Kodeks pracy

The Labour Code

Stan prawny: styczeń 2016 / Latest updating: January 2016

Ochrona praw autorskich: tłumaczenia tekstów ustawowych, jak również ich opracowania w ujednoliconej wersji, są chronione krajowym i międzynarodowym prawem autorskim. Ochrona ta dotyczy również pochodzących od Wydawnictwa tytułów artykułów oraz opracowania redakcyjnego.

Protection of copyright: translations of acts of law as well as the presentation of such acts in the form of consolidated texts are subject to domestic and international copyright protection. Also covered by the copyright protection are the files of articles inserted by the Publisher and editorial work.

Wydawca: Anna Wieczorek

Projekt okładki: Maryna Wiśniewska

Projekt layoutu: Jacek Bociąg, Editio

© Wydawnictwo C.H. Beck 2016

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00‒203 Warszawa

Skład i łamanie: DM Quadro

Druk i oprawa: Elpil, Siedlce

ISBN: 978-83-255-9558-6

Spis treści / Table of Contents

Wstęp

Introduction

Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.

The Labour Code of 26 June 1974

Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników

Act on Particular Rules of Terminating Employment Relationships with Employees for Reasons Not Related to the Individual Employees Concerned of 13 March 2003

Wstęp(English)

Niniejszy zbiór tłumaczeń zawiera nie tylko tekst ustawy – Kodeks pracy, ale również tekst ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zwanej w praktyce „ustawą o zwolnieniach grupowych”. Tekst Kodeksu pracy obejmuje zmiany według stanu na 2 stycznia 2016 roku.

Tłumaczenia na język angielski aktualnych tekstów powyższych ustaw powstały na bazie doświadczeń w doradztwie z zakresu prawa pracy, przy uwzględnieniu specyfiki polskich instytucji prawa pracy. Będą one stanowić praktyczną pomoc przede wszystkim dla prawników obsługujących na co dzień przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym. Mogą z nich korzystać również sami przedsiębiorcy posługujący się językiem angielskim w celu zrozumienia zawiłości polskiego prawa pracy i ułożenia prawidłowych relacji z polskimi pracownikami. Publikacja może też być przydatna dla pracowników naukowych, urzędników państwowych i innych osób, które zajmują się zagadnieniami prawa pracy na forum międzynarodowym.

Agnieszka Jamroży
Radca prawny

Warszawa, styczeń 2016 r.

Kodeks pracy(English)

z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 141)

tekst jednolity z dnia 17 września 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

Kodeks pracy(English)

z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 141)

tekst jednolity z dnia 17 września 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

Spis treści(English)

Dział pierwszy. Przepisy ogólne ... 1–21

Rozdział I. Przepisy wstępne ... 1–9¹

Rozdział II. Podstawowe zasady prawa pracy ... 10–18³

Rozdział IIa. Równe traktowanie w zatrudnieniu ... 183a–183e

Rozdział IIb. Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy ... 18⁴–18⁵

Rozdział III. (skreślony) ... 19–21

Dział drugi. Stosunek pracy ... 22–77

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 22–24

Rozdział II. Umowa o pracę ... 25–67¹⁷

Oddział 1. Zawarcie umowy o pracę ... 25–29²

Oddział 2. Przepisy ogólne o rozwiązaniu umowy o pracę ... 30–31

Oddział 3. Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem ... 32–43

Oddział 4. Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę ... 44–51

Oddział 5. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia ... 52–55

Oddział 6. Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia ... 56–61

Oddział 6a. Uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia ... 61¹–62

Oddział 7. Wygaśnięcie umowy o pracę ... 63–67

Rozdział IIa. Warunki zatrudnienia pracowników skierowanych do pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej ... 67¹–67⁴

Rozdział IIb. Zatrudnianie pracowników w formie telepracy ... 67⁵–67¹⁷

Rozdział III. Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę ... 68–77

Oddział 1. Stosunek pracy na podstawie powołania ... 68–72

Oddział 2. Stosunek pracy na podstawie wyboru ... 73–75

Oddział 3. Stosunek pracy na podstawie mianowania ... 76

Oddział 4. Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę ... 77

Dział trzeci. Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia ... 77¹–93

Rozdział I. Ustalanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą ... 77¹–77⁵

