City Girl

Kobieta, która podbiła londyńską giełdę

Historia prawdziwa

Suzana S.

Warszawa 2012

Tytuł oryginału: „Confessions of a City Girl”

Copyright: Suzana S., 2009

First Published as „Confessions of a City Girl” by Virgin Books,

an imprint of Ebury Publishing. A Random House Group Company

The trademark „City Girl” is used under licence from NI Free Newspapers Limited.

Autorka zastrzegła sobie prawo do pozostania anonimową.

Książka oparta jest na faktach, życiu, doświadczeniach oraz wspomnieniach jednej z kobiet z City i stanowi odzwierciedlenie życia w londyńskim City w czasie kryzysu finansowego 2007–2009. Opisuje też wyzwania, przed którymi mogą stanąć kobiety robiące karierę w City. Nazwiska bohaterów, miejsca i daty, szczegóły i sekwencje wydarzeń zostały zmienione, by chronić ich prywatność, a większość bohaterów to postaci zbudowane z cech wielu osób, które autorka spotkała w czasie swojej pracy w City.

Wydanie polskie Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k.

Prawa do tłumaczenia: Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k.

Wszelkie prawa zastrzeżone

Projekt okładki: Dariusz Krupa

Opracowanie typograficzne i łamanie: Marek Wójcik

Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Kozłowska

Korekta: Elżbieta Lipińska, El-Kor

Konsultacja merytoryczna: Piotr Cwynar, Dom Maklerski Pekao

Tłumaczenie: Magdalena Mańko-Kuzaj

Zdjęcie na okładce: Corbis

ISBN: 978‒83‒932919‒5-3

Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k.

02‒797 Warszawa, ul. Klimczaka 7/50

Dział sprzedaży: info@kurhauspublishing.com, tel. +48503105900

Przedmowa

Suzana S., autorka City Girl, postanawia wejść w męski świat londyńskiej finansjery. Amerykańskiej dziewczynie z wykształceniem muzycznym marzy się upojne i opływające w dostatki życie tradera w dużym banku. Jest bardzo inteligentna, zdeterminowana i wie czego chce, konsekwentnie dąży do wyznaczonego celu. Uczy się na błędach i wyciąga wnioski.

Dlatego kiedy poproszono mnie o napisanie wstępu do polskiego wydania City Girl, bez oporów się zgodziłam, spodziewając się, że to bułka z masłem. Okazało się jednak, że zadanie nie jest proste.

Opowieść Suzany, głównej bohaterki, budzi bowiem niejednoznaczne emocje. Z jednej strony autorka jest inteligentną, ambitną osóbką o nietypowym dla londyńskiego City wykształceniu muzycznym i z podejściem z gatunku „już ja wam pokażę”. To fantastyczne i warte szacunku. Z drugiej strony chęć zarobienia bardzo dużych pieniędzy w jak najkrótszym czasie jako leitmotiv jej początkowego działania nie budzi specjalnego podziwu i studzi sympatię.

Do połowy tej powieści szampan leje się strumieniami, a głód coraz większej ilości pieniędzy wydaje się jedynym czynnikiem, który sprawia, że ludzie z londyńskiego City wstają bladym świtem, by wpaść w mordercze tryby wyścigu szczurów. Z czasem jednak bohaterka zaczyna dostrzegać i rozumieć, że pieniądze to nie wszystko, liczy się też komfort pracy, zespół, a przede wszystkim to, czy wykonywana praca daje satysfakcję i nie jest wyłącznie źródłem nieustającego stresu.

W tej książce odbija się świat londyńskiego City, ale można też wyczytać uniwersalne prawdy o funkcjonowaniu biznesu.

Suzana od początku wie, że kluczem do wymarzonej kariery i osiągnięcia życiowego celu jest dodatkowe wykształcenie. To akurat liczy się wszędzie. Bardzo wymagający kurs dla traderów pozwala jej dostać się do wymarzonej pracy, a jednocześnie pokonać obawę, że ktoś z wykształceniem humanistycznym (i to muzycznym!) nie ma szans na dołączenie do elit finansowych. Z przyjemnością odkrywa, że coś, co uważała za swoją słabość, dla finansistów jest zaletą gwarantującą nieszablonowy sposób myślenia i działania.

Suzana chce być lepsza, wiedzieć więcej, mieć lepsze wyniki transakcji niż koledzy – napędza ją współzawodnictwo. Mordercza walka o to, kto więcej i szybciej zarobi dla firmy, kto jest lepszy tu i teraz, to codzienność w wielu branżach. Również w Polsce.

Z typowo kobiecego punktu widzenia muszę przyznać, że męskie zachowania z Londynu nie różnią się od polskich – takie smaczki, jak oczekiwanie, że jedyna kobieta na spotkaniu poda wszystkim innym obecnym (mężczyznom) kawę, nawet gdy też jest gościem, czy też patrzenie na kobietę-menedżerkę przez pryzmat jej wyglądu to, niestety, wciąż standard zapewne w wielu krajach europejskich. Mogę współczuć bohaterce powieści, która ubolewa, że będąc niskiego wzrostu, nawet w najwyższych szpilkach nadal jest niezauważalna. Muszę przyznać, że ten problem jest mi obcy – chociaż mam 174 cm wzrostu, od lat noszę wysokie szpilki. A jeśli wzrost kobiety komuś przeszkadza, to zawsze warto przypomnieć stare powiedzenie, że niski bogaty facet, jeśli chce wyglądać na wyższego, zawsze może stanąć na swoim portfelu. Oczywiście jeżeli naprawdę jest na czym stawać.

