Dedykację niechaj przyjmie mój mąż, Samiul Haque, który wiecznie pociesza mnie słowami „Czasem determinacja jest ważniejsza od talentu”.

Książkę dedykuję też swoim rodzicom, Parveen i Alemu Nawazom, którzy zaszczepili mi determinację w bardzo młodym wieku i dzięki którym uwierzyłam, że to talent.

Cytaty ze świętej księgi islamu zaczerpnięto z Koranu w przekładzie Józefa Bielawskiego, Państwowy
Instytut Wydawniczy,
Warszawa 1986.

Wstęp

Gdy miałam siedem lat, podeszłam do pewnego chłopczyka na szkolnym podwórku. Siedział samotnie na huśtawce, ssąc mordoklejkę. Miał czarne, faliste włosy i był grubawy.

– Davy, wierzysz w Boga?

Wzruszył ramionami.

– Bo wiesz, wiara w Boga jest bardzo, ale to bardzo ważna.

Widząc napalone muzułmańskie dziecko, Davy odpowiedział:

– Uwierzę w Boga, jak będziesz mnie huśtała, dopóki mi się nie znudzi.

Ręce mi odpadały, a przerwa zamieniła się w torturę, jednakże chętnie płaciłam cenę za ocalenie duszy Davy’ego.

Jakiś czas potem matka Davy’ego zaprosiła mnie na jego urodziny. Byłam zachwycona. Siedząc przy ich stole i pogryzając przekąski, zauważyłam, że kobieta przygląda mi się zmartwiona.

– Nie jedz tego – powiedziała.

– Ale to pyszne. – Wepchnęłam sobie jeszcze więcej jedzenia do buzi.

– To jest szynka – oznajmiła, marszcząc czoło. – A ty, zdaje się, jesteś muzułmanką.

Zjadłam resztę tak szybko, jak mi pozwalało na to nieczyste sumienie. Niebo w gębie... Później powiodłam smutnym wzrokiem za tacą, którą matka Davy’ego usunęła sprzed moich rozanielonych oczu.

Kiedy przyszła po mnie mama, matka Davy’ego złożyła przeprosiny:

– Sądziłam, że wie, co to szynka.

Mama spojrzała na swoje żarłoczne muzułmańskie dziecko i westchnęła.

– Posyłamy ją do meczetu, ale ma kłopoty z koncentracją.

Poczułam się odrobinę urażona. Przecież udało mi się zrozumieć to o Bogu. Kto mógł wiedzieć, że rysunki różowych świnek przekreślonych dużym iksem oznaczają smakowite kąski na talerzu?

Davy popatrzył na mnie z nagłym zainteresowaniem.

– Pójdziesz przez to do piekła?

– Skądże – zaprzeczyła jego matka, wstrząśnięta. – Twoja koleżanka popełniła błąd, a jak uczą nas w kościele, Bóg przebacza wiernym.

– Davy chodzi do kościoła? – zapytałam.

– Oczywiście. Jesteśmy katolikami. A Davy śpiewa nawet w chórze.

W późniejszym czasie nadal huśtałam Davy’ego na szkolnym podwórku, ponieważ tak było trzeba, nawet jeśli pierwszy raz uczyniłam to z niewłaściwych pobudek. Ale postanowiłam pilniej nadstawiać uszu w meczecie. Bóg chyba dał mi lekcję: martw się o własną duszę, która jest w wiecznym niebezpieczeństwie. Religia to – jak się okazało – trudna sprawa.

Kiedy człowiek dorasta na Zachodzie, wiele rzeczy mu umyka. Zaledwie przed miesiącem poproszono mnie o zorganizowanie w meczecie imprezy, na którą każdy miał przynieść coś do jedzenia. Razem z moją przyjaciółką Faeezą przyglądałyśmy się, jak ludzie kładą na stół deser po deserze, za to nigdzie nie dostrzegałyśmy drugiego dania.

– Jak to zorganizowałaś? – zapytała mnie Faeeza.

– Osoby, których imiona zaczynają się na litery od A do K, poprosiłam o przyniesienie deseru, a te, których imiona zaczynają się od L do Z, o przyniesienie drugiego dania.

– To ty nie wiesz, że większość muzułmańskich imion zamyka się w pierwszej połowie alfabetu? Ahmed, Abdullah, Ali...

Blat uginał się pod tacami z baklawą i pudełkami pączków; musiałyśmy poupychać słodycze pod stołami i po kątach. Narastało niezadowolenie. Słyszałam odgłosy burczenia w brzuchu. Popatrzyłam na dwie nędzne potrawy z kurczaka na drugim stole.

– Zamów pizzę – poradziła mi Faeeza.

