Książkę dedykuję mojej fotografce Anne Stropin.

Straciliśmy Anne przedwcześnie,

w czasie gdy kończyłam właśnie

korektę tej powieści.

Jak zapach cudownych perfum,

jej wspomnienie na długo pozostanie

w mojej pamięci.

1

1 sierpnia 1914

Brzydziłam się mężczyzną, którego miałam dziś poślubić.

Czyjaś gładka dłoń o krótkich, wypielęgnowanych paznokciach spoczęła na moim nadgarstku.

– Stój spokojnie, Fleurette. – Nie zdawałam sobie sprawy, że się wiercę. – Skup się – dodał mój brat. – Ojciec chciałby, byś była opanowana, kiedy publicznie reprezentujesz rodzinę. – Henri uniósł mój podbródek przez welon, który choć półprzejrzysty, z pewnością zasłaniał mnie na tyle, by ukryć moją udręczoną minę.

Henri celowo wspomniał o naszym dobrodusznym ojcu – zmusiło mnie to do posłuszeństwa, wszak nie można mi było zarzucić braku szacunku.

Ponoć wszyscy dokonujemy w życiu wyborów, ale ja urodziłam się w rodzinie, która podjęła za mnie wszelkie ważne decyzje. Gwoli prawdy, wcześniej nie mogłam narzekać: byłam ich drogą córką, podziwianą i hołubioną jak skarb. Dopiero niedawno zrozumiałam, że to coś więcej niż urocze wyobrażenie. Rzeczywiście byłam rodzinnym skarbem, który można wymienić jak monetę, kupczyć nim jak ludzką walutą. Bezradna niczym błyszczący złoty suweren, przekazywany z ręki do ręki: utargowano cenę, dopełniono transakcji.

A teraz, skoro dobito targu i brakowało jedynie ceremonii, by potwierdzić jego istnienie przed innymi, moje obawy się nie liczyły. Raz jeszcze spróbowałam odwołać się do prawa. Był to mój ostatni bastion, jedyny argument, do którego mogłam się odwołać, by uniknąć tego podłego małżeństwa. Wojna miała się tu okazać moim sprzymierzeńcem.

– Henri, w świetle prawa nie będziemy małżeństwem. Bez aktu ślubu od burmistrza ksiądz nie może udzielić nam wiążącego sakramentu. – Mówiłam prawdę.

– Znowu zaczynasz, siostrzyczko. Zapewniam cię, że burmistrz i jego radcowie mają ważniejsze rzeczy na głowie niż ślub w wyższych sferach. Nalegałem na to jeszcze godzinę temu i nawet nasze nazwisko, nazwisko Aimery’ego i moje groźby nie były w stanie przekonać urzędników do przerwania narad wojennych w mieście. A poza tym burmistrz i jego doradcy nie przebywają nawet w Grasse – odparł z poirytowaniem, bo miał świadomość, że doskonale o tym wiem.

To prawda. Ślub cywilny miał się odbyć wczoraj, ale ponieważ Francja była u progu wojny i czekano jedynie na oficjalną deklarację, żaden z ratuszów w kraju nie miał czasu na udzielanie ślubów, nawet w przypadku dwóch tak elitarnych rodzin jak nasze.

– Kiedy wróci burmistrz?

Henri bezradnie wzruszył ramionami.

– Miejmy nadzieję, że jutro. Kryzysowe spotkanie w nicejskiej prefekturze pewnie zakończy się dziś wraz z oficjalnym wypowiedzeniem wojny, do której – jestem przekonany – dojdzie.

– Czy nikt inny nie może…

– Nie – odpowiedział ostro. – To nie byłoby stosowne, aby niższy stanowiskiem urzędnik udzielił dziś ślubu, skoro naród znajduje się w tak niepewnym położeniu, nawet gdyby był do tego uprawniony albo posiadał odpowiednie upoważnienie. – Chciałam się tu wtrącić i upierać przy swoim, ale Henri nie dał sobie przerwać. – Dość – dokończył, przecinając powietrze uniesioną dłonią. – Dość tego. I tak wystarczająco trudno było przekonać księdza, ale skoro on się przychylił, nie masz już wyższego autorytetu.

– Mam moralny…

– Daj spokój, Fleurette. – Uciął, strzepując ze spodni nieistniejące paproszki. – Idziemy na wojnę z Niemcami! Trudno uznać to za typowe okoliczności. Bóg ci wybaczy. To tylko formalność, a przecież to nie tak, że nie dojdzie do uroczystości cywilnej.

– Kiedy?

– Najpewniej jutro. Burmistrz przysłał wiadomość, że zrobi w naszej sprawie wszystko, co w jego mocy. – Henri zarumienił się ze złości i patrzyłam, jak wsuwa palec za kołnierzyk, krzywiąc się na mnie z niezadowoleniem. – Ani ja, ani rodzina de Lassetów nie wybaczymy ci, jeśli staniesz na drodze temu małżeństwu. Nie możemy się wycofać po tylu miesiącach przygotowań. Miasto tego potrzebuje. Przynajmniej doprowadźmy do końca ślub kościelny. Sprawami cywilnymi zajmiemy się po cichu. Wiem, że kolejność jest nie ta, wiem o tym doskonale, ale musisz pogodzić się z tą rozbieżnością. Jeśli kościół potrafi to zrobić, to ty też powinnaś. Proszę, choć raz pomyśl o innych… a właściwie o kimś innym niż ty sama.