Jednak najważniejszą wskazówką dla tych, którzy chcą coś wynieść z historii Suzany, jest znaczenie mentora, rola niekwestionowanego autorytetu w życiu zawodowym. Suzana opisuje taką osobę, nie do końca zdając sobie sprawę, jak była kluczowa – najpierw ucząc ją wszystkiego, co było potrzebne w wymarzonym zawodzie, a później pilnując na każdym kroku i chroniąc przed nią samą w momencie, gdy stres okazał się nie do zniesienia. Dopiero retrospektywna ocena sytuacji pokazała, że coś, co Suzana uznała za niesprawiedliwą ingerencję złośliwego szefa, działało na jej korzyść. Ale czy tak właśnie nie powinien się zachowywać prawdziwy mentor?

Czy dążenie kobiety do zrobienia kariery w typowo męskim zawodzie jest możliwe w Polsce? Suzana chce za wszelką cenę dostać się do męskiego świata po to, by szybko zarabiać te same wielkie pieniądze, ubierać się u najlepszych projektantów i należeć do elity, która nigdy nie musi czekać na dobry stolik w restauracji. Czy to w ogóle jest możliwe w polskich warunkach? Moim zdaniem, kierując się podstawowymi kryteriami bohaterki, a więc chęcią zarobienia bardzo dużych pieniędzy w bardzo krótkim czasie, zrobienie takiej kariery w polskim biznesie nie jest możliwe. Z bardzo prostej przyczyny – nie można porównywać wynagrodzeń polskich menedżerów, nawet tych z najwyższej półki, do zarobków w krajach, gdzie ekonomia rynkowa rządzi od lat. A szczególnie do świata finansów sprzed 2008. Pomijam tu kwestię zróżnicowania wynagrodzeń kobiet i mężczyzn, bo nawet tym ostatnim jest bardzo daleko do ich kolegów z Zachodu. Opisy londyńskich imprez z czasów prosperity, na których lał się szampan za tysiąc funtów butelka, a traderzy z City mieli kolekcje spinek do mankietów o wartości astona martina, są interesujące, ale nieprzekładalne na polskie warunki. Można by rzec: nie te kluby, nie ta kasa.

Pomijając wiele rzeczy, które są nieprzekładalne na polską rzeczywistość, można jednak wskazać kilka bardzo istotnych cech wspólnych brytyjskich (o których pisze autorka) i polskich (autopsja) realiów, wartych zapamiętania z tej lektury:

– Będąc kobietą w biznesie, nie wstydź się tego, że nią jesteś. Niczym nie różnisz się od innych. Dbającemu o swój wygląd mężczyźnie nikt nie robi z tego zarzutu. Bycie profesjonalistką nie oznacza, że masz być niezauważalną szarą myszką.

– Stare powiedzenie mówi, że nauka to potęgi klucz. Nadal obowiązuje we wszystkich dziedzinach. Trzeba stale poszerzać horyzonty, nawet jeśli się wydaje, że już nie trzeba. Zawsze trzeba.

– Warto słuchać bardziej doświadczonych i mądrzejszych. To pomaga unikać błędów i wyważania otwartych drzwi. Nie odrzucaj pomocy z definicji – najwyżej możesz z niej nie skorzystać.

– Rywalizacja jest zdrowa. Do momentu, w którym nie dostaniesz zawału, bo przekroczyłaś granice zdrowego rozsądku.

– Last but not least: życie prywatne zapewnia stabilizację i właściwą równowagę. Dzięki temu ma się dystans konieczny do właściwej oceny wielu skomplikowanych sytuacji i problemów. Nie można zapominać, że w sumie życie jest krótkie. Warto o tym pamiętać, gdy człowiek zaczyna wpadać w tzw. spiralę śmierci, czyli gdy chęć zarabiania pieniędzy staje się najważniejsza.

Patrząc na powyższe punkty, można stwierdzić, że poza pierwszym wszystkie są dosyć uniwersalne. I chyba to jest najciekawsze spostrzeżenie z książki napisanej przez kobietę robiącą karierę w typowo męskim świecie. Jej się to udało, a w końcu nie była pierwsza i na pewno nie będzie ostatnia. Zresztą niżej podpisana, tak jak bohaterka, również ma wyższe wykształcenie muzyczne. Zarówno ja, jak i kolejni moi pracodawcy nigdy nie uważaliśmy tego za wadę.

Grażyna Piotrowska-Oliwa*

prezes zarządu PGNiG SA, wiceprezydent Pracodawców RP

* Grażyna Piotrowska-Oliwa była prezesem PTK Centertel (Orange) i członkiem zarządu ds. sprzedaży PKN Orlen oraz członkiem rad nadzorczych: KDPW, ABC Data, Orlen Deutschland i PZU SA. Absolwentka INSEAD.