Gdy czekaliśmy na dostawę, paru spóźnialskich Yusufów i Zakariahów przyniosło jeszcze kilka potraw z kurczaka. Chociaż co roku pościmy w ramadanie, moi wygłodniali muzułmanie stracili w końcu cierpliwość. Tłum rzucił się na kurczaki i poprawił słodkościami, nie żałując sobie deserów i herbaty. Jeszcze przed pojawieniem się dwudziestu pizz wszyscy najedli się po uszy i wpadli w letarg wywołany przez nadmiar glukozy.

– Co zrobimy z tymi wszystkimi pizzami? – zapytałam Faeezę.

– Może je sprzedamy?

Złapałam za mikrofon.

– Zbieramy pieniądze na nowy meczet! Każdy, kto kupi pizzę, przyczyni się do zwiększenia funduszy! Cena za sztukę wynosi dziesięć dolarów!

Po zejściu z podium zapytałam Faeezę:

– Tak à propos, po ile były te pizze?

– Po dwanaście dolarów.

Na pizze nie było chętnych. Podeszłam do miejsca, gdzie siedzieli mężczyźni. Pomyślałam, że mogą być wciąż głodni.

– Zapytaj moją żonę – odparł Wael. – To ona podejmuje wszystkie decyzje w rodzinie.

Faheem, Abdul-Rahman i Gamal powiedzieli to samo. Dałam sobie spokój z mężczyznami i uderzyłam do kobiet. Które oczywiście wyczuły naszą desperację, pożałowały nas i kupiły pizze.

Tydzień później dowiedziałam się od męża, że do Stowarzyszenia Islamskiego wpłynęła e-mailem skarga.

– O nie, komuś się nie podoba, że było za mało jedzenia?

– W żadnym razie – odpowiedział Samiul. – Jeden z uczestników doniósł, że pewna kobieta zbytnio się spoufalała z mężczyznami: „Poziom imprezy znacznie się obniżył z chwilą, gdy między obiema płciami zaczęły padać pożądliwe spojrzenia. Nie do przyjęcia jest, że nazywamy takie spotkania islamskimi”.

I tak zorganizowana przeze mnie impreza przeszła do historii nie jako parodia kulinarna, lecz jako skandal seksualny.

Duża
przerwa

– Ummi, nie mogłabyś mi zrobić takiej kanapki, jaką jedzą inne dzieci? – zapytałam Mamę, widząc, że zawija w folię aluminiową zaprawione curry udka kurczaka na moje drugie śniadanie.

To przez Mamę byłam społecznym pariasem. Mogłam się tylko przyglądać, jak koleżanki konsumują zgrabne kanapeczki, podczas gdy moje drugie śniadanie roztaczało woń naszpikowanej cebulą bomby atomowej. Po posiłku regeneracyjnym wszyscy uczniowie mojej szkoły udawali się na dużą przerwę. Koleżanki skakały na skakance, a ja snułam się pod ceglaną ścianą. To przez te tłuste udka kurczaka nie mogłam się zasymilować z grupą. Nikt się do mnie nie zbliżał, nie chcąc ryzykować zarażenia. Tymczasem ja chciałam być taka jak Kathleen, chciałam mieć długie, lśniące, jasne włosy, nosić zwiewne letnie sukienki i jeść drugie śniadanie, które by pachniało wanilią. Zazdrościłam jej włosów, ubrań i kanapek. Pragnęłam choć jednej z tych rzeczy.

Biedna Mama westchnęła, przysłuchując się, jak narzekam.

– Dzieci dziwnie na mnie patrzą, kiedy to jem. – Pokazałam na kurczęce udka. – Nikt nie chce się ze mną bawić przez moje drugie śniadanie...

Byłam niezdarnym mięsożercą wśród zgrabnych roślinożerców.

Nazajutrz maszerowałam do szkoły z upragnioną kanapką, która pachniała słodyczami, a nie kminkiem. W chlebaku miałam białe pieczywo z masłem orzechowym i marmoladą. Nareszcie roztaczałam woń triumfu. Z niecierpliwością wypatrywałam pory drugiego śniadania, a gdy ta w końcu nadeszła, spojrzałam w stronę Kathleen, która zatapiała zęby w pączku z czekoladą. A więc to już. Zaraz się stanie. Otworzę chlebak, wyciągnę kanapkę zapakowaną w pergamin i nagle wszystko się zmieni. Kathleen zaprosi mnie do domu, pozwoli sobie czesać długie, jasne włosy i będzie się mnie radzić w sprawie przyjęcia z okazji swoich dziewiątych urodzin.

– Co sprawiło, że mnie zauważyłaś? – zapytam.

