Tytuł oryginału:

BLINDBOCK

Redakcja:

Ewa Kaniowska

Projekt okładki:

Magdalena Zawadzka

Zdjęcia na okładce:

ostill / Shutterstock, 1000 Words / Shutterstock, Renata Sedmakova / Shutterstock, Vasin Lee / Shutterstock

Korekta:

Małgorzata Denys, Maciej Korbasiński

Redaktor prowadzący:

Małgorzata Głodowska

Copyright © Arne Dahl 2013

Published by agreement with Salomonsson Agency

Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-000-3

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

JEDNOSTKA OPCOP, EUROPOL

Centrala – Haga, Holandia:

PAUL HJELM: szwedzki inspektor policji kryminalnej, który – ku swojemu zdziwieniu – został szefem tajnej, lecz cieszącej się coraz większym uznaniem grupy Opcop działającej w strukturach Europolu.

JUTTA BEYER: staranna policjantka z Berlina, która szybko się rozwija na różnych polach policyjnej pracy, stała partnerka Arto Söderstedta.

MAREK KOWALEWSKI: polski policjant od zwalczania przestępczości gospodarczej, obdarzony wieloma niespodziewanymi talentami i zawsze w dobrym humorze.

MIRIAM HERSHEY: Brytyjka żydowskiego pochodzenia, dawniej tajna agentka MI5, która niedawno otarła się o śmierć i tworzy klasyczną konstelację z Laimą Balodis.

LAIMA BALODIS: twarda litewska policjantka; dawniej infiltrowała mafię, a teraz przekonuje się, że szef wykorzystuje ją do różnych podejrzanych działań.

ANGELOS SIFAKIS: zastępca szefa jednostki i człowiek odpowiedzialny za organizację pracy; dawniej zwalczał korupcję w Atenach i potrafi na wszystko spojrzeć z szerszej perspektywy.

CORINE BOUHADDI: policjantka o marokańskich korzeniach, pracowała w jednostce antynarkotykowej w Marsylii i wykazuje pewne zamiłowanie do „trawkopodobnych” substancji.

FELIPE NAVARRO: policjant z Madrytu od zwalczania przestępczości gospodarczej; niedawno jego życie uległo gruntownym przemianom i nie nosi już krawata.

DONATELLA BRUNO: nowy członek grupy, dawniej prowadziła śledztwa w sprawach związanych z korupcją; szefowa lokalnego biura grupy Opcop w Rzymie.

ADRIAN MARINESCU: nowy członek grupy z Bukaresztu, specjalista od nasłuchu i monitorowania, zwłaszcza mafii.

ARTO SÖDERSTEDT: Finoszwed z policji kryminalnej z wykształceniem akademickim, dawniej mafijny adwokat, policyjny instruktor i bohater akcji.

Lokalne biuro – Sztokholm, Szwecja:

KERSTIN HOLM: komendantka policji, która zostawiła za sobą biurokrację i została szefową lokalnego biura jednostki Opcop w Sztokholmie.

JORGE CHAVEZ: doświadczony śledczy o chilijskich korzeniach, pracuje na przemian w Sztokholmie i w Hadze.

SARA SVENHAGEN: ekspertka od przesłuchań i trzeci panel sztokholmskiego tryptyku grupy Opcop, pracuje na przemian w Sztokholmie i w Hadze.

Na obrzeżach:

GUNNAR NYBERG: pisarz z wyspy Chios, były członek policyjnej Drużyny A; nieoficjalnie wynajęty w charakterze wolnego strzelca przez dawnego kolegę Paula Hjelma.

1

Ślepota

Autobahn

Magdeburg – Brunszwik, 2 stycznia

WJECHAŁA PROSTO w światło. Światło, które niemal ją oślepia.

To takie uczucie jak tamtej nocy, kiedy rozpoczęła swoją długą podróż z Berlina do Brukseli. Wjechała wtedy w światło świtu, a w tej chwili magicznie klarowne, zimowe słońce wstaje nad miastem, o którym wie, że nazywa się Magdeburg. W oddali, na lewo od autostrady, widzi, jak tarcza słońca obejmuje dwie wieże gotyckiej katedry, jakby tak naprawdę światło płynęło od nich, otaczając je niczym aureola. Poniżej autostrady wije się Kanał Śródlądowy w stronę Łaby – a może jest na odwrót – by tuż poza polem jej widzenia utworzyć największe skrzyżowanie szlaków wodnych w Europie. Ale to inne skrzyżowanie – autostrad A2 z Berlina oraz A14 z Lipska – kilkanaście kilometrów dalej sprawia, że przypomina sobie słowa ostrzeżenia, które padły wczorajszego wieczoru.

Zazwyczaj nie jeździ samochodem, a już zwłaszcza na tak długich trasach. W tych nielicznych przypadkach gdy potrzebuje samochodu, najczęściej ktoś ją podwozi. Ale nie dziś; dziś okoliczności są wyjątkowe. I nie ćwiczyła poślizgu kontrolowanego od czasów, gdy miała dwadzieścia parę lat.

Faktycznie jest ślisko. Kilka razy czuła, że koła tracą przyczepność – chwile, gdy ten potworny, prastary lęk próbuje wyrwać się z piersi – i widziała kilka oblodzonych wraków na obrzeżach A2. Raczej pojazdy, które wypadły z trasy, niż skutki zderzeń, ale mimo wszystko to incydenty związane ze śliską nawierzchnią. Na szczęście jej mechanik samochodowy twierdzi, że jej zimowe opony są najwyższej klasy.

Nie powinno być tak źle.

Gdyby nie wczorajszy wieczór. Nowy Rok w Berlinie dobiegł końca. Odnalazła w sobie ospały, noworoczny spokój. Nowy Rok, nowe nadzieje i naprawdę nowe możliwości. Łagodny, wewnętrzny uśmiech. Wszystko poszło lepiej, niż mogła oczekiwać. Ponowna wizyta. I wszystko wydawało się całkiem znośne, pełniejsze nadziei. I wtedy nagle padły słowa ostrzeżenia.

„Najniebezpieczniejszy odcinek autostrady w Niemczech”.

Chyba zaczyna się gdzieś na granicy landu? Tuż za granicą Saksonii-Anhalt i Dolnej Saksonii – i dokładnie w chwili gdy próbuje sobie przypomnieć nazwy miejscowości, zupełnie nieoczekiwanie mija tę granicę. Zaraz potem widzi przemykającą obok tablicę z odległościami i nazwami miejscowości. Dwie z nich poznaje. Helmstedt i Peine. To chyba były te?

Tak. Znajomy, męski głos. „Najniebezpieczniejszy odcinek autostrady w Niemczech to A2, między Helmstedt a Peine”.

Gdy tylko wjeżdża do Dolnej Saksonii, czuje, że próbuje być bardziej skoncentrowana. Niedługo dojedzie do Helmstedt. Między Helmstedt a Peine leży Brunszwik.

Zawodowe wspomnienia z Brukseli; lubi się orientować. To trasa przelotowa przez Niemcy, główny szlak łączący całą wschodnią Europę z zachodnią. Przejeżdża tędy codziennie sto dwadzieścia tysięcy pojazdów. Intensywny ruch drogowy z Polski. Ilość spalin, gazów cieplarnianych i szkodliwych emisji wpływających na zmiany klimatu przebija tylko liczba wypadków. Mówi się, że policja z Brunszwiku to najbardziej aktywna drogówka w Europie.

A teraz drogi są śliskie.

Zimowe piękno zmienia się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. I zmienia się również słońce, które zdążyło już wznieść się kawałek nad horyzont. Jego magia staje się czarna; czarna magia. Gdy mija Helmstedt, bardzo wyraźnie czuje grudę w gardle.

Na Autobahn zawsze miała problemy. Ta przedziwna bezgraniczność. Przymus, by częściej patrzeć w lusterko wsteczne niż przed siebie. Nieustanna potrzeba zwracania uwagi na przeceniających swoje możliwości mężczyzn w średnim wieku, którzy z zawrotną prędkością nadjeżdżają od tyłu w swoich służących autoterapii naddźwiękowych bańkach, a potem wiszą metr za tobą i mrugają długimi światłami, bo jedziesz tylko sto sześćdziesiąt.

Ale w porządku, nie mogłaby powiedzieć, że francuscy kierowcy są o wiele lepsi. Choć nigdzie indziej aż tak wyraźnie nie widać różnic kulturowych. Czy właściwie lepiej się czuje w bezprawnej dżungli komunikacyjnej Paryża niż w tym dobrze nawożonym ogrodzie wysokich prędkości, jakim jest Autobahn?

Właściwie to żadnej z tych rzeczy nie woli. Obie są nie na miejscu. Obie należą do dwudziestego wieku, a dwudziesty wiek odszedł. Nadeszła pora, by wreszcie się odważyć wkroczyć w kolejne stulecie.

Tak jak odrzuciliśmy dwudziesty wiek. Jego nieskończone możliwości, by naprawdę stworzyć sprawiedliwe społeczeństwo, w którym wszyscy mogą odnaleźć swoje miejsce i nikt nie musi się znaleźć poza nawiasem. Po raz pierwszy naprawdę były na to środki. I co z tym zrobiliśmy? Pozwoliliśmy na to, by bez walki osunąć się z powrotem ku najbardziej średniowiecznym wartościom, ku coraz prymitywniejszemu społeczeństwu, w którym najsilniejszy wygrywa.

Jest dla niej jasne, że całe to rozumowanie wynika z pragnienia, by minąć Brunszwik, minąć Peine i wrócić na „zwyczajną” Autobahn. Po prostu myśli o czym innym. Jakby Autobahn pozwalała na myślenie o czym innym.

W chwili gdy odwraca głowę w lewo, by dojrzeć zarysy Brunszwiku, widzi coś innego. To dalekowzroczne spojrzenie – jakże istotne, akurat na Autobahn decydujące o życiu lub śmierci – wychwytuje światła ostrzegawcze. To pierwsza rzecz.

Pierwsza z całej serii oznak, docierających do niej z prędkością, która wystawia na próbę analityczne możliwości jej mózgu. Jakieś cztery, pięć samochodów przed nią ktoś włącza światła ostrzegawcze. Kolejne światła przed nią, zarówno hamulcowe, jak i ostrzegawcze, czerwone i pomarańczowe, gdzieś bardzo blisko odgłosy hamowania, gwałtownego. Odgłos poślizgu?

Potem cisza.

Dopiero gdy jej samochód nieruchomieje i dzięki szybkiemu, brzemiennemu w skutki spojrzeniu w lusterko wsteczne może stwierdzić, że również pojazdy za nią stoją w miejscu, dopiero wówczas zaczyna się kolejna seria wydarzeń. I ma miejsce na przeciwnym pasie.

Pierwszy jest dym. I nie jest to spokojna, pełna wdzięku eteryczna mgiełka, która powoli unosi się w przestrzeń. To zupełnie nie ten rodzaj dymu. Prędzej kula dymu, sfera. Czarna kula: wygląda, jakby odbiła się od ziemi i została znów ciśnięta w górę przez ogromną dłoń, która zdążyła się cofnąć dawno temu. Zamiast niej w górze jest coś innego, teraz, gdy kula dymu rozwiewa się na sklepieniu nieba, i tego zdecydowanie tam być nie powinno. A ona nie powinna wysiadać z samochodu, kiedy to widzi. I inni, z innych samochodów, które się zatrzymały, też nie powinni tego robić. Ale robią to. To się wydaje nieuniknione.

W powietrzu, gdzie przed chwilą była kula dymu, teraz jest naczepa. Ciężka, bardzo ciężka naczepa. Wygląda to jak zatrzymany kadr. I nie sposób sobie wyobrazić sił, które cisnęły tę naczepę w powietrze.

To naczepa z cysterną.

Co prawda dzieje się to daleko, a ruch jest tak dziwnie powolny, że nic z tego nie wydaje się rzeczywiste, ale prawdopodobnie powinni teraz siedzieć schronieni w samochodach. Widzi tę świadomość w oczach innych kierowców i pasażerów. Ale jest już za późno, by cokolwiek zrobić, bo teraz naczepa z cysterną znów mknie w dół. Poniżej widać chaotyczne kłębowisko pojazdów. Karambol. Widzi kilka czarnych samochodów, dwa czerwone, jeden niebieski, jeden srebrny i widzi malutki, biały samochodzik w samym środku. Wygląda na to, że wszyscy zderzyli się ze wszystkimi, ale raczej nie jest to śmiertelny wypadek, nie ma tych totalnych zniszczeń, które w takich razach widuje się na Autobahn. W każdym razie wygląda na to, że nikt nie zginął. Jeszcze nie.

Bo ostatnią rzeczą, jaką widzi, zanim naczepa z cysterną spada na stłoczone samochody, jest coś, co z niej wycieka. Nie wycieka – raczej wypływa, tryska. Od tej przejrzystej cieczy, którą dostrzega zaledwie przez ułamek sekundy, rozchodzi się drganie. Płyn tryskający z naczepy z cysterną sprawia, że powietrze zaczyna drżeć.

Wtedy naczepa spada. Zupełnie bezgłośnie.

Nie ma żadnego odbicia, trwającego choćby ułamek sekundy elastycznego ruchu wstecz. Naczepa po prostu spada i leży. Jak przyklejona. Ma czas, by odwrócić się w stronę innych kierowców i pasażerów, i widzi, że oni również wiedzą, co teraz nastąpi. Widzi to w ich oczach.

Powolność, z jaką odwracają głowy.

Z jaką je opuszczają. Jak w zbiorowej modlitwie. Do zupełnie jakiegokolwiek boga.

Nieznośnie przeciągająca się chwila, gdy naczepa z cysterną układa się na ziemi po swoim długim locie. Nie widzi tego, ale przybierające na sile drganie powietrza mówi jej, że ciecz wciąż cieknie. Że dalej wylewa się z naczepy.

I wtedy dzieje się to, co nieuniknione. Ciecz się zapala. Jeden ogromny, bezgłośny płomień wznosi się prosto w górę, jak z poziomego odwiertu. Rozprzestrzenia się we wszystkie strony. Po długiej nieobecności znów powraca dźwięk. Jak pulsujący ryk. Pulsujący ryk, gdy eksplodują kolejne zbiorniki z paliwem. Nieubłagana reakcja łańcuchowa paliw kopalnych.

Teraz wygląda to jak las płomieni. Gęsta dżungla czystego ognia. Mimo odległości gorąco dociera do patrzących na przeciwnym pasie. Zalewa ich. Z jakiegoś powodu myśli, że jej brwi właśnie zniknęły.

Obłędna prędkość spalania. To nawet nie reakcja łańcuchowa. Wszystko dzieje się równocześnie. Świat płonie. Gorąco połyka dźwięk. Dźwięki są wsysane w płomienie. Wszystko jest ogniem. Ciężki czarny dym, który znów formuje kulę i unosi się do góry.

Potem wszystko kończy się równie nagle, jak się zaczęło. Ogień przygasa, gdy już pożarł wszystko, co stało na jego drodze. Kula dymu się unosi i zastępuje ją czarna, ale coraz bardziej rozpraszająca się mgła. Wynurzają się z niej kolejne wraki samochodów, całkowicie wypalone.

Wszystko jest czarne. Spalone i czarne. To świat po ragnaröku.

A jednak nie do końca. Coś stoi pośrodku, jakby w środku okręgu. I nie jest czarne. Jest białe.

To ten mały, biały samochodzik w samym centrum wypalonej czerni.

I dzieje się coś obłędnego. Drzwi białego samochodziku się otwierają. Wysiada z niego chwiejnie młody mężczyzna, równie biały jak samochód. Rozgląda się. Choć jest bardzo mało prawdopodobne, by cokolwiek widział. To raczej wpojony nawyk. Żeby się rozglądać. Wyrobić sobie jakieś pojęcie. Ocenić sytuację.

Młody mężczyzna stoi przy samochodzie. Nic nie widzi. Ale żyje.

Natomiast ci na przeciwnym pasie widzą bardzo dużo. Widzą mały, biały samochodzik, który stoi pozornie nieuszkodzony wśród całej tej wciąż tlącej się czerni. I to jest jak objawienie.

Kobieta rozgląda się. Spogląda na innych kierowców. Ich spojrzenia się spotykają i są takie podobne. Widzą to samo. Widzą biel wynurzającą się z całej tej czerni, zza zasłony dymnej coraz bardziej rozpraszających się ciemności.

I myśli:

Samochód z napędem elektrycznym.

To wtedy zdaje sobie sprawę, co musi zrobić.

Transakcja

Târgu Mureș, Rumunia, 17 lutego

CZASEM LUDZIE SIĘ DZIWIĄ, że Mander Petulengro potrafi odróżnić światło od ciemności. Wielu uważa, że Mander oszukuje, że mimo wszystko coś jednak widzi. Ale tak nie jest. Urodził się niewidomy i nie widział nigdy. Nie wie nawet, co to znaczy.

Odczuwa różnicę, gdy spotyka ludzi, którzy niedawno stracili wzrok. Naprawdę cierpią, bardzo silnie przeżywają utratę. Wciąż żyją jako cienie we wszechświecie widzących.

On nie. Jest sam w swoim wszechświecie. Czasem, gdy spotyka innych niewidomych od urodzenia, doświadcza czegoś w rodzaju wspólnoty. Tak jakby ocierali się o jego świat. A jednak nigdy tak naprawdę w niego nie wkraczają. Nie w pełni. Oni również są sami w swoich światach.

Był taki czas, kiedy pragnął, by ktoś pojawił się w jego wszechświecie. To był czas wędrówki. Mała Luminitsa z Sarajewa. Choć była równie niewidoma jak on, widziała go lepiej niż ktokolwiek inny. Znacznie lepiej niż on sam. Przez krótką chwilę znajdowali się w tym samym wszechświecie.

Nie, nie zaglądajmy pod ten kamień.

Wycofał się. Ten dom opieki będzie ostatnim miejscem jego pobytu. Właściwie to najbardziej czeka na następną ciemność. Wyczuwa, że przejście nie będzie szczególnie drastyczne.

Odsunął się nawet od gitary. Teraz, gdy siada na łóżku i rozdrapuje kolejne zupełnie świeże ugryzienie pchły, pozwala sobie na to, by przesunąć dłonią po krzywiznach instrumentu. Myśl o Luminitsie z Sarajewa zostaje brutalnie wyparta przez warstwę kurzu, która szeleści między jego palcami. Przez chwilę przepełnia go smutek, bo pozwolił, by gitara znów pokryła się kurzem. Potem również tę myśl odsuwa od siebie. To logiczne. Wycofał się. Już dość się w życiu nagrał, naśpiewał, nawędrował. I widział znacznie więcej niż wszyscy widzący.

Wącha kurz. Zgniata go lekko między palcami. Poznaje woń brudu, naprawdę starego brudu, ale i coś jeszcze. Pachnie metalem. Jakimś ciężkim metalem. Czy to naprawdę właściwe miejsce, by udać się na spoczynek? Wszystkie te lata mają się skończyć w tym miejscu?

Târgu Mureș nie jest jego domem. To inna część Transylwanii. Jego domem była mała wioska Casin, niedaleko Miercurea-Ciuc w okręgu Harghita. Ale po tym, co się stało, wioska już nie istnieje. Nie istnieje na jego mapie. Został skazany na wędrówkę. A teraz ją zakończył. I przestał grać na gitarze. Śpiewać.

Przestał żyć.

Słyszy ich już od jakiegoś czasu. Wchodzą do pokoi, a za nimi dumny kierownik, mówiący takim tonem, jakiego nigdy dotąd nie słyszał. Rozumie, że to coś oznacza, i w innym życiu zareagowałby szybciej. Wtedy opuściłby już ten dom opieki – wyszedłby tyłem, zna tę drogę jak własną kieszeń – zanim byłoby za późno. Ale za późno na co? Co mu może tutaj grozić? Czy nie jest już na samym dnie?

O wiele za późno pojmuje, że odpoczynek to nie dno. Możliwość odpoczynku. Istnieje dno, gdzie odpoczynku nie ma.

Wie, że jest dzień. Wie, która jest godzina. Tuż po drugiej. To najcieplejsza pora dnia. A mimo to czuje chłód wnikający w stawy. Nie jest aż taki stary. Nie powinien czuć chłodu wnikającego w stawy.

Połowa lutego, kwadrans po drugiej po południu. Czuje światło. Dokładnie wie, jak jest widno. Drzwi są zamknięte, słyszy to, zauważa to po świetle, wygląda na to, że zamknęli drzwi do wszystkich pokoi. Czuje, że coś się dzieje.

Ale nie czuje lęku. Czego miałby się bać? Czy nie przeżył już wszystkiego?

Gdy drzwi się otwierają, Mander Petulengro po raz pierwszy od wielu lat czuje nie tyle lęk, bo to by było za dużo powiedziane, ile coś nieprzyjemnego, wrażenie, że jego świadomie statyczna egzystencja zmieni się w dynamiczną.

Bo wie, że gdy drzwi się otworzą, stanie się jaśniej. Na korytarzu jest jaśniej, a osiem pokoi „gości” to najciemniejsze miejsca w domu opieki. Ale tym razem nie robi się jaśniej. Choć słyszy, że drzwi otwierają się szeroko, robi się ciemniej. Jeszcze ciemniej.

Z początku sądzi, że jego dobrze udokumentowane wyczuwanie światła – to, którego nie powinien mieć – zostało wyeliminowane. A potem zdaje sobie sprawę, że dzieją się inne rzeczy.

Zupełnie inne.

Słyszy po krokach, że jest ich trzech i w porównaniu z lekkimi krokami kierownika, ważącego mniej więcej siedemdziesiąt pięć kilo (które wydają się lżejsze, ostrożniejsze), wszyscy trzej stąpają ciężej. Dwaj są naprawdę ciężcy. Ale odzywa się głos trzeciego.

– Wodogłowie jest niezłe, poza tym nie jesteśmy zadowoleni.

Basowy głos kogoś, kto przywykł do posłuchu, a mimo to neutralny, rzeczowy, z nieustannie wyczuwalnym tonem groźby. Szuranie ołówka po kartce notesu. Mander Petulengro próbuje sobie przypomnieć, co znaczy „wodogłowie”, i równocześnie węchem wyczuwa, że kierownik coraz mocniej poci się pod pachami.

– Ale pląsawica Huntingtona była chyba świetna? – mówi kierownik pojednawczym tonem. – Do tego jest taki mały. Można go z dobrym skutkiem połączyć z matką o odpowiednio bujnych kształtach.

– Organizowanie naszej działalności to chyba nie twoja sprawa, prawda?

– To nie tak…

– Rzadko zdarzało mi się widzieć tak paskudną achondroplazję – przerywa bas. – Naprawdę myślisz, że przyniesie nam chociaż centa?

Mander Petulengro słyszy głęboki wdech kierownika i próbuje poskładać elementy tej układanki. Co to jest? Co się dzieje? I co to ma z nim wspólnego? Może nic. Ma nadzieję, że nic. Chce się lekko obrócić i znów wygodnie ułożyć wśród wygłodniałych pcheł. Ale tego nie robi. Nieruchomieje. Skupia się. Wodogłowie, pląsawica Huntingtona, achondroplazja – to chyba jakieś terminy medyczne? Co to? Choroby?

I: „Naprawdę myślisz, że przyniesie nam chociaż centa?”.

Słyszy ciężkie kroki, podchodzą do każdego z ośmiu „gości” w pokoju. Szczerze mówiąc, nie wie, czy cała ósemka tu jest. Jego czujność była zbyt długo uśpiona.

Słyszy, jak kierownik odchrząkuje i mówi:

– Ale najlepsze zostawiliśmy na koniec.

Mander nawet nie drgnie. Jego dawna czujność nie umarła, leżała tylko odłogiem. Kiedyś ratowała mu życie podczas długich wędrówek. Ona i śpiewanie. I gitara.

Po raz pierwszy od bardzo długiego czasu czuje potrzebę, by sięgnąć po gitarę.

Znów skrobanie ołówkiem, potem kilka kroków do przodu. Prosto do Mandera. I nagle wszystkie kawałki układanki wpadają na właściwe miejsce. Każdy opada dokładnie tam, gdzie powinien być. I pojawia się obraz. Obraz, którego nie widzi nikt prócz niego.

Mander widzi go w swój szczególny sposób.

– Niby on? – pyta sceptycznie bas.

– Jest niewidomy od urodzenia – mówi z zapałem kierownik. – Proszę tylko spojrzeć na jego oczy. Kto się oprze zupełnie białym oczom?

– Ale ma ponoć trudną historię, tak?

– Wycofał się – zapewnia kierownik. – Przeżył czystki w Harghicie w sierpniu dziewięćdziesiątego drugiego, wywędrował na południe i nie było go przez piętnaście lat.

– Nie prosiłem o kompletne CV – mówi bas. – Chcę tylko wiedzieć, czy będzie robił problemy.

– To uosobienie spokoju – zapewnia kierownik.

Na chwilę zapada cisza. Manderowi Petulengro wydaje się, że wyczuwa skinienie głowy, jako drobną zmianę ciśnienia ciemnego powietrza.

– Ciprian załatwi szczegóły finansowe – mówi bas i jeden z tych o ciężkim kroku się oddala. Za nim kroki kierownika, teraz znacznie szybsze. Odgłosy cichną.

Szybkie szuranie ołówka, potem kilka kroków do przodu. Monstrualny oddech – kucnął – i zdradziecka łagodność basu.

– Nie będziesz robił problemów, co?