Prolog

Zajęłam swoje miejsce w położonym jakieś dziesięć minut taksówką od siedziby Banku Anglii luksusowym klubie ze striptizem. Lokal znajduje się na północnym krańcu Viagra Triangle – pomiędzy stacjami metra: Bank, St Paul’s i Liverpool Street. Było tłoczno, gwarno i roiło się od mężczyzn. Zabawne. Prawie jak u mnie w biurze.

– Chłopaki, chodźcie, strzelimy sobie jeszcze jedną flaszkę.

Pięciu moich kolegów z pracy przepuszczało niezłą kasę – podobnie jak dwóch naszych klientów, których zabawialiśmy całą noc. Był koniec 2006, na giełdzie królował kolor zielony, a dla chłopaków z londyńskiego City i dla mnie, jedynej dziewczyny z branży, która się z nimi trzymała, to był po prostu kolejny wtorkowy wypad w miasto.

Hostessa podeszła do naszego stolika i podała zamówionego szampana. Mam wrażenie, że w tamtym okresie na okrągło piliśmy szampana. Zawsze najlepszego.

– Ja dziękuję, za dziesięć minut wychodzę.

– Zawsze to samo. Daj spokój, wyluzuj się i zostań chociaż raz do końca imprezy. Zobaczysz jak się rozkręcimy, kiedy tylko zgasną światła.

– Gordon, gdybym to zobaczyła, musiałabym donieść twojej mamie. Albo żonie. A przecież nie chciałbyś tego, prawda?

– Psujesz nam zabawę. Wiedziałem, że to zły pomysł, żeby brać dziewczynę na imprezę. Nie mówiłem: „żadnej laski w ekipie”? – Gordon spojrzał na kolegów, a potem odwrócił się w moją stronę, obdarował jednym ze swych najszczerszych uśmiechów i mrugnął, jak to miał w zwyczaju. Strasznie irytujące, ale i tak był moim ulubieńcem. Kiedy w biurze pojawiały się problemy, zawsze stawał po mojej stronie. Obrażał mnie, to fakt, rzucał w moim kierunku seksistowskie komentarze, za które pewnie mogłabym go pozwać, ale ostatecznie, gdy miałam kłopoty, bronił mnie. O takiego przyjaciela niełatwo było w City.

To właśnie przyjaźń sprawiła, że po raz kolejny wybrałam się z chłopakami. Prawda jest taka, że gdyby nie wypady z nimi na miasto, szybko zostałabym sama jak palec. W poprzednim roku zapisałam się do firmowego programu szkoleniowego. Brało w nim udział osiemnastu facetów z aspiracjami do bycia wielkimi finansistami z City i jedna – oprócz mnie – dziewczyna. Zrezygnowała po dwóch miesiącach, co znacznie zdziesiątkowało żeńskie szeregi w grupie. Mnie handel papierami szedł lepiej niż chłopakom, potrafiłam wypracować większe niż oni zyski. Ale wieczorami to oni rządzili. Jakie szanse ma w towarzystwie kobieta, która chce się wybrać do jazz clubu, gdy jej osiemnastu kolegów woli klub z rozbieranymi panienkami? Nic dodać, nic ująć.

– Na pewno nie chcesz, maleńka, żebyśmy załatwili taniec specjalnie dla ciebie? Przysporzyłabyś wiele radości staruszkowi.

– Uspokój się, Gordon. Nie jesteś żadnym staruszkiem, tylko tak wyglądasz. A teraz bądź grzecznym chłopcem i oglądaj przedstawienie.

Muzyka rozbrzmiała na nowo, a na scenie pojawiła się kolejna grupa tancerek. Gdybym lubiła tego typu rozrywki, powiedziałabym, że te kobiety wręcz kipiały seksem, a do tego naprawdę nieźle się poruszały. Moim kolegom się podobały. Nawet Gordon zamknął się na chwilę. Oparłam się wygodnie o skórzaną sofę i rozejrzałam dookoła. Zastanawiałam się, co by pomyślała o tym miejscu moja babcia. O dziwo, doszłam do wniosku, że mogłoby jej się tu spodobać. Nie mam pojęcia, co te dziewczyny robią za kulisami, ale na scenie w pełni się kontrolowały. Były tak dobre, że wszyscy faceci siedzieli jak zahipnotyzowani. Fajnie było patrzeć, jak – dla odmiany – choć przez chwilę rządzą nimi kobiety.

Dookoła huczało. Spojrzałam na zegarek – prawie jedenasta. Rano musiałam zdążyć na metro, na szóstą. Od siódmej zaczynałam grać na giełdzie. Chciałam, żeby wszystko poszło dobrze. Najwyższy czas, żeby iść do domu.

– Jeszcze jedna kolejka? – zapytał wstawiony kolega, gotowy, żeby dolać mi do pełna. Nawet w tej norze na East Endzie rycerskie zwyczaje były wciąż żywe.

– Dzięki, chłopaki, ale naprawdę muszę już iść. Bardzo proszę, nie wstawajcie, jak zwykle. Nie teraz.

Przecisnęłam się przez labirynt stolików do schodów. Zatrzymałam na ulicy taksówkę. Klub ze striptizem był jedynym miejscem w okolicy otwartym do późna. Kierowca z pewnością nie miał wątpliwości, skąd wyszłam.

– Miły wieczór, kochanieńka? – zagaił.