– Kanapka – odpowie.

Kiedy rozwijałam folię aluminiową – czy Mama nigdy się nie nauczy? – Kathleen odwróciła się i popatrzyła prosto na moją kanapkę. To działa! – pomyślałam. Tymczasem Kathleen pomachała najprzystojniejszemu chłopcu w klasie, który siedział za mną, i z powrotem skupiła uwagę na swoich ślicznych przyjaciółkach. Na całym świecie nie było dość białego pieczywa, żebym mogła się wkupić w łaski białych dzieci.

Odrzucona i głodna (jak się okazuje, kurczak jest znacznie bardziej sycący od masła orzechowego) rozważałam wszystkie opcje. Kanapka nie zadziałała. Na złociste włosy nie miałam co liczyć. Może jednak uda mi się zmienić sposób ubierania.

Różniłam się wyglądem od innych dziewczynek. I chodziło nie o to, że mam śniadą cerę i noszę warkocze, ale głównie o strój. Mama ubierała mnie dziwnie. Zerknęłam na Kathleen, która miała na sobie krótką spódniczkę i bluzeczkę na ramiączkach. Ja nosiłam brązowe sztruksy i bluzkę tego samego koloru. Ona była księżniczką z bajki, a ja jej brzydką siostrą przyrodnią. Niemniej nawet brzydkie siostry przyrodnie chadzają na zakupy. Skoro przekonałam Mamę, żeby zrobiła mi kanapkę, powinno mi się też udać ją namówić, aby pozwoliła mi włożyć sukienkę. Zaciągnęłam więc znękaną rodzicielkę do dyskontu, gdzie wynalazłam białą sukienczynę do kolan. Była idealna.

Nazajutrz rano wzgardziłam sztruksami, włożyłam swoją cudną białą sukieneczkę i przejrzałam się w lustrze. Nogi mi trochę marzły, bo nie przywykłam do ich odsłaniania, ale poza tym prezentowałam się jak egzotyczna księżniczka. Mama przedzierzgnęła się w dobrą wróżkę. Wychodząc z domu, porwałam kanapkę na drugie śniadanie, czując, że moja metamorfoza jest pełna.

– Tak ubrana nigdzie nie pójdziesz – oświadczyła Mama, spoglądając na moje gołe nogi.

Miała na sobie tradycyjny pakistański strój: salwar kamiz, czyli długą tunikę z workowatymi spodniami. W jej oczach ktoś ubrany tylko w sukienkę, bez spodni, był na wpół nagi, zupełnie jakby zapomniał włożyć bluzkę i chciał iść do szkoły topless.

Posłusznie wróciłam na górę i naciągnęłam na siebie spodnie pod sukienką. Przejrzawszy się ponownie w lustrze, doszłam do wniosku, że Mama wcale nie jest dobrą wróżką, tylko złą czarownicą, która rzuciła na mnie urok.

Kiedy miałam pięć lat i ganiałam po ulicach Liverpoolu z wielką czerwoną, gumową piłką, zawołał mnie do siebie Tata.

– Przeprowadzamy się do Kanady – oznajmił.

Teraz miałam osiem lat. Chciałam powiedzieć swoim rodzicom, że się nie wpasowałam, lecz zdawałam sobie sprawę z tego, że i oni się nie wpasowali. Zostawili za sobą dawne życie, żeby polepszyć byt swoich dzieci. Ponieważ Kanada otwierała przed nimi możliwości, o jakie trudno na pakistańskiej wsi, a nawet w Liverpoolu, byli wdzięczni. Ale mnie, ich jedynej córce, która nie miała nic do gadania i musiała zostawić wszystko, wielkiej czerwonej piłki nie wyłączając, wdzięczność była obca. Czułam się brzydka, co moim zdaniem było losem gorszym od losu głodującego, kalekiego dziecka w Karaczi. W szkole podstawowej w Brompton w kanadyjskim Ontario poza mną nie było śniadych dzieci.

Gdy przyszłam do domu na drugie śniadanie, szeleszcząc sztruksami pod sukienką, musiałam mieć wyjątkowo niezadowoloną minę.

– Co ty tutaj robisz? – zapytała Mama.

Wyciągnęłam kanapkę, która wbrew moim nadziejom niczego nie poprawiła, i zaczęłam smutno przeżuwać.

– Wolę jeść w domu.

– Co się stało?

– Nikt mnie nie lubi. Nie mam koleżanek.

– Ktoś tak powiedział?

– Nikt się do mnie nie odzywa, ummi – odparłam. – Zupełnie jakbym była niewidzialna.

– Powinnaś bardziej się starać – poradziła mi Mama.