– Nazywam się Mander Petulengro – mówi Mander.

– Nie chcę wiedzieć, jak się nazywasz.

– Czyli przed chwilą pan mnie kupił?

– To ostatnie pytanie, jakie zadajesz, prawda? Kupiliśmy całkiem obiecujące wodogłowie, niedorozwiniętego sześciolatka z pląsawicą i naprawdę wstrętnego karła. A teraz już nie jesteśmy tacy pewni. Ślepy z przerażającymi, wywróconymi oczami. Chodź.

Gdy zbliżają się ciężkie kroki, Mander zdaje sobie sprawę, że jego życie wcale się nie skończyło w tym zapchlonym łóżku. Że teraz znów wszystko się zmieni. Nagle do głowy przychodzi mu pewna myśl i wyciąga rękę na lewo. Wyczuwa krzywizny i nagle bardzo wyraźnie widzi Luminitsę z Sarajewa.

Widzi ją na swój szczególny sposób.

– Dostaniecie bonus – mówi, w chwili gdy bardzo ciężka ręka opada na jego ramię. – Jestem muzykiem.

Przez moment jest cicho. Ręka cofa się z jego ramienia.

W końcu bas mówi:

– Muzyków załatwiamy gdzie indziej.

– Ale nie niewidomych muzyków – mówi Mander i czuje mocne bicie serca.

Znowu cisza. Ten rodzaj ciszy, który, jak się nauczył, oznacza, że ktoś wymienia spojrzenia.

– Dobra – mówi bas i właściciel tego głosu wstaje, oddech się odsuwa. – Dobra, masz minutę. Pokaż, co umiesz.

Mander Petulengro sięga po gitarę. Zdmuchuje warstwę kurzu. Czuje w nozdrzach woń ciężkiego metalu, gdy układa instrument na kolanach. Głaszcze delikatnie jego krzywizny i tym razem z jego wyobraźni nie znika obraz Luminitsy z Sarajewa.

Jego własny obraz.

Gdy gra pierwszy akord, jego serce bije zupełnie spokojnie. I jest jasno, jak w zwykłe lutowe popołudnie.

Kontakt

Haga – Amsterdam, 28 czerwca

CIENIE WYDAWAŁY SIĘ TAKIE OBCE, gdy ostre promienie letniego słońca wdzierały się przez okna siedziby Europolu w Hadze; każde ziarenko kurzu wydawało się wirować. To już nie były te same cienie.

W ogóle wędrówka po pomieszczeniach zajmowanych przez grupę Opcop wydawała się nieoczekiwanie samotna. Te same pomieszczenia, a jednak nie. Było tu otwarte pomieszczenie biurowe, kącik spotkań nazywany przez wszystkich whiteboardem, lokal przeznaczony na większe zebrania o sakralnym przezwisku Katedra, i gabinet szefa, własny gabinet Paula Hjelma, z oknami wychodzącymi zarówno na otwarte pomieszczenie biurowe, jak i na Raamweg, z widokiem na Hagę. Teraz, gdy spoglądał na miasto z zupełnie pustego gabinetu szefa, wydawało mu się, że dostrzega asymetryczne zarysy nowej głównej siedziby Europolu kilka kilometrów dalej, po drugiej stronie niewielkiego parku Scheveningse Bosjes.

To były już ostatnie gorączkowe dni. Przeprowadzka praktycznie dobiegła końca, zwłaszcza że część zespołu przez cały czas znajdowała się w Amsterdamie i prowadziła obserwacje wymagające dużej liczby personelu. Lokale były puste. W otwartym pomieszczeniu biurowym, gdzie w ostatnich latach tak bardzo wysilali umysły, nie było ani jednego komputera, ani jednego krzesła, nie było w nim nawet biurka. Interaktywna tablica świeciła nieobecnością; została już przeniesiona. Katedra wyglądała jak po wojnie, z dwudziestoma siedmioma ziejącymi dziurami, gdzie niegdyś zamontowane były ekrany pozwalające grupie połączyć się z przedstawicielami krajowymi z dwudziestu siedmiu krajów członkowskich Unii Europejskiej. A pustka w gabinecie szefa przypominała pustkę, którą odczuwał Paul Hjelm.

Ale w dobrym sensie.

Skończyła się pewna epoka. Zacznie się nowa. I zacznie się w najlepszy możliwy sposób.

Ruszył do wyjścia. Gdy się odwrócił i spojrzał na otwarte pomieszczenie biurowe, zdał sobie sprawę, że prawdopodobnie widzi je po raz ostatni. Przez chwilę stał i chłonął wspomnienia być może najważniejszych lat w swoim życiu zawodowym.

I najsamotniejszych w jego życiu prywatnym.

Ale już niedługo. Gdy jechał na północ w stronę Amsterdamu, czuł narastające wyczekiwanie, prawie jak nastolatek. Podczas tych pięciu mil na autostradzie wypełniło go czysto fizyczne szczęście, a gdy wjeżdżał do gminy o osobliwie rytmicznej nazwie Haarlemmermeer, również i jego serce zaczęło bić inaczej. Bardziej rytmicznie.

W Haarlemmermeer mieści się jedno z największych lotnisk w Europie i to właśnie na Schiphol przy bramkach na sali przylotów poczuł, że jego życie zaczyna się na nowo. Druga połowa pewnej epoki zaczęła się w chwili, gdy ją zobaczył. Drobną, ciemnowłosą, bezpretensjonalną, a mimo to wydawała się otoczona światłem, które głęboko go wzruszyło. Kiedy jej twarz rozpromieniła się w uśmiechu.

W tamtej chwili Paul Hjelm i Kerstin Holm wrócili do domu.

Zwykle łatwo im się ze sobą rozmawiało, mieli raczej problemy z tym, żeby przestać ze sobą rozmawiać, ale w tej chwili było im trudno znaleźć właściwe słowa. Wszystko, co mogliby powiedzieć, zabrzmiałoby płasko. A więc przez większość czasu milczeli, póki nie włożył jej walizek do bagażnika i póki nie usiedli obok siebie w samochodzie. Pozwolili sobie na pocałunek. Długi pocałunek.

Potem Kerstin odchrząknęła i powiedziała:

– Jorge cię pozdrawia i dziękuje.

– Za co? – zdziwił się Paul Hjelm, uruchamiając silnik.

– Za to, że znów może trochę pobyć szefem.

Hjelm się roześmiał.

– Natomiast ty ani trochę nie będziesz szefową.

– Przez kilka tygodni mogę to przeżyć – uśmiechnęła się Kerstin Holm.

Potem znów przez chwilę milczeli. To było dobre milczenie. Na wysokości parku Rembrandta Kerstin spytała:

– A więc hotel Ambassade…?

– Herengracht – pokiwał głową Paul. – Mały apartamencik z widokiem na kanał.

– Luksusy – uśmiechnęła się Kerstin. – Ale…?

– Jakie ale?

– Zabrzmiało to tak, jakbyś miał „ale” na końcu języka.

– Nie myślałaś o tym, żeby zostać detektywem?

– Czyli na początek nie Herengracht, tylko Lauriergracht?

– A masz coś przeciwko temu? To tylko kilkaset metrów od hotelu. Zajrzymy tam szybko. Żebyś sama mogła zobaczyć. I do tego poznać naszych nowych ludzi.

– Słyszałam, że jeden z nich cholernie ciężko pracuje.

– Tak, Adrian. W tej chwili bardzo go potrzebujemy. Żeby nie musieć zatrudniać tłumacza z zewnątrz.

Kerstin Holm pokiwała głową. Nie miała nic przeciwko temu. Jak mogło być inaczej? Tyle tylko że miała nadzieję na coś innego. Jak najszybciej. Może nawet ostentacyjnie, w hotelowej wannie.

Jazda samochodem po Amsterdamie zawsze była ryzykownym przedsięwzięciem. Nieustanny, jednokierunkowy chaos komunikacyjny, pojawiające się nagle znikąd tramwaje, rowerzyści ignorujący wszystkie zasady ruchu drogowego – a do tego te wąskie uliczki wzdłuż wszystkich kanałów, wszystkich tych grachten, które tak trudno od siebie odróżnić.

Lauriergracht był jednym z najkrótszych. I najwęższych. Można było spokojnie siedzieć w mieszkaniu po jednej stronie kanału i zaglądać do mieszkania po drugiej stronie. Poza tym tuż obok był most. W razie potrzeby można było w kilka sekund podbiec i dołączyć do drugiego zespołu, który siedział już w niewielkim mieszkanku w domu naprzeciwko. Na piętrze poniżej tego obserwowanego.

Tyle mogła instynktownie stwierdzić Kerstin Holm, zanim boczną uliczką dotarli do budynku i zostawili potwornie niewłaściwie zaparkowany samochód swojemu losowi.

Na rozgrzanej letnim upałem klatce schodowej pachniało wilgocią, a wręcz pleśnią. Kerstin weszła za swoim partnerem po wąskich, siedemnastowiecznych schodach i stanęła pod drzwiami mieszkania na pierwszym piętrze, na których widniała tabliczka z nazwiskiem Bezuidenhout.

Stara pani Bezuidenhout od kilku tygodni była zakwaterowana w znacznie bardziej luksusowym mieszkaniu przy Jan Luijkenstraat. Osiemdziesięciotrzyletnia wdowa po armatorze najprawdopodobniej nie poznałaby swojego starego mieszkania. Było naszpikowane najróżniejszym sprzętem do monitorowania i nasłuchu. Kerstin Holm chwilowo nie chciało się przyglądać tym wszystkim urządzeniom. Skupiła się zamiast tego na identyfikacji mężczyzny z ogoloną głową, który leżał wyciągnięty na zupełnie niepasującym do dużego salonu łóżku polowym. Miał na głowie bezprzewodowe słuchawki i otworzył oczy, jakby go przyłapano na czymś wstydliwym. A dokładniej mówiąc na tym, że je zamknął. Gdy wstawał z chwiejnego łóżka, Kerstin Holm odwróciła głowę i spojrzała w stronę okna. Wysoka ciemnoskóra kobieta podniosła wzrok znad czegoś, co przypominało teleskop, i spojrzała ze zdumieniem na nowo przybyłych. Potem wyprostowała plecy, uśmiechnęła się szeroko i powiedziała:

– Szef. I komisarz Holm, jak przypuszczam?

– Spotkałyśmy się co najwyżej cyfrowo – odparła Kerstin, wyciągając rękę. – Corine Bouhaddi, prawda?

– We własnej osobie – odparła Bouhaddi i objęła dłoń Holm w niemal żelaznym uścisku.

Gdy Bouhaddi siadała przy wielkim biurku, na którym stało z pół tuzina monitorów i klawiatur, łysemu udało się podźwignąć z łóżka polowego i podszedł do nich.

– Adrian Marinescu – przedstawił się, ściskając dłoń Kerstin. – I szefie, przepraszam, że wyglądałem, jakbym spał. Nie spałem.

– Spokojnie – powiedział Hjelm. – Ciężko pracujesz. Czyli w tej chwili nie ma żadnej aktywności?

Marinescu pokręcił głową, poprawił słuchawki, które zsunęły się trochę krzywo po jego najwyraźniej śliskiej głowie, i odparł:

– Od ponad godziny.

– To się może zaraz zmienić – oświadczyła Bouhaddi i wcisnęła kilka klawiszy. – To dlatego patrzyłam przez lornetkę. Zbliża się coś, co zdecydowanie przypomina posłańca rowerowego.

Marinescu westchnął cicho.

– Jestem gotowy.

Bouhaddi wcisnęła jeszcze kilka klawiszy. Na jednym z monitorów pojawił się posłaniec rowerowy, który wszedł po schodach, pogrzebał w dużej torbie na ramię i zadzwonił do drzwi z małą tabliczką z napisem „U.M.A.N. Imports”. Na sąsiednim ekranie dwóch wysokich mężczyzn wstało z sofy i rozpięło o wiele za szerokie marynarki. Spomiędzy nich wysunął się trzeci i przylgnął do ściany przy drzwiach wejściowych. Jeden z tych wysokich krył drugiego, który podszedł do drzwi i spojrzał w wizjer. Potem schował pistolet za plecy i otworzył lewą ręką. Odebrał kopertę bąbelkową formatu C5 i również lewą ręką złożył elektroniczny podpis. Posłaniec rowerowy zaczął – jak to posłańcy rowerowi – zbiegać po schodach, a wysoki podał kopertę mężczyźnie stojącemu przy drzwiach, który ją wziął i zniknął z kadru. Bouhaddi szybko kliknęła klawisz i mężczyzna pojawił się z zupełnie innej perspektywy, widziany z góry. Rozsiadł się przy biurku, na którym stało kilka komputerów, i umieścił kopertę bąbelkową w dziwnym urządzeniu. Dwukrotnie przesunęła się po niej smuga światła i mężczyzna wpatrzył się uważnie w jeden z monitorów. Potem zaczął rozrywać kopertę i powiedział coś basowym głosem w języku, który przypominał Kerstin Holm coś w rodzaju bardziej szorstkiego włoskiego. Dźwięk był stosunkowo słaby, ale tym głośniej zabrzmiało natychmiastowe tłumaczenie symultaniczne Adriana Marinescu w wyraźnej angielszczyźnie, z akcentem typowym dla dawnego bloku wschodniego.

– „Zaraz zobaczymy, czy załatwili to gówno. Jak ja mam, kurwa, dość Skandynawii. Skąpe skurwysyny. A w Grecji przecież nawet ci niby najbardziej nadziani nie mają już kasiory”.

Potem nastąpiły dwa chrząknięcia w tym samym kanonie muzycznym – możliwe, iż chodziło o śmiech. Mężczyzna rozłożył list wyjęty z bąbelkowej koperty i go przeczytał. Kiwał głową, ale niczego nie komentował.

– Bardzo niewiele robią cyfrowo albo przez komórkę – powiedziała Bouhaddi. – Sądzimy, że próbują zminimalizować ryzyko nasłuchu.

– Może coś podejrzewają? – spytała Holm.

– Nic na to nie wskazuje – odparł Hjelm. – Wygląda na to, że chodzi o ogólną ostrożność.

– A nie można by zatrzymać posłańca rowerowego?

– Dostawy są przeprowadzane na cholernie wiele fantazyjnych sposobów – powiedziała Bouhaddi. – Poza tym w Amsterdamie jest absurdalna ilość firm kurierskich. Naszym najbardziej brawurowym posunięciem było wysłanie jednego z naszych ludzi na drugą stronę, żeby fizycznie zatrzymał posłańca rowerowego i sfotografował papiery. To byłeś chyba ty, Marek?

Na trzecim monitorze pojawił się obraz Marka Kowalewskiego. Siedział przy znacznie mniejszym biurku, na oko w znacznie mniejszym pokoju niż elegancki salon wdowy Bezuidenhout. Skierował szeroką, rumianą twarz do kamery i powiedział zdziwiony:

– Ale was tam dużo.

– Gościnne występy – odparł Hjelm.

Z boku ekranu wyjrzała jakaś postać, delikatna, kobieca twarz o południowych rysach, której Kerstin Holm nie znała. Domyśliła się jednak, że chodzi o Donatellę Bruno, wcześniejszą szefową lokalnego biura grupy Opcop w Rzymie, która w końcu dała się namówić na opuszczenie meteorologicznie gorącego klimatu Włoch na rzecz zawodowo gorącego klimatu w Hadze. Przedstawiły się sobie szybko, a potem Kowalewski ciągnął:

– Tak, ja to zrobiłem. Zgarnąłem posłańca rowerowego, zanim zdążył wejść na schody. Wciągnąłem go w uliczkę, otworzyłem ostrożnie podobną kopertę bąbelkową i sfotografowałem list. Macie u siebie kopię. Potem ważne było to, żeby dokładnie tak samo zamknąć kopertę.

– Jak widziałaś, prześwietlają wszystkie koperty, zanim je otworzą – zauważyła Bouhaddi. – Ale nie wiemy, czego dokładnie szukają.

– Najbardziej się obawiałem – odezwał się z monitora Kowalewski – że posłaniec spanikuje, kiedy te dranie otworzyły drzwi. Ale wszystko poszło dobrze. Niczego nie podejrzewali. Tyle że na przyszłość coś takiego się nie sprawdzi. To o wiele zbyt ryzykowne.

– Tu jest ten list – powiedziała Bouhaddi, kliknęła i otworzyła zdjęcie na czwartym ekranie. – Jak widzicie, to szyfr. Nasi eksperci mają go już od tygodnia, ale go nie złamali. Dwie części, coś, co wygląda jak ciągły tekst, i coś, co bardziej przypomina listę.

– A jak sądzicie, o co chodzi? – spytała Holm, przyglądając się uważnie pisanemu odręcznie szyfrowi literowemu, który zupełnie nic jej nie mówił.

– Prawdopodobnie to sprawozdania z działalności z różnych filii w całej Europie – odparł Hjelm. – Wydarzenia, problemy, dochody, a zwłaszcza nowe nabytki. Rozrastają się przecież zdumiewająco szybko. I może do tego plan operacyjny.

– Wciąż nie pojmuję, jak można zarabiać tyle pieniędzy na żebrakach – stwierdziła szczerze Kerstin Holm.

– Trochę jest tak, że to faktycznie możliwe – odparła z monitora Donatella Bruno. – W katolickich krajach jesteśmy hojni i w odróżnieniu od Skandynawów wciąż najchętniej używamy gotówki.

– Czyli to nie dlatego, że Skandynawowie są „skąpymi skurwysynami” – zauważył Hjelm z elegancką autoironią.

– Chodzi raczej o wasz nienaganny luterański etos pracy – odparł Kowalewski z bardzo neutralną ironią.

– A trochę jest tak – ciągnęła Bruno – że po raz pierwszy mamy realne przesłanki świadczące o tym, że ta żebracka szajka ma związki z grubszym handlem żywym towarem. I być może z większą organizacją przestępczą.

– Ale wciąż nie wiemy z którą i w jaki sposób – wyjaśnił Hjelm – i dlatego tutaj siedzimy.

– Gdybym ja była szefem – zauważyła Corine Bouhaddi ze słodkim uśmiechem – byłabym trochę ostrożniejsza z tym „siedzimy”.

Kerstin Holm ku swemu zdumieniu stwierdziła, że wybuchnęła głośnym śmiechem. Szybko spróbowała załagodzić ten nietakt pytaniem:

– I są Rumunami, tak?

– Dialekt z Bukaresztu – pokiwał głową Adrian Marinescu. – Sami żebracy to też prawie wyłącznie Rumuni. Tyle że to Romowie. Cyganie, jak się ich również nazywa, romscy muzycy oraz mniej lub bardziej niepełnosprawni Romowie. W tej chwili są już w każdym europejskim wielkim mieście. Chodzi o dziesiątki tysięcy ludzi, którzy są niewolnikami.

– Romowie z Rumunii – powiedziała Holm.

– Wiem, co masz na myśli – rzucił dość ostro Marinescu. – Ale nie wolno nam zapominać, że Rumunia ma największą populację Romów w całej Europie… choć zależy to trochę od tego, czy wlicza się do Europy Turcję. Półtora miliona według prezydenta Băsescu. Nie jest tak, że jesteśmy większymi rasistami.

– Zostawmy to na razie – powiedział pojednawczo Hjelm. – Musimy już jechać.

– Konferencja już się zaczęła? – spytała Bouhaddi.

– Nie – powiedział Hjelm. – Inauguracją jest bankiet dziś wieczorem, niedaleko Amsterdamu.

– Będziemy mieszkać w hotelu – powiedziała Holm. – Wasz szef prawdopodobnie od wielu miesięcy nie sprzątał swojej kawalerki.

– Konferencja? – spytał trochę spokojniej Marinescu. – Przepraszam, siedzę tu od dwóch tygodni odizolowany od świata…

Paul Hjelm wyjaśnił:

– Przed oficjalną inauguracją nowej głównej siedziby Europolu we wspomnianej siedzibie głównej odbywa się trzydniowa konferencja European Police Chiefs Convention. Inauguracja będzie pierwszego lipca. Dopiero wtedy będzie mógł przyjść cały Opcop. To znaczy ci z was, którzy tu nie siedzą.

Pożegnali się i wyszli. Gdy znaleźli się na ulicy, za wycieraczką samochodu tkwił mandat. Paul Hjelm wrzucił go do schowka na desce rozdzielczej, gdzie zdaniem Kerstin Holm było już bardzo dużo podobnych świstków.

– Amsterdam – powiedział po prostu Hjelm i ruszył.

Herengracht nie był daleko. Po krótkiej jeździe samochodem ku swemu szczeremu zdziwieniu znaleźli miejsce parkingowe, z którego można było dojść spacerem do hotelu. Dostali pokój, który faktycznie okazał się niewielkim, gustownie urządzonym apartamentem z kilkoma wielkimi oknami wychodzącymi na Herengracht. Natychmiast padli sobie w objęcia, nie zaciągnęli nawet grubych zasłon. Gdy ubrania spadały na podłogę, Kerstin Holm spytała:

– Co powiesz na kąpiel?

– Bardzo chętnie – odparł Paul Hjelm.

Duński pamiętnik I

Chicago, 9 maja

GĘSTOŚĆ ENERGETYCZNA.

Zasięg.

Czas ładowania.

Wpływ na środowisko.

Moje życie skupia się wokół tych pojęć od dziesięciu lat. To było dla mnie wszystko. Tylko to. Uzyskanie tej niezrównanej skuteczności, która nagle wszystko uwalnia i całkowicie zmienia zasady gry.

Do tej pory nie było to możliwe. Do tej pory chodziło wyłącznie o teorię. Ale teraz widzimy rozwiązanie, z wielu różnych stron równocześnie, i tego się właśnie dowiedziałem na tej konferencji. Nauczyłem się też innej rzeczy i to dlatego piszę, choć nigdy dotąd nie miałem tego w zwyczaju. To było dziwnie dwuznaczne doświadczenie. Ale jeszcze do tego wrócę, „drogi pamiętniku”.

Szczerze mówiąc, na takie konferencje jeździ się, bo nie ma się wyjścia. Człowiek trzyma język za zębami, nie mówi więcej, niż musi, słucha konkurencji, która też próbuje trzymać język za zębami, próbuje wyczytać jak najwięcej między wierszami, zauważyć te nieuniknione chwile, gdy ktoś niechcący się wygada. Pionierskie badania ubrane w niezobowiązujące banały i groteskowa czujność.

W pewnym sensie ta konferencja w Chicago była dokładnie taka sama, może nawet jeszcze bardziej niż zazwyczaj. Poszczególne zespoły badawcze ważyły każde wypowiadane słowo. Ale na innej płaszczyźnie wszystko się zmieniło. Trudno mi to sprecyzować, zwłaszcza że jestem badaczem skupionym na swojej pracy. A jednak nie umiem tego określić inaczej niż jako pewien nastrój, pewien duch. Staromodny duch wynalazczości. Albo równie staromodny szybkowar. Ciśnienie i temperatura rosną, czas gotowania skraca się o połowę, a gdy wszystko jest gotowe, otwiera się mały wentyl i gwiżdżąc, wyrzuca z siebie parę gorętszą niż zwykła para.

To tak, jakby wszyscy czekali na ten gwizd.

I jakby niemal każdy z nas mógł to osiągnąć.

Jak zwykle jesteśmy tu cudzoziemcami. Obecne są oczywiście zespoły badawcze z wielkich amerykańskich uniwersytetów oraz niektórych małych z całego świata. Ale ci mali są tutaj, żeby się przyglądać i uczyć, a wielcy bynajmniej nie są niezależni. Mają swoich stałych partnerów z przemysłu samochodowego i naftowego. A zdecydowaną większość obecnych stanowią oczywiście badacze z czysto komercyjnych przedsiębiorstw. Virpi i ja stwierdziliśmy wczoraj podczas kolacji, że spośród głównych graczy chyba tylko my jesteśmy całkowicie niezależni.

Ale tak teraz wygląda świat.

Zresztą nikt się na poważnie z nami nie liczy. I bardzo dobrze, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę wiadomość od Jovana, którą otrzymałem dziś rano. Właściwie miałem ochotę wskoczyć w samolot i od razu lecieć do domu.

To jeden z powodów, dla których o tym piszę, choć drugorzędny. Główny powód jest inny. Będę musiał jeszcze do tego wrócić.

Słuchanie o postępach poczynionych przez innych mimo wszystko jest ekscytujące. Można chyba powiedzieć, że Tesla Motors nadal pracuje nad rozwojem ekologicznie czystych pojazdów, IBM bohatersko stawia na baterie litowo-tlenowe, wspierana przez inwestorów kapitału wysokiego ryzyka Envia Systems wydaje się bliska przełomu odnośnie do gęstości energetycznej starych dobrych akumulatorów litowo-jonowych, ale to zespół badawczy z MIT przykuł największą uwagę swoim semi-solid flow cell. Podczas dzisiejszej prelekcji przedstawicieli MIT myślałem sobie po cichu: no to dopiero jesteście w połowie drogi.

Podobnie jak zespół z MIT odseparowaliśmy dwie podstawowe funkcje baterii – magazynowanie energii, dopóki nie będzie potrzebna, oraz oddawanie jej, kiedy ma być używana – i największą przeszkodą było dla nas właśnie magazynowanie. Brakowało nam pewnego drobnego, ale istotnego elementu. Gdyby tylko ten problem został rozwiązany, stałoby się to naprawdę możliwe; można by nie tyle ładować samochód o napędzie elektrycznym – na co nadal stawia zdecydowana większość – ile wymienić rozładowany płyn akumulatorowy na naładowany. Po prostu zatankować samochód o napędzie elektrycznym na pierwszej lepszej stacji benzynowej, gdzie rozładowany płyn byłby ponownie ładowany, chemicznie, bez zużycia prądu. Wyłącznie czyste produkty odpadowe. Całkowicie przyjaźnie dla środowiska.