Widziałam tylko tył jego głowy, ale byłam pewna, że uśmiecha się pod nosem.

– Fascynujący, dziękuję.

– Pracuje pani w City?

– Skąd pan wie?

– Poznałem po ubraniu. No, a poza tym właśnie wyszła pani sama z klubu ze striptizem. Świat jest zabawny, nieprawdaż?

Właśnie o tym, jak zabawny jest świat, rozmawialiśmy przez całą drogę. Pod koniec kierowca zapytał o moją pracę. Chciał wiedzieć, jak naprawdę jest wewnątrz Canary Wharf*.

– Nie jest do końca normalnie – w pięciu słowach podsumowałam życie w City. Cieszyłam się, że dojeżdżamy już do domu, gdyż nie miałam specjalnej ochoty wdawać się w szczegóły. Zwłaszcza w rozmowie z taksówkarzem, po ciężkim dniu, jaki miałam za sobą. Zaczęło się już rano od typowych i nieprzyjemnych scen na parkiecie: jeden z menedżerów od zarządzania ryzykiem dostał odgórne polecenie, by porozmawiać z nami o pewnych niepokojących sygnałach, jakie pojawiały się na rynku. Do jego obowiązków należało miedzy innymi sprawdzanie transakcji, jakie przeprowadzaliśmy, i naprawianie skutków ewentualnych pomyłek. Mając pełniejszą wiedzę, potrafił przewidywać nadchodzące trendy szybciej niż ktokolwiek z nas. Ponieważ zajmował się ryzykiem, wszyscy zamierzali go zignorować. Traderzy nie cierpią, gdy udziela im się nauk na ten temat. Nienawidzą, gdy uwagi wygłasza ktoś z ich własnej firmy. Traderzy z City darzą szacunkiem jedynie ludzi, którzy do ich organizacji trafili z konkurencji. Jeżeli będziesz za bardzo się starać, zwolnią cię za nadgorliwość. Jeśli będziesz walczyć o awans – będą spoglądać podejrzliwie. Wiem coś o tym. Zaczynałam pracę jako asystentka w biurze zarządu, a doszłam do pierwszej linii pracowników, którzy bezpośrednio kontaktują się z klientami. Fakt, że przeszłam tę drogę, wytworzył przepaść między mną a moimi kolegami. Tę przepaść zwiększała świadomość, że byłam jedyną kobietą w ich drużynie. Chłopaki się bały, że mogę znać ich najskrytsze tajemnice. Długo musiałam walczyć o ich zaufanie. Jeśli w 2006 miałeś jakiekolwiek inne doświadczenia życiowe sprzed pracy w City, na pewno nie działały one na twoją korzyść. Wszystko i wszyscy musieli być idealni, lśniący nowością. Jeżeli ktoś na dłuższy czas utknął na tym samym stanowisku albo sugerował, że idealna sytuacja na rynku nie może trwać wiecznie, od razu był ignorowany, poniżany i spychany na margines. Tego ranka oberwało się jednemu z menedżerów od ryzyka. Chciał nas ostrzec, że pewne liczby się nie zgadzają. Próbował powiedzieć, że niektóre transakcje zaczęły się robić bardzo niebezpieczne. Nie udało mu się przebić przez tłum. Został uciszony i upokorzony. Ktoś kiedyś powiedział, że parkiet giełdowy to połączenie państwowej szkoły dla chłopców i gangu ulicznego. Tego dnia wyraźnie dało się to odczuć. Nikt nie ustosunkował się do tego, co powiedział menedżer. Chłopaki go po prostu wyśmiały. Wytrzymał jakieś dziesięć minut uszczypliwych uwag, po czym wyszedł z sali. Traderzy od razu wrócili na parkiet, jak gdyby nigdy nic.

Nie sądzę, żebym była w stanie wyjaśnić to mojemu taksówkarzowi, nawet gdyby miał dość czasu na wysłuchanie opowieści. Wiem, że kolejne jego pytanie by brzmiało: „To po cholerę chce pani w tym wszystkim uczestniczyć? ”. „Bo to najbardziej ekscytujące zajęcie na ziemi”, odpowiedziałabym. City to zupełnie zwariowany świat, wypełniony szaleńcami. Wejście w ich szeregi graniczy z cudem. Przetrwanie szkolenia, zdanie egzaminów, a potem samo wykonywanie zawodu tradera to nie jakiś pikuś. Kiedy ci się to uda, a do tego jesteś w stanie ograć chłopaków, czujesz, że to jest to!

– Do zobaczenia następnym razem, kochanieńka – rzucił mi jeszcze kierowca, zanim odjechał. Uśmiechnęłam się, bo wiedziałam, że „następny raz” nastąpi. Wypady z chłopakami do klubu były akurat łatwiejszą częścią życia w City. Reszta przyprawiała o stres, który czasem aż odbierał mowę i wykańczał tak bardzo, że człowiek słaniał się na nogach. O tym chcę właśnie opowiedzieć.

* Canary Wharf to biurowy kompleks w dzielnicy Tower Hamlets we wschodnim Londynie, gdzie swoje siedziby mają największe banki (m.in. Citigroup, Morgan Stanley, Credit Suisse) oraz brytyjski nadzór finansowy (FSA). (Wszystkie przypisy pochodzą od red.).