Zabolała mnie ta reprymenda. Nie byłam samolubna, ale czułam gniew na naszego księdza za to, że nagiął zasady naszej wiary, naszego kraju, tylko dlatego, że zażądały tego najbogatsze rodziny. Bez wątpienia Henri albo mój grubiański przyszły mąż przekupili księdza. Być może nowym oknem w apsydzie?

– Henri, stracę cnotę z mężczyzną, który według prawa nie jest moim mężem – jęknęłam.

– Zgoda, nie w oczach prawa, ale naprawimy to. Na co liczysz? Że odwołamy wszystko z powodu jakiegoś papieru? – Wpatrywał się we mnie. – Zawiedziesz całe miasto, którego mieszkańcy się zgromadzili, by świętować zawarcie być może najważniejszego małżeństwa ostatnich lat, a może nawet w całej historii Grasse? Dwie najbardziej znamienite rodziny zjednoczone! To marzenie, Fleurette. Nie psuj tego marzenia, tego optymizmu, zwłaszcza że każdy zdrowy mężczyzna wkrótce wyruszy z miasteczka spełnić obowiązek wobec swojego kraju.

– Otóż to! Jak możemy mieć pewność, że uda nam się uzyskać dokumenty bez obecności Aimery’ego?

Podejrzewałam, że nie ma na to gotowej odpowiedzi – to była moja ostatnia deska ratunku, ostatnia nadzieja. Byłam zaskoczona, kiedy bez wahania, choć głosem pełnym pogardy, mi jej udzielił.

– Przystąpienie do wojny to tylko pokazówka wobec Niemiec. Musimy wypełnić obowiązek mobilizacji, ale podejrzewam, że wrócimy do domu za tydzień, w najgorszym wypadku za dwa. Wojna potrwa krótko i Aimery szybko wróci do domu, ale jak na razie chce wyjechać z Grasse jako żonaty mężczyzna, potencjalnie spłodziwszy już potomka, a ty dołożysz wszelkich starań, aby sprostać tym oczekiwaniom. To nasza powinność.

Przymknęłam oczy z odrazą. Mówił o moim ciele, jakby było polem, które ma zostać zaorane i… och, to było zbyt ohydne, by o tym myśleć.

Mój brat nie usłyszał odpowiedzi na swoją tyradę. Zamurowało mnie. Spuściłam wzrok na dłonie odziane w rękawiczki. Mrugnął na mnie błysk szkarłatu i moją uwagę przykuł mały wzgórek pod tkaniną na środkowym palcu lewej dłoni. Był to półkaratowy rubin, osadzony pomiędzy diamentami szlifowanymi rozetowo i „szlifem starszym”. W rezultacie powstał pierścionek o kształcie oka… i oskarżycielsko patrzył się na mnie spod rękawiczki czerwoną źrenicą. Aimery nie mógł zaręczyć się ze mną rodzinnym pierścionkiem. Nie posiadał żadnych rzeczy matki, a podejrzewam, że nawet gdyby było inaczej, i tak by tego zaniechał. W zamian za niemałą sumę zaprojektowano więc dla mnie pierścionek w Paryżu, oczywiście bez mojego udziału. Odzwierciedlał tylko Aimery’ego… Był krzykliwy, bez wątpienia nieprzyzwoicie drogi, ostentacyjny w kwestii kolorów, żądający uwagi. Jego nietypowy kształt napawał mnie złowieszczym poczuciem, że klejnot zawsze będzie mnie szpiegował. Nie znosiłam go; wszystko zresztą, co wiązało się z tym małżeństwem, oznaczało dla mnie rozpacz.

W klaustrofobicznej karocy ogarnął mnie dziwny ból, ostry i przyprawiający o mdłości. Jest pełnia lata i bukiet oraz kwiaty w moich włosach mogą zwiędnąć – z tego oficjalnego powodu nie pozwolono nam jechać otwartym powozem. Doszłam do ponurego wniosku, że prawdziwą przyczyną była raczej troska Henriego o własne włosy i starannie nałożoną pomadę. Ból się pogłębił. Może panikowałam – jak wtedy, gdy myślałam, że Felix odciął sobie palce sierpem do lawendy albo gdy podczas czerwcowego pikniku spadłam z konia i wszystkie głosy zdawały się dobiegać z bardzo daleka… Albo jak w dzień, kiedy zmarła moja mama. Byłam maleńka i fakt ten przerastał moje dziecięce rozumowanie, ale nigdy nie zapomnę chwili, gdy ciało ojca zapadło się niczym worek opróżniony z płatków róż, a ja nie rozumiałam dlaczego.