Wiadomość od Jovana dziś rano nie była może tym drobnym, acz istotnym elementem, lecz pierwszym krokiem w jego kierunku. Niedługo problem magazynowania przestanie istnieć.

Nie jestem z tego dumny, ale muszę przyznać, że słuchałem odczytu ekipy z MIT z pewną złośliwą satysfakcją.

I było tak, jakby ten dziennikarz to widział. Zaraz potem się do mnie przyczepił. To było prawie najście. Natychmiast spytałem o jego akredytację prasową. To, co mi podsunął pod nos, mignęło mi zbyt szybko, bym mógł cokolwiek przeczytać. Potem spadł na mnie grad pytań. Jak daleko się właściwie posunął ten wspólny europejski projekt? Jak blisko jesteśmy? Czy sądzimy, że samochody na benzynę wkrótce przejdą do historii? Jeśli tak, to jak szybko to nastąpi? I naprawdę zadał mi to pytanie:

„Dlaczego profesor się tak ironicznie uśmiechał, kiedy prelekcję wygłaszali przedstawiciele zespołu badawczego z prestiżowego Massachusetts Institute of Technology?”.

A potem jeszcze spytał: „Jaką to rozmowę telefoniczną odebrał profesor dziś rano podczas śniadania?”.

Uważam się za ściśle racjonalnego człowieka. Niewielu ludzi jest tak racjonalnych jak ja. A mimo to nie potrafię całkowicie racjonalnie wyjaśnić, co sprawiło, że w tamtej chwili chwyciłem jego kartę akredytacji prasowej, którą nosił na szyi. Naprawdę musiałem sprawdzić, jak się nazywał, kto to właściwie był. Jego reakcja była, delikatnie mówiąc, obcesowa. O ile ja zachowałem się zdecydowanie, ale w nieplanowany sposób, o tyle jego reakcja była jeszcze bardziej stanowcza i wyjątkowo dobrze zaplanowana. Sądząc po sile, z jaką wyszarpnął mi z ręki plastikową plakietkę, nie był to zwyczajny dziennikarz naukowy, jestem o tym przeświadczony.

Nie udało mi się odczytać jego nazwiska. Ale teraz, gdy siedzę w pokoju hotelowym i przyglądam się skaleczeniu na prawej dłoni, przemawia to do mnie o wiele bardziej niż jakiekolwiek nazwisko. To sącząca się z mojej ręki krew sprawia, że zaczynam prowadzić ten pamiętnik. Z pewnego punktu widzenia można by to uznać za zwyczajne wydarzenie podczas nagłośnionej przez media konferencji energetycznej. Ale z innego punktu widzenia był to pierwszy sygnał świadczący o tym, że nasza praca nie dotyczy już tylko gęstości energetycznej, zasięgu, czasu ładowania i wpływu na środowisko. Chodzi w niej o przyszłość – i zaczęły działać potężne siły.

Możliwe, że przesadzam. To nawet bardzo prawdopodobne, że chodziło po prostu o jakiegoś dziennikarza naukowego, który pomyślał, że ma szansę zdobyć sensacyjny materiał, i dlatego był taki nabuzowany. Ale nie wiem. Mam mieszane uczucia. Z jednej strony nie mogę się już doczekać, by kontynuować pracę w domu; teraz jesteśmy naprawdę blisko.

A z drugiej strony trochę się… boję.

Bankiet

Amsterdam, 28 czerwca

PLAMKA ŚWIATŁA PORUSZAŁA SIĘ wyraźnie po suficie hotelowego pokoju. Odbicie letniego słońca w wodach Herengracht ciągle zmieniało kąt względem okna. Doprowadzenie się do porządku zajęło Kerstin Holm trochę czasu i Paul Hjelm zdążył obejrzeć w telewizji cały mecz piłkarski i połowę kolejnego, leżąc w smokingu na łóżku. Trzy połowy ligi holenderskiej. Chociaż teraz mieli chyba letnią przerwę. Co oznaczało, że to były powtórki. Ale to nie robiło żadnej różnicy, bo i tak nie wiedział, co to za drużyny. Znał Ajax, PSV, Feyenoord, Twente, a w ostatnim czasie również klub z Hagi, ADO Den Haag. Ale to nie była żadna z nich.

– Ile będę musiała jeszcze czekać, zanim skończy się ta piłka ręczna – zabrzmiało od drzwi.

Paul Hjelm podniósł wzrok, spojrzał na elegancko ubraną Kerstin Holm i pomyślał o drobnych niesprawiedliwościach w życiu.

Te drobne były jego częścią, te wielkie nigdy.

Wziął ją w ramiona i pocałował. Potem spojrzał na jej jasnoczerwoną długą suknię i powiedział:

– To było warte czekania przez półtora meczu.

Uśmiechnęła się i poprawiła mu muszkę, po czym wyszli na wciąż rozgrzane, zatłoczone miasto.

W taksówce z zepsutą klimatyzacją Paul Hjelm spytał pachnącego tytoniem taksówkarza:

– Jak daleko jest do Muiderslot?

– Jakieś piętnaście kilometrów – odparł ochryple taksówkarz.

– Strasznie seksownie to brzmi, kiedy mówisz po niderlandzku – powiedziała po szwedzku Kerstin.

Hjelm uśmiechnął się i odparł:

– Choć właściwe pytanie powinno brzmieć: co to jest Muiderslot?

– Nie doczytałeś tego? Poważnie? Muiderslot to średniowieczny zamek na małej wysepce przy południowym krańcu położonego najbardziej na południe wielkiego sztucznego jeziora IJmeer. Duże I, duże J. Kiedyś położony był na morzu, teraz na jeziorze.

– Średniowieczny zamek?

– Z trzynastego wieku.

– A skoro już mówimy o odległej przeszłości – nawiązał Hjelm – wspominałem ci, że Gunnar nagle się odezwał?

– Jaki Gunnar?

– Już zapomniałaś o dawnych towarzyszach?

– O shit! Gunnar Nyberg? – wybuchnęła Kerstin Holm. – Nie odzywał się do mnie co najmniej od pół roku. Czego chciał?

– Możesz mi wierzyć lub nie, ale ukończył swoją powieść.

– I dlatego do ciebie zadzwonił?

– Czyżbym słyszał ironię w głosie, madame?

– Chyba od dawna nie masz czasu na powieści?

– Właściwie to w mojej codziennej samotności czytam więcej niż kiedykolwiek dotąd. Wprawdzie głównie policyjne śledztwa i notatki służbowe. Ale Gunnar niestety nie dzwonił z powodów literackich, lecz finansowych. Pytał, czy mam jakieś dobre kontakty, by ubiegać się o unijne dotacje. Pogadałem z paroma osobami.

– I co tam u mojego Gunnara? Dalej mu się podoba życie pisarza?

– On i Ludmila dopiero co wzięli ślub.

– O rany! – powiedziała Kerstin Holm. – Dlaczego nic mi nie wspomniał? Trzeba przecież opowiadać o takich rzeczach starym policyjnym partnerom.

– Poza tym wygląda na to, że wszystko u nich w porządku. Czują się wspaniale na Chios, ale mimo to odniosłem niejasne wrażenie, że mają jakieś problemy finansowe. I że Gunnar nie może sobie znaleźć miejsca.

– Strasznie gwałtownie przyhamował od setki do zera – stwierdziła Holm. – Efekty gwałtownego hamowania ujawniają się dopiero później.

Taksówka opuściła już centrum Amsterdamu i wjechała na autostradę prowadzącą nad jeziora. Hjelma nigdy nie przestały zdumiewać sztuczne jeziora w Holandii oraz sztucznie stworzone tereny – poldery. Wzięto przyrodę we władanie i po prostu zablokowano dużą morską zatokę Zuiderzee i zmieniono ją w duże jezioro IJsselmeer, zasilane słodką wodą z rzeki IJssel. Następnie IJsselmeer zmniejszono o dwie trzecie, tworząc grunty orne, a samo jezioro podzielono na kilka mniejszych. Południowa część tego położonego najbardziej na południe stała się jeziorem IJmeer, wzdłuż którego teraz jechali.

Wkrótce dotarli do niewielkiej, dość anonimowej miejscowości Muiden, przez którą trzeba było przejechać, by dotrzeć na wyspę z zamkiem Muiderslot. Jego szare blanki wznosiły się majestatycznie nad przejrzystą, niebieską wodą jeziora. Gdy znaleźli się trochę bliżej, zobaczyli, że charakterystyczne średniowieczne mury otoczone są nawet klasyczną fosą. Przez chwilę cofnęli się w czasy średniowiecza, niczym krzyżowcy, którzy ogarnięci tęsknotą za domem powrócili z dalekich pól bitewnych – ale wtedy pojawiły się żaglówki i samochody. Oraz średniowieczne bitewne chorągwie, ozdobione gwiazdami Unii Europejskiej zamiast insygniów miejscowego feudała, co wywierało zaskakująco autoironiczne wrażenie. Chorągwie niosła zgraja średniowiecznych kuglarzy, którzy przypuszczali atak na niby na każdy nadjeżdżający samochód. Większość z nich stanowiły nie taksówki, lecz limuzyny oraz grupa umartwiających się średniowiecznych mnichów krążących po podzamkowym parkingu.

Kierowcy limuzyn próbowali się od nich odsunąć – jak od irytującego odbicia w krzywym zwierciadle – gdy paląc papierosy, szykowali się na długie i nużące nocne czekanie.

Hjelm i Holm wysiedli z taksówki i napadł ich kolejny średniowieczny orszak, tym razem grupa muzykantów z wiernymi epoce instrumentami, takimi jak fidele, flety poprzeczne, dudy, szałamaje, flety jednoręczne i rogi naturalne. Hjelma uderzyło, że wszyscy muzykanci mają śniadą cerę. Jakby wszyscy byli jednej narodowości.

Para dotarła do zamkowej bramy, której pilnowali odziani w liberie lokaje. Jednak ich twarde spojrzenia bynajmniej nie były spojrzeniami lokajów. Hjelmowi wydało się nawet, że rozpoznaje twarz, którą widział już w korytarzach Europolu; pewnie jakiś policjant, któremu znudziło się siedzenie za biurkiem. Odwrócił się demonstracyjnie, gdy Hjelm skinął mu głową. Pewnie dorabiał sobie w nie do końca oficjalny sposób.

– Witajcie państwo – odezwał się niezbyt serdecznym tonem jeden z lokajów i odhaczył ich na liście. – Swoje miejsca przy stole znajdziecie państwo na afiszu przy bramie zamkowej.

Na wewnętrznym dziedzińcu roiło się od oficjalnie ubranych dygnitarzy i ogromnej liczby kelnerek. Jedna z nich natychmiast podała im kieliszki z szampanem. Nieco wrzaskliwa, średniowieczna muzyka zdawała się dobiegać z tak wielu stron, że Hjelm zaczął podejrzewać, iż kilka grup muzykantów stoi i rozgrzewa się pod murami. Państwo Hjelm i Holm balansowali kieliszkami z szampanem, przebijając się przez tłum, ale nie poznawali ani jednej twarzy.

W końcu dotarli do afisza z rozmieszczeniem gości przy stołach i doszli do wniosku, że będą siedzieć naprzeciwko siebie przy stole w miejscu o nazwie Wapenzaal na drugim piętrze zamku. Wtedy Hjelm poczuł, jak ktoś klepie go w ramię, i spojrzał w młodzieńczą twarz dyrektora Europolu. Przywitali się serdecznie. Kerstin Holm widziała się z nim już parę razy i zawsze robił wrażenie kogoś roztropnego.

– Obawiam się, że towarzysz pani Holm przy stole jest trochę nudziarzem! – wrzasnął, żeby przekrzyczeć wściekłe wycie rogów naturalnych i fletów poprzecznych. – Komendant główny maltańskiej policji Hubert Carabott to przykład tego, jak można się przedwcześnie postarzeć. Ale ciekaw jestem, czy ty, Paul, docenisz swoją towarzyszkę przy stole.

– I mówisz takie rzeczy przy mnie?! – krzyknęła z uśmiechem Kerstin Holm. Trudno było krzyczeć i uśmiechać się równocześnie i miała wrażenie, że jej twarz wykrzywia się w bardzo dziwnym grymasie.

– Wyłącznie platonicznie, oczywiście – wyjaśnił dyrektor. – To gość specjalny. Marianne Barrière, komisarz UE z Francji.

– No proszę! – zawołał Hjelm, któremu niezbyt to zaimponowało.

– Ale tak naprawdę to chciałbyś to mieć już z głowy, wiem o tym! – krzyknął mu do ucha dyrektor i położył rękę na jego ramieniu.

– Wiesz to z własnego doświadczenia?! – spytał Hjelm i poczuł, że zaczyna chrypnąć.

– Jestem dyrektorem dużej agencji unijnej! – odwrzasnął neutralnym tonem dyrektor. – Wtedy się tak nie myśli.

– A mimo to… – zaczął Hjelm, ale dyrektora zmiotła już wezbrana fala tłumu.

Paul i Kerstin próbowali trzymać się razem, ale rozdzielono ich już po pięciu minutach. Paul zaczął rozmawiać z duńską komendant policji, z którą właśnie zaczynał się zapoznawać, gdy porwał ją tłum. Znalazł się w towarzystwie greckiego ministra spraw wewnętrznych i musiał się nasłuchać tego i owego na temat Unii Europejskiej, choć wcale nie miał na to ochoty. Niemniej słuchanie niecenzuralnych angielskich słów w wydaniu Greka było całkiem zabawne. Potem rozległ się dźwięk dzwonka, przypominający ostatni dzwonek przed rozpoczęciem przedstawienia w teatrze, i goście zaczęli tłumnie wchodzić do zamku.

Wielka szeroka brama, kamienne schody w bliżej nieokreślony sposób pachnące średniowieczem, kobiety na kilkunastocentymetrowych obcasach ubrane w długie suknie i usiłujące wspiąć się po czymś, co zbudowano na długo przed pojawieniem się szpilek i obcisłych sukni; śmiechy i wielojęzyczny gwar, który przez sondę z kosmosu mimo wszystko zostałby odebrany jako rozmowy prowadzone po angielsku, aczkolwiek nie w doskonałej angielszczyźnie. Pogoń przez kolejne sale, by znaleźć właściwe pomieszczenie, właściwy stół, właściwe miejsce.

Wapenzaal powinna być starą zbrojownią, gdzie kiedyś, dawno temu, rycerze odkładali swoje halabardy i kusze. Było to największe pomieszczenie, jakie Paul Hjelm widział dotąd podczas swej wędrówki po zamku. W końcu hostessa pomogła mu odnaleźć właściwe miejsce. Po drugiej stronie stołu stała już Kerstin Holm. To było niczym objawienie, oaza na pustyni. Uśmiechnęła się do niego z lekką ironią, a on przez stół ścisnął jej dłoń. Jakiś starszy dżentelmen podprowadził ją do miejsca, przy którym właściwie już stała; zapewne był to komendant główny maltańskiej policji Hubert Carabott. Miejsce na prawo od Hjelma wciąż było puste, ale na plakietce leżącej na jednym z wielu pustych kieliszków na wino widniało nazwisko Marianne Barrière. Uwagę Paula pochłonęła kobieta siedząca po drugiej stronie, której towarzysz jeszcze nie pojawił się przy stole. Przedstawili się sobie. Była prokurator generalną z Bratysławy na Słowacji i Paul nie miał najmniejszych szans załapać jej nazwiska – było zbyt nieprzystępne, również w formie pisemnej. Gdy wciąż na stojąco rozmawiali o tym i owym, zerknął w stronę siedzącej po drugiej stronie stołu Kerstin i jej spojrzenie oczywiście nie powinno było być aż tak pełne wyrzutu. Ale było. Najbardziej przerażające wydało mu się to, że dopiero gdy spojrzał na słowacką prokurator generalną oczami Kerstin, zdał sobie sprawę, że była atrakcyjna. Ale wtedy Słowaczkę przechwycił już jej nowo przybyły towarzysz, który wyglądał jak szpakowaty, lecz wykastrowany hollywoodzki bohater. Zastanawiając się, skąd wzięła się ta myśl, Paul Hjelm odwrócił się i stwierdził, że również jego towarzyszka przy stole niepostrzeżenie się zjawiła. Była atrakcyjną kobietą około pięćdziesiątki, o bardzo francuskiej urodzie. Uśmiechnęła się i powiedziała po angielsku, z bardzo słabym francuskim akcentem:

– Zastanawiałam się właśnie, kiedy zainteresujesz się swoją towarzyszką przy stole.

– Przepraszam – powiedział Paul Hjelm i wyciągnął rękę. – Paul Hjelm.

– Marianne Barrière. Zwykle od mężczyzny wymaga się, by wcześniej się dowiedział, kim jest jego towarzyszka przy stole, a następnie ją do niego zaprowadził i wysunął jej krzesło, gdy przyjdzie pora kolacji. Powinien ją zabawiać rozmową, a po kolacji zatańczyć z nią pierwszy taniec.

– Nie jestem pewny, czy zaplanowano tu tańce – odparł Hjelm i wysunął jej krzesło. – Ile średniowiecznych tańców madame opanowała?

– Właściwie to mademoiselle – odparła Marianne Barrière i nie usiadła. Zamiast tego zaczęła się przedstawiać najbliżej siedzącym osobom, co oczywiście Hjelm też powinien był zrobić. Mimo to udało mu się nie poczuć jak daleki kuzyn z prowincji; te czasy w jakiś sposób miał już za sobą. Teraz był tego częścią, czy tego chciał, czy nie. Zobaczył, jak Kerstin Holm i Marianne Barrière ściskają sobie ręce i wymieniają kilka słów, których nie dosłyszał, po czym obie się roześmiały i Kerstin wskazała na Hjelma. Uśmiechnął się tylko do nich.

W końcu, jak na dany znak, wszyscy zasiedli przy stole i rozpoczęło się serwowanie dań. Hjelm wmawiał sobie bez poczucia zażenowania, że prędzej czy później rozgryzie, jak działają te „dane znaki”. Powinien do tego dojść, zanim umrze.

– Wiem co nieco o panu i o pani Holm – odezwała się Marianne Barrière. – I wygląda na to, że znacznie więcej, niż pan wie o mnie.

– Wiem tylko, że jest pani komisarzem EU – przyznał Hjelm. – Z Francji, jak przypuszczam? Ale dlaczegoż to wie pani co nieco o naszych skromnych osobach?

– Bo naprawdę wierzę w ideę, że powinniśmy próbować trzymać się razem i zachować pokój w Europie, i dlatego uważam, że do moich obowiązków jako komisarza należy orientowanie się w całej działalności Unii Europejskiej, a zwłaszcza, ujmijmy to tak, w jej delikatnych aspektach…

– Możemy tak to ująć, jeżeli będziemy rozmawiać cicho. Szczerze mówiąc, nie do końca wiem, czym się zajmuje komisarz EU…

– Przypuszczam, że mimo wszystko zna pan rolę Komisji Europejskiej w całej politycznej rozgrywce. O ile Parlament Europejski jest parlamentem UE, o tyle Komisja Europejska jest jej rządem. Po jednym komisarzu z każdego kraju, w sumie dwudziestu siedmiu, każdy ze swoim zakresem kompetencji. Do tego każdy z nas ma osobisty gabinet, odpowiedzialny za tak zwane doradztwo polityczne. I każdy ma też dyrekcję generalną odpowiadającą za przygotowywanie projektów aktów prawnych.

– Mniej więcej tyle wiedziałem – odparł Hjelm, zabierając się do przystawki, której potem nie mógł sobie przypomnieć. – Sam przecież prowadzę coś w rodzaju Komisji Europejskiej w miniaturze. Ale czym pani się zajmuje?

Marianne Barrière roześmiała się perliście i odparła:

– Jestem komisarzem UE do spraw środowiska. I cokolwiek się sądzi o trochę przestarzałej strukturze komisji, o tym, że większość komisarzy wydaje się tam zasiadać, by zgodnie z duchem czasu się wzbogacić, i o udziale różnych partii politycznych w komisji, mamy przynajmniej jedną poważną zaletę. Wciąż jesteśmy najważniejszą siłą w Europie, jeśli chodzi o europejską legislację. Komisja Europejska ma wyłączne prawo opracowywania wspólnych europejskich aktów prawnych. Praw, które są nadrzędne wobec wszystkich dwudziestu siedmiu kodeksów państw członkowskich. To najpotężniejsze prawa na świecie.

Paul Hjelm uniósł w jej stronę kieliszek z winem i powiedział:

– Wygląda na to, że szykujesz naprawdę ekscytujący projekt aktu prawnego.

– Nie myślałeś o tym, żeby zostać detektywem? – Marianne Barrière uśmiechnęła się do niego szeroko i również wzniosła kieliszek.

– A więc to tak – powiedział Hjelm, upijając białego wina, zapewne chablis, ale jego kubki smakowe były już trochę przeciążone.

Marianne Barrière opróżniła swój kieliszek, pochyliła się w jego stronę, utkwiła w nim spojrzenie swoich jasnozielonych oczu i szepnęła konspiratorsko:

– To tak jak z grupą Opcop. Jeszcze za wcześnie, żeby o tym mówić.

Hjelm roześmiał się i opadł na oparcie krzesła. Gdy podawano kolejną przystawkę i kolejne białe wino, ogarnęło go bardzo przyjemne uczucie, którego nie potrafił dokładnie określić. Było ono związane z polityką. Z reguły od niej stronił, ale w swojej pracy spotykał wielu polityków. Zawsze czuł się trochę nieswojo, kiedy z nimi rozmawiał, jakby prowadził konwersację ze zorientowanym na ekonomię urzędnikiem, który wygłasza długi, wyćwiczony monolog. Marianne Barrière była inna. Wyglądało na to, że naprawdę pali się do polityki, bo to dawało jej możliwość uczynienia życia jak największej liczby ludzi trochę lepszym. Możliwe, że przesadzał – do tej pory rozmowa była zbyt krótka jak na taką ocenę – ale nagle poczuł, jak cofa się w czasie i wznosi ponad wszystkie narodowe i osobiste gierki, całą mniej czy bardziej wyraźną korupcję, lobbing, wszelkie machinacje mające na celu zdobycie prestiżu, oszustwa podatkowe i pułapy budżetowe, wszystkie cięcia, swobodę wyboru i outsourcing i powraca do samego sedna. Do tego, czym powinna być polityka. Do tworzenia tak sprawiedliwego i zrównoważonego społeczeństwa, jak to tylko możliwe. I nic więcej.

Uśmiechnął się do siebie i podchwycił spojrzenie Kerstin Holm, siedzącej po drugiej stronie stołu. W jakiś dziwny sposób wydawało mu się, że doświadcza tego samego. Miał wrażenie, że dostrzega to w jej niezwykle skupionej twarzy. Wznieśli do siebie kieliszki i jej rysy złagodniały. Lekko wskazała głową na lewo i Hjelm nie był w stanie powstrzymać śmiechu, gdy ujrzał komendanta głównego maltańskiej policji Huberta Carabotta, z zamkniętymi oczami i coraz mocniej odchylonym kieliszkiem. Gdy Hjelm się odwrócił i zamienił parę słów ze słowacką prokurator generalną, Kerstin skorzystała z okazji, by unieść się nad stołem, i kątem oka dostrzegł, że Marianne Barrière również pochyla się w jej stronę. Zamieniły kilka słów, których nie miał szansy dosłyszeć. I tak było dobrze.

Podano główne danie i kolacja toczyła się dalej w coraz głośniejszym gwarze. Z zamkowego dziedzińca na dole wciąż od czasu do czasu dobiegał jakiś przenikliwy średniowieczny ton i w miarę jak mijał letni wieczór, bielone kamienne ściany Muiderslot wydawały się coraz wilgotniejsze. Coraz wilgotniejsze od obecności ludzi.

Kerstin Holm ostatecznie opuściła swojego towarzysza przy stole i brała udział w dyskusji z równym zapałem co jej partner. Gdy ostatni łyk czerwonego wina połączył się z bez wątpienia wspaniałym daniem głównym – wyraźnie średniowieczna tematyka, trudne do rozpoznania, ale nienagannie kruche sztuki mięsa opiekane nad ogniem – Kerstin Holm pochyliła się do przodu, wskazała na Wapenzaal i powiedziała:

– Jedna rzecz mnie uderzyła, gdy pracowaliśmy nad pewną dużą sprawą w zeszłym roku. Że cywilizacja walczy cały czas właśnie ze średniowieczem. Istnieją w społeczeństwie całe społeczności z wartościami z ciemnych wieków. To są światy, do których nigdy nie dotarły renesans ani oświecenie.