Rozdział Ia. Wynagrodzenie za pracę ... 78–83

Rozdział II. Ochrona wynagrodzenia za pracę ... 84–91

Rozdział III. Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy ... 92

Rozdział IIIa. Odprawa rentowa lub emerytalna ... 92¹

Rozdział IV. Odprawa pośmiertna ... 93

Dział czwarty. Obowiązki pracodawcy i pracownika ... 94–113¹

Rozdział I. Obowiązki pracodawcy ... 94–99

Rozdział II. Obowiązki pracownika ... 100–101

Rozdział IIa. Zakaz konkurencji ... 101¹–101⁴

Rozdział III. Kwalifikacje zawodowe pracowników ... 102–103⁶

Rozdział IV. Regulamin pracy ... 104–104⁴

Rozdział V. Nagrody i wyróżnienia ... 105–107

Rozdział VI. Odpowiedzialność porządkowa pracowników ... 108–113¹

Dział piąty. Odpowiedzialność materialna pracowników ... 114–127

Rozdział I. Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy ... 114–123

Rozdział II. Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi ... 124–127

Dział szósty. Czas pracy ... 128–151¹²

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 128

Rozdział II. Normy i ogólny wymiar czasu pracy ... 129–131

Rozdział III. Okresy odpoczynku ... 132–134

Rozdział IV. Systemy i rozkłady czasu pracy ... 135–150

Rozdział V. Praca w godzinach nadliczbowych ... 151–151⁶

Rozdział VI. Praca w porze nocnej ... 151⁷–151⁸

Rozdział VII. Praca w niedziele i święta ... 151⁹–151¹²

Dział siódmy. Urlopy pracownicze ... 152–175

Rozdział I. Urlopy wypoczynkowe ... 152–173

Rozdział II. Urlopy bezpłatne ... 174–175

Dział ósmy. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem ... 175¹–189¹

Dział dziewiąty. Zatrudnianie młodocianych ... 190–206

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 190–193

Rozdział II. Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego ... 194–196

Rozdział III. Dokształcanie ... 197–200

Rozdział IIIa. Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe ... 200¹–200²

Rozdział IV. Szczególna ochrona zdrowia ... 201–204

Rozdział V. Urlopy wypoczynkowe ... 205

Rozdział VI. Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe ... 206

Dział dziesiąty. Bezpieczeństwo i higiena pracy ... 207–237¹⁵

Rozdział I. Podstawowe obowiązki pracodawcy ... 207–209³

Rozdział II. Prawa i obowiązki pracownika ... 210–212

Rozdział III. Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy ... 213–214

Rozdział IV. Maszyny i inne urządzenia techniczne ... 215–219

Rozdział V. Czynniki oraz procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia ... 220–225

Rozdział VI. Profilaktyczna ochrona zdrowia ... 226–233

Rozdział VII. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe ... 234–237¹

Rozdział VIII. Szkolenie ... 237²–237⁵

Rozdział IX. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze ... 237⁶–237¹⁰

Rozdział X. Służba bezpieczeństwa i higieny pracy ... 237¹¹

Rozdział XI. Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja bezpieczeństwa i higieny pracy ... 23711a–23713a

Rozdział XII. Obowiązki organów sprawujących nadzór nad przedsiębiorstwami lub innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi ... 237¹⁴

Rozdział XIII. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania prac w różnych gałęziach pracy ... 237¹⁵

Dział jedenasty. Układy zbiorowe pracy ... 238–241³⁰

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 238–241¹³

Rozdział II. Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy ... 241¹⁴–241²¹

Rozdział III. Zakładowy układ zbiorowy pracy ... 241²²–241³⁰

Dział dwunasty. Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy ... 242–280

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 242–243

Rozdział II. Postępowanie pojednawcze ... 244–261

Rozdział III. Sądy pracy ... 262–280

Dział trzynasty. Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika ... 281–290¹

Rozdział II. (skreślony) ... 284–290¹

Dział czternasty. Przedawnienie roszczeń ... 291–295

Dział czternasty A. (uchylony) ... 295¹–295²

Dział piętnasty. Przepisy końcowe ... 296–305

Odnośnik 1

Dział pierwszy. Przepisy ogólne(English)

Rozdział I. Przepisy wstępne(English)

Artykuł 1 Przedmiot regulacji(English)

Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.

