natychmiast powracał: ogromny ciężar na piersi, płytki oddech, fala adrenaliny i mdłości, chaotyczne myśli niczym niekończący się kłębek przędzy. Zanim nastało południe, często czułam się tak, jakbym właśnie przebiegła dziesięć kilometrów.

Moje próby, by okiełznać gwałtownie pogarszające się zdrowie psychiczne, przejawiły się jako niezwykłe zaburzenie żywieniowe (mimo że uwielbiałam gotować i nigdy nie miałam w domu wagi łazienkowej). Pewnego popołudnia po prostu stwierdziłam, że nie mogę jeść. Apetyt zniknął, ślina wyschła jak teksańskie strumyki w lipcu i często zwracałam natychmiast po przełknięciu. Lekarze zupełnie nie potrafili postawić diagnozy. Założyłam po prostu, że w moim mózgu coś pękło. Nie przyszło mi nigdy do głowy, że ktoś cierpiący na nieustanne stany lękowe często ma problemy z trawieniem ani to, że często zaburzenia żywieniowe towarzyszą załamaniom nerwowym. („Zwykle potrafiłem ją skłonić, by trochę zjadła – pisał Leonard o swojej żonie Virginii Woolf w okresie jej szaleństwa – ale to był okropny proces”).

Latem dwa tysiące jedenastego roku, gdy zaczęły mi wystawać żebra, stało się jasne, że nie potrafię już utrzymywać jakichkolwiek zewnętrznych pozorów normalności. Przyszła pora, żeby się do tego przyznać. Zrezygnowałam z pracy w pracowni jubilerskiej, poinformowałam koleżankę, że wyprowadzam się z domu, który wspólnie wynajmowałyśmy, i wtoczyłam walizkę z powrotem do pokoju, gdzie mieszkałam jako nastolatka. Miałam do wyboru dom rodziców na przedmieściach Fort Worth albo pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

– Wygląda na to, że moje życie skończyło się w dojrzałym wieku dwudziestu trzech lat – powiedziałam mamie. To było latem, wczesnym rankiem. Zwykle o tej porze roku byłam opalona od spędzania czasu nad wodą, ale teraz leżałam w łóżku, wychudzona i niezdolna do jakichkolwiek żartów. Moja matka, Sarah, siedziała naprzeciw mnie w czarnym bujanym fotelu z Ikei. Miałam to szczęście, że oprócz tego, że była moją matką, była też jedną z moich najbliższych przyjaciółek. Wysoka, poważna, o krótkich, jasnorudych włosach; sama przeszła w życiu kilka psychicznych zawirowań. O jej życiu też nie można było powiedzieć, by przebiegało tradycyjnym torem.

Dwa miesiące po ukończeniu szkoły średniej wsiadła do dalekobieżnego autobusu linii Greyhound i opuściła San Francisco. Potem dryfowała przez późne lata siedemdziesiąte. W Seattle mieszkała z dwoma weteranami z Wietnamu, którzy leczyli swój niezdiagnozowany zespół stresu pourazowego kartami i alkoholem. Kiedy nic z tego nie wyszło, wprowadziła się do komunistycznej komuny stawiającej sobie za cel obalenie kapitalizmu i patriarchatu. Śpiewała piosenki folkowe na Pike’s Place Market, kierowała traktorem na farmie w Idaho, była kelnerką w Vermont i jeździła autobusami po kraju, mając jedynie torbę podróżną i gitarę. W wieku dwudziestu dwóch lat, po krótkim związku, którego owocem miała być moja starsza siostra Anna, również wprowadziła się do swojej matki w Venice Beach.

Spoglądała na mnie spokojnie z bujanego fotela.

– Skąd wiesz, jakie będzie twoje życie? Jesteś wróżką?

– Nie muszę nią być – odparłam dramatycznie. – To oczywiste. Wszyscy ludzie, których znam, idą na studia podyplomowe albo na jakiś staż, a moim głównym celem na dzisiaj jest wstać z łóżka, zjeść kanapkę z masłem orzechowym i zaraz potem jej nie wyrzygać. To raczej nie rokuje świetlanej przyszłości.

Zastanowiła się, jakby próbowała znaleźć słowa, a potem spytała:

– Ciekawe, co by się stało, gdybyś przestała starać się być normalna i pozwoliła na to, by być po prostu sobą?

– Co? Mam pozwolić, żeby to się po prostu działo?

– Możliwe, że będziesz zaskoczona – roześmiała się. – Może życie, które znałaś, się zmieniło. Ale to, że jesteś zagubiona, wcale nie znaczy, że nie możesz go poznawać.

* * *

Jeff cofnął rękę, którą wystawił za okno pociągu.

– Spróbujmy wysiąść na tej stacji.

Wytoczyliśmy się na szeroką arterię Stambułu. Zakurzona ulica była jak kakofoniczna symfonia klaksonów taksówek, syren i dzwoniących tramwajów. Wydawało się, że jesteśmy gdzieś w centrum, ale tak naprawdę nie miałam pojęcia gdzie. Po obu stronach stały szeregi sześciopiętrowych budynków. Czerwone flagi, klimatyzatory, anteny satelitarne i rzucające cień markizy okienne nad zatłoczonym chodnikiem obsadzonym palmami. Osłoniłam oczy przed słońcem i rozejrzałam się po ulicy.

– No to co, teraz wędrujemy? – spytałam.

– Tak. Teraz wędrujemy.

– W prawo czy w lewo? – Nie żeby to miało jakiekolwiek znaczenie.

– W lewo – zadecydował i ruszył bulwarem. Jego stetson kołysał się nad morzem głów sprzedawców precelków i turystów w przeciwsłonecznych daszkach. Wyglądał zupełnie tak, jakby wiedział, dokąd zmierza. Dla niego poruszanie się było sztuką. Jeszcze w Austin opowiadał mi, jak kiedyś, gdy był w college’u, ojciec opłacił mu udział w teście predyspozycji zawodowych. Po kilkudniowych pomiarach sprawności analitycznego myślenia, koordynacji wzrokowo-ruchowej i rozpoznawania wzorców wyniki wykazały, że jest obiecującym kandydatem, tyle że nie na konsultanta biznesowego czy przedsiębiorcę, ale na kapitana statku rzecznego. W pewnym sensie to do niego pasowało. Bez trudu potrafiłam sobie wyobrazić, jak prowadzi parowiec w dół Missisipi, intuicyjnie manewrując po kapryśnej rzece, z niezapalonym, przemoczonym cygarem w zębach, jak jakiś łotr z powieści Marka Twaina.