Rozdział pierwszy

Moje życie jako dziewczyny z City rozpoczęło się od wielkiej burzy. Był środek lata i kiedy wychodziłam rano z mieszkania, świeciło słońce. Zanim dojechałam metrem do stacji przy London Bridge, zaczęło solidnie lać. To było prawdziwe oberwanie chmury, nie wiedziałam co robić. Byłam na nogach od szóstej. Miałam ze sobą torbę wypchaną absolutnie wszystkim, co mogło mi się przydać w biurze; kupiłam nawet egzemplarz Financial Times’a, chociaż – jak się później okazało – nie udało mi się go przeczytać. Jedyną rzeczą, której nie miałam przy sobie, był parasol.

– Odsuń się, do cholery! – rzuciła w moim kierunku jakaś elegancko ubrana kobieta w średnim wieku, kiedy czaiłam się przy wyjściu ze stacji. Zdałam sobie sprawę, że ci wszyscy przebiegający obok ludzie nie przeklinali pod nosem pogody, tylko właśnie mnie. Mieszkałam wówczas w Londynie dopiero od tygodnia i nie miałam świadomości, czym groziło stanie na drodze do pracy biznesmenom z City. Wybiegłam na ulicę i starałam się schronić przed deszczem przy wejściu do jednego ze sklepów, ale rozpychał się tam młody chłopak, który rozdawał darmowe gazety. Nie cieszył się z mojego towarzystwa. Wzięłam głęboki oddech. Nie było rady, musiałam przecież dotrzeć do pracy.

Tłum klonów ubranych w takie same ciemne prążkowane garnitury zmierzał w kierunku londyńskiego City. Dołączyłam do nich. Wszyscy mieli parasole, po których woda ściekała prosto na moje ramiona, kiedy staliśmy na przejściu dla pieszych. Zanim światło zmieniło się na zielone, byłam przemoczona. Potem, na środku London Bridge, zrobiło się jeszcze gorzej. Deszcz padał prawie poziomo. Zastanawiałam się, jak to możliwe, że w lipcu pogoda jest tak beznadziejna. Próbowałam skryć się pod płachtą Financial Times’a, ale zerwał się okropny wiatr, który niemal wyrwał mi gazetę z ręki. Wsunęłam ją pod pachę. Uświadomiłam sobie, że farba drukarska mogła pobrudzić mi twarz.

Całe szczęście, że moje biuro usytuowane było tuż po drugiej stronie mostu. Z impetem rzuciłam się na szklane drzwi biurowca i dopiero wówczas zobaczyłam napis: „Ciągnąć”. Otrząsnęłam się i postąpiłam zgodnie z instrukcją. Jakiś mężczyzna prawie wybił mi oko, składając w pośpiechu parasol, gdy wciskał się w otwarte przeze mnie drzwi. Wyglądał, jakby mnie w ogóle nie zauważył. Pewnie nawet nie pomyślał, żeby mi podziękować.

Zbliżając się do stanowiska ochroniarza, starałam się otrzepać z kropli.

– Zaczynam tutaj staż – powiedziałam do stojącego za blatem mężczyzny.

– A ja myślałem, że przyszła pani popływać – odparł ochroniarz i zaśmiał się ze swego dowcipu. Następnie podał mi księgę gości. Był tuż przed sześćdziesiątką. Na ogromnym, kalafiorowatym nosie usianym fioletowymi żyłkami miał zatknięte okulary w grubych brązowych oprawkach. Nie mogłam oderwać od niego wzroku.

– Pewnie chce pani iść do działu kadr? Proszę sobie usiąść, zaraz ktoś po panią przyjdzie.

Usadowiłam się na niezwykle nowoczesnym i równie niewygodnym czarnym skórzanym krześle, które stało obok blatu.

– Zaproponowałbym pani ręcznik, gdybym miał. Ale, niestety, nie mam – powiedział ochroniarz.

– Jakoś sobie poradzę, dziękuję – odparłam. Spróbowałam się uśmiechnąć i przestać gapić na jego wielki nochal.

Nagle uświadomiłam sobie, że bardzo bym chciała, aby ten mężczyzna mnie polubił. Miałam dwadzieścia trzy lata, właśnie przyleciałam do Londynu ze Stanów i desperacko potrzebowałam przyjaciela.

„O Boże. Z mojej marynarki leci para”. Gdy próbowałam wygodnie się rozsiąść, dotarło do mnie, że zdążyłam wytworzyć własny ekosystem. Spojrzałam na mojego nowego przyjaciela. Spróbowałam przyciągnąć jego uwagę.

– Czy jest tu gdzieś łazienka? Chciałabym się trochę osuszyć, zanim ktoś po mnie przyjdzie – zagaiłam.

W tym momencie pojawiła się pani z kadr. Wstałam i od razu poczułam się okropnie na myśl o kałuży, jaką za sobą pozostawiłam na skórzanym krześle.

– Złapała mnie ulewa – zaczęłam tłumaczyć, jakby ta kobieta sama nie zdążyła się zorientować.

– Czyż lato w Wielkiej Brytanii nie jest piękne? – usłyszałam w odpowiedzi, kiedy przechodziłyśmy przez bramki ochrony.