Artykuł 2 Pojęcie pracownika(English)

Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Artykuł 3 Pojęcie pracodawcy(English)

Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Artykuł 3¹ Podmiot dokonujący czynności z zakresu prawa pracy(English)

§ 1. Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pracodawcy będącego osobą fizyczną, jeżeli nie dokonuje on osobiście czynności, o których mowa w tym przepisie.

Artykuł 4(English)

(skreślony)

Artykuł 5 Pragmatyki służbowe – pierwszeństwo stosowania(English)

Jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami.

Artykuł 6(English)

(uchylony)

Artykuł 7(English)

(skreślony)

Artykuł 8 Nadużycie prawa podmiotowego(English)

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Artykuł 9 Źródła prawa pracy(English)

§ 1. Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

§ 2. Postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych.

§ 3. Postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych.

§ 4. Postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, nie obowiązują.

Artykuł 9¹ Porozumienie o zawieszeniu stosowania zakładowych przepisów prawa pracy(English)

§ 1. Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może być zawarte porozumienie o zawieszeniu stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy; nie dotyczy to przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wykonawczych.

§ 2. Porozumienie, o którym mowa w § 1, zawiera pracodawca i reprezentująca pracowników organizacja związkowa, a jeżeli pracodawca nie jest objęty działaniem takiej organizacji, porozumienie zawiera pracodawca i przedstawicielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u tego pracodawcy.

§ 3. Zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy nie może trwać dłużej niż przez okres 3 lat. Przepis art. 241²⁷ § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Pracodawca przekazuje porozumienie właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

§ 5. Przepisy § 1‒4 nie naruszają przepisów art. 241²⁷.

Rozdział II. Podstawowe zasady prawa pracy(English)

Artykuł 10 Prawo do pracy(English)

§ 1. Każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu.

§ 2. Państwo określa minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę.

§ 3. Państwo prowadzi politykę zmierzającą do pełnego produktywnego zatrudnienia.

Artykuł 11 Zasada swobody nawiązania stosunku pracy(English)

Nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.

Artykuł 11¹ Poszanowanie dóbr osobistych(English)

Pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika.

Artykuł 11² Zasada równości pracowników(English)

Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu.

Artykuł 11³ Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu(English)

Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna.

Artykuł 12(English)

(skreślony)

Artykuł 13 Prawo do godziwego wynagrodzenia(English)

Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Warunki realizacji tego prawa określają przepisy prawa pracy oraz polityka państwa w dziedzinie płac, w szczególności poprzez ustalanie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Artykuł 14 Prawo do wypoczynku(English)

Pracownik ma prawo do wypoczynku, który zapewniają przepisy o czasie pracy, dniach wolnych od pracy oraz o urlopach wypoczynkowych.

Artykuł 15 Bezpieczeństwo i higiena pracy(English)

Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Artykuł 16 Potrzeby socjalno-bytowe(English)

Pracodawca, stosownie do możliwości i warunków, zaspokaja bytowe, socjalne i kulturalne potrzeby pracowników.

Artykuł 17 Podnoszenie kwalifikacji(English)

Pracodawca jest obowiązany ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych.

Artykuł 18 Zasada uprzywilejowania pracownika(English)

§ 1. Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.

§ 2. Postanowienia umów i aktów, o których mowa w § 1, mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.

§ 3. Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów – postanowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego.

Artykuł 18¹ Prawo koalicji(English)

§ 1. Pracownicy i pracodawcy, w celu reprezentacji i obrony swoich praw i interesów, mają prawo tworzyć organizacje i przystępować do tych organizacji.

§ 2. Zasady tworzenia i działania organizacji, o których mowa w § 1, określa ustawa o związkach zawodowych, ustawa o organizacjach pracodawców oraz inne przepisy prawa.