– To prawda – zgodziła się Marianne Barrière, której udało się nie napluć do kieliszka. – Bo równocześnie w tym świecie jest też coś niezwykle atrakcyjnego. Podstawowego. Pierwotnego. Elementarnego. Pozostaje tylko pytanie, jak mamy powrócić do korzeni i nie utknąć przy tym w barbarzyństwie? Świat gangsterów, gangów i fanatyków ma przecież w sobie coś z tego. Wszystko jest ważne. Posiada się absolutną prawdę. Wszystko jest kwestią życia i śmierci. Nie ma ironii, sarkazmu, humoru. To bardzo pierwotny świat. Ale metody są groteskowe. Masz całkowitą rację, to świat przed jakimkolwiek oświeceniem. Jeśli istnieje w nim humor, to zawsze jest brutalny. Średniowieczny humor prześladowcy.

– A nie jest mniej więcej tak? – odezwał się Paul Hjelm. – Hiperindywidualizm neoliberalizmu stworzył silną potrzebę wspólnoty, zwłaszcza że jego zwycięstwo opierało się na tym, że wszelkie ruchy społeczne, czyli głównego wroga, należało zniszczyć, a najlepiej pożreć od środka. Udało się pozbyć wszelkich socjaldemokratycznych wspólnot, zwyciężyła absolutna samotność chciwości i tym samym pozostawiono wolne pole dla fałszywych wspólnot, takich jak świat rasizmu, fanatyzmu czy gangsterów.

– To prawda – przyznała Barrière – ale posunęłabym się o krok dalej. Również neoliberałowie zaczęli szukać wspólnot i prócz organizacji dobroczynnych i stowarzyszeń dla podobnie myślących ludzi z wyższych sfer zauważono rosnącą potrzebę wspólnoty wśród uprawnionych do głosowania. Ale oczywiście nie może być mowy o społeczeństwie, ono zostało rozsadzone na tysiące kawałków i jego rany nieprędko się zagoją. W takim wypadku to muszą być najprostsze dostępne wspólnoty. Kibolska logika. My przeciwko nim. Wy tam, my tu. Istnieje ścisła historyczna logika we flircie europejskich partii prawicowych z prawicowym ekstremizmem.

– Ach! – zawołała Kerstin Holm. – Tak mi się wydawało, że poznaję pani nazwisko. Opozycja wobec Sarkozy’ego.

– Zareagowałam instynktownie. Czegoś takiego nie robi się bezkarnie.

– Przepraszam – wtrącił się Paul Hjem. – Teraz już zupełnie nie nadążam.

Kerstin odparła, żywo gestykulując:

– To przecież właśnie Marianne ostro sprzeciwiła się Sarkozy’emu w sprawie deportacji Romów z Francji ubiegłej jesieni.

– Siedziałam pewnie trochę za wysoko, żeby mnie uciszyć – odparła Barrière. – Rozkręciliśmy porządną debatę i doprowadziliśmy do tego, by wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej stworzyły plany działań mające na celu integrację Romów. Wiem, że gdy fałszywe wspólnoty faszystów przyjmą się na dobre, to Romowie ucierpią na tym jako pierwsi. Oni i Żydzi. Antysemityzm i antycyganizm idą ramię w ramię. Sarkozy zadbał o to, by w zeszłym roku wydalono z Francji ponad dziesięć tysięcy Romów. To wchodziło w skład jego „wojny z przestępczością” i powiedział jednoznacznie, że romska mniejszość stanowi we Francji zagrożenie dla bezpieczeństwa. W ten sposób chciał przyciągnąć wyborców Le Pen. A na Węgrzech już się przygotowuje obozy koncentracyjne dla Romów…

– Czytałam niedawno, że dziewięciu na dziesięciu Romów w Europie żyje w ubóstwie – powiedziała Holm.

– W Europie jest więcej Romów niż Szwedów – odparła Marianne Barrière. – W krajach, gdzie jest ich najwięcej, we Francji, Włoszech, Bułgarii, Grecji i oczywiście w Rumunii, więcej niż co dziesiąte romskie dziecko podaje, że nie chodzi ani nie chodziło nawet do szkoły podstawowej. Skoro już o średniowieczu mowa.

– Być może całkowicie się mylę – wtrącił Hjelm – ale zauważyłaś może średniowiecznych muzykantów na zamkowym dziedzińcu?

Marianne Barrière uśmiechnęła się i przyjrzała Paulowi Hjelmowi.

– Zauważyłam ich. Tak – odparła. – I masz rację. To Romowie. Choć w średniowieczu wciąż znajdowali się w drodze z Indii do Europy. Przybyli przez Egipt, stąd określenie gypsies.

– Doskonali muzycy – stwierdził Hjelm. – Ale nie do końca podoba mi się to, że Europol wynajął ich na swój bankiet. Wiem, że to się często wiąże z…

– Z czym?

– Z handlem niewolnikami – odparł krótko Hjelm. – Żebracy albo muzycy. Właśnie próbujemy rozbić szajkę, która tym się zajmuje. Trudno uwierzyć, że istnieje taki świat. Średniowieczny świat handlu ludźmi.

– Nie sądzę, żeby Europol stał za rekrutacją muzyków na ten bankiet – odparła Barrière. – I oczywiście istnieje mnóstwo niezależnych romskich muzyków. Ale jeśli uda wam się schwytać tę szajkę, pierwsza złożę wam gratulacje. Wszystko to znak naszych czasów. W metrze łatwo nam przychodzi omijanie żebraków, bo możemy uspokoić sumienie, wmawiając sobie, że i tak kieruje nimi jakaś szajka, mafia. Lada moment pewnie ich zobaczymy w jakiejś luksusowej restauracji, z komórkami i kartami kredytowymi. Ale to są usprawiedliwienia. Próbujemy zatuszować, że staliśmy się niewrażliwi na cierpienie innych.

– Kilka dni temu widziałam staruszka – powiedziała Kerstin Holm. – Co najmniej koło siedemdziesiątki, z długą, siwą brodą. Zawzięcie chodził po jezdni na najruchliwszym skrzyżowaniu w całej Szwecji, skrzyżowaniu Kungsgatan i Sveavägen w Sztokholmie. Pukał do okien samochodów, które czekały na czerwonym świetle. Przyszło mi do głowy, że ktoś mu powiedział, że to jedyne miejsce, gdzie Szwedzi wciąż mają drobne. W samochodzie. Na opłaty parkingowe.

– Szajka musiała mu to powiedzieć – stwierdziła Marianne Barrière, kiwając głową. – Szajka kierująca się średniowiecznymi wartościami. Handlarze niewolników. A my to kupujemy. Tak wygląda ekonomia, wszystko jest na sprzedaż, czemu nie Romowie, czemu nie ludzie. Ale jestem przekonana, że posiadamy wrodzone poczucie sprawiedliwości. Natychmiast wyczuwamy, jeśli robimy coś, co jest moralnie złe. Istnieje jakiś wewnętrzny moralny kompas, w przeciwnym razie rodzaj ludzki za nic do dziś by nie dotrwał. I ten kompas wciąż istnieje, może nawet bardziej niż kiedykolwiek. Instynktownie czujemy, kiedy popełniamy błędy. Ale w ciągu ostatnich dwudziestu lat w społeczeństwie wydarzyło się coś innego. Coraz więcej ludzi nauczyło się żyć z tym poczuciem; coraz więcej ludzi wie, że działają niezgodnie z własnymi instynktami. Żeby poradzić sobie z coraz dziwaczniejszym sektorem prywatnym, jak oprocentowanie kredytów hipotecznych, wybór dostawcy prądu czy sposób gromadzenia oszczędności emerytalnych, redukujemy po prostu do zera nasze sumienie. Próbujemy w ten sposób znieść świadomość, że przyczyniamy się do niesprawiedliwości na świecie. Ale coś takiego nie dzieje się bezkarnie. Żyjemy wprawdzie w czasach, które produkują coraz więcej psychopatów, bo mimo wszystko to bezwzględność jest w tej chwili nagradzana przez społeczeństwo, ale większość ludzi wcale taka nie jest. I prędzej czy później dotkliwie poczują wyrzuty sumienia, jestem o tym przekonana.

– Wygląda na to, że szykujesz imponujące przemówienie – stwierdził Hjelm.

– Kiedyś musisz dać odpocząć swojemu umysłowi detektywa, Paulu Hjelmie – roześmiała się Marianne Barrière.

– Dałem mu odpocząć. Ale teraz go obudziłaś.

– Nikt już nie rozumie, o co chodzi w polityce, bo nie istnieje społeczeństwo. Znikło poczucie autentycznej, włączającej wspólnoty. Wyraźny brak czegokolwiek wspólnego doprowadził do powstania fałszywych, wykluczających wspólnot. A korupcja polityków w całej Europie nie zna granic, nawet w Unii Europejskiej. Lobbyści i wielkie korporacje kupują sobie polityków. Zaczyna to wyglądać tak jak w Stanach Zjednoczonych. Ktoś musi się postawić i zażądać politycznej przyzwoitości. Ale przepraszam, że tyle gadam, to wino przeze mnie przemawia.

– W takim razie wino może spokojnie wygłosić to przemówienie – odparła Kerstin Holm. – Ale jak w dzisiejszych czasach sprawić, żeby ludzie posłuchali? Żeby cokolwiek usłyszeli przez zagłuszający wszystko szum medialny?

Ku ich wielkiemu zdziwieniu podano kolejne danie główne, tym razem okonie z IJsselmeer smażone na głębokim tłuszczu i zastygłe w różnych potwornych pozycjach. Oraz – oczywiście – więcej wina.

Kosztując nowego białego wina, leciutko już wstawiona komisarz UE dodała:

– Możliwe, że znalazłam sposób, by do nich dotrzeć.

Przez chwilę milczeli, gdy okonie z jeziora nakładano na talerze w różnych bardzo średniowiecznych pozycjach.

– I przestań wyglądać jak zamyślony detektyw – dodała z uśmiechem Marianne Barrière.

– Przecież chcesz, żebym się zamyślał jak detektyw – odparł Hjelm.

– Od czasu do czasu komisarze wygłaszają tak zwane przemówienie przed letnią przerwą. W połowie lipca.

Paul Hjelm nie mógł się dłużej powstrzymać.

– I w tym roku jest twoja kolej. Bo szykujesz naprawdę ekscytujący projekt aktu prawnego. Który jest związany ze środowiskiem, bo jesteś komisarzem UE do spraw środowiska. I odbije się tak głośnym echem, że twoje przemówienie o przyzwoitości w polityce i o naszym wrodzonym poczuciu sprawiedliwości naprawdę zostanie usłyszane. Choć raz naprawdę zostanie usłyszane.

– Najwyraźniej powiedziałam zbyt wiele.

– Myślę, że ja i Kerstin możemy ci obiecać absolutną dyskrecję, jeśli sobie tego życzysz.

– Niemal się tego domyślałam. Zanim przyjdzie właściwy moment, kilka rzeczy będzie musiało się zgrać, ale kiedy już się tak stanie, to nie będzie tylko projekt aktu prawnego.

– Tylko co?

– Tylko zakotwiczony projekt aktu prawnego. Gotowy do przepchnięcia.

– I nie chcesz nam powiedzieć nic o tym, czego to dotyczy?

Marianne Barrière pochyliła się w jego stronę i szepnęła:

– Jeśli w pracy natkniesz się kiedyś na określenie „plan G”, odezwij się do mnie.

– I co to ma niby być? – spytał Paul Hjelm.

– Teraz delektuj się okoniem – odparła Marianne Barrière, zabierając się do swojej ryby.

Okoń faktycznie okazał się wyjątkowo pyszny. Skonsumowali go przy znacznie swobodniejszej, spokojniejszej rozmowie. W pewnej chwili – gdy ryby, w już mniej wymyślnych pozycjach, uprzątnięto ze stołu i podano deser na bazie jakichś jagód, których Paul Hjelm z niczym nie potrafił skojarzyć – Barrière zawołała:

– Wy dwoje jesteście naprawdę cudowną parą!

Paul i Kerstin popatrzyli po sobie i przez krótką chwilę poczuli, że naprawdę tak jest.

Że są cudowną parą.

Po deserze i kawie Marianne Barrière nagle wstała i oświadczyła:

– Teraz chcę wam coś pokazać.

Wokół nich goście wciąż siedzieli na swoich miejscach. Kerstin Holm pożegnała się z komendantem głównym maltańskiej policji Hubertem Carabottem. Było wyraźnie widać, że zastanawiał się, kim była.

– To tylko kilka pomieszczeń dalej – wyjaśniła Barrière i wyprowadziła Hjelma i Holm na korytarze, gdzie od kelnerów roiło się jak od much wokół ścierwa.

W końcu dotarli do pokoju, który położony był trochę bardziej na uboczu. Były tu białe, ozdobione portretami ściany oraz główny element wystroju, stare biurko.

– Po średniowieczu i rozkwicie sztuki w okresie renesansu Holandia wkroczyła w złoty wiek – powiedziała Marianne Barrière. – Na początku siedemnastego wieku w Muiderslot zamieszkał Pieter Corneliszoon Hooft, najważniejszy holenderski poeta tej epoki, holenderski Szekspir. Był humanistą i agnostykiem i nie chciał zajmować żadnego stanowiska w sprawie nieustannych walk między katolikami i protestantami. Mieszkał tutaj przez czterdzieści lat i zmienił Muiderslot ze średniowiecznej fortecy w twierdzę humanizmu. Nikt nie mógłby zarzucić P.C. Hooftowi, że był demokratą, bo w tamtych czasach klasy społeczne były od siebie tak różne jak odrębne gatunki, ale ściągnął tu szerokie grono najważniejszych artystów i intelektualistów tamtych czasów. Nazwano ich Muiderkring, „krąg z Muider”. To oni stworzyli podwaliny nowoczesnej Holandii.

Hjelm i Holm się rozejrzeli. Pomieszczenie wydawało się anonimowe. A mimo to ze ścian biła jakaś kreatywność. Dokonały się tu ważne rzeczy, co do tego nie było wątpliwości.

Komisarz UE wyszła z pomieszczenia. W drodze powrotnej na korytarzu powiedziała:

– W ten sam sposób możemy wydobyć twierdzę Europa z trwającego obecnie średniowiecza. To możliwe. – Zamiast wrócić do Wapenzaal, skręciła w dół, na schody. Przystanęła trochę niżej i utkwiła w parze spojrzenie swoich zielonych oczu. – Gdzie mieszkacie? – spytała.

– Hotel Ambassade – odparła Kerstin Holm.

– Przy Herengracht – dodał Paul Hjelm.

– Świetnie, to po drodze do mojego hotelu – oświadczyła Marianne Barrière. – Oczywiście jeśli nie wolicie zostać i dalej się bawić w towarzystwie komendanta głównego maltańskiej policji Huberta Carabotta.

– Do diabła, jak ci się udało zapamiętać jego nazwisko? – spytała Holm, pokonując pierwsze stopnie.

– Lubię być zorientowana – odparła po prostu Barrière.

Gdy wyszli na wewnętrzny dziedziniec zamku, było zupełnie ciemno, na czarnym niebie pulsowały gwiazdy. Poczuli w nozdrzach świeżość letniej, północnoeuropejskiej nocy i właśnie miała ich otoczyć nierozerwalnie z nią związana cisza, gdy od ciemnych krzewów oderwało się kilka cieni. Gadzi mózg Paula Hjelma przejął kontrolę. Wciąż stał w pozycji obronnej, gdy do jego narządu słuchu dotarły dźwięki fletów jednoręcznych i rogów naturalnych. Kiedy ryknęły dudy, nie potrafił powstrzymać głośnego śmiechu. Średniowieczni muzykanci biegali wokół nich jak skołowane kury i Marianne Barrière wyjęła z torebki pięćdziesiąt euro w banknocie. Podała go mężczyźnie z bębnem i rzuciła przez ramię:

– Istnieje ryzyko, że to jedyna zapłata, jaką dostaną.

Hjelm przystanął i się zastanowił. Potem wyjął portfel i podał mężczyźnie taki sam banknot. Bębniarz zgubił rytm ze szczęścia. Albo z tłumionej złości.

Kierowca limuzyny Barrière spał za kierownicą. Głowa opadła mu na piersi i wyglądało to tak, jakby z nudów wpuścił do samochodu spaliny i w ciszy odszedł z tego świata. W ciszy się natomiast nie obudził; natychmiast wyrzucił z siebie gorączkowy potok usprawiedliwień, który Marianne Barrière zbyła tylko machnięciem ręki, siadając na obszernym tylnym siedzeniu. Gestem zaprosiła Hjelma i Holm.

– Proponuję zajrzeć gdzieś na jakiegoś drinka, zanim wrócicie do swojego heteronormatywnego dwuosobowego gniazdka.

Paul i Kerstin szybko wymienili spojrzenia i Kerstin odparła:

– Bardzo chętnie. Co proponujesz?

– Powinniśmy raczej unikać coffee shopów – odparła Marianne Barrière. – Jutro rano mam spotkanie w Brukseli z lobbystami z sektora jądrowego, a wasza wspaniała konferencja dla gliniarzy też się pewnie wcześnie zaczyna.

– European Police Chiefs Convention – powiedział dziwnym tonem Hjelm.

– W głębi ducha wcale nie jesteś takim nabzdyczonym kmiotkiem, Paul – roześmiała się Marianne Barrière.

– O tak – zgodziła się Kerstin Holm. – Zapewniam cię.

W chwili gdy limuzyna dotarła do wiaduktu prowadzącego na stały ląd, napadli na nią średniowieczni biczownicy, chłoszcząc biczami samochód i samych siebie. Szofer sklął ich wściekle po niderlandzku, ale Barrière opuściła szybę i dała im kolejny gruby banknot. Paul Hjelm tym razem się powstrzymał, mimo jej wyzywającego spojrzenia.

Kerstin Holm położyła rękę na sercu.

– To naprawdę ma być rozrywka? – spytała.

– Bez względu na to, na czym polega ich zadanie, traktują je bardzo poważnie – stwierdził Paul Hjelm.

– Dobroczynność polega na tym, że bogaci dają, ile chcą, temu, komu chcą – powiedziała Marianne Barrière. – To zmienia każdego potrzebującego w żebraka. „Wybierz mnie, ja najbardziej cierpię”. Sprawiedliwość to coś zupełnie innego.

Gdy limuzyna wjechała na autostradę, ciągnęła:

– Gdy ostatnim razem byłam w Amsterdamie, odwiedziłam wyjątkowo miłą knajpę przy Prinsengracht. Ogromny betonowy bar i wielka sala. Północnoafrykańskie motywy. Naprawdę świetne drinki.

– Bo Cinq – pokiwał głową Paul i dostrzegł zdumione spojrzenie Kerstin.

– Właśnie ten – ucieszyła się Marianne Barrière. – Przecież mówiłam, że nie jesteś nabzdyczonym kmiotkiem.

W przestronnym pudle rezonansowym limuzyny rozległ się krótki sygnał komórki. SMS albo MMS. Cała trójka zaczęła grzebać w kieszeniach i torebkach. Ale to Marianne Barrier kliknęła coś w telefonie. Odchyliła lekko na bok telefon i Paul ledwie zdążył zarejestrować, że to zdjęcie, nic poza tym.

– Bo Cinq? – spytała Kerstin, unosząc brew.

– Byłem tam z Arto i z Jorgem, kiedy Jorge ostatni raz tu był.

– Tylko wy, trzech facetów, i nikt poza tym?

– Może był ktoś jeszcze…

Marianne Barriere wsunęła telefon do małej torebki i powiedziała:

– Obawiam się, że będziemy musieli odłożyć na później tego drinka.

Paul i Kerstin oboje dostrzegli nową zmarszczkę na jej czole. Zmieniło się jej spojrzenie. Nastrój w limuzynie drastycznie się zmienił.

– Nie ma problemu – zapewniła dziarsko Kerstin. – I tak jestem zmęczona.

– Wszystko w porządku? – spytał Paul.

Marianne Barrière pokręciła tylko głową i milczała aż do chwili, gdy limuzyna zajechała nad Herengracht i zatrzymała się kilkanaście metrów od hotelu Ambassade. Gdy Kerstin i Paul wysiadali, pochyliła się w ich stronę i powiedziała:

– Przykro mi. Bardzo miło mi było was poznać.

– Dziękujemy. Nawzajem – odparła Kerstin. – Było mi bardzo miło.

– Mnie też – dodał Paul. – Powodzenia we wszystkim, Marianne.

Komisarz EU kiwnęła głową i dała znak szoferowi, ten zaś gwałtownie ruszył.

Paul i Kerstin popatrzyli po sobie.

– Ten MMS to najwyraźniej nie było nic dobrego – stwierdził Paul.

– Ale będziemy mieli więcej czasu dla siebie – odparła Kerstin. – W naszym małym, heteronormatywnym dwuosobowym gniazdku.

Paul spojrzał na czarne, lśniące wody kanału Herengracht i odwrócił się do Kerstin. Roześmiali się i objęli.

– Masz całkowitą rację – zgodził się Paul.

A potem powolutku powędrowali w stronę hotelu.

Zielone światło

Haga – Amsterdam, 30 czerwca

Godzina 13.22

EUROPEAN POLICE Chiefs Convention wcale nie była taka nie do zniesienia, jak obawiał się tego Paul Hjelm. Poprzedniego dnia setki uczestników podzielono na dwie grupy, by przedyskutować dwa główne tematy kongresu: „Working Group on the Future of Organised Crime” oraz „Working Group on the Future of Terrorism”. Dyskusje niemal bez wyjątku okazały się bardzo interesujące.

Paul i Kerstin trafili do różnych grup i przez cały wczorajszy dzień prawie się nie widzieli. Dopiero pod wieczór spotkali się w jego tak zwanej kawalerce (którą wbrew jej podejrzeniom starannie posprzątał, ponieważ konsekwentnie odmawiał zatrudnienia pomocy domowej). Teraz siedzieli daleko od siebie podczas panelu dyskusyjnego na temat przyszłości przestępczości zorganizowanej, który odbywał się w wielkiej sali konferencyjnej w nowo zbudowanej widnej siedzibie Europolu.

Coś zaczęło wibrować w jego wewnętrznej kieszeni. Na wyświetlaczu zobaczył nowy SMS od Angelosa Sifakisa, siedzącego w nowiuteńkim lokalu grupy Opcop dwa piętra wyżej. Paul otworzył wiadomość. Brzmiała:

„Zielone światło?”.

Paul Hjelm zerknął w stronę panelu, gdzie prowadziło dyskusję kilku dygnitarzy. Nagle nie słyszał ani słowa z tego, co mówili. Zupełnie jakby zniknął dźwięk.

Odpisał:

„Zielone światło”.

Godzina 13.14

Angelos Sifakis czekał. Siedział przy swoim biurku w otwartym pomieszczeniu biurowym w nowym lokalu grupy Opcop i w innej sytuacji pozwoliłby sobie na zdumienie tym, jak do złudzenia przypominał ich starą siedzibę. Na tę chwilę brakowało większej sali konferencyjnej w stylu Katedry, ale otwarte pomieszczenie biurowe było niemal identyczne, może odrobinę świeższe, a gabinet szefa został specjalnie zaprojektowany dla Paula Hjelma i miał okna wychodzące z jednej strony na Hagę, a z drugiej strony na grupę. Wszystko było tylko trochę bardziej dwudziestopierwszowieczne, cokolwiek to oznaczało.

Ale Sifakis nie myślał o żadnej z tych rzeczy. Ani o tym, że otaczała go grupa złożona z Marka Kowalewskiego, Corine Bouhaddi i Donatelli Bruno, którzy bez wyjątku wpatrywali się w niego z napięciem. Jego uwaga była skupiona na dwóch monitorach i telefonie komórkowym, który leżał i milczał. Irytująco milczał.

Na monitorach wyświetlały się dwa różne widoki z mieszkania po drugiej stronie Lauriergracht w Amsterdamie, ponad sześćdziesiąt kilometrów na północ. Panowała całkowita cisza. Na sofie wylegiwało się dwóch ochroniarzy, przy biurku siedział nieco drobniejszy mężczyzna i czytał jakiś list. Nikt nawet nie drgnął. Wyglądało to jak zatrzymany kadr.

Czas mijał.

Wreszcie zadzwoniła komórka. Sifakis odebrał.

– Hershey i Balodis na miejscu – usłyszał głos Miriam Hershey.

– Dobra – odparł Sifakis. – Czekajcie na mój sygnał.

W chwili gdy się rozłączył, siedzący przy biurku przywódca szajki zsunął okulary i odłożył je na blat. Było widać, że mówi coś do ochroniarzy na sofie. Sifakis znów zapatrzył się w komórkę, jakby próbował ją zahipnotyzować.

Zadzwoń.

Minęło dwadzieścia sekund, potem zadzwoniła. To był Felipe Navarro.

– Wygląda na to, że się zbierają.

– „Wygląda na to” mi nie wystarczy – odparł Sifakis.

– Na razie się nie ruszyli – odparł Navarro. – Ale tłumaczenie symultaniczne Adriana brzmi: „No nie, moi panowie, teraz holenderska pogoda zrobiła się zdecydowanie za ładna na takie rzeczy”.

– Jutta i Arto gotowi?

– Twierdzą, że tak.

– Na mój znak, ani sekundy wcześniej. Zrozumiano?

– Przyjąłem, szefie – powiedział Felipe Navarro i Sifakisowi nie udało się wychwycić ani cienia ironii w jego głosie.

W mieszkaniu upłynęła nieznośna minuta, a potem w końcu mężczyzna wstał od biurka. Ziewnął, przeciągnął się. Wyciągnął ręce wysoko pod sufit, tak że jego prawa dłoń na jednym z monitorów Sifakisa urosła do gigantycznych rozmiarów. Na drugim monitorze dwóch wysokich panów wstało i poprawiło zbyt szerokie marynarki.