Te wspomnienia z przeszłości były pojedynczymi intensywnymi wydarzeniami, które doskonale pamiętałam. Niestety, miałam wrażenie, że dzisiejszy niepokój raczej nie przeminie i że nie pojawi się nikt, kto mu zaradzi: tego dnia miałam rozpocząć życie, którego się bałam. Chęć, by tego uniknąć, była tak przemożna, że czułam się tak, jakbym próbowała wyrwać się z samej siebie… Musiałam się od siebie oddzielić, aby spełnić wymagany ode mnie obowiązek.

Kiedy przemierzaliśmy ulice, a coraz wyraźniejsze uderzenia dzwonu zwiastowały nasze nieuniknione przybycie, odwróciłam wzrok od kamiennych domów. Wpatrywałam się w swoje dłonie spoczywające na kolanach, które w końcu przestały drżeć. Palce pod wyszywaną perłami koronką z Chantilly były proste, nieskażone dziedziczną chorobą, na którą cierpiał ojciec. Rozpaczliwie próbowałam się z nim połączyć, wiedząc, że nigdy nie potrzebowałam go bardziej niż teraz, i udawałam, że wewnętrzny ból pochodzi ze stawów.

W głębi serca życzyłam Henriemu, by odczuł kiedyś ból naszego ojca we własnych palcach. Być może brat wyczuł rzucane na siebie przekleństwo, gdy w karocy w myślach przywoływałam słowa lekarza opisującego artretyzm. Wspomnienia były niezawodne, zdarzenia dokładnie odtwarzały się w mojej głowie:

– Twoje stawy budują sobie ostrogi – zaobserwował doktor Bertrand, pykając fajkę i jednocześnie nachylając się, by z bliska obejrzeć dłonie ojca mimo mamrotanych przez niego pod nosem protestów. – Określa się je mianem guzków Heberdena, jeśli mam mówić precyzyjnie – dodał, marszcząc brew. Z jego ust wydobył się niebieskawy dym, uniósł się niczym duch i nasączył powietrze zapachem górnych nut whisky, które wąchałam w karafce ojca, oraz suchych liści, które wrzucaliśmy z bratem do ogniska poprzedniej zimy. Wysiliłam się i nadal mogłam przywołać w pamięci smak herbaty i delikatną nutę czegoś, co wydało mi się wanilią. Ojciec doceniłby moją obserwację.

Ach, te powykręcane dłonie. Nauczyły mnie wszystkiego – od tego, jak jeździć konno, po to, jak o wschodzie słońca zrywać maleńkie kwiaty bez dotykania delikatnego kwiatostanu, co w naszym rodzinnym interesie było niezbędną umiejętnością. W tej pełnej napięcia chwili przyszło mi do głowy, że jedyna rzecz, której ojciec nie przekazał mi z pomocą własnych dłoni, przeszła na mnie z jego krwią. Już jako dziecko z kokardkami we włosach i z czarnym kotkiem, który mościł mi się na kolanach, podczas gdy doktor Bertrand dumał nad artretycznymi palcami ojca, wiedziałam, że mój wyostrzony zmysł smaku i węchu ujawnia się w tym samym czasie, co równie silny talent mojego bliźniaczego brata.

Nasz starszy brat wiedział, że to kolejna cecha, która odróżnia go od rodzeństwa. I nie potrafił uznać naszego talentu za błogosławieństwo. Nawet teraz tkwiła między nami jego niewidzialna obecność, milcząco drwiąc z mojego brata. Henri nauczył się ignorować nasze zdolności, nie potrafił jednak ukryć, jak wielki miały one wpływ na jego nieustającą chęć, by wywrzeć wrażenie na ojcu.

Bliźnięta Delacroix miały „nos”. Boski dar dawał nam tak wyczulony zmysł powonienia, że potrafiliśmy rozróżniać zapachy lepiej niż przeciętny człowiek. Nasza umiejętność opracowywania skomplikowanych zapachów uczyniła z nas bogów branży. Miałam jednak to nieszczęście, że urodziłam się kobietą. Gdybym urodziła się w innej rodzinie, moja sprawność pozostałaby pewnie całkowicie uśpiona; w naszym domu – choć tylko Feliksa traktowano poważnie jako przyszłego rodzinnego perfumiarza – pozwalano mi wyrażać swoje przemyślenia. Rola niewidocznej konsultantki Feliksa i ojca wystarczała – musiała wystarczać, bo nie miałam w tej kwestii żadnego wyboru. Jednakże bardziej oczywisty niż moje pragnienie, by wykorzystywać własne umiejętności, był fakt, że dziedziczny talent ominął pierworodnego syna. Henri znajdował twórcze sposoby, by nas za to karać, choć myślę teraz, że przez większość czasu nawet on nie zdawał sobie sprawy, jak bardzo jest wściekły, że nie dysponuje tym boskim darem.