Bardzo mi odpowiadało, że Jeff wziął na siebie rolę przewodnika. Zdążyliśmy już ustalić swoje role, kiedy włóczyliśmy się po ulicach Austin. Ja skupiałam się na magii otoczenia. On wiódł nas przez nie. Ja byłam poetką. On był sternikiem. Nie chodziło o to, że zupełnie nie potrafię nawigować (jeśli się bardzo skupię, umiem sobie z tym radzić), ale przekazanie mu kompasu pozwoliło mi się skoncentrować na czymś zupełnie innym. Na przykład na świetle. W Teksasie, gdzie przestrzenie są zazwyczaj rozległe i płaskie, słońce aż cię przygniata, a chmury gromadzą się w góry cumulusów, rzucając cienie długie na mile. W Stambule letnie światło jest eteryczne. Po południu ma złocistą poświatę odbijaną ze wszystkich stron przez Morze Czarne, morze Marmara i wody Bosforu.

Jako poetka i sternik kontynuowaliśmy tradycję swobodnej wędrówki. Wczuwanie się w puls miasta podczas pieszej wyprawy bynajmniej nie było nowym pomysłem. Francuzi mają specjalne słowo na takich miejskich włóczęgów: flâneur. Dziewiętnastowieczny flâneur był nowoczesnym wędrowcem i odkrywcą, który chłonął widoki bulwarów i arkad niczym „ruchomą fotografię miasta”, jak ujął to francuski felietonista Victor Fournel. Poeta Charles Baudelaire również uchwycił ten proces w typowy dla siebie, liryczny sposób: „Dla doskonałego flâneur, namiętnego obserwatora, ogromną radością jest zamieszkać w sercu tłumu, wśród przypływów i odpływów nieustannego ruchu, wśród tego, co ulotne i nieskończone. Być z dala od domu, a mimo to wszędzie czuć się jak w domu; widzieć świat, przebywać w jego centrum, a jednak pozostawać przed nim ukrytym”.

Obserwując ulice Stambułu oczami flâneur, zauważyłam, że nie tylko ja nie jestem pewna, na jakim znajduję się kontynencie. Miasto na siedmiu wzgórzach zmieniało się nieustannie wraz z rozkwitem i upadkiem imperiów, i nawet teraz próbowało ustalić własną tożsamość w tym złożonym zestawieniu Wschodu z Zachodem, religijności ze świeckością i nowoczesności z tradycją. Na chodniku tureckie kobiety w jaskrawych spódniczkach mini i z dużymi, srebrnymi kolczykami w uszach wymijały inne w pełnych hidżabach. Polityczne plakaty zwolenników świeckości wisiały na ścianach, od których echem odbijały się ezan – wezwania do modlitwy (były to niemal jedyne słowa po arabsku, jakie można było usłyszeć w tym mieście). Gładkie, nowoczesne fasady budynków z małymi kawiarenkami, sklepikami i hotelikami opierały się o stare kamienne mury, które wyglądały, jakby stały tu od czasów, gdy to miasto nosiło nazwę Konstantynopol.

Ślady imperium osmańskiego były wszechobecne: strzeliste minarety, otomańskie łaźnie parowe i kolejne kopuły w oddali – jak odwrócone filiżanki do herbaty. Ale w mieście widać też było pozostałości tego, że Stambuł był kiedyś centrum cesarstwa bizantyńskiego, miastem, gdzie ortodoksyjni chrześcijanie przez ponad tysiąc lat modlili się do Jezusa, Syna Bożego. Ślady te wciąż były widoczne w zarysach hipodromu, gdzie cesarz Konstantyn obserwował wyścigi rydwanów, i w kopule Hagii Sophii, która przez niemal tysiąc lat była największą katedrą świata.

Kiedy dryfowaliśmy hałaśliwymi ulicami, nie odzywaliśmy się do siebie. To było przyjemne milczenie. Poruszaliśmy się tam, gdzie chcieliśmy, o naszej trasie decydowało to, co nas intrygowało: mężczyzna w ciemnej czapce odkrawający plaster jagnięciny z pionowego rożna do kebabu; kobieta w fartuchu krzątająca się przy górach tureckich smakołyków pokrojonych w idealne kwadraciki albo spocony, targujący się sprzedawca świecidełek. Pochłonęła nas ta uczta dla zmysłów – zamazujące się gęste tłumy, uliczni domokrążcy, flagi, mewy i popołudniowe wezwanie do modlitwy, czyli İkindi (kiedy długość cieni rzucanych przez przedmioty jest równa ich wysokości).

Po pewnym czasie dałam znak Jeffowi, żebyśmy skręcili w brukowaną boczną alejkę i oddalili się od zgiełku głównej ulicy. Natychmiast zrobiło się spokojnie, tylko kilku sklepikarzy sortowało pudła z butami, jakiś staruszek siedział na rogu i wyciskał sok pomarańczowy przez metalową prasę, która wyglądała jak zabytek z szesnastego wieku. Zapłaciłam lirę za niewielki kubek i wydusiłam z siebie „dziękuję” po turecku. Teşekkür ederim. W cieniu, na pobliskich schodach, bez pośpiechu popijaliśmy sok. Był ciepły, słodki i spieniony. Schody śmierdziały starym moczem, ale było chłodno i spokojnie. Raj.

Zamknęłam oczy i oparłam głowę na ramieniu Jeffa. Było późne popołudnie, a my wciąż nie mieliśmy gdzie się zatrzymać. Nadal nie wiedziałam, na jakim kontynencie się znajduję. Nasza wędrówka nie wyleczyła mnie z potrzeby psychologicznych podpórek. Wciąż niepokoiła mnie nieskończona otwartość chwili, choć jakaś inna część mnie – dzika i ciekawska – zaczynała się zastanawiać, czy w takiej wędrówce bez żadnego bagażu nie ma przypadkiem czegoś świętego.

– Rzadko się zdarza, żeby człowiek się zgubił, prawda? – powiedziałam. – To znaczy raz na jakiś czas w wiadomościach wspominają, że jakiś turysta zgubił się w lesie albo pilot cessny wynurzył się ze śnieżnej zaspy, ale przez większość czasu dokładnie wiemy, gdzie jesteśmy na tej planecie, aż po czerwoną kropkę na mapie Google. Włóczenie się bez kobiety z GPS-u, która mówi nam, żeby skręcić na skrzyżowaniu w prawo, stało się jakby staromodne, prawda? Równie staroświeckie jak to, że nie wie się, gdzie się jest w przestrzeni.

– Właśnie to jest najbardziej interesujące – powiedział Jeff z zamkniętymi oczami. – Kiedy się zgubisz, nie możesz się udać z punktu A do punktu B, bo nie znasz swojego położenia w stosunku do któregokolwiek z tych punktów. Kiedy nie ma punktu A, punkt B przestaje istnieć.

Ciągle recytował te własne powiedzonka. Nie sposób było stwierdzić, czy to głębokie mądrości Yody, czy kompletne brednie wygłaszane z kamienną twarzą. Prawdopodobnie sam tego nie wiedział.

