Wstęp

Barcelona, prawie jak u Zafóna…

Wiadomość dnia: śnieg! Śnieg w Katalonii! Regionalna TV3 cały dzień nadaje prosto z zimowego frontu. Korki na drogach, nie kursują autobusy, stoją pociągi i tramwaje, metro w Barcelonie będzie jeździć całą noc, w niektórych miastach są odwołane lekcje w szkole, 200 tysięcy mieszkańców Gerony nie ma światła w domach, na wzgórzu Tibidabo jest już 40 centymetrów śniegu. Jutro w stolicy Katalonii termometry wskażą tylko plus trzy stopnie! Takiej zimy nie było w Barcelonie od 10 lat. Zdarzyła się dokładnie wtedy, gdy ja przyjechałam do miasta z dwiema walizkami pełnymi letnich sukienek i dwoma swetrami na wszelki wypadek.

Rankiem 7 marca 2010 nic nie zapowiadało katastrofy. Deszcz, owszem, padał od rana. Potem można było zauważyć (z niedowierzaniem), że deszcz zamienia się w deszcz ze śniegiem. Z czasem płatki stawały się coraz większe i spadały z większą szybkością. Za oknem robiło się biało.

Światło w pokoju zaczęło migać. Parasol, kozaki, rękawiczki, czapka, szalik, polar, kurtka – jestem gotowa do wyjścia. Sąsiadka ostrzega, żebym nie oddalała się zbyt daleko. Na ulicach zamieszanie: wyją klaksony i syreny, ślizgają się samochody i ludzie. Jedni zmarznięci, inni zaciekawieni wyszli z domu z aparatami fotograficznymi (jeszcze nie było smartfonów). Ci mniej odważni robią zdjęcia z balkonów. Barcelończycy fotografują zimę. Ja też mam na pamiątkę zdjęcie z zasypaną śniegiem palmą. „Tata już dojechał do domu? Mama? Żyjesz? Przewróciłaś się! Dziadek? Nie poszedł do lekarza. Vanessa? Mieliście dziś lekcje? Nie wychodź już dziś nigdzie!” – mój przyszły mąż wydzwania do rodziny. W domu można się ogrzać tylko pod kołdrą i przy elektrycznym grzejniku, bo nie ma kaloryferów, a przez nieszczelne okna hula wiatr. ¡Bienvenida a Barcelona!

Barcelończycy w strojach z epoki podczas Feria Modernista, modernistycznego jarmarku

Wschód słońca nad miastem

To był jednodniowy, niespodziewany, niewytłumaczalny atak zimy w przededniu wiosny. Miasto szybko wróciło do normalnego życia. Zazieleniły się platany, zapełniły tarasy, zjechali turyści. Barcelona pokazała się w pełnej krasie: energetyczna, odważna, czarująca, ciągle młoda. Barcelona z pocztówki czy zdjęcia, ale bez makijażu, bez Photoshopa. Zobaczyłam ją pierwszy raz na starej, nieco wyblakłej widokówce. Miałam wtedy może 7 lat i w nieskończoność oglądałam i segregowałam kartki pocztowe. Dwa kartony po butach pełne obrazków ze świata, głównie z Włoch, Francji i Stanów Zjednoczonych. Pamiętam kipiące kolorami Schody Hiszpańskie w Rzymie. Na odwrocie wykaligrafowany list od cioci zakonnicy, która 50 lat spędziła w Watykanie. Pocztówki w stylu retro z Lazurowym Wybrzeżem przywiózł do Katowic dziadek po II wojnie światowej. Nie wiem, skąd wzięła się w domu cała masa niezapisanych widokówek z Chicago, Nowego Jorku, San Francisco. I Barcelona. Budynek w kolorze piasku, dziwacznie powykrzywiany, przypominał ogromną, rozgrzaną bryłę smaganą suchym wiatrem i spaloną słońcem. Kamień był oszlifowany, kunsztownie zdobiony. Ulica, drzewa, przechodnie – całość tworzyła pełen gracji obrazek. Nie miałam wtedy pojęcia, że to Casa Milà, że Gaudí, że Katalonia i że kiedyś będę obok tej słynnej kamienicy spacerować setki razy i robić jej dziesiątki zdjęć. To był pierwszy obraz Hiszpanii, jaki zapisał mi się w pamięci. Mówią, że Barcelona to nie Hiszpania, bo Katalonia to nie Hiszpania. A może właśnie to miasto, stolica tak uparcie dążącej do secesji krainy, jest hiszpańskim wspólnym mianownikiem? I nie chodzi tu o hiszpańskie mañana, korridę i flamenco. Barcelona to tygiel kulturalny i językowy, emigranci i turyści, gotyk i szklane biurowce, morze i góry. Barcelona to różnorodność.