Dość niezwykłe było to, że Felix i ja, tak blisko spokrewnieni członkowie rodziny, posiadaliśmy wrodzony talent, który dla innych wydawał się nieosiągalny. Owszem, rozpoznawanie bukietów zapachowych jest umiejętnością, którą można osiągnąć ciężką pracą, ale ja mam na myśli szósty zmysł – wrodzoną zdolność do rozpoznawania dziesiątek, ba, całego mnóstwa elementarnych smaków i zapachów, nawet kiedy są ze sobą zmieszanie. Kiedy Henri był mały, chciał, abyśmy popełnili błąd: zawiązywał nam opaski na oczach i żądał, byśmy wykonywali sztuczki niczym zwierzęta cyrkowe. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że pozbawienie nas wzroku jedynie wzmacniało naszą biegłość. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, wiedziałby, że za każdym razem, kiedy ojciec wącha perfumy, a nawet pojedynczy kwiat, zamyka oczy, jakby celowo chciał się odciąć od wszelkich wizualnych wskazówek.

Dotkliwy ból w palcach powrócił. Nie potrafiłam go ukoić, nie miałam pojęcia, skąd pochodzi. „To z mojej oddalającej się duszy”, pomyślałam i wiedziałam, że Felix zakpiłby z mojego dramatyzmu. Oddałabym teraz wszystko za to, by ojciec objął mnie swoimi wykrzywionymi dłońmi. Wiedziałby, co powiedzieć, wiedziałby, jak uciszyć ból. Odwołałby tę farsę i oznajmił wszystkim, że chciałby dla swojej córki małżeństwa szczęśliwego, a nie zawartego z posłuszeństwa. Nigdy nie był przychylny Aimery’emu jako mojemu adoratorowi i nie chciał słyszeć o naszym ślubie, kiedy kilka lat temu zaproponowano to po raz pierwszy. Prawdę mówiąc, jego przerażenie było równe mojemu. Aż do niedawna miałam sprzymierzeńca, na którym mogłam polegać. Dlaczego nie zaznaczył w testamencie, że mogę poślubić, kogo zapragnę? Moja świętej pamięci matka mogłaby mieć w tej kwestii inne zdanie. Ona sama została zmuszona do zawarcia małżeństwa, które wymogła na niej jej arystokratyczna angielska rodzina. Na szczęście dla Flory St John, wskazanym mężczyzną był Arnaud Delacroix. Wątpię, aby żałowała zawartego przez rodzinę układu, wynegocjowanego, z tego, co wiedziałam, w Paryżu, bo był rozsądny i, na jej szczęście, błogosławiony. Choć wtedy oczywiście nikt pewnie jeszcze o tym nie wiedział, a umowę zawarto wyłącznie ze względu na podtrzymanie statusu finansowego obu rodzin.

Żałuję, że nie znałam matki dłużej niż dwa krótkie lata i że nie mogę jej teraz zapytać, jak to jest zostać sprzedaną. Od osób w naszym domostwie dowiedziałam się, że była złotowłosą pięknością o mlecznej cerze i bladych oczach, a ojciec traktował ją jak boginię. W mojej pamięci krążyła raczej jako zestaw zmysłowych wrażeń. Wystarczyło, że zamknęłam oczy i już potrafiłam odtworzyć jej ulubiony zapach: kapryfolium, jaśmin i róża. Jak przez mgłę słyszałam jej łagodny głos, pielęgnowałam też wspomnienia uścisków i całusów, jednak fizyczny wygląd matki trudno mi było przywołać. Była jak duch, który dryfuje po domu i unosi się ze zdjęć i z portretu w gabinecie ojca; była prawdziwa tylko przez swoje rzeczy – biżuterię, ubrania, grzebień i szczotkę z kości słoniowej. Nie mogłam jednak za nią tęsknić, bo jej nie znałam. Straciliśmy tę kruchą kobietę w wyniku komplikacji związanych z ciążą, kiedy my, jej bliźnięta, mieliśmy niewiele ponad dwa lata.

Wspólne życie moich rodziców trwało krótko, ale wszyscy zapewniają mnie, że było pełne miłości. Nasza stara mamka, która dla Flory St John była jak matka, a dla mnie jak babcia, opowiadała, że mama kochała ojca całym sercem i że chciała wręcz biec główną nawą tego samego kościoła, do którego się teraz zbliżałam, tak się jej spieszyło zostać panią Delacroix z Grasse. To nazwisko dużo znaczyło, nie tylko na południowym zachodzie, ale w całej Francji i Anglii, a teraz miałam zrezygnować z niego na rzecz jeszcze bardziej wpływowego.

Tylko że ja nie chciałam przyjąć tego nazwiska. Osoba, która go dla mnie pragnęła, rzuciła mi spojrzenie pełne zarozumiałego zadowolenia, gdy skręciliśmy w kolejną uliczkę, by wyjechać na wzgórze, z którego przywoływała mnie moja przyszłość.

– Przyszło chyba całe miasto – zauważył Henri lekkim tonem, klepiąc mnie po dłoni, jakbym była jego własnością. – Powinnaś się czuć zaszczycona. Zobacz, jacy wszyscy są szczęśliwi z twojego… z naszego powodu.