Moja towarzyszka miała około trzydziestki. Metr siedemdziesiąt wzrostu – sporo wyższa ode mnie. Z włosami upiętymi z tyłu błyszczącą niebieską spinką i w okularach bez oprawek wyglądała jak prawdziwa bizneswoman.

– Pomyślałam, że najpierw załatwimy papierkową robotę – jedna z moich koleżanek pomoże nam się z tym uporać – a potem pokażę ci budynek i poznam z dziewczyną, którą będziesz zastępować – powiedziała, kiedy czekałyśmy na jedną z kilku wind.

Kiedy drzwi się otworzyły, od razu wpadło z pół tuzina ludzi i było mi niezręcznie pytać przy nich, czy przed wypełnianiem papierków mogę się udać do toalety. Stałyśmy w milczeniu, gdy dźwig sunął w górę budynku. Winda stopniowo pustoszała. Widać kadry są tu bardzo poważane, skoro mają pokoje na samym szczycie Olimpu.

– Tędy. A tak w ogóle to jestem Fiona. Zaraz udamy się do Sarah, z którą przygotujemy cię do przejęcia obowiązków – powiedziała.

Otworzyła identyfikatorem kilka kolejnych par drzwi z matowego szkła i udałyśmy się dalej długim, beżowym korytarzem. Wreszcie weszłyśmy do niewielkiego pokoju z ogromnym oknem – od podłogi aż po sam sufit – przez które rozpościerał się widok na Tamizę. Oczywiście natychmiast zauważyłam, że przestało już padać i wyszło słońce. Nie mogłam trafić na gorszą porę dojazdu do pracy w pierwszy dzień.

Sarah, która wstała, gdy tylko weszłyśmy, wyglądała prawie identycznie jak Fiona. W tym samym wieku, tego samego wzrostu, podobna fryzura i niemal takie same okulary bez oprawek. Czy naprawdę jestem jedyną osobą na świecie, która nosi szkła kontaktowe? Przywitałam się i od razu zaczęłam tłumaczyć. „Złapała mnie ulewa”, powiedziałam już drugi raz tego dnia. Sarah rzuciła okiem na rozsłoneczniony Londyn za oknem. Marzyłam, żeby znaleźć się z powrotem we własnym łóżku i móc rozpocząć ten dzień jeszcze raz.

– Musimy wypisać parę formularzy, żebyś mogła dostać przepustkę i dostęp do odpowiednich systemów. Muszę ci opowiedzieć co nieco o tym budynku i o naszych procedurach awaryjnych. Jak będziesz miała jakieś pytania, to śmiało przerywaj – powiedziała Sarah, wracając na swoje miejsce i otwierając teczkę.

– Czy mogę to gdzieś wyrzucić? – zapytałam, wyciągając spod pachy przemoczoną gazetę. To było bardzo błyskotliwe pytanie i poczułam się jak Jennifer Grey z Dirty Dancing, gdy wypaliła o tym cholernym arbuzie. – Czy mogłabym też skoczyć na chwilę do toalety? – brnęłam, nie zważając na konsekwencje. Zdążyłam już dojść do wniosku, że jeżeli Sarah ma mnie za kompletną idiotkę, to i tak nie mam nic do stracenia. No i mogłabym przynajmniej starać się trzymać fason, gdyby oznajmiły, że chyba popełniły straszny błąd i że mogę wyjść.

Dzięki wskazówkom Sarah udało mi się trafić przez beżowe labirynty do toalety. Szczerze mówiąc, spodziewałam się czegoś lepszego. Zawsze wyobrażałam sobie, że londyńskie City jest olśniewające i pełne przepychu: małe szklane miseczki z japońskimi kwiatami, sterty mięciutkich, śnieżnobiałych ręczniczków do rąk, może nawet świece zapachowe i kolekcja kremów z Molton Brown, do wyboru. Zamiast tego ujrzałam ponuroszare kafelki, przemysłowy dozownik na mydło i przerażającą suszarkę do rąk, która wydawała odgłosy niczym startujący boeing 747. Na szczęście w tamtej chwili potrzebowałam tylko lustra. Spojrzałam na swoje odbicie i zaczęłam szacować straty. Nie było aż tak źle, jak myślałam. Mogło być znacznie gorzej. Włosy nie skręciły mi się jak u pudla, a makijaż jakoś przetrwał ulewę. Do tego okazało się, że wbrew moim najgorszym obawom farba drukarska z Financial Times’a wcale nie zabrudziła mi całej twarzy. Zrobiłam kilka głębokich oddechów, żeby się jakoś opanować. „Weź się w garść, Suzano”, pomyślałam. „Zaczynamy od początku. Wracaj do nich i po prostu bądź sobą”.

Ostatni rzut oka w lustro dodał mi pewności siebie i siły. Ważne, że mój garnitur prezentował się nieźle. To był armani. Sprzedałam swoje volvo, żeby za niego zapłacić tydzień po otrzymaniu informacji, że zostałam przyjęta na staż. Byłam przekonana, że wszyscy w Londynie wyglądają jak milionerzy, więc postanowiłam, że chociaż będę pracować prawie za darmo, nie mogę od nich odstawać. Poprawiając marynarkę, starałam się nie myśleć o tym, że wszystkie osoby, które dotąd widziałam w tym budynku, wyglądały – jak by to powiedzieć – zupełnie przeciętnie.

