© Copyright by Wydawnictwo Poligraf, 2016

© Copyright by Ryszard Cichy, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy.

Projekt okładki: Klara Cicha

Skład: Wojciech Ławski

Korekta: Klaudia Dróżdż, Maciej Zalewski

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

Książka wydana

w Systemie Wydawniczym Fortunet™

www.fortunet.eu

ISBN: 978-83-7856-993-0

Wydawnictwo Poligraf

ul. Młyńska 38

55-093 Brzezia Łąka

tel./fax (71) 344-56-35

www.WydawnictwoPoligraf.pl

Wszystkie zdarzenia i osoby opisane w tej książce

są fikcyjne i nie mają nic wspólnego

z rzeczywistymi zdarzeniami i osobami,

no może z jednym małym wyjątkiem…

Spis treści

Warszawa. Lato 1979

Pierwsza samodzielna sprawa. Kradzież rozbójnicza

Warszawa 1985, lato

Areszt Śledczy w Rzeszowie. Cela nr 20

Warszawa. Lato 1979

Świeżo upieczony magister. Absolwent uniwersytetu. Psycholog. Młody i bardzo zakochany żonkoś. Karateka, romantyk. Ksawery Karski – kategoria zdrowia A1. Biuro Przepustek Komendy Stołecznej Milicji Obywatelskiej. Karski podszedł do okienka.

– Dzień dobry – powiedział.

– Dzień dobry – padła odpowiedź. Miła kobieta, ubrana po cywilnemu, zza szyby przepustkowego okienka patrzyła z zaciekawieniem na młodego, wysokiego chłopaka o falowanych czarnych włosach. „Student” – pomyślała.

– Pan do kogo?

– Chciałbym pracować w milicji.

– Poproszę dowód osobisty.

– Proszę. – Karski podał dowód.

Kobieta najpierw wykręciła numer na tarczy telefonu stojącego na jej biurku, coś cicho powiedziała do słuchawki, a potem uważnie zaczęła wpisywać dane z dowodu do jakiejś grubej książki. Za chwilę, jeszcze przed zakończeniem wpisywania danych z dowodu, w holu biura pojawił się sympatycznie wyglądający mężczyzna w garniturze i pod krawatem. Zabrał z okienka dowód Karskiego, wręczył mu go, po czym podał mu rękę i przedstawił się:

– Nowakowski. Proszę za mną.

Poszli długimi i wysokimi pałacowymi korytarzami. Mijali rozmaitych ludzi, umundurowanych i po cywilnemu. Dzwoniły telefony, trzaskały drzwi, pachniało papierosowym dymem, czasem kawą. Wreszcie weszli do pokoju, w którym dominowały złączone przodami dwa biurka zawalone stosem papierów. W głębi pokoju stała dwudrzwiowa, stalowa szafa. Nowakowski usiadł i wskazał krzesło Karskiemu.

– Proszę coś o sobie powiedzieć – zagaił.

Karski rozpoczął, czując, że robi mu się gorąco na twarzy.

– Nazywam się Ksawery Karski, w ubiegłym tygodniu obroniłem pracę magisterską na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

– Z jakim wynikiem? – przerwał mu kadrowiec.

– Bardzo dobrym. – Ta odpowiedź sprawiła Karskiemu przyjemność. Nieco się ośmielił. – Jestem sportowcem, od pięciu lat uprawiam karate, mam pierwsze kyū, uczyłem się także judo na studiach.

– Dlaczego pan do nas przyszedł? – indagował Nowakowski.

– Zawsze chciałem być milicjantem, to było moje marzenie.

– Dlaczego?

– Wie pan, chcę bronić słabszych, fascynuje mnie to, walka ze złem. Wszystko do tej pory robiłem pod kątem planów pracy w milicji, sport, nauka, chcę także zarabiać więcej niż na uczelni.

– A ile panu proponują na uczelni?

– Dwa tysiące trzysta na etacie asystenta.

– No tak… – Nowakowski uśmiechnął się. – U nas, jeśli was przyjmiemy, zaczniecie od dziesięciu tysięcy… – zrobił pauzę i dodał: – plus dodatki i premia.

Nowakowski wręczył Karskiemu dwudziestostronicowy kwestionariusz, skierowanie na komisję lekarską i do psychologa.

Po dwóch miesiącach od oddania wypełnionego kwestionariusza i stosownych zaświadczeń Karski dostał telefon od Nowakowskiego:

– Proszę przyjść jutro o dziesiątej, będzie z panem rozmawiał naczelnik, proszę być w garniturze.

W wyznaczonym terminie pod krawatem i świeżo od fryzjera Karski kolejny raz stawił się w biurze przepustek.

Nowakowski zlustrował Karskiego od stóp do głów. Poszli do naczelnika kadr. Starszy, całkiem siwy, nieco otyły w doskonale skrojonym garniturze naczelnik patrzył przenikliwie na Karskiego, lekko się uśmiechał. Nie zaprosił gości, żeby usiedli.