– Ojciec nie pochwaliłby twojej decyzji – powiedziałam, znajdując w sobie odwagę, by rzucić mu ostatnie wyzwanie. – I doskonale o tym wiesz. Tę kwestię poruszano już lata temu i powiedział ci, że nie da na to swojej zgody.

Henri obrócił się i spojrzał na pełen uwielbienia tłum, który wiwatował i klaskał, gdy przejeżdżaliśmy ulicą. Wielu z nich rozpoznałam. Powinnam była się do nich uśmiechać i machać, ale nie mogłam.

– Jego życzeniem na łożu śmierci było zobaczyć cię w ślubnych koronkach.

– Spodobałaby mu się moja suknia, Henri, ale nie mężczyzna, dla którego kazałeś mi ją włożyć. Nie chodzi o to, że nie lubił Aimery’ego, ale nawet ty musisz przyznać, że zachowywał się dziwnie w jego towarzystwie, jakby na widok mojego przyszłego męża ojcu jeżył się włos na głowie. Ja za to mogę wyrazić się bardzo niedwuznacznie: nie lubię Aimery’ego.

To była czcza dyskusja. Henri nie pofatygował się nawet, by odeprzeć argument. W zamian jedynie westchnął, jakbym była zuchwałym dzieckiem.

– Wyjdziesz dziś za mąż za Aimery’ego de Lasseta, bo to doskonała partia dla naszej rodziny.

– Dla ciebie. – Odwróciłam się gwałtownie, niczym kapryśne dziecko, za które mnie miał.

– Jako głowa rodziny zostałem obarczony podjęciem tej decyzji – powiedział głosem pełnym wymuszonej cierpliwości. Widziałam, że Henri robi wszystko, by nie dać się dziś sprowokować.

– Starszy zaledwie o trzy lata – odparłam, czując żałosny przebłysk satysfakcji, że podważyłam jego pozycję. – Może i masz władzę, by decydować, Henri, ale to nie czyni cię zdolnym, by decydować słusznie, co doskonale dziś udowadniasz. To pójście na łatwiznę, rozwiązanie w twojej głowie problemu, który nie istnieje w rzeczywistości. Gdybyś tylko poczekał, pomogłabym ci podjąć lepszą decyzję w tej kwestii, i w dodatku korzystniejszą. Zaufaj mi, Henri, znam swoją rolę. To zły wybór i zdecydowanie zła pora.

Jego irytujący uśmiech rozszerzył się, wyrażając pobłażanie.

– Przykro mi, że tak się czujesz w dniu swojego ślubu, Fleurette, bo szczerze mówiąc uważam, że dwadzieścia trzy lata to idealny wiek na małżeństwo. Kto wie, kiedy zdecydujesz, że w twym życiu pojawił się idealny towarzysz. O nie, siostrzyczko, nie będziemy czekać na twą emocjonalną gotowość, która może nadejść za wiele lat, gdy nie będzie już szansy na połączenie naszych rodzin. A tak między nami: uważam, że ojciec pozwalał ci na zbyt wiele. Jego zagorzały sprzeciw, by rozważyć małżeństwo pomiędzy rodem Delacroix a de Lassetów, graniczył z fanatyzmem.

– Uważasz, że nasz ojciec był szalony, Henri?

– Nie bądź śmieszna. Przeinaczasz moje słowa.

– W takim wypadku mówisz, że miał prawdziwe i istotne zastrzeżenia co do połączenia naszych rodzin więzami krwi.

– Nigdy tego nie rozumiałem, a on nie raczył mi tego wyjaśnić. Wszyscy wiemy o zażartej rywalizacji między rodzinami sprzed lat, ale kiedy obaj ojcowie się zestarzeli, okrzepli, a poza tym każdy odniósł już taki sukces, że nie musieli dalej ze sobą walczyć. Zanim nie dorosłaś, nie było zresztą powodu, by dyskutować nad małżeństwem, choć przyznam, że wciąż nie pojmuję, dlaczego ojciec nie był skłonny oddać twojej ręki de Lassetowi choćby po to, by nasze perfumiarskie imperia nie straciły na sile. Zawsze ci pobłażał, ale teraz go tu nie ma i nie on stoi na straży przyszłości rodziny, tylko ja. A ja nie podzielam jego poglądów. Nie mam zastrzeżeń co do tego związku, bo jest on dla mnie absolutnie logiczny. Co więcej, ani ja, ani Aimery nie będziemy dłużej czekać. Jesteś w kwiecie wieku, nigdy nie będziesz piękniejsza, twoja skóra nie będzie bardziej promienna, dotyk twojego ciała ani to, jak się poruszasz, nie będą takie jak dziś.

Moja wartość została sprowadzona do mojej młodości! Chciałam rzucić Henriemu, że nic nie wie o kwiecie wieku – ani moim, ani jakiejkolwiek innej kobiety – ale on nie przestawał mówić, tratując moje myśli.