– No dobra. – Przewróciłam oczami. – Ale idea nieposiadania punktu B jest niepokojąca. Chociaż wiem, że nie grozi mi żadne śmiertelne niebezpieczeństwo, jestem zaniepokojona, bo nie potrafię przewidzieć, gdzie będziemy dziś nocować ani kiedy będę mogła umyć przetłuszczone włosy. Po prostu dryfujemy przed siebie i muszę zakładać, że będę w stanie uporać się ze wszystkim, co tylko się pojawi.

– No cóż, ja też się pojawiłem z OkCupid, prawda? – odparł Jeff. – I może nie musimy się z niczym uporać? Po prostu wskoczymy do pociągu A, strzelimy sobie gin w wagonie restauracyjnym i zobaczymy, co się stanie.

* * *

Jeff nieustannie rzucał wszechświatowi wyzwanie, by pokazał mu coś nowego.

– Wszystko jest mniej więcej takie samo – powtarzał. – A więc dlaczego nie mielibyśmy się trochę zabawić?

Jego wersja zabawy obejmowała zazwyczaj przekraczanie granic jakiejś powszechnie akceptowanej społecznej normy i cecha ta była równie atrakcyjna, co przerażająca.

Na pierwszej randce wyznał mi, że po rozwodzie nielegalnie mieszkał w swoim gabinecie na uniwersytecie przez ostatnich osiem miesięcy. Siedzieliśmy przy pokrytym woskiem stoliku w podziemnym barze naprzeciw budynku Capitol. The Cloak Room był raczej speluną niż barem. Stało tu jakieś pięć stolików, choć pomieszczenie wydawało się większe za sprawą długiego lustra na tylnej ścianie. Ledwie widziałam własną dłoń przed twarzą, gdy ostrożnie schodziłam długimi schodami do sutereny. Jedynymi źródłami światła były szafa grająca w kącie i choinkowe lampki wzdłuż baru. To miejsce wręcz ociekało mroczną teksaską atmosferą.

– Powiedzmy, że w tym barze działy się różne rzeczy – powiedział Jeff, gdy już usiedliśmy. – Kongresmeni, dziwki, łapówki pod stołem. Ludzie wciąż tutaj palą, choć palenie w lokalach jest zabronione od dziesięciu lat. Zasada jest taka: pal, jeśli chcesz, ale jeżeli policja zrobi nalot, płacisz pięć tysięcy.

Powiedział to tak, że w jego słowach niemal czułam dym z cygar i tanie perfumy. A może to był spray do włosów, którego używała jasnowłosa barmanka, by podtrzymać swoją tapirowaną fryzurę w stylu lat pięćdziesiątych?

– To jest Bev – powiedział Jeff. – Pracuje tu od czasów Nixona. Cholernie humorzasta, ale potrafi być słodka, jeśli jest się dla niej miłym i puści się jej Elvisa z szafy grającej.

Mrugnął i poszedł do baru, by zamówić dwie tequile. Dobry wieczór, młoda damo. Herradura Silver. Czysta.

Stuknęliśmy się kieliszkami.

– Czyli chcesz mi powiedzieć, że nikt cię nie przyłapał na tym, że zrobiłeś sobie squat ze swojego gabinetu? – spytałam.

– Nie. Mam niezawodny sposób – zapewnił mnie. – Chowam śpiwór w koszu do recyklingu, a ciuchy trzymam w dwóch szafkach przy sali gimnastycznej. Nikt nie zadaje żadnych pytań. A do tego mam gigantyczny obraz z moim prapradziadkiem Abnerem na ścianie. Jest takim dzidziusiem w koronkowej sukience. Upiorna sprawa. Abner poderżnął sobie gardło scyzorykiem, więc mówię wszystkim, że mój gabinet jest nawiedzony.

Uniosłam brew.

– Czyli masz na ścianie dziecko z tendencjami samobójczymi, a swoje łóżko trzymasz w koszu do recyklingu.

Zrobił skruszoną minę.

– Słuchaj, zwykle nie mówię o tym wszystkim na pierwszej randce, ale przez sześć lat byłem żonaty. Potem się rozwiodłem. Nie było nic konkretnego, co byłoby nie tak. Po prostu uczucia stopniowo się ochłodziły. Sypialiśmy w osobnych pokojach. Nie chciałem, żeby moja córka Sibel miała taki wzorzec małżeństwa.

Upił łyk tequili. Krótka fermata, by sprawdzić moją reakcję na wyznanie o córce i byłej żonie.

– Całkiem słusznie – powiedziałam, niezbyt przejęta tą informacją.

– Po rozstaniu musiałem trochę wstrząsnąć moim życiem – ciągnął. – No wiesz, klasyczny kryzys wieku średniego. Musiałem zrobić coś szalonego. Przygotowałem garażową wyprzedaż, sprzedałem wszystko, co miałem, po dolarze za sztukę, i wprowadziłem się do mojego gabinetu. Jak się okazało, i tak musiałem ograniczyć swój stan posiadania, żeby zamieszkać w tym kontenerze na śmieci.

Wsunęłam kosmyk włosów za ucho i pochyliłam się w jego stronę.

– Że co proszę? Do kontenera?

Wyciągnął notes i gorączkowo naszkicował w nim kontener o rozmiarach sześć na sześć stóp.

– Chciałabyś umawiać się na randki z facetem, który mieszka w koszu na śmieci?

Może? Ten kontener na śmieci to był jego najnowszy eksperyment społeczny. Idiotyczny projekt edukacyjny, na którego usankcjonowanie w jakiś sposób udało mu się namówić rektora University of Brownsville. Przez rok, wraz z zespołem studentów, naukowców i inżynierów, planował przekształcenie używanego kontenera na śmieci o powierzchni trzydziestu sześciu stóp kwadratowych w nowoczesny, miniaturowy dom. Miał w nim mieszkać podczas każdej fazy dostosowywania kontenera.

Gdyby chodziło o kogoś innego, byłabym zszokowana, ale z jakiegoś powodu ta przygoda Jeffa z kontenerem mnie nie zaskoczyła. Wiedział, jak pogrywać sobie z rzeczywistością, podobnie jak wiedział, w jaki sposób pogrywać sobie z moimi dłońmi w ciemnym barze, i jak się pochylić, ująć moją twarz w dłonie i mocno pocałować mnie w usta. To był długi, hedoniczny pierwszy pocałunek – dokładnie taki zmysłowy akt, jakiego postanowiłam unikać na pierwszej randce. Nie miałam nic przeciwko swobodnym zbliżeniom, ale to była moja pierwsza randka z facetem poznanym przez internetowy serwis randkowy i chciałam zachować ostrożność. Żeby dodatkowo się utwierdzić w tej decyzji, specjalnie nie ogoliłam sobie nóg, a wcześniej, w łazience, wpatrywałam się w moje odbicie w lustrze i wyszeptałam: „Nie prześpisz się z nim, dopóki go lepiej nie poznasz”.