Przecież się staram – pomyślałam. – Ale ktoś kazał mi włożyć spodnie pod sukienkę.

Wiedziałam, że dzieciństwo Mamy w Pakistanie było szczęśliwe. Dzięki zamożności rodziców zawsze nosiła najmodniejsze stroje i zaliczała się do najbardziej lubianych dziewcząt w klasie. Jeśli ktokolwiek mógł tyranizować koleżanki i kolegów, to właśnie Mama. Tata opowiadał mi, że miała służących, którzy prali i prasowali jej ubrania i co rano szykowali ją do szkoły. Mama zażarcie temu zaprzeczała, twierdząc, że to wszystko przesada, lecz ja zauważyłam, że każdy wełniany sweterek wyprany mi przez Mamę skurczył się do granic.

Teraz Mama obrzuciła wzrokiem swoje brzydkie kaczątko.

– Idę z tobą do szkoły.

Uniosłam oczy do nieba, gdzie według mnie mieszkał Bóg, i pomyślałam: – Mało ci moich cierpień?

Przecież skoro Bóg stworzył cały wszechświat w siedem epok, wzniósł góry i napełnił morza, powinien móc sprawić, żebym nosiła sukienkę bez spodni. Tymczasem on w swojej nieskończonej chwale postanowił wysłać ze mną do szkoły moją rodzicielkę. Mama była uosobieniem niefajności, a ja ją spuściłam ze smyczy. Uznałam, że spotkała mnie kara za moje narzekanie.

Na placu zabaw roiło się od dzieci, głównie dziewczynek ubranych w koszulki na cienkich ramiączkach i w krótkie spódniczki, spod których podczas skakania na skakance migała barwna bielizna. Mama była wstrząśnięta. Zrozumiałam, że to nie pomoże mi się pozbyć spodni spod sukienki.

Mama przystanęła na środku placu zabaw i rozejrzała się wzrokiem generała planującego bitwę. Wyłuskała wzrokiem przywódczynię, Kathleen – moją Kathleen, dzierżącą w ręce jeden koniec skakanki – i odezwała się do niej:

– Przepraszam. Czy moja córka może się z tobą pobawić?

Kathleen spojrzała najpierw na Mamę, potem na mnie. Musiał ją zdumieć widok ponurej, nadąsanej dziewczynki w letniej sukience, noszonych pomimo upału brązowych sztruksach i z warkoczykami, które wyszły z mody jakieś sto lat temu, stojącej obok pokaźnej Pakistanki w długiej bluzce i workowatych pantalonach, nadymających się na wietrze niczym żagle. Mama przypominała pirata, ja zaś prześladowanego przez nią bosmana. Bezgłośnie się pomodliłam: – Boże, traf mnie piorunem!

– Jasne – odpowiedziała Kathleen, przekazując mi skakankę.

Mama poszła do domu. Ja odkryłam, że dopóki jakaś dziewczynka nie skusi, trzeba trzymać skakankę w ręce i kręcić nią bez końca. Tamtego dnia jakoś nikomu nie powinęła się noga. Dzięki dziwacznemu zbiegowi okoliczności Kathleen została uwolniona z pęt.

Wychodzi na to, że skakanie na skakance to swego rodzaju merytokracja. Wtedy na placu zabaw pozostałam w kręgu wtajemniczonych, dopóki nadgarstki nie odmówiły mi posłuszeństwa, i to nic, że wyglądałam jak przebieraniec. Najwyraźniej wystarczyło poprosić. Zaiste niezbadane są ścieżki Pana.

Za tydzień, kiedy Mama pakowała mi drugie śniadanie, wbiłam w nią wzrok.

– Co się stało? – zapytała. – Wolałabyś tuńczyka zamiast masła orzechowego?

– A nie mogłabyś mi dać udek kurczaka? – poprosiłam. – Stęskniłam się za nimi.

Owłosione
nogi

Mój ośmioletni brat Muzammal zaniósł do łazienki naszego najmłodszego braciszka, którego wołaliśmy Holender, mimo że tak naprawdę nazywał się Muddaththir – obydwaj dostali takie imiona, ponieważ rodzice nie byli w stanie wymyślić trudniejszych do wymówienia – zamknął za sobą drzwi na klucz i wyciągnął golarkę ojca. Przyłożywszy ostrze do twarzy niemowlęcia, ciął skórę, tak że wkrótce wszędzie było pełno krwi i krzyku.

– Co ty wyprawiasz? – wrzasnęła biedna Mama, kiedy w końcu udało jej się otworzyć drzwi.

– Golę Holendra – odparł Muzammal, jakby to była najlogiczniejsza rzecz pod słońcem.