– Towarzyszu – zwrócił się do Karskiego. – Nie wiem, co mam o tym myśleć, nigdy przedtem nie spotkałem się z czymś takim. Dostałem list od waszego promotora… docenta… Nowaczyka, w którym pan docent pisze, że wy, towarzyszu, nie powinniście służyć w organach milicji, tylko pracować naukowo. Chcę od was usłyszeć, o co tu chodzi.

Karski gorączkowo zbierał myśli.

– Nie wiem nic o tym liście, nie rozmawiałem z docentem na temat pracy w milicji… kiedyś co prawda wspomniałem o tym, ale jedyne, co powiedziałem, to że chcę być w przyszłości milicjantem. – Karski miał głowę zaprzątniętą gorączkowym myśleniem, jak sformułować kolejne zdanie, żeby uniknąć zwracania się per pan czy per towarzyszu. – Chcę być milicjantem – zakończył.

– Dobrze, idźcie teraz z porucznikiem Nowakowskim.

Karski odetchnął z ulgą i odparł:

– Dziękuję, do widzenia.

Wyszli z gabinetu naczelnika. Po kilku dniach Karski usłyszał w słuchawce telefonu głos Nowakowskiego:

– Zapraszam jutro na ósmą rano do mnie. Zostaliście, towarzyszu, przyjęci, załóżcie białą koszulę… do zdjęcia.

Udało się, Karski był szczęśliwy. Spełniło się marzenie. Wyszedł z domu godzinę wcześniej, choć do komendy miał kwadrans na piechotę. Fotograf obok Pałacu Mostowskich, do którego skierował go Nowakowski, gdy usłyszał, że będzie robił zdjęcie do legitymacji milicyjnej, wyjął z szafy niebieski krawat i marynarkę od munduru milicyjnego.

– Proszę założyć – powiedział, a widząc wahanie na twarzy Karskiego, dodał: – Zdjęcie będzie bez pagonów.

Nowakowski załatwił sprawę w pięć minut.

– Jutro zgłosicie się do komendy dzielnicowej na Śródmieściu, do oficera dyżurnego, będziecie pracować w wydziale dochodzeniowym.

O 8.00 rano następnego dnia Karski stał w przedsionku komendy dzielnicowej Śródmieście. Dyżurnemu powiedział, że przyszedł do pracy.

– W jakim wydziale? – spytał dyżurny.

– W dochodzeniowym.

– Pierwsze piętro, pokój trzydzieści.

Już wszyscy milicjanci z dyżurki patrzyli na nowego.

Sekretarka wiedziała o jego przyjściu, podała rękę z uśmiechem i wskazała krzesło. Przyglądał się przez chwilę kolejce osób podpisujących listę obecności. Wreszcie został poproszony do swojego przełożonego.

– Kapitan Limowski – przedstawił się Karskiemu naczelnik i podał rękę. – Towarzyszu, nie będziemy się rozsiadać, chodźmy od razu do komendanta, złożycie przysięgę.

Gabinet komendanta wyglądał imponująco, wielkie biurko, kanapa, fotele, palma. Wszystko poszło gładko. Karski za komendantem powtórzył rotę przysięgi. Usiedli. Komendant wyjął z biurka trzy kieliszki. Nalał wszystkim koniaku.

– Taki zwyczaj – powiedział.

Wypili. Komendant wstał, podał rękę Karskiemu i powiedział:

– Życzę sukcesów, towarzyszu

Zeszli z naczelnikiem na parter.

– Będziecie pracować w pokoju numer trzy, wprowadzi was we wszystko porucznik Rostek, Waldemar Rostek – mówił po drodze na parter naczelnik.

Weszli bez pukania do trójki. Siedzący za biurkiem młody mężczyzna zerwał się z krzesła i stanął na baczność. Kapitan przywitał się z nim i oznajmił:

– Towarzyszu, to wasz nowy kolega, będziecie go uczyć. Na początek niech przeczyta instrukcję dochodzeniowo-śledczą.

Wyszedł. Zostali sami. Chwilę rozmawiali, potem Rostek oprowadził Karskiego po budynku. Poszli do wszystkich pokoi dochodzeniówki, do stołówki, zeszli do aresztu, odwiedzili dyżurnego na stanowisku dowodzenia. Podzielili się półkami w szafie pancernej, podzielili się maszynami do pisania, drukami. Karski dostał referentkę do pieczętowania szafy i woreczka z kluczami.

Zbliżała się szesnasta. Waldek powiedział poważnym głosem:

– Pamiętaj, pracujemy do szesnastej, więc przed szesnastą musisz się spakować, zamknąć szafę i zrobić siku, żeby nie marnować prywatnego czasu. Zaczynamy jutro o szóstej rano – zakomunikował. – Jedziemy na przeszukanie w jednej mojej sprawie.

– Będziemy robić rewizję? – zapytał Karski.

– Nie rewizję, pamiętaj, przeszukanie, przeszukanie mieszkania – odparł Waldek.

Było jeszcze ciemno, gdy spotkali się w swoim pokoju w komendzie. Waldek wziął papiery i poszli. Poszli na piechotę. Parę przecznic za komendę. Na dzwonek do drzwi zaspany kobiecy głos zapytał:

– Kto tam?