Bez względu na owłosione nogi szanse na to, że wytrwam w moim postanowieniu, wydawały się maleć z każdą mijającą minutą. Zaiskrzyło między nami. Nie używał wody kolońskiej, ale pachniał tak jak trzeba. Słodko i piżmowo. Miałam ochotę ukryć twarz w jego szyi i wdychać tę woń. Ale pod okiem Bev nie było mowy o wdychaniu. Aż się zachłysnęła przy drugim namiętnym „pierwszym pocałunku”.

– O nie! Tego tutaj nie robimy – warknęła ochrypłym głosem palaczki. – Wynocha!

– Przepraszam, Bev – rzucił Jeff. Chwycił mnie za rękę, mrugnął do niej na do widzenia i pociągnął mnie po schodach jeszcze szybciej, niż ulotniły się wszystkie moje postanowienia.

* * *

– To jak, ruszamy? – spytał Jeff, potrząsając mną delikatnie, żebym się obudziła. Gdzieś dalej, z okna, dobiegały dźwięki tureckiej piosenki pop, w powietrzu czułam słaby zapach cebuli i oliwy. Linia dachów przecinała słońce na pół. Wstałam i rozejrzałam się zaspana. Kawałek dalej przy brukowanej uliczce była kafejka internetowa.

– Chcesz sprawdzić maile? – spytałam.

Mieliśmy smartfony, ale działały tylko na Wi-Fi. Jeff kiwnął głową i ruszyliśmy w stronę kafejki. Weszliśmy do ciasnego, dusznego pomieszczenia, w którym było dwadzieścia komputerów, a przed młodym człowiekiem obsługującym to miejsce stał samotny wentylator. Mężczyzna wskazał nam dwa sąsiadujące komputery. Pogubiłam się na klawiaturze, która przypominała angielską, ale była na tyle inna, by literom w moim adresie mailowym wyrosły kropeczki i zawijasy.

– Hej, znalazłeś już klawisz shift? – spytałam Jeffa. Nie odpowiedział. Gdy na niego spojrzałam, wpatrywał się w swój monitor z szerokim uśmiechem na twarzy.

– Wiesz co? – powiedział. – Właśnie dostałem maila od mojego przyjaciela Mohammada, tego irańskiego rowerzysty, którego poznałem przez Couchsurfing w Kazachstanie, parę lat temu. Okazuje się, że też wpadł na kilka dni do Stambułu i opiekuje się domem pewnej kobiety, która, jakże by inaczej, pochodzi z Austin. Zobaczył, że jesteśmy w mieście, i pyta, czy potrzebujemy noclegu. W salonie tej kobiety czeka wspaniały dmuchany materac.

Patrzyłam na niego z niedowierzaniem.

– I co? To by było na tyle? Mamy gdzie spać?

– Tak – oświadczył triumfalnie Jeff. – Musimy tylko załapać się o piątej na prom na azjatycką stronę.

Azjatycka strona. Skoro wybieraliśmy się na azjatycką stronę, oznaczało to, że przez ostatnie cztery godziny wędrowaliśmy po kontynencie europejskim. Oparłam się o biurowy fotel na kółkach, zdumiona tym, jak wszystko się ułożyło przy tak nieznacznym wysiłku z naszej strony. Nie miałam pojęcia, czy propozycja Mohammada była przypadkowym szczęśliwym trafem, czy też naprawdę istniała jakaś niewidzialna nić prowadząca nas w stronę mydła i poduszek. Wiedziałam tylko, że przynajmniej dziś wieczorem będę miała umywalkę, łóżko i ciepłe ciało, z którym będę je mogła dzielić.

I to wystarczało.

Rozdział 3

Promienie słońca i kłapiące szczęki

Azjatycka strona Stambułu jest bardziej bezpretensjonalna i robotnicza niż europejska. W przystani promowej Kadiköy spienione fale obmywały stare, kamienne falochrony, a rybacy stali pochyleni nad palami. Sprzedawcy małży chodzili z tacami, na których lśniły muszle wypełnione ryżem i trójkątne kawałki cytryny. Powietrze miało słonawą woń, słońce stało nisko. Mohammad czekał na nas kawałek dalej, na nadmorskiej promenadzie. Jeff go wypatrzył, gdy w tłumie ludzi wracających wieczorem z pracy schodziliśmy z promu.

Mohammad był niskim, muskularnym mężczyzną o ciemnych lokach. Nosił sportowe okulary przeciwsłoneczne i obcisły, pomarańczowy strój kolarski. Obok niego stał rower.

– Pokochasz tego faceta – powiedział mi Jeff podczas przeprawy promem. – Kiedy poznałem Mohammada, przyjechał właśnie rowerem z Iranu do Kazachstanu. Przez Singapur.

Jeff ryknął na całe gardło:

– Mój bracie z Osi Zła!

Odkąd Jeff dwa lata temu poznał Mohammada w Ałma Acie, w Kazachstanie, ogromną przyjemność sprawiało mu wykpiwanie komicznych stosunków politycznych między Iranem a Stanami Zjednoczonymi. Radośnie nazywał samego siebie Wielkim Szatanem (kreatywny tytuł, jakim obdarzył Stany Zjednoczone ajatollah Chomeini w przemówieniu z tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego dziewiątego roku), a Mohammada czule nazywał Osią Zła (w hołdzie dla podobnie melodramatycznego tytułu, jaki Iranowi, ojczyźnie Mohammada, nadał prezydent George W. Bush w orędziu o stanie państwa w dwa tysiące drugim roku).

– Mój bracie, oby twoje zasoby plutonu był wielkie! – powiedział, ściskając Mohammada.

– Wczoraj śniła mi się wasza amerykańska wolność i demokracja – odciął się Mohammad. – Mój sen był pusty.

Jeff zachichotał jak uczennica i odwrócił się, żeby mnie przedstawić.

– Mohammad, chciałbym, żebyś poznał Clarę, moją… eee… towarzyszkę podróży.

Nastąpiła niezręczna chwila milczenia – wyraźna wskazówka, że chcemy ominąć rozmowę o tym, kim właściwie dla siebie jesteśmy.

Jeśli mimochodem próbowaliśmy jakoś zaszufladkować nasz związek, to tylko półżartem, zauważając, że właściwie nie wiemy, do której pasowałby szufladki. „Towarzyszka podróży” brzmiało jak jakieś formalne określenie, którego królowa Wiktoria mogłaby użyć podczas podwieczorku; na „dziewczynę” było o wiele za wcześnie (nie wspominając o polu minowym zobowiązań), a „przyjaciółka” wydawała się kłamstwem, bo nic nie wspominała o fakcie, że zwykle razem sypialiśmy nago w jednym łóżku. Podchodziliśmy ostrożnie do kaprysów nowoczesnych związków i nie chcieliśmy szufladkować tego, co nas łączyło, dopóki nic nie wskazywało na to, że będzie to trwało dłużej. Od czasu do czasu płaciliśmy za to cenę niezręcznego milczenia.