Głowa Barcelony i riksze

Passeig de Colom, czyli „deptak Kolumba” (polskie tłumaczenie nie brzmi zbyt dostojnie), to chyba najbardziej fotogeniczny fragment nabrzeża w Barcelonie. Wysadzany kilkoma rzędami palm biegnie wzdłuż malowniczego Port Vell (Starego Portu). Na jednym krańcu deptaka znajduje się El Cap de Barcelona, czyli Głowa Barcelony, rzeźba w stylu popart, projekt słynnego Roya Lichtensteina, na drugim monumentalny posąg Krzysztofa Kolumba. Głowę postawiono tu w 1992 roku, tuż przed igrzyskami olimpijskimi. Ma 15 metrów wysokości i waży 90 ton. Sztuczny kamień, stal nierdzewna i ceramika tworzą abstrakcyjne oblicze uśmiechającej się zawadiacko i zdającej się puszczać oko kobiety. Uwagę turystów częściej przyciąga pobliska polemiczna krewetka, a dla mieszkańców Barcelony „głowa” to tylko dziwaczna jaskrawa figura. A ta abstrakcyjna i niepasująca do nadmorskiego pejzażu rzeźba to przecież Barcelona: nowoczesna, odważna, dynamiczna, twórcza. Z drugiej strony stary Kolumb z wysokości wskazuje na morze i wypatruje nowych horyzontów. To też Barcelona, wyznaczająca nowe trendy, zuchwała, innowacyjna.

Rzym jest wieczny, Wiedeń cesarski, Madryt dumny, Berlin i Londyn to też stuprocentowe miasta macho, a Barcelona jest kobietą, cygańską czarodziejką z piosenki Pereta. Uwodzi i rzuca czar, nie przestaje zaskakiwać. Barcelona posa’t guapa – Barcelona jest śliczna! Tak brzmiało hasło wymyślonej w 1985 roku kampanii, która dała początek zakrojonej na wielką skalę akcji reformy miejskiej. Odnowiono 27 tysięcy budynków (z ponad 86 tysięcy – tyle kamienic jest w mieście). Barcelona o siebie dba, wie, jak się promować, jak pokazać swój najlepszy profil i ukryć niedoskonałości. Zresztą zakochani w mieście zdają się wad wcale nie dostrzegać, jak to zakochani.

Barcelona to najsilniejsza marka na hiszpańskim rynku. Wiele zawdzięcza uprzywilejowanemu położeniu i artystom, ale także własnej pracy i przedsiębiorczości. Ella tiene poder, Barcelona es poderosa Barcelona tiene poder! Barcelona ma moc!

Mówią, że jest hiszpańskim Manchesterem, śródziemnomorskim Paryżem, Porto Alegre Północy. Wydaje się, że Barcelona to miasto kompletne. Co wyznacza jej rytm życia? Z jednej strony są to międzynarodowe targi, wystawy, kongresy. W Barcelonie się produkuje, handluje, tworzy nowe technologie. Przeciwwagą dla wielkiego biznesu jest sztuka, nie tylko ta muzealna i wiekowa, ale również sztuka, która wyszła na ulice, i nowoczesne wzornictwo. I w końcu – to rozrywkowy raj, od plaż poprzez bary, nocne lokale, dyskoteki, teatry, koncerty, festiwale… na piłce nożnej skończywszy. Do Barcelony przyjeżdża się też na zakupy i żeby dobrze zjeść. Barcelona – Radosny Port, w którym się pracuje, tworzy i bawi.

Tamtej zimy Barcelona i moja przyszłość w mieście były wielkimi niewiadomymi. Przyleciałam 30 grudnia 2009. W Nowy Rok wkroczyłam w hiszpańskim stylu, próbując zjeść o północy dwanaście winogron w czasie dwunastu sekund – do tej pory mi się to nie udaje.

Nie naśladuję wielu hiszpańskich zwyczajów. Nie schodzę na kawę do baru, nie jadam na śniadanie słodkich rogalików, nie odpoczywam podczas sjesty, nie świętuję na Rambli wiktorii Barçy. Za to nie wyobrażam już sobie kuchni bez oliwy czy lata bez wachlarza w dłoni. Jestem Polką w Barcelonie.