– Milicja, otwierać!

Zdziwienie, pospieszne zakładanie szlafroka na nieco kusą koszulę nocną. Waldek pokazał nakaz przeszukania podpisany przez naczelnika.

– Tu proszę podpisać – podał kobiecie długopis.

Przewracanie w szufladach, na półkach z osobistymi rzeczami, damską bielizną, rumieniec na twarzy kobiety.

– Tu nic nie ma… proszę.

Gwałt na rzeczach, gwałt na intymności ubrań, zdjęć. Pudełko z prezerwatywami, akty…

– Czy to mąż panią fotografował?

Uśmiech na twarzy Waldka, pąs na twarzy kobiety, spuszczone oczy.

– A w tamtym pokoju?

– Tam śpią dzieci.

Kobieta zasłania drzwi, biust nie mieści się w dekolcie. „Ładny, nie konweniuje z cierpieniem na twarzy kobiety”, myśli Karski. Myśli to nie to słowo. Myśli przelatują przez głowę Karskiego jak opętane. Nie umiał tego przewidzieć. Żal mu było tej kobiety, wstydził się, chętnie by uciekł. Dr. Jekyll i Mr. Hyde. Hyde jednak miał coś do powiedzenia. To on tu o wszystkim decydował – pierwszy raz otworzył okładki legitymacji, zobaczył strach w oczach kobiety. Bał się przyznać przed samym sobą, że poczuł wówczas przyjemność. A potem te cudze szuflady pełne damskich fatałaszków. To on decydował o tym, czy wywali je do góry dnem, czy będzie wyjmował majtki po majtkach. To on decydował, kiedy zacząć i kiedy przestać. Miał legitymację, która dawała mu panowanie nad światem. Twarz i kawałek munduru. Nie widać pagonów. Nikt nie wie, czy jest szeregowcem, czy może kapitanem. Magiczne słowo – inspektor. Cywilne ciuchy pogłębiają wrażenie, że jest kimś ważnym, tajniakiem, śledczym. Nie musisz nosić munduru.

Waldek otwiera zamknięte drzwi do pokoju z dziećmi. Przedszkolaki śpią smacznie. Dziewczynka bardzo podobna do mamy. Flanelowa piżamka w kokardki. Kobieta jest bliska płaczu. Dłonią trzyma szlafrok przy dekolcie. Widać, jak bieleją kostki zaciśniętych palców. Waldek niespodziewanie rezygnuje z wchodzenia do pokoju z dziećmi. Zamyka drzwi. Siadają. Waldek dyktuje Karskiemu protokół. Kobieta nadal stoi.

– Pani mąż został aresztowany na trzy miesiące, jest na Białołęce, proszę do mnie przyjść jutro na jedenastą, pokój numer trzy, dowie się pani więcej.

Napięcie nieco opada.

Karski obserwuje, jak Waldek wlepia wzrok w biust kobiety.

– Czy ma pani jakieś zastrzeżenia do nas? – pyta.

Wreszcie wychodzą.

– No, to twoje pierwsze przeszukanie.

– Po co właściwie przyszliśmy?

– Pamiętaj, przeszukanie zawsze trzeba zrobić, w aktach musi być protokół przeszukania.

To Waldek pokazał Karskiemu, jak posługiwać się bronią. P-64. Razem rozłożyli pistolet i razem złożyli.

– Tak się odbezpiecza, a tak przeładowuje.

– Strzelałeś kiedyś? – Interesował się Waldek.

– Nie, nigdy.

– Nie szkodzi. Tu masz przepisy o użyciu broni, naucz się. Trzeba, żebyś miał pistolet.

Przeczytanie przepisów zajęło Karskiemu kilkanaście minut. Za kilka dni został wezwany do komendanta. Wszedł i wyrecytował formułkę, że się melduje.

– Siadajcie, towarzyszu. Towarzysz Rostek przeszkolił was w posługiwaniu się bronią, czyli pistoletem służbowym. Zdaliście egzamin z przepisów o warunkach użycia środków przymusu bezpośredniego. To jest zaświadczenie. Jesteśmy z was zadowoleni. Jedźcie do komisariatu na Woli i pobierzcie broń.

– Tak jest.

Karski się odmeldował. Zbiegł na parter i pochwalił się zaświadczeniem Waldkowi.

– To jedź, najlepiej osiemnastką, przystanek masz przed samym komisariatem – poradził Waldek.

W komisariacie magazynier układał kolejne przedmioty na grubej drewnianej ladzie: pistolet, zapasowy magazynek, pudełko amunicji, dwie kabury, jedna z szelkami, miotacz gazu, pałka i kajdanki.

– Masz się w co spakować? – spytał magazynier.

– Nie, nie mam. – Karski był zażenowany.

Magazynier dał mu dużą torbę plastikową na zakupy.

– Oddasz kiedyś przy okazji – powiedział. – Pokwituj wszystko.

Już nigdy potem nie był tak dumny, jak tego dnia. Wrócił do domu z przypiętym na szelkach pistoletem.