Ale jeśli faktycznie zabrzmiało to niezręcznie, Mohammad wydawał się tego nie zauważać. Serdecznie uścisnął mi rękę i zdjął ciemne okulary, odsłaniając parę spokojnych oczu, które wyglądały na starsze niż trzydziestoparoletnia reszta. Wydał mi się jednym z tych nielicznych szczerych ludzi, którzy są niezdolni do manipulowania innymi. Promieniował spokojem – i nie był to powierzchowny spokój, lecz głęboki i niewzruszony, zdobyty dzięki pokonywaniu przeciwności losu.

– Mohammad to chyba najświętszy człowiek, jakiego w życiu spotkałem – poinformował mnie wcześniej Jeff. – Spontanicznie jeździ po świecie na rowerze, wygłasza pokojowe przemówienia i sadzi z uczniami drzewka. A wszystko bez żadnych planów i żadnej zbiórki pieniędzy. To znaczy, sama rozumiesz, chyba bardziej świętym już być nie można.

Mohammad wskazał opaloną ręką na ciągnącą się wzdłuż wody dzielnicę Kadiköy.

– Idę do kawiarni spotkać się z przyjaciółmi. Chcecie się przyłączyć?

Jeff i ja byliśmy wykończeni, ale nieuprzejmie byłoby odmówić po tym, jak wspaniałomyślnie zaproponował nam nocleg. Ruszyliśmy z nim w głąb Kadiköy, gdzie brukowane uliczki łączyły się ze sobą jak nitki w pajęczej sieci. Wąskie przejścia ze sklepami po obu stronach wychodziły na otwarte, okrągłe placyki poprzecinane powiewającymi szkarłatnymi chorągiewkami. Tureckie flagi – krwiście czerwone, z białą gwiazdą i półksiężycem – poruszały się na wietrze nad naszymi głowami na balkonach i w oknach. Na jednym z placyków ludzie bili brawo zespołowi muzyków ludowych, którzy grali na skórzanych bębnach i bogato zdobionych dudach. Wir czerwonych, wszechobecnych plakatów z Kemalem Atatürkiem (powszechnie szanowanym ojcem świeckiej Turcji) i rytmiczne bum, bum, bum bębnów przypominały nam, że niedawno przez cały kraj przeszły fale ulicznych protestów przeciwko autokratycznemu premierowi Turcji.

Wciąż słyszeliśmy dobiegające z oddali dźwięki bębnów, gdy Mohammad zatrzymał się przed niewielką kawiarenką pod gołym niebem, w której stały niskie, tradycyjne stoliki z małymi wyplatanymi taboretami. Siedziało w niej pół tuzina irańskich rowerzystów w paradnych zielono-czerwonych strojach.

– Amerykańska ambasada nie będzie zadowolona – zażartował Jeff.

Przytulanie i uściski rąk wśród kół rowerowych, kasków i irańskich strojów kolarskich. Potem usiedliśmy na taboretach, by napić się czarnej herbaty çay (wymawianej: czaj), podawanej w małych szklaneczkach w kształcie tulipana i na spodkach w czerwone prążki.

Rozmowa była przyjazna, choć trochę ograniczona. Jedynym, co wszyscy potrafili z siebie wydobyć, były podstawowe zdania po angielsku, wzbogacone gestykulacją i prostymi żartami. Skąd jestem? Jestem z Teksasu. Tak, George Bush jest moim sąsiadem. Tak, jeździmy konno do pracy. Z wyjątkiem niedziel, bo wtedy modlimy się do Jezusa, oglądamy futbol i robimy sobie barbecue.

Po pierwszej rundzie herbaty Jeff usnął, oparty o ścianę. Podstawowe formułki się wyczerpały, a Irańczycy pogrążyli się w rozmowie, która nie wymagała języka migowego. Skorzystałam z okazji i pochyliłam się w stronę Mohammada.

– Jeff opowiadał mi trochę o tobie, ale chciałabym dowiedzieć się więcej. Podróżowanie na rowerze i sadzenie drzew to nie jest coś, co się komuś po prostu przytrafia.

Mohammad się uśmiechnął, upił łyk çay i splótł dłonie na kolanach.

– Opowiem ci – powiedział. – Zaczęło się od góry.

Okazało się, że dziesięć lat wcześniej podróżował z grupą alpinistów do podnóża niewysokiej góry w północno-wschodnim Iranie. Trenowali przed ekspedycją na szczyty Pamiru, trudnego pasma w centralnej Azji. Był ramadan i liście orzechów właśnie zaczęły zmieniać kolor na złocisty. Po zmroku, gdy przerwano post, ekipa zaczęła podejście w stronę szczytu, przy świetle księżyca.

– Z początku to było jak każda inna wspinaczka, ale gdy przeszliśmy ćwierć mili, nagle stwierdziłem, że nie mogę się ruszyć.

– Co się stało? – spytałam, wrzucając kostkę cukru do herbaty. Zamieszałam ją łyżeczką.

– Byłem sparaliżowany – odparł lekkim tonem Mohammad, jakby paraliż był czymś równie zwyczajnym jak uczucie głodu albo lekki ból głowy. – Nie mogłem się wspinać. Nie mogłem się poruszyć. Czułem się tak, jakby jakaś ogromna siła przykleiła moje stopy do ziemi. Trener był zły. Grupa musiała wspinać się dalej beze mnie.

Mohammad opisał, jak siedział w ciszy na stoku, patrzył na światła migoczące w dolinie, przytłoczony wrażeniem, że coś wielkiego wyłania się z ciemności. W pewnej chwili zawołał matkę: „Mamo, wszystko się zmieni!”.

– Doświadczyłaś kiedyś takiego uczucia? – spytał mnie. Jego oczy nagle zapłonęły. – Uczucia, że wszystko, co znasz, zniknie, a ty jesteś jak ślepiec, nie widzisz, co się dzieje. – Wykonał zamaszysty gest ręką. – Zniknęło.

– O, tak. – Spojrzałam mu w oczy. – Dobrze to znam.

– Nie rozumiałem tego – ciągnął Mohammad. – Wszystko było wtedy dobrze.

Dopiero co otworzył z przyjacielem firmę w rodzinnym mieście. Nieźle im szło. Dobrze zarabiał. Ale po tamtej nocy spędzonej na górze z nową siłą obudziło się w nim dawne marzenie z dzieciństwa, by objechać świat na rowerze. Chciał czuć, jak koła ocierają się o nawierzchnię, i zasadzić wzdłuż swojej trasy szlak drzew. Nie był to praktyczny plan na życie, ale po roku treningu kolarskiego i lekcji angielskiego pragnienie, by wyruszyć w podróż, zaczęło przeważać nad stabilnym życiem.