– Załatwiłaś wszystko? – zapytała Sarah, uśmiechając się, kiedy weszłam z powrotem do jej gabinetu.

W tym czasie zdążyła wypełnić za mnie większość formularzy. Podała mi je do podpisania. Żeby tylko nie było zalane, żeby tylko działało, myślałam wyciągając pióro z torebki. Pisało doskonale. Przez chwilę było gorąco, ale teraz odzyskiwałam grunt pod nogami. Kiedy Sarah zaczęła ze szczegółami opowiadać o procedurach na wypadek pożaru oraz jak się dostać do budynku w dzień wolny od pracy, dużo przytakiwałam i starałam się sprawiać wrażenie zafascynowanej. Miałam nadzieję, że ona i Fiona nie uważają już, że popełniły błąd, wybierając mnie do tej pracy. Musiałam się tylko dowiedzieć, na czym dokładnie ona polega.

Do dziś zastanawiam się, co mnie tak przyciągało do City – może jakiś psycholog mógłby mi to powiedzieć. Wiosną 2004, kiedy złożyłam podanie o staż, wiedziałam, że robię to, żeby dowieść swego. Miałam właśnie skończyć studia muzyczne na Colgate University – jednym z prestiżowych uniwersytetów Wschodniego Wybrzeża Stanów Zjednoczonych. Z jakiegoś powodu wszyscy dookoła bez przerwy mówili mi, czego nie mogę robić. Po obronie dyplomu doradcy zawodowi praktycznie dokonywali segregacji profesji pod względem płci. Chłopcom proponowano lukratywne, ważne posady, a dziewczynom miłe, mniej ambitne i wszechstronne zajęcia – które łatwo będzie porzucić, kiedy już postanowią urodzić dzieci – takie jak np. nauczycielka, terapeutka czy muzykolog. Pamiętam, że trafiłam w sieci na artykuł, którego autor przestrzegał kobiety przed graniem w orkiestrze, bo to rzekomo zbyt wyczerpujące fizycznie, a na dodatek wymaga pracy wieczorami, co ogranicza życie towarzyskie. Czytaj: uniemożliwia znalezienie męża. Myślałam, że artykuł pochodzi z epoki Jane Austin, ale okazało się, że został napisany współcześnie. Natychmiast uciekłam z tej strony internetowej i pogrążyłam w dalszym poszukiwaniu pracy.

Na studiach przyjaźniłam się z pewnym chłopakiem. Miał na imię Michael, był wysoki, seksowny i grał w hokeja na trawie. Pochodził z niewiarygodnie bogatej rodziny, jego ojciec prowadził bank, w związku z czym doradca zawodowy zachęcał go do studiów ekonomicznych. W przyszłości mógł zostać „grubą rybą finansjery”. Wszyscy oglądaliśmy Wall Street i Spekulanta, więc doskonale potrafiliśmy sobie wyobrazić, co oznacza „gruba ryba”. Ja dodatkowo byłam świeżo po lekturze Pokera kłamców* i Ogniska próżności**, więc powinnam była się zorientować, że to wszystko nie jest takie proste. Tymczasem te obrazy i książki pobudziły tylko moją motywację. Historie, które opisywały, były dla mnie bardzo ekscytujące. Całe połacie londyńskiego City zdawały się czekać, by ktoś je podbił. „Jestem zbyt słaba, żeby grać na instrumencie muzycznym? Biedna sierotka, która nie może iść do pracy wieczorem? To ja im pokażę!”. Postanowiłam udowodnić wszystkim, że się mylą i że mam dość sił, by zawojować świat finansów.

– Chciałabym się ubiegać o ten sam staż, na który wybiera się Michael – powiedziałam doradcy zawodowemu, kiedy doczekałam się wreszcie swojej konsultacji.

To była ciekawie zapowiadająca się roczna posada w banku inwestycyjnym w Londynie. Całe życie marzyłam, żeby tam mieszkać. Czytałam wszystkie książki i oglądałam wszystkie filmy, których akcja toczyła się w stolicy Wielkiej Brytanii. Oglądałam więcej brytyjskich programów telewizyjnych niż ktokolwiek z moich znajomych, a moja kolekcja płyt doświadczyła już dawno „angielskiej inwazji” – półki miałam pełne krążków Depeche Mode, Stinga i Beatlesów. Ten staż był jakby stworzony dla mnie. Wypełniłam formularz zgłoszeniowy, a potem jeszcze przez tydzień myślałam nad listem motywacyjnym. Następnie odbyłam półgodzinną rozmowę kwalifikacyjną, po której już tylko mogłam trzymać kciuki, żeby wszystko poszło dobrze. Wreszcie doczekałam się telefonu z informacją, że to właśnie ja zostałam wybrana na stanowisko, na które wspólnie z Michaelem aplikowaliśmy. On przyjął to dość dobrze. Zawsze miał przecież możliwość pracy w firmie ojca na Wall Street – ja takiej opcji nie miałam. Po decyzji aż wychodziłam z siebie, tak byłam podekscytowana. Cieszyłam się, że będę mogła mieszkać i pracować w Londynie. A do tego w procesie rekrutacji okazałam się lepsza od chłopaka, co też mnie mile połechtało. Gdybym tylko wtedy wiedziała, na jaką wyboistą drogę się zdecydowałam.