– Yes! – zawołał Kowalewski. – Naprawdę wychodzą wszyscy trzej?

– Na to wygląda – stwierdziła Bruno. – Ale to znaczy, że mamy trzech do śledzenia.

– A Laima i Miriam to tylko dwie – zauważyła Bouhaddi.

– Prawdopodobieństwo, żeby się rozdzielili i poszli w trzy różne strony, jest niewielkie – stwierdził Sifakis, sięgając po komórkę. – Te karczycha to ochroniarze, nie ma mowy, żeby obaj opuścili tego, którego mają chronić.

Wybrał na komórce numer przez szybkie wybieranie. Odebrała Hershey.

– Już?

– Za jakąś minutę. Wszyscy trzej. Nie zgubcie ich. Mikrofony kierunkowe zabezpieczone?

– Powiedziałabym raczej, że odbezpieczone – powiedziała Miriam Hershey i rozłączyła się.

Na monitorach jeden z ochroniarzy wyjrzał przez wizjer w drzwiach wejściowych i otworzył je. Drugi stanął na klatce schodowej i zerknął w górę i w dół. Kiwnął głową, a wtedy drobniejszy mężczyzna wyszedł na schody. Z jednym ochroniarzem z przodu, a drugim za plecami zniknął na schodach.

Po kilku sekundach zadzwoniła komórka.

– Potwierdzam przez teleskop – odezwał się Felipe Navarro. – Wszyscy trzej wyszli na Lauriergracht. Skręcają w stronę Café Tulp.

– Dzięki – rzucił Sifakis. Rozłączył się, wybrał numer Paula Hjelma i wysłał mu krótki SMS:

„Zielone światło?”.

Godzina 12.24

W pierwszych dniach obserwacji cała szajka dwukrotnie opuściła mieszkanie. Wtedy nie było czasu ani możliwości na nic innego prócz instalacji sprzętu do monitoringu. Ale minęło już sporo czasu, odkąd ostatnio wychodzili. Jedzenie i picie zamawiali do domu i jeśli ktoś wychodził, to tylko jeden z ochroniarzy. Czasem wracał z kopertą bąbelkową, a najczęściej z zakupami spożywczymi, zwykle gotowymi daniami. Do tej pory grupa Opcop nie miała jeszcze okazji ich śledzić.

Felipe Navarro był przekonany, że przyszła najwyższa pora, by szajka znów wyszła z mieszkania. Miał na tę okazję gotowy tajny plan. Siedział przy panelu kontrolnym w mieszkaniu obserwacyjnym po drugiej stronie kanału Lauriergracht i omiótł wzrokiem stałych lokatorów. Adrian Marinescu leżał na łóżku polowym, które zaczęło już przyjmować jego muskularne kontury, i nagle przetłumaczył symultanicznie:

– „Obaj kompletnie zgnuśniejecie, pieprzone lenie. Najwyższa pora wyjść i pooddychać trochę świeżym powietrzem”.

Felipe Navarro zareagował natychmiast. Możliwe, że był trochę za bardzo napalony po dwumiesięcznej nieobecności, podczas której miał się przystosować do swojej nowej sytuacji życiowej, ale według niego właśnie nadarzała się wspaniała okazja. A mianowicie miał pewien pomysł. Był właściwie bardzo prosty: najzwyczajniej w świecie kamery były źle ustawione. Teraz, gdy wyraźnie się wykrystalizowała standardowa sytuacja, można było obie kamery skierować dokładnie na kartkę papieru, którą szef szajki czytał zwykle przy biurku, zawsze w tym samym miejscu. Można by dodać zdalne sterowanie do kamer i uzyskać perspektywę z kolejnej kamery. Gdyby były odpowiednio skierowane, grupa Opcop mogłaby czytać każdą wiadomość, zanim ta zostanie spalona lub zniszczona w inny sposób. Zmieniłoby się ukierunkowanie całej operacji.

Kiedy Felipe Navarro wrócił po nieobecności, którą wolał nazywać urlopem tacierzyńskim – bo to jakże skandynawskie określenie przywoływało pewne poczucie normalności – zdał sobie sprawę, jak niewłaściwie Sifakis kazał skierować kamery. Pora na chwilę triumfu, pomyślał i sięgnął po komórkę.

– Sifakis – usłyszał.

– Ty, Felipe. Wychodzą, wszyscy trzej. To nasza szansa, żeby przekierować kamery na szyfry. Dodać zdalne sterowanie w już zamontowanej kamerze, tak jak to omawialiśmy, i zamontować jeszcze jedną zdalnie sterowaną.

– Poczekaj chwilę – powiedział Sifakis. – Strasznie się do tego rwiesz.

– Jak najbardziej – przyznał Navarro. – Trzeba to zrobić szybko. Mam plan.

– A mianowicie…?

– Arto i Jutta tam wejdą, przekierują jedną kamerę, dodadzą zdalne sterowanie i zainstalują nową.

– Hmm – mruknął Sifakis.

– No dalej, Angelos – przynaglał Navarro. – To nasza szansa, żeby przełamać impas.

– Jutta i Arto poradzą sobie z techniką? – spytał Sifakis.

– Rany! To przecież Jutta. Arto pomoże jej nosić.

– Ale natychmiast wysyłam Miriam i Laimę.

– Po co?! – wybuchnął Navarro.

– Żeby ich śledziły – odparł Sifakis. – Podaj jakiś sensowny punkt.

– Jakieś pięćdziesiąt metrów po lewej, patrząc od nas, przy Lauriergracht jest kawiarenka. Café Tulp.

– Wysyłam je tam. Jak je znam, będą tam za pół godziny. I uzyskam zgodę na akcję u Hjelma.

Navarro się rozłączył i przyglądał się swojemu nowemu koledze leżącemu na łóżku polowym. Przekrzywione na bok słuchawki zostawiły wyraźny ślad na jego łysej głowie. Teraz wyglądał, jakby spał.

Gdy Navarro powrócił ze swojego niedobrowolnego urlopu, Marinescu już po prostu należał do grupy. Navarro nie wiedział, czy kiedykolwiek uda mu się wyobrazić go sobie w innym pokoju niż ten. Chyba już zawsze będzie mu się kojarzył z Adrianem Marinescu.

Felipe Navarro kliknął coś na komputerze. Na dwóch monitorach pojawiły się plany mieszkania, na trzecim twarz Jutty Beyer. Wyglądała, jakby wpatrywała się w pustkę.

– Nudzicie się? – spytał Navarro.

Beyer się wzdrygnęła.

– Czasem mam wrażenie, że monitorujemy samych siebie – odparła, gdy już zapanowała nad twarzą.

– Teraz to się zmieni – oświadczył Navarro. – Wasi drodzy sąsiedzi w bardzo niedalekiej przyszłości opuszczą mieszkanie. To się może stać w każdej chwili. Wtedy musicie tam wejść, dostroić jedną kamerę i zamontować nową. Obie mają być skierowane na biurko, dokładnie w miejsce, gdzie przywódca naszej szajki zwykle przegląda swoje papiery. Obie mają być zdalnie sterowane, to znaczy, że musicie wymienić chip w starej kamerze i zainstalować nową z chipem zdalnego sterowania. Pora przechwycić więcej szyfrów.

– Długo nad tym dumałeś? – spytał męski głos, gdzieś obok Beyer. – Brzmi to jak od dawna opracowywany plan.

– Arto – powiedział Navarro i westchnął cicho. – Nadarzyła się okazja. Teraz z niej skorzystamy. O ile szanownemu panu to pasuje?

– Trzeba ich śledzić, żeby nagle nie wrócili – stwierdził Arto Söderstedt i wepchnął się do kadru obok Beyer.

– Boimy się o własną skórę? – spytał Navarro.

– Zawsze – odparł Söderstedt. – Jest wrażliwa.

– Naturalnie pomyśleliśmy już o tym – zapewnił Navarro, czując, że trochę się poci. – Miriam i Laima zaraz będą przy wejściu.

– Są dwie. Naszych sąsiadów jest trzech.

– Nie rozdzielą się. Teraz na ekranie pojawiają się plany. Powinno się udać w niecałą godzinę, jeśli wszystko będzie dla was jasne. Przyjrzyjcie się temu z bliska. Pierwszy plan przedstawia kamery na chwilę obecną, z dokładnymi ustawieniami, drugi pokazuje je tak, jak powinny być ustawione, równie dokładnie. Chip, który należy wymienić w istniejącej kamerze, jest wyraźnie oznaczony, jak sami się przekonacie. Dostrajanie przeprowadza się za pomocą mikrośrubokrętów, które znajdziecie u siebie. Dostaniecie też schematy kamer, im też się dokładnie przyjrzyjcie. A przede wszystkim temu, jak się je instaluje. Wchodzicie na mój znak, ani sekundy wcześniej. Zrozumiano?

– Ja, Herr Oberst – powiedział Söderstedt i strzelił obcasami.

Rozłączył się i odwrócił do Jutty Beyer. Miała trochę niezadowoloną minę.

– Przepraszam za „Herr Obersta”.

– To nie to – odparła Beyer. – I dobrze o tym wiesz.

– Uważasz, że cię wypchnąłem i ukradłem ci show?

– To nie żaden show. O to mi właśnie chodzi. Felipe ma rację. Wszystko się kręci wokół tych cholernych, odręcznie pisanych szyfrów, a my tu siedzimy z top-notch high-tech i nic nie możemy zrobić. Zwodzą nas, bo stosują prymitywne metody.

– Ale teraz możemy na to coś poradzić?

– I to się może stać w każdej chwili – podsumowała Beyer. – A teraz czytaj, żebym nie musiała wszystkiego montować sama.

– Bo ty już to znasz na pamięć?

Jutta Beyer nie odpowiedziała, pogrążyła się tylko w studiowaniu schematów na monitorze. Arto Söderstedt przyjrzał się jej i ku swemu ogromnemu zadowoleniu stwierdził, że został prześcignięty. Jutta Beyer znała się lepiej niż on na większości rzeczy związanych z nowoczesną policyjną robotą; sam mógł tylko zdać się na swoją rutynę. Wprawdzie miał znaczne doświadczenie, ale mimo wszystko należało ono do przeszłości.

Szybko omiótł wzrokiem ścianę w ciasnym, jednopokojowym mieszkanku na parterze. Dokładnie nad ich głowami obaj ochroniarze – wszystkim lepiej znani jako „karczycha” – mogli w każdej chwili wstać i ruszyć za swoim szefem po schodach i dalej, wzdłuż Lauriergracht. Westchnął cicho i zabrał się do studiowania schematów.

Wciąż tak siedzieli, kiedy Miriam Hershey i Laila Balodis dotarły do Café Tulp przy kanale Lauriergracht. Po pobiciu swojego osobistego rekordu na trasie Haga – Amsterdam zauważyły wolny stolik przy oknie, skąd prawie można było obserwować wejście na klatkę schodową. Balodis poszła zamówić kawę, a Hershey usiadła i użyła szybkiego wybierania na komórce.

Gdy Balodis wróciła z dwiema parującymi filiżankami, Hershey zdążyła się już rozłączyć.

– Mamy czekać na sygnał od Sifakisa – powiedziała.

– Niesamowite – odparła Balodis, po czym usiadła i położyła na stole smartfon ze słuchawkami. Wsunęły sobie do uszu każda po jednej słuchawce, a następnie Balodis skierowała telefon w stronę kąta niespodziewanie przestronnej kawiarni, gdzie prawie dwadzieścia metrów dalej jakaś para – on ciemnoskóry, ona blondynka – siedziała pogrążona w cichej rozmowie, z pozoru swobodnej i pełnej godności. W słuchawkach rozległ się kobiecy głos mówiący po angielsku ze skandynawskim akcentem:

– Chcę w sobie poczuć twojego wspaniałego, wielkiego kutasa.

Hershey i Balodis pospiesznie wymieniły spojrzenia oraz stosowne miny.

– To mi przypomina Marka – stwierdziła Balodis.

– Co? – zdumiała się Hershey. – Ze wszystkich facetów kręciłaś akurat z Kowalewskim?

– Oczywiście, że nie. To tylko było coś, co poczułam w pewnej szafce na kamizelki ratunkowe, na łodzi płynącej po Morzu Śródziemnym. Ale zapomnij, że to powiedziałam.

– Zapomnij? Mówisz poważnie?

Ze względu na dyskrecję Balodis obróciła komórkę odrobinę w prawo, gdzie za ladą stała kelnerka i rozmawiała przez telefon. Choć zasłoniła usta lewą dłonią, jej chichot zabrzmiał bardzo wyraźnie. Co prawda Hershey opanowała niderlandzki na bardzo miernym poziomie, ale udało jej się rozróżnić kilka słów, które zapewne oddawały sytuację: neuken, kutje, snikkel.

Balodis odłożyła telefon na stół, wyjęła z ucha słuchawkę i stwierdziła:

– Bardzo bystre posunięcie, żeby nadać mikrofonowi kierunkowemu kształt komórki. O ile nie pomieszają ci się telefony.

– A czym innym można by wymachiwać na mieście, nie zwracając niczyjej uwagi? – odparła Hershey. – Ale jak widać, należy go używać z pewną ostrożnością.

– A tak à propos, no wiesz, czucia tego – podjęła neutralnie Balodis. – Jak ci idzie z Nicholasem?

– Czekamy na cele do śledzenia – odparła równie neutralnie Hershey. – Nie zamierzam teraz rozmawiać o czuciu tego.

Gdy wybuchnęły śmiechem, zadzwonił telefon Hershey.

Tymczasem Jutta Beyer podniosła wzrok znad schematów na monitorze i spojrzała w stronę Arto Söderstedta, który opierając się na składanej drabince, pakował torbę na ramię. Właśnie wrzucił do niej iPada, minikamerę z kablami, wiertarkę, miniodkurzacz, dwa zestawy mikrośrubokrętów oraz dodatkowy pistolet.

– „Od dawna opracowywany plan”? – spytała.

– Że co? – rzucił Söderstedt, nie odrywając wzroku od torby.

– Dlaczego tak powiedziałeś? – spytała Beyer. – Czyj plan?

– Navarra – odparł Söderstedt i w końcu spojrzał jej w oczy. – Odkąd wrócił, wydaje się trochę rozkojarzony.

– Rozkojarzony?

– Diabli wiedzą, jak to wyrazić po angielsku. Może trochę za bardzo napalony. Jak piłkarz, który wchodzi na boisko i natychmiast dostaje czerwoną kartkę albo strzela samobója.

– Chcesz powiedzieć, że jest wytrącony z równowagi?

– To łagodniejszy sposób, żeby to wyrazić – odparł Söderstedt. – Ma za sobą trudne miesiące.

– Ale czy istnieje poważne ryzyko, że błędnie ocenił sytuację?

– Nie sądzę. Podsyła wszystko Angelosowi, a Angelos – Paulowi. Wypełnili ewentualne luki.

Jutta Beyer pokiwała głową, ale Söderstedt wyraźnie dostrzegł nową zmarszczkę na jej poza tym tak gładkiej twarzy.

Zadzwoniła komórka. Beyer przysunęła ją do ucha, a równocześnie Söderstedt nie bez ironii powiedział:

– „Na mój znak, ani sekundy wcześniej”.

– Zielone światło – powiedział do słuchawki Felipe Navarro i odchylił teleskop jak najdalej na lewo. Kilkanaście sekund po tym, jak trzech Rumunów minęło Café Tulp, z kawiarni wyszły dwie ubrane w dżinsy kobiety i ruszyły za nimi wzdłuż kanału. Wrócił do panelu kontrolnego i stwierdził, że jest godzina trzynasta dwadzieścia pięć. Kliknął coś na klawiaturze. Kamera na klatce schodowej uaktywniła się dokładnie w chwili, gdy Jutta Beyer wchodziła po schodach z pękiem kluczy w ręce. Arto Söderstedt szedł za nią ze składaną drabinką pod pachą i torbą przerzuconą przez ramię. Beyer szybko otworzyła drzwi, Navarro zmienił kamerę, przełączył słuchawki Marinescu z mikrofonów w mieszkaniu na mikrofony kierunkowe Hershey i Balodis i poczuł jakiś niezbyt przyjemny zapach. Zerknął przez ramię i powiedział:

– Może to odpowiednia pora, żeby wziąć prysznic, Adrian?

Adrian Marinescu zdążył już zdjąć słuchawki i teraz stał, pocierając łysą głowę.

– Niczego bardziej nie pragnę – odparł – ale czy zdążę? Mikrofony kierunkowe w każdej chwili mogą się uruchomić…

– Pewnie najpierw kawałek przejdą – odparł Navarro. – Od ponad tygodnia nie wychodzili z mieszkania, a Amsterdam w tej chwili jest naprawdę piękny. Zawołam cię, jeśli coś się będzie działo.

Marinescu z wdzięcznością pokiwał głową i podał swoje słuchawki Navarro, który wziął je ostrożnie między kciuk i palec wskazujący i szybko odłożył.

„Od ponad tygodnia nie wychodzili z mieszkania”, pomyślał Felipe Navarro i parsknął. Wielka mi rzecz. Sam nie wychodził od czterech tygodni. Naprawdę nie wychodził. Mózg mu się gotował. Mógł wybrać inaczej. Nie musiało to na niego spaść.

Ale to było wtedy. Teraz jest teraz. Nie wtedy.

Przywołał kliknięciem oba widoki z dużego pokoju w mieszkaniu przy Lauriergracht. Szybko minął przyprawiającą go o lekkie zażenowanie kamerę w toalecie, o wiele mniej żenującą w sypialni i tę, która właściwie była nieużywana i obejmowała mniej więcej połowę kuchni. Tam było pusto. Ale w dużym salonie stosunkowo przestronnego dwupokojowego mieszkania – teraz wykorzystywanego jako centrum zorganizowanej branży żebrackiej w Europie, a możliwe, że i czegoś o wiele większego – nie było już pusto. Dla Felipego Navarro było jasne jak słońce, że treść odręcznie pisanych wiadomości, które szajka w różny sposób odbierała – głównie przez posłańców – mogła zdradzić, że tak właśnie jest. Miał nadzieję, że teraz Beyer i Söderstedt o to zadbają. Söderstedt spoglądał w dół na schemat na iPadzie i mocno trzymał drabinkę, na której stała Beyer. Znajdowali się tak blisko okna, że Navarro mógł od siebie dojrzeć ich sylwetki, nie używając teleskopu. Nagle twarz Jutty Beyer bardzo się zbliżyła, tyle tylko że na jednym z monitorów. Na obrazie w bardzo szerokokątnym ujęciu Navarro zobaczył, jak Beyer, niezwykle skoncentrowana, wysuwa różowy czubek języka w kąciku ust. Jej dłonie zniknęły po obu stronach kamery, w prawej trzymała mikrośrubokręt. Kąt zaczął się powoli zmieniać, aż objął punkt na biurku, gdzie przywódca szajki zwykle czytał swoje papiery. To była ta łatwa część. Teraz przyszła pora na zainstalowanie nowej kamery. To była ta trudniejsza część.

Wtedy Felipe Navarro usłyszał jakieś szumy w odłożonych słuchawkach Marinescu. Słyszał wodę płynącą z prysznica w łazience, więc niechętnie założył słuchawki na głowę. Usłyszał jednak nie rumuński, lecz brytyjski akcent Miriam Hershey:

– Rozdzielają się.

Navarro szybko przywołał na jednym z monitorów plan Amsterdamu. Migały na nim dwa punkty, czerwony i zielony. Hershey czerwona, Balodis zielona, i znajdowały się wciąż obok siebie, w miejscu, gdzie Reestraat przechodzi w Hartenstraat na moście nad Keizersgracht. Kiedy jednak znalazły się po drugiej stronie, czerwony punkt skręcił na lewo, wzdłuż Keizersgracht, a zielony poruszał się dalej prosto wzdłuż Hartenstraat.

– Opisz sytuację – polecił Navarro.

– Jeden z ochroniarzy skręcił i idzie wzdłuż kanału Keizersgracht – powiedziała Hershey trochę niewyraźnie przez swój kierunkowy mikrofon. – Idę za nim. Dwaj pozostali trzymają się razem i kierują w stronę centrum.

– Dobra – przyjął Navarro. – Widzę was. Ty też mnie słyszysz. Laimo?

– Tak – odparła równie niewyraźnie Balodis. – Siedzę na ogonie tym dwóm.

Navarro świadomie stłumił myśl, że Rumuni mogą się jeszcze raz rozdzielić, i zamiast tego zaczął się zastanawiać, dlaczego jeden z ochroniarzy skręcił. Dostał oddzielne zadanie? Ale w mieszkaniu nie wspomnieli o tym ani słowem. Może mimo wszystko podejrzewali, że są obserwowani? Albo raczej wchodziło to w skład ogólnej antyelektronicznej strategii, którą – wydawało mu się – poznawał? Jeśli tylko nie była to jakaś osobista sprawa typu „kupić właściwe papierosy w odpowiednim sklepie”, musiało chodzić o odbiór jakichś materiałów. A w takim przypadku istniała możliwość – prawdziwy bonus – że poznają punkt kontaktowy, gdzie te materiały zostawiano. I że będzie można obserwować ten punkt.

Patrzył, jak zielony i czerwony punkt oddalają się od siebie. Czerwony zbliżał się do szerokiej drogi przelotowej Raadhuisstraat, zielony zaś dalej podążał w stronę centrum wzdłuż kanału Herengracht. Navarro spojrzał na inny monitor i zobaczył Beyer i Söderstedta przysuwających drabinkę do biurka. Söderstedt wyjął z torby na ramię bezprzewodową wiertarkę i miniodkurzacz. Szarmanckim gestem podał wiertarkę Beyer, która pokręciła głową i wspięła się na drabinkę.

Zielony punkt przecinał teraz z dużą prędkością Dam, jeden z największych placów w Europie, między pomnikiem Pamięci Narodowej a zamkiem królewskim, i wydawał się zmierzać do dzielnicy De Wallen, lepiej znanej jako Red Light District.

Natomiast czerwony punkt po przejściu przez plac Westermarkt znalazł się na skwerze za kościołem Westerkerk, gdzie Homomonument wcina się trójkątem w kanał Keizersgracht, i tam zwolnił. Po drugiej stronie kościoła zwolnił jeszcze bardziej i skręcił w przecznicę odchodzącą w stronę Prinsengracht. I tam nagle się zatrzymał.

– Co się dzieje, Miriam? – spytał Navarro.

Nie uzyskał odpowiedzi.

Nie nalegał. Wiedział, że powody mogą być różne. Zachował spokój.

W końcu przyszedł SMS ze zwykłego telefonu Hershey:

„Stoję za karczychem w kolejce, na prawo od Prinsengracht. Nie mogę gadać. Kolejka dokąd?”.

Navarro musiał dwa razy przeczytać wiadomość, żeby ją zrozumieć. Powiększył obszar Amsterdamu wokół czerwonej nieruchomej kropki. Wtedy zrozumiał. Albo raczej nie zrozumiał zupełnie nic. To była z całą pewnością kolejka do Domu Anny Frank.

Poinformował o tym Hershey SMS-em. Długo wpatrywała się w komórkę, stojąc kilka miejsc za ochroniarzem. Ten stał zupełnie nieruchomo w swojej za szerokiej marynarce.

Dom Anny Frank. Dawna oficyna, gdzie młoda Żydówka Anna Frank i jej liczna rodzina ukrywali się przez dwa lata w latach czterdziestych, zanim zostali zadenuncjowani i wysłani do obozów koncentracyjnych. Z ośmiu ukrywających się przeżyła tylko jedna osoba. Ojciec Anny, nie ona sama.

Ocalał jednak szczery pamiętnik nastoletniej Anny.

Przetrwało świadectwo.

To było niepojęte. Dlaczego karczycho stało w kolejce do Domu Anny Frank, obecnie jednego z najczęściej odwiedzanych muzeów w Amsterdamie? Hershey się wzdrygnęła. Obudziło się w niej całe żydowskie dziedzictwo. Ten handlarz niewolników bez wątpienia wybierał się do Domu Anny Frank. Było w tym coś głęboko odstręczającego. Ale wzięła się w garść, czekała, stała nieruchomo w upalnym słońcu i obficie się pociła.

Zielony punkt poruszał się natomiast szybko. Prosto w stronę klubów erotycznych w Red Light District. I faktycznie, w niektórych oknach stały mniej lub bardziej zmęczone roznegliżowane kobiety, a Laima Balodis starała się, jak mogła, zachowywać neutralnie. Szła za przywódcą szajki i karczychem numer dwa po Oudezijds Achterburgwal, między kanałem a Muzeum Haszyszu, minęła teatr erotyczny Casa Rosso, potem pięciopoziomowe Muzeum Erotyki. A potem nagle – z powrotem po drugiej stronie mostu – pojawił się rozległy kościół Oude Kerk zbudowany w trzynastym wieku. Najstarszy budynek w Amsterdamie.

W innej sytuacji Balodis byłaby zdumiona kontrastami, ale w tej chwili chodziło wyłącznie o to, by mieć na oku obu Rumunów, którzy wydawali się dokądś spieszyć. I teraz po kościelnych schodach przedzierali się przez rzekę turystów. Balodis westchnęła ciężko. To będzie wyzwanie.

Weszła do kościoła, do którego regularnie chodził Rembrandt – był to jedyny budynek w mieście, który wyglądał tak samo jak w czasach, gdy widywał go mistrz – i na chwilę zdumiało ją drewniane sklepienie. Największe średniowieczne drewniane sklepienie w Europie, czytała gdzieś o tym. Ale nigdy go nie widziała. Nie na własne oczy.

