Redakcja

Autorzy: Katarzyna Wrońska-Zblewska, Szymon Sokolik, Emilia Wawrzyszczuk

Kierownik grupy wydawniczej: Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca: Agnieszka Gorczyca

Redakcja: Emilia Wawrzyszczuk, Leszek Skupski

Korekta: Zespół

Projekt okładki: Piotr Fedorczyk

Koordynator produkcji: Magdalena Huta

Stan prawny na: 1 marca 2016 r.

ISBN: 978-83-269-4884-8

Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o., Warszawa 2016

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel.: 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

e-mail: cok@wip.pl

Nakład: 2000 egz.

Drukarnia: Miller Druk Sp. z o.o., ul. Jagiellońska 82, 03-301 Warszawa

Skład i łamanie: Raster studio, N. Bogajczyk, ul. Konopnickiej 46, 05-071 Sulejówek

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w zamieszczonych w niej artykułach, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Wszelkie materiały zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie popularyzacyjno-informacyjny i nie mogą być traktowane w sposób prawnie wiążący pomiędzy Czytelnikiem a Wydawcą lub Redakcją.

Redakcja dokłada wszelkich starań, aby informacje i dane zamieszczone w tych materiałach były poprawne merytorycznie i aktualne, jednakże informacje te nie mają charakteru porady, czy opinii prawnej, jako że Wydawca, ani Redakcja nie świadczy żadnych usług prawnych.

Nie mogą być one również traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. Zastosowanie tych informacji w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji lub opinii prawnej.

Wobec powyższego Wydawca, Redakcja, redaktorzy, ani autorzy ww. materiałów nie ponoszą odpowiedzialności prawnej w szczególności za skutki zastosowania się lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach.

KOMENTARZ DO ZMIAN

Rok 2016 upływa pracodawcom pod znakiem dużych zmian w prawie pracy. Od 2 stycznia obowiązuje tzw. ustawa rodzinna, która wprowadziła rewolucję w przepisach regulujących prawa i obowiązki pracowników rodziców oraz zatrudniających ich pracodawców. Niespełna dwa miesiące później – 22 lutego 2016 r. – weszły w życie nowe przepisy o umowach terminowych.

Ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa rodzinna) – Dz.U. z 2015 r. poz. 1268 – m.in. wydłużyła dotychczasowe terminy na złożenie wniosków o urlopy związane z rodzicielstwem, zlikwidowała dodatkowy urlop macierzyński i odpowiednio wydłużyła urlop rodzicielski o okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a także przyznała niektóre uprawnienia rodzicielskie osobom niebędącym pracownikami.

Z kolei na mocy ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1220) do przepisów weszły nowe ograniczenia dotyczące zawierania umów na czas określony – m.in. obok ilościowego pojawi się czasowy limit trwania umów terminowych. Ponadto okresy wypowiedzeń umów na czas określony zostały zrównane z okresami wypowiedzeń obowiązującymi przy umowach bezterminowych (oznacza to, że są uzależnione od zakładowego stażu pracy pracownika).

UPRAWNIENIA RODZICIELSKIE

Ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (dalej – ustawa rodzinna) – Dz.U. z 2015 r. poz. 1268, która weszła w życie 2 stycznia 2016 r. – umożliwia dzielenie się uprawnieniami rodzicielskimi pomiędzy rodzicem pracownikiem a rodzicem ubezpieczonym niebędącym pracownikiem. W celu ustalenia kręgu uprawnionych ustawa nowelizująca wprowadziła definicje ubezpieczonej matki dziecka i ubezpieczonego ojca dziecka. Do celów określonych w Kodeksie pracy są to osoby niebędące pracownikami, objęte ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, czyli np. prowadzące działalność gospodarczą lub świadczące pracę na podstawie umowy zlecenia.

Oprócz dzielenia uprawnień rodzicielskich objętych nowelizacją pomiędzy rodziców zatrudnionych na etatach i pracujących na innej podstawie (objętych ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa) z niektórych uprawnień związanych z rodzicielstwem w wyjątkowych przypadkach skorzystać mogą również inni członkowie najbliższej rodziny (zarówno zatrudnieni na etatach, jak i pracujący na innej podstawie, lecz objęci ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa).

Do innych członków najbliższej rodziny Kodeks pracy zalicza pracowników (lub ubezpieczonych niezatrudnionych na etacie), innych niż pracownik ojciec wychowujący dziecko (lub ubezpieczony ojciec dziecka), którzy uzyskali prawo do urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo urlopu rodzicielskiego (w przypadku pracowników) lub przerwali działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (w przypadku pozostałych ubezpieczonych).