– Okaż wdzięczność za swoje beztroskie życie, Fleurette. Należysz do drugiej najbogatszej rodziny w Grasse, a połączenie się z najbogatszą to z pewnością rytuał inicjacyjny. Pora jest doskonała i wiesz, że to małżeństwo wzmocni miasto, a właściwie cały region.

Zupełnie nie krył się ze swoją manipulacją, co sprawiło, że przez chwilę poczułam wobec niego litość. Henriemu zawsze brakowało subtelności. Chyba dopiero rok lub dwa lata temu w pełni zrozumiałam swojego brata i jego dziwne poczucie niższości. Już sam fakt, że jest najstarszy, dawał mu przecież nad nami ogromną przewagę, ale Henri nadal zazdrościł swojemu rodzeństwu, był głodny tego, co my posiadamy.

Jeśli ojciec traktował nas wszystkich z jednakowym uczuciem, to podejrzewam, że matka miała wobec Henriego głęboko zakorzenione współczucie. Wiem to od niańki, która pomagała przy naszym wychowaniu. Henri był pierworodnym Flory; przyjście na świat syna i dziedzica sprawiło, że stał się jej ukochanym dzieckiem. Zapewne pomógł też fakt, że odziedziczył po jej rodzinie kolor włosów, rozgrzany słońcem plaż naszego dzieciństwa. Jako niemowlę musiał zapewne wyglądać jak aniołek; ziarniste zdjęcia są tego dowodem. Teraz jednak te niegdyś błyszczące włosy przerzedziły się i mniej przypominały siano, a bardziej cienkie złote nitki. Linia włosów cofnęła się, ujawniając błyszczącą skórę głowy, przez co czoło wydawało się nieco za duże. Henri rekompensował to sobie cienkim wąsem, którego wywinięte końcówki wskazywały północ. A niedawno zapuszczona broda dodatkowo go postarzała – dopełniała wygląd patriarchy, jaki pragnął osiągnąć. Przystrzygł swoją rudawą brodę w szpic, przez co wyglądała jak wykrzyknik kończący dyskusję i dowodzący, że w wieku lat dwudziestu siedmiu Henri był męski i zdolny wyhodować brodę.

Ja i Felix stanowiliśmy antytezę wyglądu brata: przy jego anielskim złocie byliśmy jak para nocnych wartowników. Nasz niemowlęcy puch szybko ściemniał, w wieku lat pięciu prezentowaliśmy już lśniące, niemal zupełnie czarne włosy, odziedziczone po rodzinie ojca, i wiedzieliśmy, że zanim zupełnie zbieleją, najpierw nasze głowy pokryją się księżycowym srebrem, podczas gdy Henri będzie coraz bardziej łysiał. Nie był to koniec różnic. Podczas gdy Henri był drobnej budowy, ze spadzistymi ramionami, które ukrywał pod zręcznie skrojonymi garniturami, Felix i ja mieliśmy długie kończyny i szerokie ramiona, i oboje sprawialiśmy wrażenie okazów zdrowia w porównaniu z dość mizernym starszym bratem. Regularnie zażywał „ziołowych inhalacji”, płukał gardło solami, od kilku lat jeździł do kąpielisk w Lourdes… robił wszystko, żeby tylko odpędzić od siebie infekcje. Wąchał eukaliptus i nacierał się balsamem mentolowym, nieustannie obawiając się zarażenia tą samą chorobą co matka. Często z niewdzięcznością powtarzał, że odziedziczył po niej słabe płuca. Być może poczułby się lepiej, gdyby przestał palić te swoje drogie kubańskie cygara… Ale kimże byłam, żeby kwestionować decyzje głowy naszej rodziny? Wkrótce nie będzie głową mojej rodziny. Będę należeć do innego mężczyzny, innego pana domu, cudzego kontrolującego syna, który starał się sprostać oczekiwaniom przodków. Kolejnego tyrana.

Konie ciągnące nasz powóz zwolniły i zanim całkowicie się zatrzymały, zakreśliły jeszcze szerokie koło na wybrukowanym kocimi łbami placu przed katedrą. Dotarliśmy do miejsca, gdzie połowa mnie zrezygnuje ze swojego życia. Druga zaś połowa będzie świadkiem tej kapitulacji, ale miejmy nadzieję pozostanie bezpieczna, ukryta, żywa, i będzie marzyć o pomyślniejszych czasach dla nas obu.

– Nasz ojciec był orędownikiem małżeństwa, rodziny, obowiązku – dokończył Henri, jakby pragnął uciąć dalszą dyskusję o marnych szansach na przetrwanie tego małżeństwa.

Uparłam się jednak, że będę mieć ostatnie słowo.

– Cóż, skoro sprzedajesz mnie jak rozpłodową klacz, Henri, powinieneś naprawdę wziąć pod uwagę moje świetne zęby! – powiedziałam łamiącym się głosem, bo w końcu poczułam, jak moje ciało się poddaje. Miałam wrażenie, że w karocy siedziała jedynie moja wydmuszka, która szybko ociera łzy, podczas gdy duch skurczył się i wyfrunął na zewnątrz, by na schodach kościoła zaczekać na pannę Delacroix, która wyłoni się z bieli wypełniającej zadaszony powóz.