Tyle tylko że teraz chodziło o to, by nie spuszczać z oczu rumuńskiego duetu; musiała to sobie powtarzać. Zobaczyła ich spory kawałek dalej, przy ołtarzu. Dzieliło ją od nich mnóstwo ludzi. Wydobyła komórkę z kieszeni. Tę fałszywą komórkę. Gdy tylko przywódca szajki zwrócił się do karczycha, skierowała ją w tamtą stronę. Dokładnie tam. Wychwyciła kilka sylab, z których zupełnie nic nie rozumiała. Natychmiast jednak rozległo się zdyszane tłumaczenie symultaniczne Marinescu.

– „Pięć przecinek osiem. Pospiesz się. Trzy minuty”.

Zestawienie krótkich słów, które sprawiły, że mózg Laimy Balodis zaczął pracować na najwyższych obrotach. Mimo to nic nie potrafiła z tego pojąć. Lepiej obserwować. Usiadła na kościelnej ławie w nagim, protestanckim wnętrzu Oude Kerk i zobaczyła, jak ochroniarz odchodzi i pochyla się nad jednym z nielicznych krzeseł w głębi kościoła. Obmacywał je od spodu. Jeśli się nie myliła, było to piąte krzesło w ósmym rzędzie. Ale trzy minuty?

Ochroniarz wrócił do szefa i podał mu kopertę bąbelkową. Ten odebrał ją i wyjął komórkę. Balodis pochyliła się do przodu, jakby pogrążona w modlitwie, wycelowała swoim dziwnym telefonem w Rumunów i szepnęła:

– Komórka.

Felipe Navarro dziko stukał w klawiaturę.

– Komórka, do diabła! Zostawił własną w mieszkaniu, mamy ją namierzoną. Leży w szufladzie biurka. Co to za komórka? Jakaś inna?

Adrian Marinescu siedział obok niego, w szlafroku i w słuchawkach na głowie. Rozłożył ręce dokładnie w chwili, gdy otworzył się link do Hagi. W kadrze pojawił się Sifakis i sylwetki Bouhaddi, Bruno oraz Kowalewskiego.

– Mamy jakąś szansę ją namierzyć? – warknął Navarro.

– Nie teraz – odparł Kowalewski. – Może później.

– Nasza najlepsza szansa to zamknąć się i nie przegapić ani słowa – stwierdził Sifakis.

Marinescu podniósł palec.

– Właśnie dzwoni – powiedział.

Tymczasem kolejka do Domu Anny Frank znacznie się przesunęła; najwyraźniej zwiedzających wpuszczano grupami. Miriam Hershey zapłaciła za bilet, nie spuszczając z oka ochroniarza; z drugiej strony łatwo go było zauważyć w tłumie w jego zbyt szerokiej marynarce i przy niemal dwóch metrach wzrostu. Minęli wystawę oraz kawiarnię od frontowej strony budynku, gdzie Otto Frank prowadził kiedyś firmę handlującą przyprawami, i w absurdalnym tłumie dotarli do bardzo wąskich schodów. Ochroniarz zaczął się po nich wspinać. Hershey przeciskała się za nim. To wszystko było bardzo dziwne.

W czasach dzieciństwa dla Miriam Hershey to był najważniejszy dom. Jakże wyraźnie pamiętała ten zapał, empatię i smutek, które czuła, gdy jako nastolatka żyła pamiętnikiem Anny Frank. The Diary of a Young Girl. Pamiętała, jak szczerze potrafiła pisać Anna w okresie między trzynastym a piętnastym rokiem życia, dzięki wymyśleniu sobie przyjaciółki korespondencyjnej Kitty, do której zwracała się w swoim dzienniku. Pamiętała, jak jej rodzina dochodzi do decyzji, by zacząć się ukrywać w oficynie. I jak tajne drzwi za regałem stają się jedynym przejściem do ciasnego mieszkania, którego nikt nie opuszczał przez dwa długie lata.

I oto tu był. Legendarny regał.

Odsunięto go prawie całkiem, najwyraźniej po to, by pokazać, jak to kiedyś wyglądało. Za regałem otwierało się przejście do dawnej oficyny, Het Achterhuis, i wysoki ochroniarz właśnie się schylił, by tamtędy przejść. Hershey przepchnęła się przez tłum i potknęła o nienormalnie wysoki próg owianego legendą aneksu. Wewnątrz panował półmrok, który wydawał się trwać od całych dziesięcioleci. Nagie żarówki oświetlały wąskie korytarze, ale nigdzie nie widziała karczycha.

Musiała się zdecydować: w górę, po stromych schodach, czy do sąsiedniego pokoju. Szybko podjęła decyzję i wspięła się po schodach do ogołoconego i pozbawionego mebli, ale dość dużego pomieszczenia, które wyglądało jak dawna jadalnia. Chodziła po nim i rozglądała się – gorączkowo, ale wciąż udając turystkę; w ręce trzymała komórkę, która wcale nie była komórką.

Nie było go tutaj. Musiał minąć schody. Wtedy Hershey dostrzegła drabinę pnącą się stromo ku światłu i nagle przeniosła się we wspomnienia z dzieciństwa. Tam na górze był strych, strych, który zapewnił Annie Frank samotność, dzięki której przetrwała w tej ciasnej oficynie dwa ciężkie, długie lata. Widok na ogród, kościół, Drzewo Anny Frank, kasztanowiec, który stał się symbolem wolności.

Miriam Hershey stała o kilka sekund za długo. Oczywiście powinna była natychmiast się zorientować, że drabina jest owinięta grubą plastikową folią, która uniemożliwia wspięcie się na górę. Nie było wejścia na strych. Minęło dziesięć sekund. Dziesięć straconych sekund, które mogły oznaczać, że ochroniarz się ulotnił.

Pospiesznie zawróciła, najszybciej, jak mogła, zbiegła po schodach i skręciła w lewo, w głąb pierwszego piętra aneksu. Minęła sypialnię, w której tłoczyła się grupka turystów, i znalazła się w pokoju Anny.

Własny pokój Anny Frank. Taki mały. Taki surowy. Dwa metry szerokości. To tutaj to wszystko powstało, w tym samym pokoju, gdzie przebywał też dentysta, który tak ją drażnił i wydawał dziwne dźwięki, kiedy spał. Całe to świadectwo dość normalnego dorastania młodej kobiety urodziło się w tym małym, nic niemówiącym pokoju.

Hershey straciła kolejne sekundy. Karczycha już tu nie było. Gdy podjęła błędną decyzję, by wejść na górę po schodach, on musiał zawrócić, w najgorszym wypadku po załatwieniu swojej sprawy, i wyjść przez zastawiane regałem drzwi. Hershey przeklinała swoją nieuwagę. Była profesjonalistką, do diabła, nie mogła pozwalać, by rozpraszały ją wspomnienia.

Miała właśnie opuścić pokój Anny Frank, gdy nagle go zobaczyła. Ochroniarz stał przy oknie nieco większej sypialni, która musiała należeć do państwa Franków – i nie był sam. Obok niego stał niższy, elegancko ubrany mężczyzna, który trzymał w ręce kopertę i grzebał w kieszeni spodni. Wyglądało to tak, jakby zaraz mieli zacząć rozmowę.

Stała w złym miejscu. Nie mogła ustawić się w drzwiach i skierować komórki w stronę mężczyzn, cały czas przechodzili tędy turyści, musiała znaleźć jakąś pozycję, w której nie rzucałaby się w oczy. I nie mogła niczego przegapić, choćby urywka rozmowy. Ale z drugiej strony musiała to zrobić. Tylko na chwilę.

Wsunęła się z powrotem do pokoju Anny. Wysłała szybkiego SMS-a – „ochroniarz spotkał mężczyznę zaraz rozmowa” – wsunęła jedną słuchawkę do lewego ucha, spróbowała ukryć kabelek, ułożyła mikrofon kierunkowy w prawej dłoni, kierując go do tyłu, zwykłą komórkę trzymała w lewej. Czekała na właściwy moment.

Po jakichś siedmiu, ośmiu sekundach w drzwiach pojawiły się dwie kobiety. Podeszła do nich, celowo na nie wpadła – „przepraszam, to moja wina” – i znalazła odpowiednią pozycję, by zrobić zdjęcie okolic okna. Mężczyźni wciąż tam stali, było widać, że zaraz powinna się zacząć cicha rozmowa. Sfotografowała ich komórką z lewej ręki.

Weszła do pokoju rodziców Anny Frank. Na szczęście na ścianie było co oglądać, więc nikogo nie powinno zdziwić, że stała wpatrzona w tapetę. Ustawiła się plecami do mężczyzn i spróbowała skierować mikrofon bez odwracania się. W końcu ich usłyszała, dźwięk był słaby i niewiele potrafiła zrozumieć. Ale z takim nagraniem będą mogli coś zrobić.

Wtedy zdała sobie sprawę, co widzi na ścianie dwadzieścia centymetrów przed swoją twarzą. Notatki ołówkiem na tapecie. Kreski, miary.

Miary pokazujące, ile urosły dzieci państwa Franków.

Ponieważ nikt nie odbierał pod numerem wybranym przez przywódcę szajki, Laima Balodis mogła zagłębić się w modlitwie w starym kościele Oude Kerk. To znaczy pochylić się jeszcze bardziej do przodu i poprawić ustawienie mikrofonu. Turystów ciągle przybywało i między nią a Rumunami siedziało teraz sporo ludzi. W końcu znalazła idealny kąt i dała sobie chwilę, by spojrzeć w górę na imponujące drewniane sklepienie. Stwierdziła, że nie pozostał w niej nawet cień religijności. Po wyzwoleniu od Związku Radzieckiego katolicka Litwa, w odróżnieniu od swych protestanckich sąsiadów, Estonii i Łotwy, stała się jednym z najbardziej religijnych krajów w Europie, ale sama Laima pożeglowała w przeciwną stronę. I została ateistką.

Przywódca szajki i drugi ochroniarz siedzieli w milczeniu, nieruchomo. Balodis słyszała ich oddechy; oddech ochroniarza był nieco cięższy. Ale żaden się nie odzywał. Dopóki szef ponownie nie podniósł komórki i nie wybrał numeru.

Felipe Navarro odwrócił głowę, gdy Adrian Marinescu wstał i jego szlafrok obscenicznie się rozchylił.

– Niech to szlag! Dwie rozmowy jednocześnie! – zawołał Marinescu.

– Wiem – odparł Navarro, próbując zachować spokój. – Dostałem SMS-a od Hershey, że zaraz będzie rozmowa. Wyłączam ją teraz. Przetłumaczysz ją później. Skup się.

Marinescu posłał mu ponure spojrzenie i przetłumaczył:

– „Dzwoniłem przed chwilą. Ale nikt nie odbierał?”. (pauza) „Nie, z tym nie było żadnych problemów. Zupełnie żadnych”. (pauza) „Chodziło tylko o to, że mieliśmy umówioną porę… Tak, nie, przykro mi”. (pauza) „Nowe wytyczne? Aha, rozumiem. Ale my…”. (pauza) „Nie, to nic takiego. Kiedy?”. (pauza) „Ciprian tam teraz jest, tak. A jak…?”.

Wtedy zadzwoniła komórka Navarro. Odebrał szybko.

– Tak, Miriam? – spytał.

– Karczycho i ten obcy wychodzą z Domu Anny Frank – powiedziała Hershey. – Rozchodzą się przy kanale Prinsengracht, ochroniarz idzie w prawo, oddala się od mieszkania. Dostał od tego obcego kopertę bąbelkową. Kogo mam śledzić?

– Miałyście rozkaz śledzić naszą trójkę.

– Pomyślałam tylko…

– Ja tu jestem od myślenia – odparł ku własnemu zdumieniu Navarro.

Hershey umilkła. Rozmowa telefoniczna w kościele trwała nadal:

– „Tak, a jak połączyć? Ach, listy. Tak, rozumiem”. (pauza) „Nie, nie. Jest bezpieczny. Burner”. (śmiech) „Zaraz potem wyrzucę kartę”. (pauza) „Ale czy możemy wysłać wiadomość?”. (pauza) „Że jeśli będziemy mieli wątpliwości co do…”. (pauza) „Dobra, dobra. Żadnej wiadomości. Zostawmy to”. (pauza) „Następna pora wciąż aktualna? Dobrze, dobrze”.

Mniej więcej w połowie rozmowy przez telefon Laima Balodis usłyszała, że oddech ochroniarza się zmienia. Podniosła głowę i stwierdziła, że wstał. Wykonał pytający gest, a jego szef kiwnął głową i podał mu kopertę bąbelkową. A potem karczycho zaczęło się oddalać.

– Do diabła – wyrwało się Balodis, choć udało jej się na tyle stłumić ten wybuch, że nikt w kościele nie zareagował. Szybko napisała SMS:

„Ochroniarz wychodzi z kościoła. Kogo śledzić?”.

Jeszcze zanim komórka zapiszczała, Felipe Navarro już wiedział, co będzie w SMS-ie od Balodis. Pomyślał: worst case scenario, i zrobił tak wymowną minę, że Marinescu spojrzał na niego pytająco, nie przerywając tłumaczenia symultanicznego.

Znów szybka decyzja. Niech to diabli. „Ja tu jestem od myślenia”. Ta ironia. Navarro odpisał:

„Zostań z szefem”.

– To cholernie ważna rozmowa telefoniczna – powiedział na głos, nie zwracając się do nikogo szczególnego. – Nie możemy zostawić jej w połowie.

Laima Balodis patrzyła, jak karczycho wychodzi z Oude Kerk. Trzymała mikrofon tak prosto, jak tylko potrafiła, ale poczuła, jak zadrżał, i słowa na chwilę przycichły. Karczycho było już na zewnątrz. Niepilnowane. Do mieszkania było trochę ponad kilometr. Jeśli szybko się uwinie, może tam wrócić w dziesięć minut. Jeśli pobiegnie albo weźmie taksówkę – jeszcze szybciej.

Navarro przełączył się na niemy obraz z mieszkania. Na zbliżeniu Jutta Beyer majstrowała przy nowej kamerze. Söderstedt trzymał drabinkę i poza tym niewiele robił. Ale odebrał komórkę.

– Tak, Felipe?

– Jeden ochroniarz na swobodzie – powiedział Navarro, czując, że przyspiesza mu puls.

– Cholera – rzucił Söderstedt. – Przecież ci mówiłem. Jak daleko?

– Nie wiemy nawet, czy do was idzie.

– Musimy to tak potraktować, jakby do nas szedł. Jak daleko, do diabła?

– Maksymalnie dziesięć minut. Dacie radę?

– Dziesięć minut, Jutta? Jutta kiwa głową, ale przecież to widzisz.

I to na zbliżeniu, pomyślał ponuro Navarro. Niech to szlag!

– Rozmowa w kościele się skończyła – oświadczył Marinescu.

Navarro, trochę rozkojarzony, pokiwał głową.

– Mam się teraz zająć drugą rozmową? – spytał Marinescu.

– Drugą rozmową?

– Skup się – rzucił Marinescu. – Rozmowa w Domu Anny Frank.

– Tak, przepraszam. Jasne – odparł Navarro i po chwili klikania ją uruchomił.

Marinescu się wsłuchiwał, na chwilę jego twarz przybrała kompletnie nieobecny wyraz.

– Ale… – zaczął.

– Co? – spytał Navarro.

– To nie po rumuńsku – odparł Marinescu.

– Nie po rumuńsku?

– Nie – potwierdził Marinescu. – To musi być włoski.

Przez kilka sekund Navarro siedział bez ruchu. Świat wokół niego wirował.

– Niech to szlag! – zawołał i wybrał numer.

– Hershey – usłyszał.

– Nowe wytyczne – rzucił Navarro. – Idź za tym obcym. Powtarzam: zostaw ochroniarza, idź za tym obcym.

– Ale już na to za późno – odparła Hershey. – Przeszłam za ochroniarzem jakieś dwieście metrów. Ten drugi dawno zniknął.

Navarro rzucił komórką o biurko i potarł ręką czoło.

W Oude Kerk szef wstał z krzesła i pokręcił głową. Idąc w stronę wyjścia, otworzył klapkę komórki. Laima Balodis ruszyła za nim. Wyszli na drogę nad kanałem i już po jakichś dwudziestu metrach cisnął coś niewielkiego do wody. Balodis podążyła spojrzeniem za tym przedmiotem. Gdy opadał na dno przez mętną wodę, zorientowała się, co to było. Przez pół sekundy zastanawiała się, czy po to nie skoczyć. Zamiast tego zadzwoniła:

– Potrzebujemy nurków – powiedziała.

– Potrzebujemy czego?! – wybuchnął Felipe Navarro.

– Znam dokładną pozycję karty SIM przywódcy szajki.

– W kanale?

– Tak, dokładnie przy czymś, co się nazywa Favorite Chicken and Ribs. Oudezijds Voorburgwal 64.

– W którą stronę idzie?

– Oddala się od mieszkania.

– Dobra. No to zrobimy tak – oświadczył Navarro. – Znamy dokładne położenie karty SIM. Wrócimy po nią. Idź za szefem.

Navarro się rozłączył i powiedział na głos:

– Zarówno szef, jak i ochroniarz z Domu Anny Frank oddalają się od mieszkania…

– Ale to nie znaczy, że ochroniarz z kościoła też się od niego oddala – stwierdził Marinescu. – Plan musi pozostać bez zmian. Zostały jeszcze trzy minuty. Oczywiście jeśli nie wskoczył do taksówki.

Felipe Navarro poczuł, że rzeczywistość wokół niego rozsypuje się na kawałki. Ale coś powstrzymało jej rozpad. Dokonał tego mały, malutki chłopczyk. Gdy tylko Felipe Navarro dowiedział się, że ten malutki chłopczyk urodził się niewidomy, nie odchodził od niego, nie opuszczał nawet na sekundę swojego nowo narodzonego syna przez dwa miesiące. Jedyne, o czym potrafił myśleć, to: a ja prawie wybrałem coś innego zamiast ciebie.

Siły powróciły. Przywołał obrazy z kamer w mieszkaniu, wyprostował się.

– Stań przy teleskopie, Adrian – polecił. – Gdy tylko karczycho się pokaże, chcę to usłyszeć. Głośno. I, do diabła, zakryj się porządnie tym szlafrokiem!

Potem spojrzał na Juttę Beyer, która wciąż stała na drabince i dostrajała kamerę. Arto Söderstedt nie trzymał już drabinki, tylko chodził dookoła i odkurzał, równocześnie poprawiając i odstawiając na miejsce różne przedmioty. Obraz z kamery przesunął się w dół, twarz Beyer zniknęła, a pojawiło się biurko. Teraz dwie kamery były skierowane tam, a trzecia w głąb pokoju. Dzięki tej trzeciej Navarro ujrzał, jak Beyer i Söderstedt odstawiają na miejsce biurko i rozglądają się po pokoju. Beyer wsunęła miniśrubokręt do torby na ramię. Navarro zerknął na zegarek. Półtorej minuty. Odwrócił się do Marinescu, który pokręcił głową, nie odsuwając teleskopu od oka.

Söderstedt podał Jutcie torbę, podszedł do drabinki i szybko ją poskładał. Beyer chodziła po pokoju i rozglądała się wszędzie, ale przede wszystkim patrzyła w sufit.

– Nic nie widać? – spytała.

Söderstedt spojrzał w górę i odparł:

– Nie, nic nie widać. Według mnie skończyliśmy.

Wziął pod pachę złożoną drabinkę i odebrał torbę od Beyer.

– Mogę ją przecież nieść – powiedziała Beyer.

– Wiem, co możesz, Jutto. Świetna robota. Teraz moja kolej, żeby trochę popracować.

Ruszył w stronę drzwi. Tam przystanął.

– Zadzwoń na wszelki wypadek – powiedział.

Beyer kiwnęła głową i zadzwoniła.

– Wychodzimy – poinformowała.

– Wszystko zabezpieczone? – upewnił się Navarro.

– Tak – potwierdziła Beyer.

I wtedy usłyszała nieartykułowany okrzyk gdzieś za Navarro.

– No dobra – odezwał się w końcu Felipe. – Natychmiast wychodźcie. Adrian wypatrzył ochroniarza przez teleskop. Pięćdziesiąt metrów, teraz już czterdzieści. Natychmiast wychodźcie!

– Wyszliśmy – odparła Jutta Beyer, czując, jak przyspiesza jej puls.

Rozłączyła się. Söderstedt otworzył drzwi, wytaszczył drabinkę i torbę na ramię. Słyszała, jak ciężkim krokiem schodził po schodach do małej kawalerki piętro niżej.

Felipe Navarro odebrał ostatnie słowa Jutty Beyer i westchnął z ulgą. „Wyszliśmy”. Odłożył komórkę i wyłączył obraz z wnętrza mieszkania na monitorze.

Jego pomysł wypalił. Było w porządku. Wszystko się jakoś ułożyło, a oni zyskali mnóstwo nowych tropów. Zastanawiał się nawet nad tym, czy już teraz nie wezwać nurków.

Jakie to było miłe uczucie. Chwila triumfu.

Kiedy dzwonił do Angelosa Sifakisa, Jutta Beyer przystanęła w drzwiach i po raz ostatni zajrzała w głąb mieszkania.

I wtedy to zobaczyła.

Gdy odstawiali na miejsce biurko, odsłonili mniej więcej centymetr kwadratowy podłogi, pokryty białym kurzem z wiertarki. Zdawał się dosłownie świecić na tle ciemnej podłogi. Wyjrzała na klatkę i znów zerknęła do mieszkania. Rzuciła się do środka, dmuchnęła, zmiotła resztki kurzu pod biurko i zerwała się na nogi.

Wtedy zatrzasnęły się drzwi na klatce.

Jutta Beyer wyjrzała. Nie było się gdzie schować, żadnej kryjówki, żadnego zakamarka. Nie miała szans się wytłumaczyć, kiedy będzie mijać ochroniarza, który był już w połowie schodów. I za nic nie uda jej się zdążyć na piętro wyżej.

Czuła ogarniające ją mdłości, gdy najciszej, jak potrafiła, zamykała drzwi wejściowe.

Od środka.

Przebiegła przez mieszkanie, wpadła do sypialni, do toalety. I na koniec do kuchni.

Wtedy otworzyły się drzwi wejściowe. Usłyszała, jak zdyszany rumuński ochroniarz wchodzi do środka.

Zostało tylko kilka sekund. Myśl, Jutta. Myśl!

Rumuni rzadko przesiadywali w kuchni. Codziennie dostarczano im jedzenie na wynos, gotowe potrawy wrzucali do mikrofali, nic poza tym. Kuchenny schowek był jedyną szansą. Gdy tworzyła drzwi, wydał jej się ciasny, ciemny i okropny. A jednak to była jedyna możliwość.

Beyer weszła tam, skuliła się. Usiadła na podłodze. Najciszej, jak mogła, zamknęła drzwi. I pochłonęła ją ciemność.

Sięgnęła po komórkę, stwierdziła, że na wyświetlaczu jest godzina czternasta trzynaście, i wyłączyła dźwięk.

Gdy Jutta Beyer przycisnęła do oczu kciuk i palec wskazujący, czując, że jej serce chce się wyrwać z piersi, nie była nawet pewna, czy naprawdę istnieje.

Godzina 14.13

Panele dyskusyjne w ramach European Police Chiefs Convention w Hadze trochę się przeciągały, ale wciąż były na tyle interesujące, by Paul Hjelm nie zasnął, czekając na wiadomość od Sifakisa.

W końcu przyszła.

Treść była bardzo prosta. Brzmiała:

„Mission accomplished”.

Paul Hjelm westchnął i się uśmiechnął. A potem pomyślał:

Cholera, ale oni tam mają dobrze.

Nożowy Södermalm

Sztokholm, 30 czerwca

W CHAOTYCZNYM i pełnym zagubienia siedemnastym wieku małe państewko, jakim jest Szwecja, ubzdurało sobie, iż jest międzynarodowym mocarstwem. Ponieważ ludności nie starczało na godną wielkiego mocarstwa armię, król Gustaw II Adolf był zmuszony zastosować skrajne środki. Takim właśnie środkiem było wprowadzenie myta w miastach. Nagle sprzedaż towarów na wsi została zakazana, a gdy wwożono je do miast – jedynego miejsca, gdzie wolno było handlować – trzeba było zapłacić myto, jedną trzydziestą drugą wartości towarów. Pieniądze z myta szły prosto na wojsko.

Sztokholm leży między jeziorem a morzem, a mianowicie między jeziorem Melar na zachodzie a Bałtykiem na wschodzie. Tam postawiono rogatki morskie. Od północy i południa można było stosunkowo łatwo dostać się do miasta lądem. Istniało ryzyko, że chłopi będą omijać rogatki, które umieszczono przy drogach. Tak więc należało zbudować wysokie płoty na północ i południe od miasta. Dzięki temu jedyna droga do miasta biegła przez rogatki. Myta obowiązywały jeszcze długo po tym, jak przygasł blask wielkiej potęgi, ale gdy wreszcie je zlikwidowano, rogatki zyskały nową rolę. Teraz stanowiły naturalną granicę między centrum a przedmieściami, między „miastem za rogatkami” a „miastem przed rogatkami”. Na północy stoją Norrtull i Roslagstull, na południu Danvikstull, Skanstull i Hornstull.