Nowe terminy składania wniosków i urzędowe wzory

Istotną zmianą, jaką wprowadziła ustawa rodzinna, jest wydłużenie terminów składania wniosków o urlopy związane z rodzicielstwem. Zamiast 14 dni od 2 stycznia 2016 r. pracownika obowiązuje 21-dniowy termin na złożenie wniosku o:

urlop macierzyński i rodzicielski w pełnym wymiarze składany bezpośrednio po porodzie,

urlop rodzicielski,

łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą w wymiarze maksymalnie 1/2 etatu,

rezygnację z korzystania z urlopu rodzicielskiego (udzielonego bezpośrednio po porodzie w całości) w całości albo w części i powrotu do pracy,

urlop wychowawczy,

obniżenie wymiaru czasu pracy w okresie, w którym pracownik jest uprawniony do urlopu wychowawczego.

Na mocy ustawy nowelizującej, minister właściwy do spraw pracy określił upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia treści wniosków:

o udzielenie części urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub jego części, urlopu rodzicielskiego lub jego części i urlopu ojcowskiego lub jego części oraz dokumentów do nich dołączanych,

w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego, części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub jego części oraz dokumentów do nich dołączanych,

o łączenie korzystania z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego takiego urlopu,

o udzielenie urlopu wychowawczego lub jego części oraz dokumentów do niego dołączonych,

o obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego oraz dokumentów do niego dołączonych.

Urlop macierzyński

Jedną z niewielu rzeczy, które po 2 stycznia 2016 r. pozostały bez zmian, jest urlop macierzyński – ale tylko w pewnym zakresie. Mimo nowelizacji nie zmienił się jego wymiar i nadal jest on zależny od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Podobnie bez zmian pozostaje minimalna część urlopu, którą pracownica musi wykorzystać po porodzie (14 tygodni), aby móc wrócić do pracy.

Więcej opcji na wcześniejszy powrót do pracy

Jednak warunkiem powrotu matki dziecka do pracy jest konieczność wykorzystania pozostałej części urlopu (lub zasiłku macierzyńskiego za okres, jaki pozostał do końca urlopu) przez:

pracownika ojca wychowującego dziecko lub

ubezpieczonego ojca dziecka, który w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przerwał działalność zarobkową (czyli np. ojca prowadzącego działalność gospodarczą, pracującego na umowę zlecenie).

Obowiązujące do 1 stycznia 2016 r. przepisy dawały możliwość przejęcia urlopu macierzyńskiego od 15. tygodnia tylko ojcom zatrudnionym na etacie.

Urlop przedsiębiorczej matki przejmuje pracownik ojciec

Nowością jest także możliwość wykorzystania części urlopu macierzyńskiego przez pracownika ojca dziecka albo pracownika innego członka najbliższej rodziny, w sytuacji gdy pracownica z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji wykorzystała po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu. Natomiast jeżeli faktyczną opiekę nad dzieckiem przejmują osoby ubezpieczone, niebędące pracownikami (ojciec dziecka lub inny członek rodziny), przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, otrzymują zasiłek macierzyński.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

KOMENTARZ DO ZMIAN

UPRAWNIENIA RODZICIELSKIE

Nowe terminy składania wniosków i urzędowe wzory

Urlop macierzyński

Więcej opcji na wcześniejszy powrót do pracy

Urlop przedsiębiorczej matki przejmuje pracownik ojciec

Prawo do urlopu nabyte po porodzie

Zgon, hospitalizacja matki lub porzucenie przez nią dziecka

W opiece pomogą członkowie najbliższej rodziny

Urlop rodzicielski

Nawet na kilkuletnie dziecko

Zazwyczaj nie mniej niż 8 tygodni

Rezygnacja możliwa w każdym czasie

Praca na urlopie wydłuża jego wymiar

Wydłużony urlop można różnie spożytkować

Urlop wychowawczy

Urlop ojcowski

Urlopy adopcyjne

Zwolnienie na opiekę nad dzieckiem

Wolne ale rozliczane w dniach lub godzinach

Dla niepełnoetatowca – odpowiednio mniej

Przepisy przejściowe

Dodatkowy urlop macierzyński na starych zasadach

Nowe, korzystniejsze zasady dotyczące urlopu rodzicielskiego

Dotychczasowe terminy przy urlopie wychowawczym

Pozostałe zmiany

UMOWY TERMINOWE

Mniej rodzajów umów

Nowe zasady zatrudniania na próbę

Maksymalnie na 3 miesiące

Druga próba dla tego samego pracownika

Dwa limity umów

Nie dwie, a nawet trzy umowy terminowe

Ograniczenie w czasie

Bezterminowo – po 33 miesiącach lub od czwartej umowy

Niektóre sytuacje znoszą limity

Dodatkowy zapis w umowie

Informacja do PIP

Przepisy przejściowe

Okres wypowiedzenia

Na czas określony jak na umowie bezterminowej

Bez dodatkowych klauzul

Okresy wypowiedzeń – przepisy przejściowe

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy

Lepiej za zgodą pracownika

Po zmianach – jednostronnie decyduje pracodawca

Zwolnienie płatne jak praca

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity)

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71