– Wypełnij swój obowiązek. – Henri upomniał mnie ostro. Widziałam, jak jego twarz mimowolnie zdradza szyderstwo, które starał się ukryć. Nie miał czasu na dziewczęce łzy. – Jedyny wkład, jakiego od ciebie wymagam, to mądre i solidne małżeństwo… i jeszcze kilku dziedziców. Z pewnością się tego spodziewasz, prawda?

– Obowiązek? – Usłyszałam swój piskliwy głos. – Henri, prawdopodobnie pójdziemy na wojnę, a ty bardziej martwisz się strategicznie zaaranżowanym małżeństwem i…

Henri wydał z siebie protekcjonalne cmoknięcie.

– Zamilcz, Fleurette. Dyskusje nad polityką to nie twoja sprawa. – Mogłam niemal zobaczyć, jak mrugam do niego z obrzydzeniem. – Poza tym – uśmiechnął się chytrze – młode kobiety nie powinny się interesować męskimi sprawami. Możesz twierdzić, że jest inaczej, Fleurette, ale jesteś uczuciowa i wrażliwa jak każda kobieta. Pozwól, że ci przypomnę o wspólnej krwi, która płynie w żyłach niemieckiego cesarza i rosyjskiego cara. Mało prawdopodobne, by długo dzieliły ich urazy. Można sobie ogłaszać wojnę… to tylko słowa, bo do walk najpewniej nie dojdzie.

Nie miałam zamiaru się z nim kłócić. Nietaktowna sugestia Henriego o kolejnym przerażającym obowiązku, który będzie ode mnie wymagany, zawładnęła moimi myślami i miotała się w mojej głowie, jakby ktoś próbował trafić muchę packą. Mój brat nie był celowo okrutny, ale niemal słyszałam jego prychnięcie, niemal czułam ukłucie jego drwiny.

Odpowiedziałam więc z równym okrucieństwem, choć było mi za siebie wstyd, że tak nisko upadłam.

– To ty powinieneś za niego wyjść, Henri. Zawsze miałeś słabość do Aimery’ego.

Jego spojrzenie zionęło niewypowiedzianym gniewem. Czułam, że pragnie wyciągnąć ręce i chwycić mnie za szyję, jak to bywało, gdy byliśmy mali i Henri walczył przeciw nam obojgu. Ponieważ Felix był większy i silniejszy, Henri atakował mnie, nawet jeśli chciał zrobić krzywdę mojemu bratu. Fizycznie nigdy nie byłam dla niego przeciwnikiem, ale Felix nauczył mnie, jak posługiwać się sprytem. Inteligencją. Dziś jednak go zawiodłam. Dziś mój język był tępym narzędziem, okładającym Henriego jedyną bronią, jaką przeciw niemu miałam.

Jego sekret zawsze był przy nas bezpieczny. Byliśmy rodzeństwem. Bez względu na dzielące nas różnice, łączyło nas nazwisko Delacroix i nic nie było w stanie nas rozdzielić. Aż do teraz. Teraz brat, którego chroniłam, pchał mnie w świat, którego nie chciałam… jeszcze nie.

Byłam jego ruchomym majątkiem. W tej chwili nienawidziłam go tak bardzo jak Aimery’ego i gdyby nie pełen współczucia uśmiech Feliksa stojącego na szczycie schodów prowadzących do katedry, kiedy zauważył nasze przybycie, być może zasłabłabym. Spojrzenie Feliksa powiedziało mi, bym wytrzymała. Spojrzałam na męską wersję mnie. Dzieliliśmy łono matki przez te same niepełne dziewięć miesięcy, wyłaniając się z niego w odstępie minuty. Urodziłam się pierwsza i zawsze cieszyło mnie, gdy mogłam mu o tym przypomnieć. Wszystkiego doświadczaliśmy wspólnie, także naszych emocji. Nie inaczej było dziś. Wiedziałam, że Felix traci swoją najlepszą przyjaciółkę w sposób, którego większość ludzi nie jest w stanie zrozumieć.

– Wybaczę ci tę zniewagę, Fleurette, choć nie wiem, co miałaś na myśli – skłamał. – Catherine również nie spodobałaby się twoja opinia.

W każdej innej sytuacji polubiłabym pewnie Catherine i przywitałabym ją jako swoją siostrę, gdyby wyszła za Henriego. Niestety, starania jej rodziny, by za wszelką cenę stała się członkinią rodziny Delacroix, z pewnością zagłuszały jej przeczucia. Gdyby tylko ona pierwsza poznała Aimery’ego i się pobrali, wtedy nie stałabym w obliczu swojego nieszczęścia. Może powinnam winić biedną Catherine za tę mroczną drogę, po której musiałam teraz stąpać…

– Fleurette? – Ton głosu Henriego był zaskakująco delikatny.