Schowałam się, ponieważ nie chciałam, żeby wina spadła tam, gdzie trzeba – to znaczy na moje świeżo ogolone nogi.

Żeby ogolić sobie nogi, musiałam się wykazać podstępnością i samozaparciem wyszkolonego szpiega. W naszym domu bowiem golił się tylko Tata.

A wszystko z powodu lekcji wuefu. Mama, dorastając w Islamabadzie, nie słyszała o wuefie. Aby zachować formę, skakała z koleżankami na skakance podczas przerw, ale jej ręce i nogi bezpiecznie okrywał bawełniany salwar kamiz. Dopóki nie znalazła się w Kanadzie, nigdy nawet nie widziała kobiety w szortach. Wychodziła z założenia, że dobra muzułmanka nie nosi krótkich spodenek. Skoro jednak taki był wymóg na tajemniczych lekcjach wuefu, uległa. Ja nie miałam z tym kłopotu. Martwiło mnie jednak to, co odsłaniały: owłosione nogi! Jako że Bóg poskąpił Mamie owłosienia na ciele, łatwo jej było uderzać w moralizatorski ton i mówić, że golenie nóg urąga zasadom islamu. Jej zdaniem tylko biali ludzie robili takie rzeczy.

– Na wuefie wszyscy się na mnie gapią.

– Nie zwracaj na nich uwagi.

Jednakże oni zwracali uwagę na mnie, za co nie mogłam ich winić, ponieważ paskudna prawda była taka, że odziedziczyłam owłosienie po Tacie.

Pewnego razu, jeszcze w Anglii, Tata poszedł na basen. Kiedy się zanurzył, jego gęste, kręcone, czarne włoski, które porastały mu całe ciało, stanęły na sztorc i zgęstniały jeszcze bardziej. Wszystkie dzieci z piskiem uciekły z wody. Myślały, że do basenu wskoczył niedźwiedź.

Odziedziczyłam po nim gen owłosienia, z tym że nie potrzebowałam basenu, aby mnie pomylono ze zwierzęciem z zoo. Włosy na nogach miałam długie, gęste i czarne. Żaliłam się Mamie z goryczą – w końcu to była jej wina, że ten gen się u mnie ujawnił.

– Twoje małżeństwo było aranżowane. Dlaczego nie kazałaś swatce podciągnąć Tacie nogawki?

– Twój ojciec miał dobrą pracę – odparła.

Okazywałyśmy sobie współczucie z Jasminder, moją sikhijską przyjaciółką, której matka także nie należała do zwolenniczek golenia nóg.

– Ktoś mi kiedyś powiedział, że tarantula to Marilyn Monroe wśród bezkręgowców – oświadczyła Jasminder.

– Mnie jakoś nikt nie bierze za blondwłosą piękność – wyznałam ze smutkiem.

Czepiałam się każdej wymówki, byle nie ćwiczyć na wuefie. Miałam grypę, miałam ból żołądka, miałam grypę żołądkową. Nauczycielka nie miała pojęcia, co mi jest, lecz cokolwiek to było, było zaraźliwe – Jasminder również twierdziła, że jest niedysponowana. Zrozpaczone przeczytałyśmy regulamin szkoły od deski do deski, szukając zastępnika przepisowego stroju do ćwiczeń. Niczym fatamorgana na pustyni ukazało nam się zbawcze słowo „trykot”. Obydwie z ulgą przymknęłyśmy oczy; nasza męka dobiegła końca. Po powrocie do domu przekonałam Tatę, żeby kupił mi czarne rajstopy i takie samo jednoczęściowe body do kompletu.

Oczekiwanie na najbliższy wuef oznaczało katusze, jednakże w końcu, po dużej przerwie, nadeszła jego pora. Kiedy pozostałe dziewczęta przebierały się otwarcie w szatni, ja i moje owłosione nogi schowałyśmy się w kabinie WC. Po tym jak reszta uczennic, Jasminder nie wyłączając, udała się na salę gimnastyczną, wyłoniłam się z piszczących drzwi boksu niczym motyl z kokonu. Triumfalnie popatrzyłam w lustro. Ani włoska na wierzchu. Zawiązałam sznurówki białych tenisówek i potruchtałam na salę gimnastyczną, gotowa wpaść w objęcia koleżanek.

Na mój widok wszyscy zamarli. Byłam wysoka i tyczkowata jak na swój wiek – w trykocie przypominałam przerośniętego, czarnego pająka.

Ktoś parsknął. Ktoś inny gwizdnął. W panice powiodłam spojrzeniem w poszukiwaniu Jasminder, która z pewnością też zrobiła się na pająka. Gdy zawiesiłam na niej oko, minę miała nie mniej zdumioną od reszty. Jej obszerny czarny podkoszulek zasłaniał górę legginsów. Spowijając się cała w lycrę, wyszłam na głupią.