W sierpniu 2004 byłam już na miejscu, a Sarah opowiadała mi o wszystkim, co powinnam wiedzieć na temat firmy. Byliśmy częścią olbrzymiego międzynarodowego banku inwestycyjnego. Mieliśmy brokerów i traderów we wszystkich zakątkach świata. W samym Londynie firma posiadała tuzin nieruchomości. Najlepsi pracownicy dostawali milionowe premie, a moim zadaniem miało być przetwarzanie szczegółowych danych, gdy dokonają transakcji. Wreszcie opowieść Sarah nabierała pikanterii. To było znacznie ciekawsze niż rozmieszczenie punktów zbiórki w razie pożaru. Byłam zaskoczona, że pozwalają stażystom być tak blisko samego centrum wydarzeń. Ale może właśnie o to chodzi w City. Może to zasada, że gdy już do niego trafiasz, od razu każą ci włączyć wyższy bieg. Trzeba przyznać, że zdecydowanie nie ma tu pasa ruchu dla powolnych kierowców.

Sarah zakończyła wreszcie swoją przemowę i zaprowadziła mnie z powrotem do windy. Miałam teraz iść do ochrony, żeby zrobili mi zdjęcie do przepustki. I wtedy musiałam się zmierzyć z rzeczywistością. Nie powiem, żebym się spodziewała departamentu stylizacji na miarę Hollywood, ale sądziłam, że jeżeli firma faktycznie zatrudniała tych wszystkich wielkich panów świata, to dysponuje czymś więcej niż automat do zdjęć obsługiwany przez ochroniarza (w dodatku jeszcze starszego niż mój przyjaciel z recepcji o kalafiorowatym nosie). Stałam na tle białej tablicy i starałam się nie mrugnąć. Mrugnęłam.

Wróciłam do działu kadr z moją koszmarną przepustką w kieszeni. Fiona już na mnie czekała.

– Pokażę ci stołówkę dla pracowników – powiedziała, gdy byłyśmy w drodze na parter. Restauracja robiła wrażenie, a Fiona okazała się pełną entuzjazmu przewodniczką. Bardzo się ożywiła, kiedy weszłyśmy do części, w której serwowane były posiłki.

– Jedzenie tutaj jest całkiem niezłe, trzeba sobie naładować kartę, ale są spore dopłaty – zaczęła tłumaczyć. – Śniadania podaje się już od szóstej, w porze lunchu zawsze są dwa albo trzy dania główne do wyboru. No i jest otwarte do dziewiątej wieczorem. Możesz zjeść posiłek tutaj albo zabrać do pokoju na górę. Tam są widelce i noże. A tam odkłada się tacki…

Przytakiwałam, uśmiechałam się i starałam się wyglądać tak, jakbym chłonęła tę wiedzę niczym gąbka. Zastanawiałam się, czy każdemu nowemu tłumaczą, gdzie znajdują się sztućce. Czy naprawdę nie było ważniejszych spraw do omówienia? Jeżeli tak wyglądał instruktaż dotyczący tacy obiadowej, to jak długo będą mi tłumaczyć logowanie do wewnętrznej sieci?

Fiona zamówiła nam po kawie, żebym mogła zobaczyć, jak działa system z kartami. Zamieniła przy okazji parę zdań z kasjerką, a potem poprowadziła mnie do stolika obok sztucznego kwiatka, gdzie sobie usiadłyśmy i gdzie zostałam szczegółowo poinstruowana o wszystkich okolicznych barach i kawiarniach. Dalej rozmowa zeszła na życie prywatne. Powiedziałam Fionie, że wynajmuję mieszkanie z obcymi współlokatorkami niedaleko South Kensington, a ona odwdzięczyła się informacją, że dojeżdża do pracy ze stacji Golders Green linią metra Northern Line. Co chwilę przerywała rozmowę, żeby zamienić słówko z kimś, kto akurat przechodził obok naszego stolika. Całe to miejsce sprawiało wrażenie, jakby było zapełnione uroczymi i zupełnie przeciętnymi ludźmi, którzy w dodatku mieli mnóstwo czasu na wszystko. Pomyślałam, że to bardzo miło, ale gdzie toczy się akcja, na którą czekałam? Gdzie ci młodzi, atrakcyjni faceci w idealnie skrojonych garniturach? I dlaczego wydaje mi się, że przesadziłam z armanim?

Ocknęłam się, kiedy Fiona pomachała na pożegnanie jakiemuś znajomemu i oświadczyła, że najwyższa pora, bym poznała kolegów z pracy. Nagle strasznie się spięłam. „Nie denerwuj się”, powtarzałam sobie w duchu. I niespodziewanie się wyluzowałam. Byłam gotowa na prawdziwą przygodę. Chciałam wejść w sam środek tego londyńskiego kotła i uścisnąć dłoń największym finansowym szychom świata. Od rana czułam się tak, jakby mi ktoś wyciągnął spod nóg dywan i jakbym znalazła się w niewłaściwym miejscu, więc teraz postanowiłam, że będę się wreszcie czuć jak ryba w wodzie. A co!