Stary port i Barceloneta

Rekordy

W Hiszpanii żyje 47 milionów ludzi, a co roku przyjeżdża ponad 55 milionów turystów. W 2013 roku padł rekord – 60 milionów! To prawdziwa inwazja. España znajduje się dziś na trzecim miejscu w rankingu światowych kierunków podróży. Na czele od lat niezmiennie są Stany Zjednoczone i Francja, a tuż za Hiszpanią – Chiny. Pierwszą piątkę zamykają Włochy.

A wszystko zaczęło się w latach 60. XX wieku. Wtedy rząd generała Francisca Franco postanowił, że turystyka będzie pierwszą siłą napędową państwa. Ta idea świetnie wpisała się w plan stabilizacyjny, który miał wyciągnąć kraj z kryzysu. Nadeszła era wielkich przemian, choć nie politycznych. Ze Stanów Zjednoczonych napływały dewizy, na ulice wyjechał pierwszy seat 600, w hiszpańskich domach pojawiły się telewizory i gromadki dzieci, na plażach blondwłose, długonogie piękności z północnej i zachodniej Europy, a wybrzeże Morza Śródziemnego w ekspresowym tempie zapełniało się hotelami.

Najwięcej turystów przyjeżdża do Katalonii, a w Katalonii do Barcelony. W lecie 2013 roku dokładnie 1 628 519. A sama Barcelona ma „tylko” nieco ponad 1 600 000 mieszkańców. W szczycie sezonu turystów jest tu więcej niż tubylców! Razem ponad 3 miliony ludzi na 100 kilometrach kwadratowych! A w ciągu całego roku z hoteli miasta korzysta ponad 7,5 miliona turystów. Najwięcej jest Brytyjczyków, Niemców i Francuzów. Na drugim miejscu najchętniej wybieranych kierunków znowu Katalonia: Baleary. Potem Walencja, Wyspy Kanaryjskie, Andaluzja, a Madryt daleko w tyle. Te 60 milionów to rekord plaży. Mało kto zapuszcza się do Kastylii czy Riojy, nie wspominając o Estremadurze. W rankingu najpopularniejszych wybrzeży po raz kolejny Katalonia i Costa Brava, potem Costa Blanca w Walencji i Costa del Sol w Andaluzji.

Google twierdzi, że Barcelona jest trzecim najczęściej fotografowanym miastem świata, po Nowym Jorku i Rzymie. Ale Barcelona jest dziesięć razy mniejsza od Rzymu. Jest metropolią w sensie gospodarczym i kulturalnym, ale jest małym miastem. „Tutaj już nikt więcej się nie zmieści, tracimy naszą Barcelonę, to jest już tylko park tematyczny!” – lamentują barcelończycy. Jednocześnie wiedzą, że masowa turystyka to pieniądze i praca. Dzięki turystyce stolica Katalonii zarabia dziennie 20 milionów euro. Z drugiej strony narzekają też turyści, najbardziej na hałas, bezpieczeństwo w mieście i zanieczyszczenie powietrza. Najwyżej natomiast oceniają barcelońską architekturę, kulturę i plaże.

Po Igrzyskach Olimpijskich w 1992 roku Barcelona stała się największą atrakcją turystyczną Hiszpanii

Fasadę Terminalu 2 na lotnisku w El Prat de Llobregat zdobi dzieło Joana Miró

Słońce Miró

Czerwony, czarny, żółty, niebieski i zielony to kolory Joana Miró, barcelońskiego malarza i rzeźbiarza surrealistycznego. Styl Miró rozpoznaje się natychmiast. Kilka swoich wielkich dzieł zostawił na ulicach Barcelony, a Hiszpanii dał słynne logo reklamujące turystykę kraju (oficjalna strona Turismo de España: www.spain.info). Miró zaprojektował także logo katalońskiego banku La Caixa (niebieska gwiazda).

Czego nie robią barcelończycy?