Artykuł 18² Partycypacja pracownicza(English)

Pracownicy uczestniczą w zarządzaniu zakładem pracy w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Artykuł 18³ Warunki korzystania z uprawnień(English)

Pracodawcy oraz organy administracji są obowiązani tworzyć warunki umożliwiające korzystanie z uprawnień określonych w przepisach, o których mowa w art. 18¹ i 18².

Rozdział IIa. Równe traktowanie w zatrudnieniu(English)

Artykuł 183a Zasada niedyskryminowania w zatrudnieniu(English)

§ 1. Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

§ 2. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w § 1.

§ 3. Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn określonych w § 1 był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy.

§ 4. Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w § 1, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

§ 5. Przejawem dyskryminowania w rozumieniu § 2 jest także:

1) działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady,

2) niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery (molestowanie).

§ 6. Dyskryminowaniem ze względu na płeć jest także każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (molestowanie seksualne).

§ 7. Podporządkowanie się przez pracownika molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, a także podjęcie przez niego działań przeciwstawiających się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika.

Artykuł 183b Naruszenie zasady równego traktowania(English)

§ 1. Za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu, z zastrzeżeniem § 2‒4, uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, którego skutkiem jest w szczególności:

1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,

2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,

3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe

– chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.

§ 2. Zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające na:

1) niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi,

2) wypowiedzeniu pracownikowi warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników bez powoływania się na inną przyczynę lub inne przyczyny wymienione w art. 183a § 1,

3) stosowaniu środków, które różnicują sytuację prawną pracownika, ze względu na ochronę rodzicielstwa lub niepełnosprawność,

4) stosowaniu kryterium stażu pracy przy ustalaniu warunków zatrudniania i zwalniania pracowników, zasad wynagradzania i awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, co uzasadnia odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek.

§ 3. Nie stanowią naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu działania podejmowane przez określony czas, zmierzające do wyrównywania szans wszystkich lub znacznej liczby pracowników wyróżnionych z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, przez zmniejszenie na korzyść takich pracowników faktycznych nierówności, w zakresie określonym w tym przepisie.

§ 4. Nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania ograniczanie przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie, dostępu do zatrudnienia, ze względu na religię, wyznanie lub światopogląd jeżeli rodzaj lub charakter wykonywania działalności przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje powoduje, że religia, wyznanie lub światopogląd są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu zróżnicowania sytuacji tej osoby; dotyczy to również wymagania od zatrudnionych działania w dobrej wierze i lojalności wobec etyki kościoła, innego związku wyznaniowego oraz organizacji, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie.

Artykuł 183c Równe traktowanie w zakresie wynagradzania(English)

§ 1. Pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.

§ 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna.

§ 3. Pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku.

Artykuł 183d Skutki naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu(English)

Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

Artykuł 183e Ochrona pracownika korzystającego z zasady równego traktowania w zatrudnieniu(English)

§ 1. Skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pracownika, który udzielił w jakiejkolwiek formie wsparcia pracownikowi korzystającemu z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Rozdział IIb. Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy(English)

Artykuł 18⁴ Państwowa Inspekcja Pracy; Państwowa Inspekcja Sanitarna(English)

§ 1. Nadzór i kontrolę przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy.

§ 2. Nadzór i kontrolę przestrzegania zasad, przepisów higieny pracy i warunków środowiska pracy sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna.

§ 3. Organizację i zakres działania inspekcji, o których mowa w § 1 i 2, określają odrębne przepisy.

Artykuł 18⁵ Społeczna inspekcja pracy(English)

§ 1. Społeczną kontrolę przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, sprawuje społeczna inspekcja pracy.

§ 2. Organizację, zadania i uprawnienia społecznej inspekcji pracy oraz zasady jej współdziałania z Państwową Inspekcją Pracy i innymi państwowymi organami nadzoru i kontroli określają odrębne przepisy.

Rozdział III.(English)

(skreślony)

Artykuły 19–21(English)

(skreślone)