Była to kropla, która przepełniła czarę goryczy. Zakradłam się do sypialni rodziców po golarkę Taty. Był to staromodny sprzęt, w którym należało odkręcić metalowy fragment na górze, nałożyć żyletkę i całość zmontować z powrotem. Zamknęłam drzwi. Nie miałam pojęcia o posługiwaniu się golarką ani nie słyszałam o kremie do golenia. Zaczęłam więc siec na sucho, przedzierając się przez owłosienie niczym przez dżunglę. Było to zajęcie tyleż czasochłonne co bolesne, ale efekt okazał się zadowalający. Po raz pierwszy w życiu pozbyłam się znienawidzonego owłosienia.

Tata musiał się zastanawiać, dlaczego jego golarka jest wiecznie tępa, jednak ani on, ani Mama niczego nie podejrzewali. Mając dwóch synów poniżej dziesiątego roku życia, nie poświęcali mi wiele uwagi – w przeciwieństwie do Muzammala. Muzammal był ode mnie o rok młodszy. Naoglądał się, jak walczę z golarką, i zaciekawił, o co chodzi w tym całym goleniu, a jak lepiej to sprawdzić, jak nie na naszym rocznym braciszku?

Jak już Holendra pozszywano na pogotowiu, Tata postanowił schować przed nami żyletki. Z dziećmi działo się coś dziwnego, aczkolwiek rodzice nie mieli pojęcia co takiego.

Włosy na nogach mi odrosły.

Któregoś dnia podczas lekcji religii w meczecie zadałam nauczycielce, siostrze Maryam, nurtujące mnie od dłuższego czasu pytanie. Koniec końców nie chciałam się smażyć w piekle za golenie nóg, które stało w jednym szeregu z morderstwem i jedzeniem bekonu, aczkolwiek z drugiej strony lekcje wuefu były dla mnie czystą udręką.

– Czy golenie nóg jest wbrew zasadom islamu?

– Pokaż mi swoje nogi – poprosiła w odpowiedzi. Zadarłam nogawki. – W twoim wypadku wbrew zasadom islamu byłoby, gdybyś nic z tym nie zrobiła.

Opowiedziałam jej swoją smutną historię o golarce. Siostra Maryam była wstrząśnięta, że w ogóle pomyślałam o goleniu nóg.

– To sprawia, że włosy odrastają jeszcze gęstsze – powiedziała.

Byłam przerażona. Coś takiego jest w ogóle możliwe?

– Włoski trzeba wyrywać z cebulką, wtedy kiedyś przestaną rosnąć.

Wyrywanie włosków z cebulką musiało być bardzo bolesne. Ale na pewno nie tak bardzo jak spojrzenia kolegów i koleżanek na wuefie.

Siostra Maryam nauczyła mnie robić „chałwę”. Wymagało to wiele czasu i cierpliwości. Nieomal się poddałam, jednak życie było za krótkie, a moje włosy za długie.

Gotowałam więc wodę, cukier i sok cytrynowy, aż powstała klejąca, złocista masa. Następnie formowałam z niej kulę, po czym pokrywałam nią całe nogi, a w końcu po paru minutach zrywałam ją. Przypominało to traktowanie kończyn napalmem. Cierpiałam, lecz nie dałam się odwieść i gotowałam chałwę, jakby zależało od tego moje życie.

Mama przyglądała mi się z niedowierzaniem, ale nie protestowała. Jej zdaniem Arabowie przewyższali mieszkańców Azji Południowej, gdy idzie o sprawy islamu, ponieważ mówili po arabsku, czyli w języku Koranu. A skoro Arabowie, tacy jak siostra Maryam, mieli fioła na punkcie depilacji, depilacja nie mogła być wbrew zasadom islamu. Chodzenie do meczetu nareszcie się opłaciło. Dołączyłam do grupy sprinterek. Koleżanki ignorowały moje dziwnie wyglądające ciało – za sprawą przeoczonych kępek włosów przypominałam lamparta – i udało nam się pobić szkolny rekord w sztafecie na sto metrów.

Mama z pewnością się dziwiła, jak różny może być islam w ojczyźnie i za granicą. Depilacja z grzechu zamieniła się w wymóg religijny.

Hidzab

Odrzucenie tradycji, w jakiej wychowali nas rodzice, pomaga nam wybić się na niezależność. Ja zamierzałam się rozprawić ze światopoglądem rodziców za pomocą krótkich włosów.

Ciotka Firoza powiodła spojrzeniem po czarnych lokach, które opadały mi aż za talię, sięgając pupy.