Nie spacerują Ramblą, najsłynniejszą ulicą Barcelony. Ramblę (nieprawidłowo nazywaną Las Ramblas) tworzy ciąg krótszych ulic, z których każda nosi inną nazwę, nawiązującą do historii ulicy: Rambla de Canaletes, Rambla dels Estudis, Rambla de Sant Josep, Rambla dels Caputxins, Rambla de Santa Mònica i Rambla del Mar. Ten szeroki bulwar łączący Plaça de Catalunya z portem ma ponad kilometr długości. Na Rambli jest wszystko, Rambla jest dla wszystkich i jest wszystkim. Rambla to styl życia. Rambla nigdy nie śpi. Kilka razy zdarzyło mi się przejeżdżać przez Ramblę około godziny 2.00–3.00 w nocy. Nie uwierzycie, ale stałam w korku. A przez ulicę przetaczały się tłumy podchmielonych turystów, śpiewaków, artystów wszelkiej maści i niegroźnych lokalnych szaleńców. Na Rambli spotyka się sześć kontynentów i milion kultur. Jest też wielka sztuka, jest kiepskie i drogie jedzenie, są złodzieje, są sprzedawcy tandetnych pamiątek, są kioski z kwiatami, są żywe statuy, tancerze, mimowie, aktorzy, malarze, rysownicy, pucybuci i jest morze zielonych platanów. Rambla płynie do morza i morze turystów płynie przez Ramblę. Spacerują po chodniku wyłożonym płytami w kształcie fal. Na wysokości targu La Boqueria stąpają po mozaice Joana Miró, symbolizującej wejście z morza do Barcelony. W czasach, gdy miastem rządzili Rzymianie, Rambla była potokiem spływającym do morza. W XIII wieku tuż obok owego potoku wzniesiono mury, które wyznaczały granicę miasta i otaczały Barcelonę aż do połowy XIX wieku. Z czasem potok zamienił się w ulicę, której złota epoka zaczęła się w 1847 roku wraz z otwarciem Gran Teatre del Liceu (numer 51), dziś jednego z najlepszych teatrów operowych na świecie. W XIX wieku mówiło się, że nie jest prawdziwym barcelończykiem ten, który dniem i nocą nie spaceruje Ramblą…

Uliczkę znam w Barcelonie

Katalońska ulica to carrer, aleja to avinguda, a rambla? Co to jest Rambla? Rambla to wynalazek barceloński. W samej Barcelonie, poza słynną Ramblą, jest ich kilka: Rambla del Poblenou, Rambla del Raval, Rambla de Prim, Rambla del Carmel, Rambla de Badal, Rambla de Brasil… Wszystkie są szerokimi deptakami otoczonymi drzewami, wąskimi dwukierunkowymi ulicami i w końcu chodnikami. Rambla to w języku hiszpańskim potok, ciek wodny utworzony przed ulewne deszcze. Słowo pochodzi od arabskiego ramla oznaczającego piasek. W języku katalońskim rambla to riera, mamy więc w Barcelonie takie ulice jak Riera Blanca, Riera de Vallcarda, Riera de Sant Andreu. Tylko Rambla ma oficjalną nazwę hiszpańską. Innymi niespotykanymi w Polsce określeniami ulic są katalońska baixada, czyli spadek (na przykład Baixada de la Llibreteria), travessera, czyli ulica przechodnia (na przykład Travessera de Gràcia), ronda, droga, która okrąża dany teren (na przykład Ronda de Sant Antoni), passatge – pasaż (na przykład Passatge de la Concepció), placeta – placyk (na przykład Placeta de Montcada), czy via – droga (Via Laietana).

Arc de Triomf – Łuk Triumfalny daje początek malowniczemu bulwarowi Passeig de Lluís Companys

Barcelonę najlepiej jest zwiedzać pieszo albo na rowerze

Orientacja w mieście

Barcelonę przecina na pół Avinguda Diagonal (aleja Diagonal), biegnąca skośnie od morza aż do południowo-wschodniej granicy miasta. To kręgosłup Barcelony. Diagonal ma prawie 11 kilometrów. Przejechałam raz na rowerze całą aleję (ma szerokie ścieżki rowerowe), zajęło mi to ponad godzinę. Kto kocha Barcelonę, musi poznać całą Diagonal. Miejski szyk, energia, parki, drogie sklepy, modernistyczne kamienice, nowoczesne wieżowce… Na Diagonal się odpoczywa, biega, robi zakupy i interesy, smakuje życie i Barcelonę. Diagonal jest szykowna i droga, to ulica pija – szpanerska, ale w dobrym guście. Pijos to ludzie dobrze ustawieni, lubujący się w markowych ciuchach i bywający w drogich lokalach. Mówi się, że Diagonal przecina Barcelonę na dwie strefy: północną, bogatą (zona pija) i południową, biedniejszą. To uproszczenie, bo na południe od Diagonal znajduje się na przykład część drogiej dzielnicy Eixample, a po stronie północnej na przykład peryferyjne Nou Barris. Ale faktem jest, że zdecydowana większość sławnych i bogatych osiedla się w górskiej części miasta.