– Pewnego dnia unosiłem się na wodzie jeziora i prosiłem ziemię, żeby dała mi znak – opowiadał. – I czułem, że słońce i morze śmieją się ze mnie tak, jak matka śmieje się z dziecka, które boi się spróbować czegoś nowego i nieznanego. Ten śmiech oznaczał: nie martw się, wszystko jest w porządku, jestem przy tobie. A więc zrobiłem to. Rzuciłem firmę i sprzedałem wszystko, żeby przygotować się do podróży.

– I co się stało potem?

Mohammad uniósł brew.

– Wszystko się posypało. Nie znalazłem żadnych sponsorów podróży. Nie miałem pieniędzy. Odeszła ode mnie dziewczyna. Złamałem rękę i uszkodziłem sobie bark. Prawie straciłem nadzieję.

– Czasem taki jest początek – powiedziałam.

– Tak, właśnie – potwierdził Mohammad, odchylając się na taborecie. – Kiedy wszystko się zawaliło, zdecydowałem się na prawdziwy skok: wyruszyłem w podróż bez pieniędzy, nie wiedząc, jak się utrzymam. Porzuciłem wszystko i doszedłem do wniosku, że nie muszę nic robić oprócz słuchania i podążania. Zapewnienie całej reszty zostawiłem wszechświatowi.

– Bałeś się? – spytałam, czując znajomy dreszcz.

– No pewnie! – roześmiał się. – Byłem przerażony. Ale jestem w trasie już od dziesięciu lat. Zasadziłem dziewięćset pięćdziesiąt siedem drzew w czterdziestu krajach. Wszechświat zapewnił mi wszystko. – Mohammad uśmiechnął się, jakby znał jakąś tajemnicę. – W życiu chodzi o zaufanie. Nic się nie wydarzy, dopóki nie zrobisz pierwszego kroku. Wszechświat nie daje niczego tym, którzy mu nie ufają.

* * *

Pierwszą rzeczą, jaką zarejestrowałam w świetle świtu, było pranie suszące się na parapecie obok czerwonej tureckiej flagi. Skarpety w paski, majtki, slipy i zielona sukienka. Ledwie pamiętałam, jak poprzedniego wieczoru wywieszałam ubranie, by wyschło, choć przypomniało mi się jak przez mgłę, że nad umywalką w łazience wyprałam pachy sukienki w wodzie z mydłem i myślałam przy tym: „Nie jest tak źle”. Zmęczenie i jet lag zamazały całą resztę. Nie pamiętałam, kiedy niebo pociemniało ani jak jechaliśmy autobusem do mieszkania, jak pokonaliśmy dwa piętra po schodach ani jak padłam na dmuchany materac w salonie jakiegoś obcego człowieka. Nie pamiętałam, gdzie znalazłam jaskrawopomarańczową tkaninę, którą luźno owinęłam nagie ciało – niczym togą.

W świetle opowieści Mohammada ta prowizoryczna toga i bielizna susząca się za oknem nagle wydawały się niemal rozczarowaniem. Jeff i ja mieliśmy wędrować bez bagażu i planów przez marne trzy tygodnie, podczas gdy Mohammad poświęcił temu romansowi z niepewnością całe swoje życie. Wszystko, co posiadał, woził ze sobą na rowerze. Nie zdarzało się, by miał przy sobie więcej niż pięćdziesiąt dolarów. Nie czekał na niego dom pełen wygód, nie miał karty kredytowej na kiepskie czasy.

Byliśmy po prostu białymi Amerykanami z klasy średniej, którzy świadomie postanowili rzucić wyzwanie nieznanemu. Ogromna część populacji na świecie nic nie posiadała, żyła w niepewności i był to warunek, który im narzucono, a nie ich świadomy wybór. Taka była rzeczywistość. Poza tym w historii można znaleźć pełno wielkich postaci, które z własnej woli wiodły ultraminimalistyczny styl życia przez czas o wiele dłuższy niż trzy tygodnie. Dla mędrców to praktycznie obowiązek. Gandhi w chwili śmierci nie miał nawet dziesięciu przedmiotów, wliczając w to okulary i sandały. Budda odrzucił światową otoczkę, gdy odszedł ze swego pałacu, by przyłączyć się do cierpiącego świata. Podobno prorok Mahomet żył w prostej glinianej lepiance, w której znajdowały się tylko prycza i poduszka wypchana palmowymi liśćmi.

I był jeszcze Jezus, Zbawiciel, którego rodzice uczyli mnie czcić. Słynął z tego, że prosił kompletnie obcych ludzi, by zostawili wszystko, co mieli, i podążyli za nim. „Nie troszczcie się zbytnio o swoje życie – upominał swoich uczniów – o to, co macie jeść i pić, ani o swoje ciało, czym się macie przyodziać. Czyż życie nie znaczy więcej niż pokarm, a ciało więcej niż odzienie?”3 Jezus był dokładnie takim typem, który nie miałby żadnych oporów, aby opuścić lotnisko Atatürk, mając tylko szatę i kanapki z rybą.

Dmuchany materac zaszeleścił. Jeff poruszył się obok mnie. Zawsze mnie uderzało, jak obco wyglądał bez swoich okularów w grubych oprawkach. „Czuję się tak, jakbym budziła się przy obcym człowieku” – mówiłam mu. A on droczył się ze mną: „A co ty możesz wiedzieć o budzeniu się przy obcych ludziach?”.

– O czym myślisz? – spytał. Przewrócił się na bok i przyglądał mi się.

– O niczym – skłamałam.

– Bzdura – odparł. – Widać, że główka pracuje.

Zapadł się w plastikową dolinę, gdy stoczyłam się z materaca i ściągnęłam ze sznura moje majtki w czarne kropki, chłodne od porannego powietrza. Bawełna wciąż była lekko wilgotna. Mimo to je założyłam.

– Nie wiem – zaczęłam. – Na lotnisku ta wyprawa bez bagażu wydawała się takim ryzykownym, śmiałym przedsięwzięciem. W domu wszyscy zachowywali się tak, jakbyśmy próbowali wylądować na księżycu. „Tylko tyle zabierasz ze sobą? O Boże! Uważaj na siebie”. A teraz… sama nie wiem… Zastanawiam się, czy to wszystko nie okaże się rozczarowaniem. Po prostu pierzesz ciuchy w wodzie z mydłem i wywieszasz je, żeby wyschły, co oczywiście jest trochę niewygodne, ale to nic tak radykalnego jak zdobycie Kilimandżaro czy polowanie z kuszą na ryby, żeby mieć obiad. To tylko pranie. Jeśli chodzi o ten cały minimalizm, to właściwie jesteśmy po prostu Amerykanami, którzy robią sobie pranie za granicą.