– Zetnij je na krótko! – poleciłam.

– To dość dramatyczne, nie uważasz?

– Właśnie.

– Jak zapatrują się na to twoi rodzice? – zapytała ciotka Firoza, powoli przesuwając w górę wielkie nożyce krawieckie Mamy.

– Nie mają nic przeciwko – odparłam.

Technicznie biorąc, była to prawda. Mama zaakceptowała moją decyzję, chociaż odmówiła wzięcia do ręki nożyczek, przez co musiałam zwrócić się po pomoc do jej znajomej. Tata był zdecydowanie przeciwny. Ilekroć wspominałam o ścięciu włosów, wyciągał Koran i mówił, że to zabronione. Jednakże był w stanie wskazać tylko werset o słuchaniu proroka. Tata twierdził, że prorok Mahomet nie pochwalałby mojego pomysłu i że w takim razie on też go nie pochwala. Zdaniem mojego ojca długie włosy przynosiły kobiecie chwałę. Moim zdaniem były upierdliwe.

– Dlaczego nie mogę ich ściąć? – zapytałam raz Mamę.

– Tylko nowoczesne muzułmanki robią tego typu rzeczy – odparła.

„Nowoczesne” muzułmanki zachowywały się jak białe kobiety. Ścinały włosy, wkładały minispódniczki oraz – największa herezja ze wszystkich – rozmawiały z chłopcami przez telefon.

Islam nie zabrania kobietom noszenia krótkich włosów. Po prostu stanęłam oko w oko z resztkami staromodnej mentalności moich rodziców. Uznałam, że oboje są beznadziejnymi muzułmanami, skoro powołują się na nieistniejące wersety Koranu, byle podeprzeć swoje arbitralne zasady. Miałam dość. Postanowiłam skończyć z długimi włosami – po części dlatego, że nie chciałam dłużej wyglądać jak postać z Domku na prerii, ale głównie po to, by zaleźć rodzicom za skórę.

Gdy ciotka Firoza skończyła ciachać nożyczkami, na głowie pozostał mi w miarę przyzwoity paź. Ostatnio tak wyglądałam, kiedy miałam pięć lat. Poczułam się wyzwolona. Wygrałam kolejną bitwę przeciwko rodzicielskim ograniczeniom stylu życia. Tata był wściekły, lecz nie mógł nakrzyczeć na żonę innego mężczyzny. Poza tym nie miał się czym podeprzeć, gdy idzie o religię. Ciotka Firoza unikała jego wzroku i szybko wróciła do domu. Mama zabrała się do pocieszania męża: byli w nowym kraju, wiele musiało się zmienić.

Aby jednak nie zmieniło się zbyt wiele, rodzice rokrocznie posyłali mnie i Muzammala na muzułmański obóz letni. Tego roku było nie inaczej, z tym że pojechałam triumfująca, z krótkimi włosami.

Triumfowałam dlatego, że większość obozowiczów stanowiły nowoczesne muzułmanki z miasta, noszące krótkie fryzury i obcisłe dżinsy. Człowiek czuł się tam jak na obozie dla białych dzieci, z tą różnicą, że wszyscy byli śniadzi. W porównaniu z mieszczuchami mój brat i ja wypadaliśmy jak zacofani, niepiśmienni wsiowi muzułmanie. Nasi rodzice najwyraźniej nie mieli o niczym pojęcia, a nas tak to rajcowało, że trzymaliśmy buzie zamknięte na kłódkę. Obóz letni stanowił dla nas ucieczkę od rodziców, którzy chyba zapatrywali się na to podobnie.

Tego lata zauważyłam wśród personelu nową osobę, lekarkę Egipcjankę. Kobieta była piękna, świetlista, lecz pod jednym względem różniła się od innych: włosy zasłaniała szczelnie chustą noszoną na głowie – hidżabem.

Wcześniej w życiu nie słyszałam o hidżabie. Ilekroć Tata zawoził mnie i mojego brata do meczetu, nakrywałam głowę kawałkiem materiału, który ześlizgiwał mi się z włosów. Ściągałam go, ledwie wychodziliśmy na zewnątrz, i nigdy nie poświęcałam mu na tyle uwagi, by nadać mu jakąś nazwę. Moje pakistańskie ciotki nosiły burkę, a moja matka na czas modlitwy narzucała na głowę dupattę, czyli coś w rodzaju szyfonowego szala wzorem Benazir Bhutto. Chodziło głównie o zakrycie głowy; nawet „nowoczesne” muzułmanki kładły sobie na ciemieniu papierowe serwetki, kiedy ktoś na domowym przyjęciu odzywał się po arabsku.