Właściwie żadna z rogatek nie cieszy się specjalnie dobrą sławą. Pozostały bardzo ruchliwymi miejscami, gdzie zmotoryzowani codziennie stoją w korkach, by wjechać do centrum lub z niego wyjechać. Wszystkie rogatki są dość obskurne, najobskurniejszą zaś z nich wszystkich jest Hornstull.

A w każdym razie długo tak było. To tutaj mieściła się ostatnia dzielnica przed rogatkami, cieszące się złą opinią Nożowy Södermalm, siedlisko miejskich awanturników, bezdomnych i pijaków. Ale potem coś się wydarzyło. Rozrastająca się klasa średnia, a zwłaszcza rozrastająca się średnia klasa średnia, odkryła Hornstull, odkryła Nożowy Södermalm, bulwary Bergsunds Strand i Hornstulls Strand oraz bliskość do Reimersholme i Långholmen. Rozpoczął się proces gentryfikacji. Mieszkanie w Hornstull stało się drogie, awanturnicy, bezdomni i pijacy się wynieśli i nagle dostrzeżono, jak groteskowo szkaradna jest okolica przy zejściu do metra. Coś trzeba było z tym zrobić.

I teraz się do tego zabrano. W ciągu dwóch lat Hornstull miała się gruntownie zmienić. W miejscu obskurnych, śmierdzących moczem schodów oraz brudnych ławek, na których spali bezdomni, miał się wyłonić nowoczesny, świeży plac w całym swoim blasku. Dziewiątego maja bieżącego roku rozpoczęła się budowa nowej Hornstull.

Ponieważ akurat wtedy wyjechał – to był czas, gdy bardzo wiele się zaczęło – nigdy nie udało mu się w tym dobrze połapać. Remont trwał od niecałych dwóch miesięcy i codziennie istniało ryzyko, że na ulicy Långholmsgatan coś się zmieni: nowe przejścia dla pieszych, nowe przeszkody, nowe przepychanie się przez tłum, nowe korki, nowi żebracy.

Nie żeby tak naprawdę się tym przejmował. Tyle tylko że potrzebował niezwykle dokładnego planu działania, jeśli wczorajszy incydent nie był jedynie wytworem jego wyobraźni. Nocnej rozmowy telefonicznej z pewnością sobie nie wyobraził – zaraz potem wyłączył komórkę – i jeśli te dwa wydarzenia się ze sobą wiązały, z łatwością przekona się o tym przy zejściu do metra.

Stał nieruchomo przy oknie w salonie, gdy ostatnie notatki spływały na jego komórkę. Zapatrzył się na Hornstulls Strand przez grubą warstwę porannego słońca. Pływający budynek łaźni Liljeholmsbadet kołysał się spokojnie na łagodnych falach zatoki. Od czasu do czasu jakiś jacht przepływał w stronę jeziora Melar lub Bałtyku. Spokój zatoki Liljeholmsviken, przywodzącej na myśl widokówkę, wydawał się drwiną.

Jak obraz z zupełnie innej epoki.

Na krótką chwilę powrócił do Ebeltoft z czasów swojego dzieciństwa. Piaszczyste wydmy, żaglówki, szeroki trawnik opadający od domku dziadka aż do morza. Szczęście na tym krótkim odcinku, wieczne wspomnienie biegu po trawie, gdy trawa zmienia się w piasek, piasek w morze…

Istniały trzy możliwości. Pierwsza: mógł się skontaktować z Brukselą – był to skrajny środek, który spaliłby wiele mostów. Druga: mógł zadzwonić po taksówkę. Trzecia: mógł unikać jakichkolwiek kontaktów ze światem zewnętrznym. Ale wtedy nigdy się nie dowie. Wszystko będzie po prostu trwać dalej. Jeśli w ogóle istniało.

Doświadczał tego uczucia już tak długo, że niemal się z nim oswoił. Uczucia, że coś jest nie tak – bo to nie było nic ponad to. Do czasu, gdy zmieniło się w coś bardziej konkretnego. Ale nawet ten konkret nie był szczególnie konkretny. Jakby nie istniała absolutna granica między wyobraźnią a rzeczywistością. Jakby potrafiły przechodzić jedna w drugą, bez wyraźnych granic.

Ale to było złudzenie. Nie zgadzało się z empirią. Fakty po jednej stronie, wyobraźnia po drugiej, tak musiało być. A fakty nie wystarczały. Nie do końca.

Warto by się było upewnić.

Nie opowiadał o tym żadnemu ze współpracowników. I nikt ani słowem nie napomknął o podobnych doświadczeniach. Tkwił w tym sam. Rozmowa telefoniczna świadczyła o tym, że sobie tego nie wyobraził. Ale czy wiązała się z tym uczuciem? Czy to naprawdę on mignął mu wczoraj wśród chaotycznych zabudowań przy remontowanej Hornstull?

Teraz otwiera się most Liljeholmsbron. Jego spojrzenie jak zwykle tam powędrowało. Ruch po obu stronach się zatrzymał. Połowy mostu otworzyły się jak gigantyczne szczęki. Jaws. I gdy w końcu paszcza na dobre się rozwarła, przepłynął przez nią niezbyt imponujący jacht z o wiele za wysokim masztem. Paszcza się zamknęła. Jego spojrzenie powędrowało w stronę zatoki, za małą łódeczką z wysokim masztem.

Tak, pomyślał. Tak by właśnie było. Gdyby poszedł na policję. Tylko tyle by zobaczyli. Jedynie by się upokorzył. Wyśmialiby go. Bo prawdziwego powodu mimo wszystko nie mógł zdradzić.

Powodu, dla którego jego mała łódeczka miała taki wysoki maszt.

Ale dość już metafor. Bardzo konkretnie: zdobyć nowy numer komórkowy, nowy telefon. Zabezpieczyć stary. Niech to szlag, że też nie było żadnej wolnej skrytki depozytowej w Swedbanku przy Hornsgatan. A więc metrem na główną stację T-Centralen. Jak się dzisiaj schodzi do metra? Pewnie zupełnie inaczej niż wczoraj. W najgorszym wypadku taksówka, żeby dojechać do Sergels torg 2. Tylko gdzie dziś, na tym etapie remontu, stały taksówki? Albo – znów – zadzwonić i wezwać taksówkę tutaj. Tyle tylko że wtedy się nie dowie, czy to naprawdę on kręcił się w okolicy Hornstull. A on nie odważy się nic zrobić w zbłąkanym porannym tłumie w godzinach szczytu. Lepiej było się upewnić, niż dalej żyć w nieświadomości.

Spojrzał na swój smartfon. Właściwie był trochę zbyt nowy jak na to, że przechodził na emeryturę.

Na wczesną emeryturę.

Zdumienie, że zachował na tyle przytomności umysłu, by wtedy, w środku nocy, znaleźć odpowiedni przycisk, zupełnie jakby jego podświadomość zdążyła już opracować strategię. To, że znalazł przycisk nagrywania, oznaczało koniec dla telefonu jako telefonu.

Teraz będzie pełnił inne funkcje.

Będzie zabezpieczeniem.

Podwójnym zabezpieczeniem.

Z jednej strony rozmowa telefoniczna, z drugiej dokumentacja.

Całe szczęście, że wciąż miał nieoficjalny telefon w biurze. Musiał się tylko tam dostać.

Odwlekał to. Chciałby się po prostu teleportować do pracy; powinna do tego istnieć jakaś aplikacja. Procesy biegły obecnie własnym torem, pozostawało jedynie czekać na wyniki ostatnich testów, właściwie musiał je tylko podpisać. Właśnie on, właśnie w najbliższych dniach. Kiedy już przyjdą. Poza tym wszystko było gotowe. Zadanie wykonane. Wkrótce każdy ujawni swoją jedną trzecią formuły i nada światu nowy kierunek, kierunek zmierzający do nowego stanu.

To chorobliwe poczucie równowagi. Jeśli ktoś robi coś dobrego, musi się to odwrócić przeciwko niemu. Gdy tylko ktoś zwietrzy dobro, spod ziemi zostają wezwane siły zła.

To, jak wszystko, można splamić i zgnoić.

Odwrócił się od coraz bardziej nieznośnego piękna za oknem i wyszedł. Nie było odwrotu. Już nie było odwrotu.

Rozmowa telefoniczna w środku nocy.

I on, gdzieś tam.

Albo wcale nie. Prawdopodobnie wcale nie.

A w nocy dzwonił po prostu jakiś wariat.

Był przepiękny czwartek, na Södermalmie, który zwano kiedyś Nożowym. Świeciło słońce, niebo było błękitne, nawet najdrobniejszy podmuch wiatru nie poruszał wierzchołkami drzew tam w dole, przy małym parku w kształcie trójkąta. Skręcił w Bergsunds Strand z nadzieją, że zejście do metra przy Ica wciąż jest czynne. Na wysokości stosunkowo niedawno otwartej siłowni sieci Sats odwrócił głowę i omiótł spojrzeniem Bergsunds Strand.

On szedł drugą stroną ulicy, był prawie na wysokości restauracji Moldau. On. Czy widział, jak się odwraca?

Szybko przeniósł spojrzenie na ruchliwą Långholmsgatan i wciągnął głęboko powietrze. Gdy już ruszył z miejsca, uderzyła go myśl, że wciąż nie był pewien. Czy to był naprawdę on? Czy to naprawdę był ten nachalny dziennikarz naukowy z Chicago, który drugi dzień z rzędu śledził go na Bergsunds Strand?

Nagle nie miał już ochoty się tego dowiedzieć. I pożałował, że natychmiast nie przeszedł na drugą stronę ulicy. Wtedy mógłby niezauważenie skręcić za róg w lewo i dobiec do miejsca, gdzie prawdopodobnie w całym tym budowlanym chaosie stały taksówki. Oczywiście wciąż mógł to zrobić, ale wtedy on by się domyślił, że wcale nie kierował się do zejścia do metra. A wtedy prawdopodobnie natychmiast rzuciłby się biegiem. Znacznie szybciej niż korpulentny profesor w średnim wieku.

Po tej stronie Bergsunds Strand mógł w każdym razie udać, że kieruje się na schody prowadzące do przejścia pod Långholmsgatan i do stacji metra Hornstull. W najlepszym wypadku zwabi go do przejścia i złapie taksówkę, zanim on odkryje swój błąd.

Mnóstwo ludzi, poranne godziny szczytu, sezon urlopowy najwyraźniej jeszcze się na dobre nie zaczął. Schody były coraz bliżej. Nie miał odwagi obejrzeć się jeszcze raz za siebie. Teraz musiał się skupić.

Zrobił krok w dół schodów, ale zaraz się zgarbił i prześlizgnął pod poręczą, otoczony przez obojętny tłum. Na Långholmsgatan rzucił się biegiem w stronę przedłużenia Hornsgatan. Jeszcze nigdy nie biegł tak szybko. Nie oglądając się za siebie, dopadł do skrzyżowania i po jakichś dwudziestu metrach rzucił się za róg. Tam trochę zwolnił. W tym miejscu porannych godzin szczytu nie było widać. Na krótkim, zapomnianym odcinku Hornsgatan było bardzo niewielu ludzi. Ostrożnie zmierzał w stronę Hornstulls Strand. Obejrzał się za siebie. Nikt nie wyszedł zza rogu. Zaczął biec truchtem w stronę najbliższego skrzyżowania, które – co wydawało mu się absurdalne – stanowiło niemal punkt wyjścia, było tuż przy jego domu. Ogarnęło go wrażenie, że w domu bynajmniej nie jest bezpieczny. Gdy do rogu zostało mu jakieś dziesięć metrów, znów zerknął przez ramię. Po drugiej stronie ulicy z klatki schodowej wyszła jakaś samotna dziewczyna. Przy Långholmsgatan nic się nie zmieniło, przewijały się tam tłumy, ale nikt nie kierował się w tę stronę. Było upiornie pusto w porównaniu z tłokiem przy schodach. Czy naprawdę udało mu się zwabić go do zejścia do metra? Trochę doszedł do siebie, gdy skręcił za róg w Hornstulls Strand – jesteśmy w domu. Tak, to była niemal nadzieja. Niemal cień nadziei.

On stał między jego ulubionym barem śniadaniowym Copacabana a małym kinem, które niecały rok później miało się stać studiem państwowej telewizji podczas mistrzostw Europy w piłce nożnej.

Ale o tym miał się nigdy nie dowiedzieć.

Spokój w jego spojrzeniu, determinacja. Kroki, przyspieszenie. Niemal unoszący się w uśmiechu kącik ust dziennikarza naukowego. I ten doskonały krok biegacza.

Gdyby tylko dotarł do samej Hornstull. Gdyby udało mu się dobiec na ruchliwą Långholmsgatan. Wtedy on nie powinien się odważyć. I wtedy byłby bezpieczny. Powinien zdążyć wskoczyć do jakiejś taksówki – gdzie one, kurwa, teraz stoją! – odjechać stamtąd, dotrzeć jakoś do banku ze skrytką depozytową i zamknąć w niej komórkę. Miałby wtedy solidne zabezpieczenie przeciwko temu, co zaraz może się tutaj stać, właśnie tu, na zapomnianym przedłużeniu Hornsgatan. Żadnego oglądania się przez ramię, tylko bieg, dzikie, szalone, groteskowe kroki, które wydawały się sprawiać, że na jego piersi zaciskała się gigantyczna gumka, zmuszała go, by zwolnił, aż miał wrażenie, że stoi w miejscu, jakby kolejki do autobusu niebieskiej linii numer cztery były ulotnym mirażem na coraz bardziej wyschniętej pustyni jego duszy.

Brak dźwięku wydawał się bardziej przerażający, niż byłby odbijający się echem huk wystrzału. To oczywiste, że on był zawodowcem, że na swój pistolet płatnego mordercy założył tłumik. Nagle i bezgłośnie zacznie tryskać z niego krew. Jego spojrzenie powędrowało w dół, na pierś. Obrzydliwe uczucie, że to się może zdarzyć w każdej chwili. Jakby stał na zapadni, która w każdej chwili może się otworzyć, podczas gdy sekundy zmieniają się w minuty. I rekiny w wodzie poniżej.

Strzał nie padł. Klatka piersiowa się nie otworzyła. Dotarł do Långholmsgatan. Przedzierał się w tłoku przy przystanku autobusowym, gorączkowo rozglądając się za taksówką. Żadnej tu nie było. Zwykle stały przy zejściu do metra, ale teraz wszystko zasłaniało ogrodzenie placu budowy. Dawny postój taksówek zmienił się w głęboki dół. Gdzie teraz, kurwa, stały taksówki? Omiótł spojrzeniem ulicę, rozejrzał się w jedną i w drugą stronę. I wtedy je zobaczył.

Stały po drugiej stronie ulicy, kawałek dalej, w stronę Västerbron. Dwie taksówki, jedna za drugą, z włączonym oznaczeniem świetlnym na dachu.

Wolne.

Zaczął torować sobie drogę w ich stronę, przedzierał się coraz rozpaczliwiej. Ruch był duży, mnóstwo ludzi czekało kawałek dalej przy przejściu dla pieszych. Wybiegł na jezdnię między powoli toczące się w korku samochody. Odgłosy klaksonów, krzyki, spojrzenie utkwione w taksówki. Oznaczenie świetlne na jednej z taksówek zgasło, pierwszy samochód zamrugał kierunkowskazem i włączył się do chaotycznego ruchu. Została jedna. Musiał ją złapać.

Dotarł na drugą stronę ulicy. Piesi poruszali się tutaj nie chodnikiem, lecz wąską ścieżką między ogrodzeniem placu budowy a ulicą. Slalom, dziki slalom w porannym tłumie na wąskiej ścieżce. Jakiś rowerzysta wjechał mu na piętę. Nie zauważył tego. Światło na taksówce wciąż było włączone, stała w miejscu, ale on poruszał się nieskończenie powoli.

To było jak zatrzymany kadr. Zostało mu już tylko kilka metrów, ale widział wszystko jak z bardzo daleka. Miejsce, gdzie wąskie przejście się rozszerzało i przechodziło w prawdziwy chodnik, wydawało mu się rozległe niczym plac. Na tym placu widział wiele różnych rzeczy. Szyld sklepiku Mickes CD & Vinyl świecił na żółto, szyld Helens Sushi – na niebiesko, zakładu fryzjerskiego Stylissimo – na różowo, piesi wymijali innych pieszych i ignorowanego żebraka, który siedział na chodniku pod sklepem Mickego z miseczką w ręce, z przeciwnej strony zbliżała się jakaś dziwna para, jakby zupełnie niewzruszona tłokiem, unosząca się nad rzeką ludzi, i teraz zobaczył, że kierowali się do taksówki. Ona była wysoka, a on niski, i w tej krótkiej chwili, zanim ogarnęła go panika, dostrzegł, że ta, którą uznał za kobietę, jest mężczyzną, a ten, którego uznał za mężczyznę, jest kobietą, para transwestytów, którzy zamienili się rolami. Wysoka kobieta, która była mężczyzną, pochyliła się do drzwi taksówki od strony pasażera i dotarł do niego własny krzyk „Nie!”, ale nikt go nie słyszał. Był sam w zamkniętym wszechświecie.

Prawie dotarł już do celu, stopy zdawały się przyklejać do asfaltu. Gdy minął żebraka, dostrzegł, że niski mężczyzna będący kobietą lekko pociąga za rękę wysoką kobietę. Wysoka kobieta odsunęła się ze zdumieniem od otwartego okna taksówki, ujrzał poirytowany gest taksówkarza, lampa na dachu wciąż nie zgasła. Para transwestytów gestykulowała i gdy wysoka kobieta, która była mężczyzną, pochyliła się, by pocałować niskiego mężczyznę, który był kobietą, zza nich wynurzyła się inna postać. Dziennikarz naukowy, którego ostatnim razem spotkał w Chicago. Kącik ust anioła unosił się w lekkim uśmiechu.

W krzywym uśmiechu.

Odwrócił się; gorączkowo szukając komórki, pojął, że to już koniec, że wszystko skończy się tutaj.

Naprawdę skończy się tutaj.

Wciąż nie padł strzał, została jakaś sekunda na decyzję.

Strzał nie padł, stało się coś innego. Ramię na gardle. Poleciał do przodu, na fasadę budynku, dostrzegł odbicie porannego słońca w czymś błyszczącym, co przemknęło przed nim.

Nożowy Södermalm, pomyślał, gdy jego kolana uderzyły o asfalt, i czuł już cięcie w poprzek gardła, gdy dalej osuwając się do przodu, rzucił komórkę do wyciągniętej miseczki żebraka. Ostatnią rzeczą, jaką zobaczył, była para wytrzeszczonych, zupełnie białych, wywróconych oczu.

Ciuciubabka, pomyślał.

I utonął w morzu krwi.

2

Niedowidzenie

Żadnych podchodów

Amsterdam, 30 czerwca

TO SIĘ MUSIAŁO WYDARZYĆ. Zawsze tak było.

Zupełnie tak, jakby przed wyjściem z domu spojrzeć za okno, dostrzec gromadzące się ciemne chmury, a potem stać w przedpokoju i wahać się z parasolem w ręce. Jeśli weźmiemy go ze sobą, będzie słońce. Jeśli zostawimy go w domu, będzie ulewa.

Parasol i pogoda pozostawały do siebie w tym samym stosunku, co dyżur i wizyta w toalecie. Innymi słowy, gdy odebrano zgłoszenie alarmowe, brygadier straży pożarnej Edwin van Tienen siedział w toalecie. Ten, który zawsze musiał zużywać wiele metrów papieru, westchnął ciężko, zdając sobie sprawę, że tak się nie stanie. Nie tym razem.

Po profesjonalnym i szybkim uporaniu się z dylematem doszedł do dwóch wniosków. Po pierwsze, że budynek pod wskazanym adresem jest wrażliwy – mnóstwo siedemnastowiecznego drewna, wiele kwartałów w strefie ryzyka. Po drugie, że „Jan van der Heyde III” znajduje się w okolicy. Wysłał tam słynną łódź strażacką i rzucił się, by zjechać po rurze. To ostatnie przynajmniej w wyobraźni.

W wozie strażackim usiadł obok swojego zastępcy Dirka-Jana i gdy wóz z wyciem syren wjechał nad Lauriergracht, ponownie dwie rzeczy stały się dla niego jasne. Po pierwsze, że „Jan van der Heyde III” zdążył przed nimi – płaskodenna czerwona łódź z wielkimi armatkami stała na kanale, jakby nigdy nie robiła nic innego – a po drugie, że z budynku pod wskazanym adresem faktycznie biją porządne kłęby dymu. „Jan van der Heyde III” zdążył już skierować armatki wodne w stronę budynku, a mimo to coś się tutaj nie zgadzało. Edwin van Tienen sięgnął po krótkofalówkę i powiedział:

– Żadnej wody, dopóki tego nie sprawdzimy.

Pomruki z łodzi strażackiej go nie powstrzymały. To Edwin van Tienen i nikt inny był brygadierem straży pożarnej.

Nie zgadzało się to, że płomień był nowy, świeży. Wóz strażacki z drabiną dotarł na miejsce w osiem minut i doświadczenie zawodowe van Tienena podpowiadało mu, że pożar wybuchł po zgłoszeniu. Najwyżej cztery minuty temu. Mogło to oznaczać wiele rzeczy, lecz przede wszystkim oznaczało, że mieli do czynienia z podpaleniem. I że sprawca najprawdopodobniej wciąż znajdował się w okolicy.

Ale po co dzwonić po straż pożarną? I dlaczego z czterominutowym wyprzedzeniem? Nie przychodziła mu do głowy żadna sensowna odpowiedź. Poza tym to nie była pora na rozmyślania, tylko na działanie.

Wypadli z wozu. Podniósł do góry rękę, wszystkie pięć palców, i jego pięciu ludzi nałożyło maski gazowe i wbiegło na klatkę schodową w budynku. Przez chwilę przyglądał się tej scenie ze zmarszczonymi brwiami, a potem ruszył za nimi.

Dymu było mnóstwo już na parterze; prawdopodobnie źródło pożaru znajdowało się gdzieś na dole. Zadymienie było jednak tak potężne, że mogło ich być więcej. Musiał iść dalej, na górę. Gdy rzucił się schodami, zobaczył, że dwóch jego ludzi łomocze do obojga drzwi na parterze. Wyglądało na to, że nikogo nie ma w domu.

Na pierwszym piętrze kolejnych trzech jego ludzi wyprowadzało lokatorów z obu mieszkań. Z pierwszego wyszło dwóch strażaków podtrzymujących z obu stron chwiejącą się starszą panią, z drugich drzwi, oznaczonych „U.M.A.N. Imports”, wyszedł Dirk-Jan, prowadząc trzech mężczyzn, którzy przyciskali chustki do ust i nosów. Dwaj mężczyźni byli bardzo wysocy, trzeci trochę mniejszy i Edwin van Tienen kiwnął głową swojemu zastępcy, który zaczął sprowadzać tę trójkę po schodach. Zajrzał szybko do mieszkania i wzdrygnął się, gdy zobaczył wewnątrz kolejnych dwóch strażaków, jednego niskiego, a drugiego wysokiego. Jakkolwiek liczył, wychodziło siedmiu. Siedmiu strażaków.

Nie pięciu.

Ale wysoki strażak w głębi mieszkania wykonał uspokajający gest i Edwin van Tienen zdał sobie sprawę, że przyjechali też ludzie z innej remizy i nikt go o tym nie poinformował. Z lekkim poirytowaniem rzucił się schodami na kolejne piętro. Prawdopodobnie to tam znajdowało się drugie źródło pożaru.

Wysoki i niski strażak przemieszczali się dalej w głąb mieszkania. Dym był gęsty i nie mogli wiele widzieć. Mimo to poruszali się bardzo sprawnie, jakby znali plan lokalu. Dotarli do kuchni i znaleźli schowek. Otworzyli drzwi.

W środku ktoś był. Gwałtownie kaszlał i niższy strażak wyjął z torby maskę gazową, którą szybko nałożył temu komuś na twarz. Czekali, aż jego oddech się unormuje. Wtedy wyciągnęli z torby mundur strażacki i ten ktoś – kto bez wątpienia był kobietą – szybko włożył go na siebie i bardzo stanowczym ruchem zamknął za sobą drzwi schowka.

Gdy opuszczali mieszkanie, byli po prostu trzema strażakami.

Wyszli nad Lauriergracht i zobaczyli trzech właścicieli mieszkania po drugiej stronie kanału. Oddalali się w towarzystwie strażaka, wciąż zasłaniali twarze chustkami. Ich spojrzenia nawet na chwilę nie padły na trzech strażaków. Ci ostatni skręcili za róg, przeszli jeszcze kilkanaście metrów i skręcili za kolejny róg. Tam przystanęli.

Niższy strażak ściągnął maskę gazową i okazał się kobietą. Ciemnowłosą kobietą o ostrych rysach.

– Możesz ją już zdjąć, Jutta – powiedziała.

I tak się stało. Jutta Beyer ściągnęła maskę. Była trupio blada i cała się trzęsła.

– Miriam – wysyczała. – Kurwa mać… Dzięki!

– To był najlepszy pomysł, jaki nam w tym pośpiechu przyszedł do głowy – odparła Miriam Hershey.

Wysoki strażak również ściągnął maskę. Miał bardzo jasne włosy.