– Ludzie robią pranie od czasów, gdy zaczęli nosić przepaskę biodrową – odparł Jeff, przerywając mój tok rozumowania. – Może właśnie to rozczarowanie jest radykalne. A nie podróżowanie bez bagażu.

– Możliwe – przyznałam. – Wiadomości z ostatniej chwili! Świat się nie kończy, kiedy nie masz garderoby pełnej różnych rzeczy!

Jeff znalazł okulary na podłodze.

– Słuchaj, ta wycieczka się dopiero zaczęła. Świat wciąż ma mnóstwo czasu, żeby się skończyć. – Wyciągnął ręce, a ja rzuciłam mu slipy. – Chcesz się ubrać i obejrzeć świątynię Hagia Sophia?

Znaleźliśmy kawę w obitej boazerią kuchni, napisaliśmy karteczkę do wciąż śpiącego Mohammada, a potem przemierzyliśmy tę samą co wczoraj trasę przez miasto: zatłoczony autobus, przeprawa promem przez Bosfor przy wietrze rozwiewającym włosy i krótki spacer krętymi starymi uliczkami dzielnicy Sultanahmet. Nietrudno było znaleźć drogę. Hagia Sophia jest widoczna na mile ze swoją elegancką kaskadą wysokich przypór, kopułami, półkopułami i minaretami niczym fałdy szaty cesarzowej. Gdyby budynki mogły zapuszczać korzenie, Ayasofya zapuściłaby je głęboko – od mrocznych, koralowych murów, przez stare kamienne posadzki i jeszcze głębiej, do samej ziemi, tej, w której spoczęły jej fundamenty w pięćset trzydziestym siódmym roku naszej ery. Przez ponad tysiąc lat Hagia Sophia – Boża Mądrość – była największym kościołem chrześcijańskiego świata i siedzibą Kościoła ortodoksyjnego. Również Osmanowie uznali jej niezwykłe piękno, gdy zdobyli miasto w tysiąc czterysta pięćdziesiątym trzecim roku. Relikwie usunięto, wzniesiono minarety i katedrę zmieniono w meczet. Teraz, jako muzeum, bazylika przyciąga miliony podróżnych, pielgrzymów i wyznawców – doskonała okazja dla handlarzy i sprzedawców przewodników tłoczących się przy wejściu z nadzieją, że zbiją kapitał na zachwycie. Gdy podchodzili turyści, handlarze rzucali w ich stronę wyrachowane słowa powitania. Guten Tag! Hallo! Privjet! Parlez-vous français? Kiedy staliśmy w kolejce po bilety, zaczepił nas niski, bystrooki sprzedawca:

– Excuse me, where are you from?

– No English – powiedział Jeff. Wszystkich handlarzy uważał za członków swojego plemienia: psotników, kojoty i nadwornych błaznów, których dzwoneczki i gwizdki miały ukryć ich zamiary. Jako tacy stanowili godne ofiary podstępu.

– Deutsch? – spróbował sprzedawca.

– Nein – odparł z powagą Jeff.

– Français?

– Non.

– Russkij?

– Niet.

– To skąd jesteś, przyjacielu? – Mężczyzna przyglądał się podejrzliwie kowbojskiemu kapeluszowi Jeffa.

Jeff zmarszczył brwi, a potem z wyraźnym akcentem oświadczył:

– Transnistria.

Na te słowa handlarz się poddał i ustawił celownik na jakąś koreańską parę w podobnych golfach, a nam pozwolił spokojnie przejść przez imponującą Bramę Cesarską.

Natychmiast stało się dla nas oczywiste, że po tych wszystkich stuleciach – mimo długiego szeregu cesarzy, patriarchów i sułtanów oraz nowej fali turystów, którzy trzymają nad głowami smartfony zamiast świec i pochodni – Hagia Sophia zachowała swój charakter. Ogromne sklepienie wewnętrznej bazyliki, niczym przecięta na pół pozłacana pomarańcza, wciąż budzi podziw i respekt u wszystkich, którzy ją zwiedzają.

Żyrandole wielkości kół gigantycznych wozów oświetlają gładką, kamienną posadzkę. Z mozaiki na suficie na tłumy turystów spogląda Maria Dziewica z Dzieciątkiem w ramionach. Obok widnieje seria gigantycznych medalionów z pozłacaną kaligrafią imienia Proroka i jego kalifów (krzepiąca jest myśl, że Hagia Sophia jest na tyle wielka, by dwa bóstwa mogły zamieszkiwać ją wspólnie w pokoju). A w tej uroczej mieszance sacrum i profanum stado kotów ze świątyni wyleguje się na kamieniach, po których kiedyś stąpali cesarze. Zwłaszcza jeden z tych kotów – poważny, zezowaty buras o imieniu Gli – ma wielu fanów na Twitterze i często można zobaczyć, jak pozuje turystom, ogrzewając łapki przy lampkach na ołtarzu.

Zostawiłam Jeffa pod żyrandolami, szkicującego w swoim notesie miejsce, gdzie odbywały się koronacje, i ruszyłam sama kamiennymi arkadami, oddając hołd niewzruszoności tego świętego miejsca, które wciąż istnieje po ponad tysiącu lat i wielokrotnych zniszczeniach. Zniszczenie było częścią historii świątyni Hagia Sophia w równym stopniu jak cała reszta. Jej kopuły płonęły i zawalały się; fundamentami wstrząsały trzęsienia ziemi; była grabiona i plądrowana; do jej wrót dobijali się wszyscy – od katolickich krzyżowców aż po osmańskich janczarów. Nawet teraz połowę jej południowego skrzydła pokrywało stalowe rusztowanie. Kolejna śmiała próba podparcia ściany. A jednak – mimo wszystkich tych kryzysowych sytuacji – wciąż była siłą, z którą należało się liczyć.

Potrafiłam rozpoznać bratnią duszę.

* * *

Dlaczego się załamałaś? Wszyscy chcieli to wiedzieć: siwy lekarz, terapeutka, która namawiała mnie, żebym oddychała brzuchem, moi cierpliwi, ale zmartwieni rodzice. Wtedy nie było jednak żadnej lufy, z której unosił się dym. Nie było żadnych geologicznych uskoków ani najazdu krzyżowców, na których mogłabym wskazać i powiedzieć: to są winowajcy. Jedynym ostrzeżeniem były drobne, psychologiczne rysy, które pojawiły się po skończeniu college’u. Ukończyłam naukę jako jedna z najlepszych na roku tylko po to, by się przekonać, że zmagam się z kryzysem mieszkaniowym podobnie jak większość moich rówieśników – wczesna oznaka, że nic nie jest zagwarantowane, nawet dla grzecznych dziewczynek, które przestrzegają wszystkich zasad.