Jednakże hidżab to była dla mnie nowość. Wiązały się z nim surowe zasady skromności – musiał kryć włosy, szyję i uszy. Nawet Mama, która chciała uchodzić za konserwatywną muzułmankę, nie zasłaniała się do tego stopnia. Wszystko wskazywało na to, że ktoś nie dopatrzył mojej edukacji religijnej.

Lekarka poskarżyła się organizatorom obozu, że uczestnicy nie przestrzegają muzułmańskiego sposobu ubierania.

– Dlaczego wszystkie dziewczynki noszą koszulki i dżinsy? – dopytywała.

Dla mnie islamski strój oznaczał długie i luźne bluzki oraz spodnie. Nie przestrzegałam żadnych konkretnych zasad, po prostu ubierałam się straszliwie niemodnie i brzydko. Nosząca hidżab lekarka była dla mnie objawieniem. Jej nakrycie głowy nie przypominało w niczym dupatty, która łatwo się ześlizgiwała. Hidżab przypominał część munduru, a był przytwierdzony do głowy za pomocą spinek i węzełków. Nawet huragan nie zerwałby go z głowy bogobojnej muzułmanki. Czyżby tędy prowadziła droga, aby stać się bardziej muzułmańską od rodziców? Ciekawe...

Po tegorocznym obozie hidżaby stały się modne w naszym meczecie. Moja przyjaciółka Aliya postanowiła nosić hidżab na okrągło, to znaczy do szkoły, do sklepu, wszędzie. Dwa tygodnie później Sameena poszła w jej ślady. Przypominało to wirus rozprzestrzeniający się wśród dziewcząt. Co tydzień któraś wkładała hidżab. Z wolna zaczęłyśmy rozumieć kazania, których wysłuchiwałyśmy w meczecie – te o tyranii przemysłu kosmetycznego – i jak to islam nas wyzwala, przywracając nam godność.

– Kobiece ciało winno być chronione przed nieprzyzwoitym wzrokiem mężczyzny – grzmiał imam.

Nieprzyzwoity wzrok mężczyzny nigdy jeszcze na mnie nie spoczął, ale podobała mi się sama perspektywa.

– Nikt nie obnosiłby się z diamentowym naszyjnikiem w Harlemie, a przecież kobieta jest cenniejsza od brylantów, dlaczego więc miałaby chodzić odsłonięta?

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Muzułmański
obóz letni

Dostępne w wersji pełnej

Spad
z medycyny

Dostępne w wersji pełnej

Samiul

Dostępne w wersji pełnej

Jak wybrać
imię dla
muzułmańskiego
dziecka

Dostępne w wersji pełnej

Mekka

Dostępne w wersji pełnej

BBQ Muslims

Dostępne w wersji pełnej

Stanowisko
w sprawie
obrzezania

Dostępne w wersji pełnej

Blues
dzbankowy

Dostępne w wersji pełnej

Skrzynia transportowa

Dostępne w wersji pełnej

Za zasłoną prysznica

Dostępne w wersji pełnej

Meczecik
w mieście

Dostępne w wersji pełnej

Dżinn
a sprawa
muzułmańska

Dostępne w wersji pełnej

Świąteczna kolacja

Dostępne w wersji pełnej

Śmierć po muzułmańsku

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Wstęp

Duża przerwa

Owłosione nogi

Hidzab

Muzułmański obóz letni

Spad z medycyny

Samiul

Jak wybrać imię dla muzułmańskiego dziecka

Mekka

BBQ Muslims

Stanowisko w sprawie obrzezania

Blues dzbankowy

Skrzynia transportowa

Za zasłoną prysznica

Meczecik w mieście

Dżinn a sprawa muzułmańska

Świąteczna kolacja

Śmierć po muzułmańsku

Podziękowania

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału:
Laughing All the Way to the Mosque

Redaktor prowadząca: Beata Piecychna

Redakcja: Ilona Turowska

Korekta: Justyna Tomas

Projekt okładki: Łukasz Werpachowski

Copyright © 2014 by Zarqa Nawaz

Copyright © 2016 for Polish edition by Wydawnictwo Kobiece,
an imprint of ILLUMINATIO Łukasz Kierus

Copyright © for Polish translation by Urszula Gardner

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie
i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź
fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody
posiadacza tych praw jest zabronione.

Wydanie elektroniczne

Białystok 2016

ISBN 978-83-65506-01-6

Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku:

www.facebook.com/kobiece

www.wydawnictwokobiece.pl

Wydawnictwo Kobiece
E-mail: redakcja@wydawnictwokobiece.pl
Pełna oferta wydawnictwa jest dostępna na stronie
www.wydawnictwokobiece.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com