Drugą ważną ulicą jest Gran Via de les Corts Catalanes. Ma 13 kilometrów, przecina całe miasto i biegnie od Hospitalet de Llobregat do Sant Adrià de Besòs. Numery domów na Gran Via sięgają 1000! Gran Via biegnie pod kątem do Diagonal, przecina Plaça d’Espanya (plac Hiszpański), następnie Plaça de Universitat i Passeig de Gràcia (tutaj dotyka ścisłego centrum), a w końcu przecina się z Diagonal na olbrzymim rondzie na Plaça de les Glòries Catalanes. Stąd ku północy wychodzi kolejna ważna aleja – Avinguda Meridiana. Z Plaça d’Espanya zaś wychodzi Avinguda del Paral·lel, która biegnie w kierunku morza i oddziela dzielnicę Poble-sec od Raval. Każda z tych ulic może być waszym przewodnikiem po Barcelonie, za każdym razem zupełnie innej.

Z punktu widzenia szybkiego przemieszczania się po mieście kapitalne znaczenie mają drogi szybkiego ruchu: Ronda Litoral biegnąca wzdłuż całego wybrzeża aż do Sant Adrià de Besòs i wychodząca z tego samego węzła między Hospitalet i Cornellą, albo biegnąca w przeciwnym, północnym kierunku Ronda de Dalt, która okrąża całą Barcelonę od strony wzgórz Collserola aż do Santa Coloma de Gramenet.

Orientacja w centrum

Na pewno jednym z pierwszych miejsc w Barcelonie, w których się znajdziecie, będzie Plaça de Catalunya (plac Kataloński). Jeśli porównamy go do kwadratu, to z narożników skierowanych w stronę morza wychodzą Rambla i równoległa do niej Avinguda del Portal de l’Àngel, a z drugiej strony odpowiednio Rambla de Catalunya i Passeig de Gràcia. Od Plaça de Catalunya odchodzą więc jedne z najważniejszych ulic w Barcelonie. Te kierujące w stronę portu prowadzą na Stare Miasto, te w stronę gór – do dzielnicy Eixample. Przez plac przebiega też bardzo ważna Ronda de Sant Pere, którą dojdziecie aż do Parc de la Ciutadella (park Cytadeli). Rambla natomiast rozdziela Barri Gòtic i Raval.

Gran Via – najdłuższa ulica w mieście

Skąd się wzięła Barcelona?

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Ulica pocałunków.
Barcelona romantyczna

Zakochani Ola i Dominik na Rambli

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Balkony Barcelony.
Miasto z wysokości

Kto może tutaj mieszkać?

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

L’Eixample.
Szalony porządek

Skrzyżowanie Carrer de Provença i Carrer de la Marina

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Barcelona
Smart City

Hotel Porta Fira

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Mieszkanie mam
w Barcelonie…

Malownicze patio

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

¡Que viva la vida!
¡Que viva el bar!

Niech żyje życie!

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Kuchnia
oliwą płynąca

Kuchnia katalońska to bogactwo pysznych, sezonowych, lokalnych produktów

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Zakupy.
Custo, vintage i espadryle dla papieża

Sklep na Carrer del Bisbe

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Tradycyjnie i kulturalnie.
W rytmie rumby

Castellers, żywe zamki

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Fiesta.
Biegnące ognie

Procesja Wielkiego Tygodnia

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Informacje praktyczne

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Burda NG Polska
Sp. z o.o. Spółka Komandytowa
Licencjobiorca National Geographic Society
ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa
Dział handlowy: tel. 22 360 38 41–42
Sprzedaż wysyłkowa: tel. 22 360 37 77

Redakcja: erte
Korekta: erte
Projekt graficzny, skład i łamanie: www.aorta.com.pl
Okładka: Paweł Panczakiewicz / PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN www.panczakiewicz.pl

Aktualizacja: Beata Rukat / KATKA
Redaktor prowadzący: Małgorzata Zemsta
Redaktor techniczny: Mariusz Teler

Zdjęcia na okładce: Shutterstock (przód), Anna Krypa (przednie skrzydełko)
Tekst i zdjęcia © 2014, 2016 Katarzyna Wolnik-Vera

© 2014, 2016 Burda NG Polska Spółka z o.o. Spółka Komandytowa, Licencjobiorca National Geographic Society. All rights reserved

National Geographic i żółta ramka są zarejestrowanymi znakami towarowymi National Geographic Society.

ISBN 978-83-7596-743-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

www.national-geographic.pl
www.burdaksiazki.pl

Od wydawcy:
Z uwagi na ogromne tempo zmian, przed wyjazdem radzimy osobiście sprawdzić aktualność niektórych informacji podanych w książce, takich jak daty, godziny otwarcia, numery telefonów
oraz ceny. Wszystkie dane zostały uważnie sprawdzone. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ich zgodność z rzeczywistością i kompletność.

Skład wersji elektronicznej: pan@drewnianyrower.com