Może padłam ofiarą przekonania Amerykanów o ich własnej wyjątkowości, podświadomego założenia, że życie z natury ma być wygodnym procesem pięcia się w górę, wolnym od niepokoju, zmarszczek na czole i kiepskich ocen zdolności kredytowej. Załamanie było po części reakcją na to, że z niepokojem zdałam sobie sprawę, iż życie nie jest jakąś niezniszczalną, niezwyciężoną siłą, która grzecznie podporządkowuje się ciężkiej pracy i ludzkiej woli. Nić życia jest niezwykle delikatna. Dostrzegałam jego kruchość w miękkich czaszkach noworodków, chudych nadgarstkach mojej prababci, w więdnięciu zrywanych kwiatów – nawet powietrze, które wciągałam do płuc, było ulotnym koktajlem gazów.

Wszystko jest tylko o jedno cięcie, jedno ukłucie, jeden cios albo kilka stopni ciepła od zagłady. I żadna z tych rzeczy nie ma za bardzo sensu. Możesz zginąć od topora na wojnie o kleiste, czarne pozostałości skamieniałego planktonu albo od bomby zdetonowanej w imię niewidzialnych bogów, których jeszcze nikt nie spotkał, czy też za sprawą gwałtownej rebelii własnych komórek i tkanek. Każdy człowiek to iskra życia w przemijającej klatce z kości. Nic nie jest pewne. Nic nie pozostaje niezmienne na tyle długo, byś mógł obrócić to w dłoni i przycisnąć do serca. Przez cały wszechświat – od komórek aż po gwiazdy – przetaczają się wzburzone fale zmian.

Większość Amerykanów z klasy średniej umie racjonalnie przeanalizować te oczywiste prawdy i dalej w relatywnym spokoju sączyć swoje mrożone chai latte. Ja z jakiegoś powodu tego nie potrafiłam. Ani podręcznik do filozofii, ani valium nie pomagały mi odpowiedzieć na pytanie, jak – i dlaczego – powinnam dalej żyć w obliczu śmiertelnego chaosu. To było fizyczne pytanie, które zagnieździło się w mojej piersi i zacisnęło na moich trzewiach. Jak opętanie. Przypominałam sparaliżowanego na stoku góry Mohammada, który nie potrafił zrobić kolejnego kroku.

Było to również żenujące. Kiedy ktoś mnie pytał, dlaczego się załamałam, nie mogłam przyznać, że zmagam się z chorobą psychiczną. Nie umiałam znaleźć słów, by opisać, że jestem kompletnie niezdolna, by zapanować nad własnym ciałem. Nie mogłam po prostu powiedzieć: „No wiesz, paraliżuje mnie kondycja ludzka i nie wiem, co zrobić, mogę tylko zwinąć się w kłębek jak przerażona stonoga”.

Przecież wszyscy inni ludzie potrafili przystosować się do życia mimo tego uporczywie czającego się gdzieś w głębi śmiertelnego przerażenia. Jako biała Amerykanka miałam przywileje, których tak wielu nie posiadało. Nie musiałam się zmagać z rasizmem ani bigoterią. Nie zmuszano mnie, żebym wyszła za mąż wbrew mojej woli ani żebym ciężko harowała w nędznych warunkach. Miałam ubezpieczenie zdrowotne i koło ratunkowe, jakim byli moi rodzice. A więc dlaczego siedziałam otępiała na leżaku w ich ogrodzie, opatulona kocami, i pustym wzrokiem wpatrywałam się w ogrodzenie? Załamanie się pod ciężarem kryzysu egzystencjalnego było w pewnym sensie przejawem choroby dobrobytu. Mogłam sobie pozwolić na relatywny luksus paniki w obliczu wyzwań życia.

Kiedy przyjaciele pytali mnie, dlaczego się załamałam, najłatwiej było po prostu wzruszyć ramionami i odrzec: „Nie mam pojęcia”.

* * *

– Mamy towarzystwo – powiedział Jeff.

Za moją namową staliśmy oparci o drzewo na słonecznej, porośniętej trawą promenadzie ciągnącej się między świątynią Hagia Sophia a pobliskim Błękitnym Meczetem i bez pośpiechu jedliśmy precelki. Zdziczały, bezdomny pies pędził trawnikiem prosto na nas. Był to wielki kangal, z mokrą sierścią i szczęką pełną ostrych kłów. Półdzikie kangale – jasne, z aksamitnie czarnymi maskami – włóczyły się swobodnie po licznych parkach i uliczkach Stambułu. Były potomkami starej anatolijskiej rasy psów pasterskich. Zwykle wydawały się przyjazne, choć widzieliśmy starcie kilku z nich z pracownikami opróżniającymi kosze na śmieci przy Hagii Sophii. Wyglądało na zadawniony spór.

– Pewnie chce kawałek precelka – powiedziałam. Cała się spięłam, gdy pies – z wysuniętym na bok językiem – sadził susy w naszą stronę. Myliłam się jednak. Kangala zupełnie nie interesował precelek. Obwąchał natomiast dłoń Jeffa, a potem zwinął się w kłębek na trawie u jego stóp. Niecałą minutę później podbiegł do nas drugi pies, a potem trzeci, ciemny labrador, który wsunął głowę pod dłoń Jeffa, dopraszając się, by podrapał go za uchem. Byłam im zupełnie obojętna. Chodziło im o Jeffa.

To było tak, jakby rozeszła się wśród nich plotka, że stary przyjaciel pojawił się w mieście. Zanim zjedliśmy ostatni kawałek precelka, otaczało nas pół tuzina wyliniałych, bezdomnych psów. Niektóre katatonicznie wylegiwały się w słońcu, inne przeczesywały sierść ostrymi zębami, by przegonić pchły, jeszcze inne tarzały się w trawie, wystawiając do podrapania skołtunione brzuchy. Turyści przechodzili obok i rozdziawiali usta. Ktoś zrobił zdjęcie. Jakiś zdumiony turecki dzieciak krzyknął: „Uważajcie!”.

Nie potrafiłam zdecydować, czy promienie słońca i kłapiące szczęki psów były magiczne, czy niepokojące (ostatnio był to często przewijający się motyw). Tego rodzaju surrealistyczne sceny materializowały się tylko wtedy, gdy Jeff i ja byliśmy razem. Jeff nigdy nie zwolniłby na tyle, by usiąść sobie pod drzewem. Ja nigdy bym nie przyciągnęła stada wyliniałych, ulicznych psów.

– Kim ty jesteś, Jackiem Londonem? – wykrztusiłam. – To naprawdę dziwne.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. R.M. Rilke, Księga godzin i inne wiersze z lat 1898–1908, przeł. A. Lam, Warszawa 2007. ↩

2. G.G. Márquez, Miłość w czasach zarazy, przeł. C.M. Casas, Warszawa 2004. ↩

3. Ewangelia według św. Mateusza, 6,25 w: Pismo święte Nowego i Starego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, Poznań 2009. ↩