Mimo to odpowiedziałam, jakby mnie uderzył.

– Tak! – Zacisnęłam obie dłonie w pięści, próbując zapanować nad wściekłością. – Wiem, Henri, wiem… − Po raz ostatni pociągnęłam nosem. – Daj mi chwilę, bym wzięła się w garść.

– Chcę ci powiedzieć coś ważnego.

– Nie rób tego – ostrzegłam go. Tłum wokół karocy zaczynał milknąć, woźnica czekał, a lokaj podstawił podnóżek.

Henri jeszcze przez kilka chwil nie otwierał drzwiczek.

– Postaraj się, siostrzyczko. Ani w historii naszej rodziny, ani w ich rodzie nie było podobnego małżeństwa. Jesteście doskonałą parą.

– Chyba raczej doskonale opłaconą we frankach.

– Fleurette, jesteś młodą, piękną kobietą, której inteligencja dorównuje urodzie. Naucz się wykorzystywać te dary, które otrzymałaś pośród wielu innych, by osiągnąć to, czego pragniesz.

Te słowa uderzyły mnie mnie jak wściekły, mroźny listopadowy mistral, wywiewając mi z głowy butną niechęć, a może nawet arogancję, że powinnam mieć prawo wybrać mężczyznę, którego poślubię. Żadna z moich przyjaciółek nie miała takiego prawa. Dlaczego miałabym być inna? Byłam romantyczką. Felix stale zarzucał mi, że chcę sama pisać scenariusz swojego życia, mimo że będą kontrolować je starsi ode mnie albo samo się skomplikuje, rzucając mi kłody pod nogi i ciężkie wyzwania. Nagle mnie to oświeciło, niczym snop słonecznych promieni o wschodzie słońca nad wzgórzami Grasse.

Obrzydliwy wybór Henriego rzeczywiście zapewni sukces i dobrobyt następnym pokoleniom. „Niech to zostanie w rodzinie z Grasse” było jednym z ulubionych powiedzeń ojca i bez wątpienia tę filozofię chciał on stosować wobec naszych związków. Nie mogłam sobie wybierać, bo przecież jego rady wciąż miały znaczenie. Stanie na straży przemysłu Grasse, stanie na straży interesów rodziny i jej nieustających sukcesów, było też moim zadaniem, którego element stanowiło zawarcie korzystnego małżeństwa.

Miłość nie miała tu znaczenia – jeśli się pojawiła, była przypadkowym produktem ubocznym.

– Musimy iść, Fleurette – powiedział Henri jeszcze życzliwszym tonem.

Drzwi do powozu zostały otwarte, głosy ludzi stojących na dziedzińcu i w wąskich uliczkach wychodzących na plac przed katedrą się wzmogły. Henri wysiadł pierwszy przy dźwięku oklasków, które zamieniły się w prawdziwą burzę, kiedy wyłoniłam się ja, by przyjąć jego dłoń z taką gracją, na jaką tylko potrafiłam się zdobyć.

– Nigdy nie wyglądałaś piękniej – szepnął. – Gdybym był Aimerym, uważałbym się za najszczęśliwszego mężczyznę na świecie.

Spojrzałam na jego szczerą minę. Biedny Henri naprawdę wierzył, że tak będzie najlepiej. A w takim przypadku powinnam zrobić to samo. Przyjąć swój los i żyć dalej. Nie mogłam narzekać na to, by brakowało mi wielu rzeczy.

Zebrałam się w sobie, wzięłam powolny, głęboki oddech i uśmiechnęłam się do brata.

– Odprowadź mnie do ołtarza, Henri.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

SPIS TREŚCI

Okładka

Karta tytułowa

Dedykacja

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

O ZAPACHU PERFUM

PODZIĘKOWANIA

OD AUTORKI

OD AUTORKI

Fiona McIntosh

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: The Perfumer’s Secret

Text copyright © Fiona McIntosh 2015

Copyright for the Polish edition © 2016 by Wydawnictwo FILIA

Wszelkie prawa zastrzeżone

Żaden z fragmentów tej książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody Wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Wydanie I, Poznań 2016

Projekt okładki: Nikki Townsend, Laura Thomas © Penguin Group (Australia)

Zdjęcia na okładce: Maximillian Stock Ltd/Getty Images, Olena Chernenko/Getty Images, Grant Faint/Getty Images (kwiaty), PhotoAlto/Frederic Cirou/Getty Images (miasto), CoffeeAndMilk/Getty Images (twarz)

Redakcja: Agnieszka Czapczyk / panbook.pl

Korekta: Malwina Błażejczak / panbook.pl

Skład i łamanie: Stanisław Tuchołka / panbook.pl

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej:

„DARKHART”

Dariusz Nowacki

darkhart@wp.pl

eISBN: 978-83-8075-135-4

Wydawnictwo FILIA

ul. Kleeberga 2

61-615 Poznań

wydawnictwofilia.pl

kontakt@wydawnictwofilia.pl