– Bez żadnych podchodów – powiedział Arto Söderstedt. – Chodziło tylko o to, żeby cię wyciągnąć, Jutta. To wszystko moja wina.

– Nie zaczną teraz niczego podejrzewać? – wysyczała Beyer i zgięła się wpół w odruchu wymiotnym.

– Gdzie tam – powiedziała Hershey. – Straż pożarna nie będzie wyjaśniać szczegółów, a jeśli to zrobią, miejmy nadzieję, że to się nie przebije przez barierę językową.

– Dym nie pozostawi żadnych trwałych śladów – wyjaśnił Söderstedt. – Za dziesięć minut się rozwieje. Ty i ja będziemy mogli wrócić do swojej nory, a Rumuni do swojej.

Jutta Beyer wyprostowała się powoli. Oddychała spokojniej. Wyciągnęła ręce i objęła Arto Soderstedta. Szepnęła mu do ucha:

– Jak, u diabła, mogłeś przeoczyć kurz z wiertarki?

Söderstedt odwzajemnił uścisk i trochę przejęty odparł:

– Zaczynam się starzeć, Jutto.

Tymczasem brygadier straży pożarnej Edwin van Tienen zdążył już zejść po schodach. Gdy wyszedł na ulicę nad Lauriergracht, podał dwa zapieczętowane woreczki na pokład łodzi strażackiej „Jan van der Heyde III”. Obaj strażacy wodni przyglądali mu się sceptycznie, gdy otworzył jeden z nich i wyjął z niego jakiś nieokreślony, nadpalony przedmiot, który porządnie dymił.

– Granaty dymne – powiedział. – Jeden na parterze i kolejny na drugim piętrze. Strasznie zabawny studencki dowcip.

Strażacy wodni wymienili spojrzenia. W ich oczach malował się niesmak. Edwin van Tienen niewzruszenie ciągnął dalej:

– Całe szczęście, że nie zaczęliście lać wodą.

– Wcale nie zamierzaliśmy – oświadczył jeden ze strażaków.

– Jasne, że nie – skwitował brygadier Edwin van Tienen i dumnie odwrócił się na pięcie.

Gdy był w połowie drogi do wozu strażackiego, drugi strażak wodny zawołał za nim:

– Papier toaletowy ci wisi ze spodni!

Klapa

Sztokholm, 30 czerwca

NIESTETY, NIE BYŁO DOBREGO MIEJSCA na czekanie, gdy stawiano barierki, by ukryć zwłoki. Kiedy zabrano ciało, ubrani na biało technicy się przerzedzili, barierki usunięto, chodnik wyszorowano, a niebiesko-białe plastikowe taśmy zmieniły się w niesforne ptasie gniazdo w najbliższym kontenerze. Na całej Hornstull panował monumentalny chaos i przygotowując się na długie czekanie, para małżeńska rozstawiła składane krzesełka po drugiej stronie Långholmsgatan, skąd jednym okiem zerkali na miejsce zbrodni, drugim zaś zaglądali na swoje iPady, na które – z biegiem czasu – spływały protokoły z przesłuchań.

– Cokolwiek by mówić o sztokholmskiej policji, naprawdę stali się skuteczniejsi – stwierdził Jorge Chavez.

– Dostałeś do tej pory osiem zeznań? – spytała Sara Svenhagen i przewinęła palcem ekran.

– Dziewięć – odparł Chavez. – Właśnie mi wskoczyły zeznania pary transwestytów.

– Nie podoba mi się, że twój aktualizuje się szybciej niż mój.

– Ja mam wersję dla szefa. Trochę lepszą, trochę szybszą.

– Mówią też na to „udogodnienia dla niepełnosprawnych”.

– Sądzę, że możemy się zbliżyć do samej zbrodni – oświadczył zapatrzony w ulicę Chavez – i przypuszczam, że możemy to zrobić, kontaktując się z Kim i Jamiem Lindgrenami, zamieszkałymi przy Högalidsgatan. Ale najpierw przejdźmy się tam.

Ostatni radiowóz odjechał właśnie z miejsca zbrodni po drugiej stronie Långholmsgatan, spod sklepu płytowego Mickes CD & Vinyl. Który nazywano zwykle Lilla Mickes, czyli małym sklepem u Mickego, ponieważ jego główny sklep – Mickes Serier, CD & Vinyl – znajdował się po drugiej stronie Långholmsgatan. Sytuacja się unormowała. Codzienność zaciągnęła ochronną zasłonę nad Hornstull i ludzie w błogiej nieświadomości deptali po miejscu, gdzie jeszcze niedawno widniały plamy krwi na chodniku. Chociaż „plama” to nie było właściwe słowo. Bardziej pasowałoby „morze”. Jakby to nie z człowieka, lecz z nosorożca spuszczono całą krew. W jednym dziwacznym, momentalnym krwotoku.

Kiedy zobaczyli pierwsze policyjne zdjęcie, które pokazało się jakiś kwadrans po popełnieniu zbrodni, zdali sobie sprawę, nie porozumiewając się ze sobą, że muszą tutaj przyjechać. Bo to było coś, co wykraczało poza zwyczajność.

Coś ewidentnie profesjonalnego.

– Ale jeszcze bardziej wymowne jest upublicznienie tego profesjonalizmu – stwierdziła w końcu Sara Svenhagen, gdy kilka godzin temu rozstawiała swoje składane krzesełko.

– Upublicznienie? – Chavez szarpał się ze swoim krzesełkiem.

– Tak profesjonalny morderca mógł równie dobrze upozorować zbrodnię, by wyglądała na wypadek. To oczywiste.

– Zgadza się. I jakie wyciągasz z tego wnioski?

– Ostrzeżenie?

– Być może. Ale równie dobrze to mógł być jakiś wariat, który wie, jak zarzynać zwierzęta.

– Sam w to nie wierzysz – stwierdziła Sara Svenhagen.

Jorge Chavez westchnął, uporał się z krzesełkiem, padł na nie i odparł:

– A więc ten duński profesor Niels Sørensen z Królewskiego Instytutu Technologicznego w Sztokholmie został zabity przez zawodowego mordercę, żeby ostrzec… no właśnie, kogo?

– Dlaczego tu jesteśmy? – spytała pedagogicznie Svenhagen.

– Ci po drugiej stronie też się nad tym zastanawiają – pokazał palcem Chavez.

I rzeczywiście widać było, że ubraną po cywilnemu dwójkę policjantów po drugiej stronie ulicy dręczy ta sama myśl. Chavez rozpoznał komisarza sztokholmskiej policji, z którym nie miał jednoznacznie pozytywnych doświadczeń. Pomachał mu wesoło. Komisarz nie odpowiedział na machanie.

– Wydaje mi się, że usta Benna właśnie ułożyły się w słowo „obserwatorzy” – zauważyła Svenhagen i również pomachała.

– Według mnie bardziej to przypominało sformułowanie „zasrani gliniarze” – stwierdził Chavez. – Ale zapomniałem, że nazywa się Benno.

– Dzięki temu, że zostaliśmy sami w biurze, możemy bezczelnie obserwować – dodała Svenhagen.

– Oczywiście jeśli szef na to pozwoli – poprawił Chavez.

– No to dlaczego tu jesteśmy, szefie? Nic nie wskazuje na to, by profesor Sørensen zajmował się czymś, za co warto zginąć z rąk zawodowego mordercy.

– Właśnie dlatego tu jesteśmy. Rekonstrukcja zarówno osobistego, jak i zawodowego życia Nielsa Sørensena znajduje się na razie na bardzo podstawowym etapie. Niemniej odpowiedź na pytanie szanownej pani można chwilowo uprościć do: jesteśmy tu, ponieważ był czołowym duńskim badaczem z dziedziny technologii chemicznej i inżynierii procesowej, działającym w Szwecji w ramach wspólnego europejskiego projektu badawczego finansowanego przez Unię Europejską, a nam nie udało się nic na ten temat dowiedzieć. Jak dla mnie to wystarczy. Na początek.

– Chcesz powiedzieć, że to powinno zostać utajnione?

– W tej chwili nic nie chcę powiedzieć – odparł Chavez. – Jak sama zauważyłaś, jesteśmy obserwatorami.

– Albo zasranymi gliniarzami – dodała Svenhagen.

– To też. Ale właśnie jako obserwatorzy musimy działać w białych rękawiczkach. Wstępne przesłuchania musi przeprowadzić sztokholmska policja i dopiero później, w ramach ostrożnego, drugiego etapu, możemy uzupełnić ich śledztwo z naszej, unikatowej perspektywy.

– Chcesz powiedzieć, że pozwolimy im odwalić najcięższą robotę?

– Mniej więcej – przyznał Chavez. – Monitorujemy postępy śledztwa z europejskiej perspektywy.

– I uzupełnimy je w razie potrzeby?

– Właśnie, tylko że teraz potrzebujemy kubka wyśmienitej kawy z Café Frapino.

Wówczas Sara Svenhagen po raz pierwszy tego dnia przespacerowała się Långholmsgatan. Kilka godzin później, gdy Jorge Chavez się podźwignął i stwierdził, że składane krzesełka nie zawsze są w stu procentach ergonomiczne, naliczył sześć papierowych kubków i cztery papierowe torebki.

– To naprawdę wielki postęp, że we współczesnej pracy w policji możemy używać tabletów – stwierdziła Sara Svenhagen, wstając ze znacznie mniejszym wysiłkiem. – Niemniej przypuszczam, że istnieje inny powód, dla którego rozbiliśmy tutaj obóz. I on niczym się nie różni od motywów kierujących naszym mordercą.

– Teraz nie rozumiem, co masz na myśli – stwierdził Chavez.

– Upublicznienie – odparła Svenhagen. – Upublicznienie woli obserwacji Europolu.

– To dobrze, że nasi koledzy dowiedzą się o tej woli – przyznał Chavez ze spojrzeniem utkwionym w iPadzie. Zostawił składane krzesełka i papierowe kubki na pastwę losu i ruszył Långholmsgatan. Za następnym rogiem wskazał w stronę Bergsunds Strand i nawet fakt, że prawie przewróciły go jakieś dwie zgarbione i obszarpane postacie, które wyszły z klatki schodowej, nie powstrzymał go od dalszego oglądania czegoś na tablecie. Powiedział:

– Profesor Niels Sørensen mieszkał przy Hornstulls Strand i pierwsze zeznania są mniej więcej z tego miejsca, gdzie właśnie teraz stoję. Profesor „przeciskał się” tym fragmentem chodnika z Bergsunds Strand do przejścia dla pieszych przy Folkskolegatan, czyli mniej więcej tam, gdzie „rozbiliśmy obóz”, jak to szanowna pani trafnie ujęła. Potem mamy kolejne zeznania, według których był „strasznie blady, a mimo to zdyszany”, koniec cytatu. Nie wiem, co sądzić o tym „a mimo to zdyszany”.

– Tak zdyszany, że powinien być raczej czerwony na twarzy? – podsunęła Sara Svenhagen.

Jej mąż, chwilowo pełniący obowiązki jej szefa, zastanawiał się przez chwilę, jakby dopiero teraz ją dostrzegł, i odparł:

– Bystre. Prawdopodobnie masz rację. Kolejnym świadkiem był kierowca, który, cytuję, „prawie przejechał tego wariata”. Najwyraźniej Sørensen wybiegł na jezdnię w godzinach szczytu właśnie tutaj, „jakby próbował na coś zdążyć”, koniec cytatu z tego samego kierowcy. A po drugiej stronie ulicy był ten rowerzysta, który jechał trochę za blisko pieszych i najechał profesorowi na piętę. Cytuję: „To nie była moja wina, rzucił się przecież nagle na jezdnię, żeby złapać tę taksówkę, kawałek dalej, przy żebraku”. A więc jeśli mamy wierzyć obu świadkom, wygląda na to, że nasz profesor w lekkiej panice próbował złapać taksówkę, i w tym punkcie dochodzimy do Kim i Jamiego Lindgrenów, zamieszkałych przy Högalidsgatan.

Gdy czerwone światło zmieniło się na zielone, Svenhagen spytała:

– Jak przypuszczam, to ta osławiona para transwestytów?

– Kobieta jest znacznie wyższa od mężczyzny – odparł Chavez. – Jamie mówi: „Kim się uparła, żebyśmy wzięli taksówkę i pojechali nad zatokę Vinterviken, ale ja uważałem, że Långholmen jest równie ładnie. Poza tym nie stać nas było na taksówkę”. Kim mówi: „Kiedy staliśmy i nie mogliśmy się dogadać, pochyliłam się, żeby pocałować tego przeciętniaka, a wtedy on nas wyminął”. Jamie uzupełnia: „Rzucił się na tego biedaka i podtrzymał go podczas upadku. I jestem gotów się założyć, że kiedy upadł na chodnik, nie została w nim już ani kropla krwi”. I na koniec puenta Kim: „Wszystko działo się strasznie szybko. Ten nagły, chaotyczny ruch, kiedy wszystko wyglądało jak ucieczka. A potem został tylko mężczyzna leżący w kałuży krwi”. Dokładnie mówiąc, tutaj.

W ścianie budynku, poniżej witryny Lilla Mickes, na poziomie gruntu, tkwiła kwadratowa, mniej więcej półmetrowa klapa. Na murze oraz chodniku obok klapy wciąż jeszcze widniały ledwie widoczne kontury plamy krwi.

– I to jest twoje ostatnie słowo? – spytała Sara Svenhagen, przyglądając się klapie.

– Tak – odparł Jorge Chavez. – Sørensen był spanikowany już jakieś pięćdziesiąt metrów stąd. Zobaczył, że zaraz ucieknie mu taksówka, gdy Kim i Jamie do niej podeszli. Rzucił się biegiem. Za Kim i Jamiem pojawił się morderca, który najwyraźniej jakoś ich wyminął i dopadł Sørensena. Rzucił się na profesora, wprawnie poderżnął mu gardło, błyskawicznie go obszukał i zniknął, zanim ktokolwiek zdążył zwrócić uwagę na jego ubranie czy budowę ciała.

– Zgadza się – odparła Svenhagen, kucając. Zaczęła przesuwać dłonią wzdłuż coraz słabiej widocznych konturów kałuży krwi na chodniku. Przy ścianie budynku stawały się mniej wyraźne. Po obu stronach klapy w murze widać było tylko pojedyncze ślady krwi. – „Ten nagły, chaotyczny ruch, kiedy wszystko wyglądało jak ucieczka” – ciągnęła Svenhagen. – Czy można tak powiedzieć o jednym, działającym błyskawicznie zawodowym mordercy? Chaotyczny ruch? Wszystko wyglądało jak ucieczka?

– Teraz za tobą nie nadążam – przyznał Chavez.

– Tu są ślady krwi – pokazała Svenhagen. – Po obu stronach tej klapy.

– Widzę – odparł Chavez. Zaczynał się budzić.

– Ale na samej klapie nie ma nic. Nawet jednej kropli.

– Hmm – mruknął Chavez jak Sherlock Holmes.

– Nie brakuje nam przypadkiem najważniejszego świadka? – spytała Sara Svenhagen.

– Hmm. Tego, który siedział przy ścianie? Prawdopodobnie oparty o klapę? I to dlatego nie ochlapała jej krew?

– Czy „ten nagły, chaotyczny ruch, kiedy wszystko wyglądało jak ucieczka”, oznacza, że nie tylko morderca uciekał? Lecz również najważniejszy świadek?

Chavez zerknął na swojego iPada i przewinął coś na ekranie. Potem przeczytał:

– „To nie była moja wina, rzucił się przecież nagle na jezdnię, żeby złapać tę taksówkę, kawałek dalej, przy żebraku”.

– Zeznania rowerzysty – pokiwała głową Svenhagen.

– „Przy żebraku” – pokiwał głową Chavez i podsumował: – Moja żona jest geniuszem.

– Oczywiście sztokholmska policja też do tego dojdzie – stwierdziła Svenhagen, wstając. – Pozostaje pytanie, dlaczego żebrak uciekał równie szybko jak morderca, choć trochę bardziej „chaotycznie”?

– Jest tu nielegalnie – podsunął Chavez. – To ktoś, kto nie chce mieć do czynienia z władzami. Ale był cały zachlapany krwią. Ktoś go musiał widzieć w drodze do metra.

– Albo kiedy się po prostu oddalał – dodała Svenhagen. – W jakąkolwiek stronę.

– Tak czy inaczej, mamy powód, by jak najszybciej porozmawiać z Kim i Jamiem Lindgrenami.

– Benno na pewno się tym zajmie – zauważyła Sara Svenhagen.

– Jak najbardziej – przyznał Jorge Chavez. – Może nawet wyśle na Högalidsgatan swoich zaufanych ludzi. Żeby uzupełnić zeznania. Będą to mężczyzna i kobieta.

– Całkiem niewykluczone – stwierdziła Sara, zerkając na uparcie świecące słońce.

Samarytanka

Sztokholm, 30 czerwca

PORUCZNIK LOUISE AHL odwróciła wzrok od chaotycznego placu budowy za oknem i spojrzała w głąb stołówki. Nie potrafiła na dłużej oderwać oczu od tego dziwnego nieznajomego, któremu zgodnie ze swoim zadaniem oraz przekonaniami pomagała dziś rano. Gdy zaraz po otwarciu drzwi ośrodka chwiejnym krokiem wszedł na salę – prawie nagi i zupełnie bezradny – pojawił się niczym znak niebios. I nagle większość rzeczy w jej życiu znów się zgadzała.

Wcześniej, gdy porucznik Ahl jechała kolejką podmiejską na stację Södra i widziała tę samą grupkę wandali niszczących wagon, czuła, że traci wiarę – oczywiście nie w Pana, ale w stworzonych na jego obraz i podobieństwo, w młodzież, w ludzkość, w całą tę dobroczynną działalność, którą żołnierze rozpoczęli osiem lat temu na bardzo wówczas przygnębiającej Hornstull. A gdy ci młodzi ludzie podeszli do niej i zaczęli ją szarpać za naramienniki z przypiętym oznaczeniem stopnia, z którego była taka dumna – guziki odpadły i potoczyły się po podłodze wagonu – poczuła się dokładnie tak jak w ośrodku. Ciągły brak jakiejkolwiek wdzięczności i pokory. To nie tak William Booth wyobrażał sobie ich działalność. Z drugiej strony nie mógł wiedzieć, jak świat będzie wyglądał za sto pięćdziesiąt lat. A gdyby to potrafił, uszłaby z niego wszelka energia i padłby trupem.

Rozczarowana porucznik Ahl dotarła do ośrodka społecznego Armii Zbawienia przy Långholmsgatan. Przyszywając nowe guziki, spodziewała się, że wszystko będzie tak jak zwykle. Pół godziny krzątania się przy przygotowywaniu śniadania, doprowadzaniu do porządku zapasów odzieży, sprzątaniu pryszniców i poprawianiu nakryć na stołach. Te czynności zawsze były jak cisza przed burzą. A potem głęboki wdech i otwarcie drzwi. Czasem dosłownie wpadali do środka – prosto z ulicy, ze schronisk dla bezdomnych, z piwnicznych schodów i zadłużonych mieszkań. Czasem bywało też trochę spokojniej. Ale zawsze mieli broń. Najczęściej domowej roboty. Jakby zawsze chodziło o walkę na śmierć i życie w jakimś równoległym wszechświecie, we współczesnym średniowieczu, które niczym pochód biczowników kryło się tuż pod powierzchnią cywilizacji. I gdy mężczyźni z Armii Zbawienia konfiskowali czwartą danego dnia broń kłującą lub obuchową, porucznik Louise Ahl niekiedy pragnęła, by byli prawdziwymi żołnierzami. I naprawdę byli uzbrojeni.

Byli jednak żołnierzami z Armii Zbawienia i dopóki porucznik Ahl choć raz w tygodniu miała okazję sobie przypomnieć, o co w tym wszystkim chodzi, była w stanie ciągnąć to dalej. I właśnie to się wydarzyło, gdy ten dziwny nieznajomy chwiejnie wszedł na salę, półnagi, w opłakanym stanie, i utkwił w niej spojrzenie swoich jeszcze dziwniejszych oczu.

„Nie możesz głosić miłości Bożej komuś, kto jest zmarznięty i głodny”.

Kiedyś te słowa Williama Bootha wyryły się na zawsze w jej pamięci. Tak dobrze się zgadzały ze słowami Bertolta Brechta, które nie dawały jej spokoju w latach, gdy pracowała w różnych garderobach teatralnych w Sztokholmie. Dopiero co przestała trenować karate i pragnęła tylko być blisko teatru, ale ciągle wpadała w głębokie depresje. Jednak w słowach Brechta: „najważniejsze jest żarcie, potem moralność”, brakowało jednego elementu. I była nim miłość Boża. Więc gdy w końcu odważyła się otworzyć na bezgraniczną miłość Pana, teatr wydał jej się grą cieni, którą był w istocie. Nagle na ulicach Sztokholmu objawiły się rzeczywiste tłumy biednych i odnalazła swoje miejsce w życiu. Pomagać ubogim i tym samym pomagać Bogu, zgodnie z dewizą Armii Zbawienia: „Zupa, mydło i zbawienie”. Jak trzystopniowa rakieta, na długo zanim wynaleziono takie rzeczy.

Możliwe, że ten dziwny nieznajomy nie otworzył się jeszcze na zbawienie, ale dostał zupę i mydło. Najpierw prysznic. I choć porucznik Ahl nie wolno było wchodzić do pomieszczenia z prysznicami dla mężczyzn, mimo wszystko tam zajrzała i dostrzegła, że woda spływająca do odpływu w podłodze miała całkiem różowy kolor. Przez chwilę zastanawiała się, czy krwawił z jakiejś rany.

Ale to ona go przyjęła. To ona wyszła mu na spotkanie, gdy chwiejnym krokiem wszedł na salę, zaraz po otwarciu drzwi o dziewiątej. Jako pierwsza napotkała to przedziwne spojrzenie i później zastanawiała się, dlaczego natychmiast nie uświadomiła sobie, że był niewidomy. Poruszał się, jakby widział. Na chwilę pozwoliła, by zahipnotyzowały ją te przerażające, białe oczy.

Powinna raczej być tym zdenerwowana. W ostatnim czasie coraz bardziej było to widoczne. Że ludzie pokroju tego dziwnego nieznajomego coraz częściej dominują w schroniskach i przepędzają dotychczasowych bywalców. Porucznik Ahl nie była do końca przekonana, czy rzeczywiście są tacy potrzebujący. Często miała wrażenie, że Cyganie – bo tak myślała o nich w chwilach słabości – nie cierpią jakiejś strasznej nędzy. Jakby istniały inne siły, które się nimi zajmowały. A może raczej ich posiadały.

Ale ten dziwny nieznajomy w ogóle nie sprawiał wrażenia kogoś, kto jest czyjąś własnością. I nawet jeśli jego białe oczy były trochę przerażające, to sam wywierał diametralnie odmienne wrażenie. Spokojny i nieśmiały mężczyzna, który znał trochę angielski. Można było się z nim porozumieć. Powiedział, że jest zmęczony i głodny, wziął prysznic, potem zjadł śniadanie, a teraz siedział w jadalni i rozmawiał z Jannem.

Porucznik Louise Ahl nie była tym zachwycona. Janne był zapewne nieszkodliwy, ale nie stanowił najodpowiedniejszego towarzystwa. Chętnie opowiadał bujdy o tym, że kiedyś próbował być pisarzem, ale nigdy nie udało mu się dotrzeć do szerszego grona czytelników i w końcu wydawnictwo podcięło mu skrzydła. Porucznik Ahl była pewna, że kłamał. I nie chciała pozwolić, by ten dziwny nieznajomy został „skażony” wymysłami Jannego.

Gdy Janne przysiadł się do nieznajomego, podeszła do nich, żeby się przekonać, czy wszystko jest pod kontrolą. Nieznajomy kiwał głową z lekkim uśmiechem na twarzy. A angielszczyzna Jannego była naprawdę całkiem niezła. Gdy przechodziła obok kilka minut później, usłyszała słowa Jannego:

– Let’s try the recording device, then.

Dziwny nieznajomy pokiwał tylko głową.

Siedzieli tam już prawie od godziny, pogrążeni w rozmowie. Porucznik Ahl zastanawiała się po cichu, o czym dyskutują.

Znów spojrzała na chaotyczny plac budowy za oknem. Z miejsca, w którym siedziała, miała widok prawie na całą okolicę i wiedziała, co się teraz odbywa. Przepędzanie bezdomnych. Przepędzanie ich z centrum, z tej części miasta, która leżała między rogatkami. Spoglądała na przymusowy marsz przez most Liljeholmsbron i trochę za bardzo przypominał jej on marsze śmierci z końcowej fazy drugiej wojny światowej. Naziści wiedzieli, że wojska aliantów zbliżają się do obozów koncentracyjnych. Nie mogli dopuścić, by alianci zobaczyli te obozy, które stanowiły dobrze strzeżoną tajemnicę. A więc zimą i wiosną czterdziestego piątego roku SS ewakuowało wszystkie obozy koncentracyjne. Już i tak skrajnie zmaltretowanych więźniów zmuszono do marszów śmierci, w stronę umierającej Rzeszy. Bardzo niewielu przeżyło ten marsz.

Porucznik Louise Ahl rozumiała naturalnie, że takie porównanie jest bardzo niesprawiedliwe. Trzeba było doprowadzić Hornstull do porządku – sama jako pierwsza była gotowa to przyznać – a mimo to nie potrafiła pozbyć się z głowy tego obrazu. Gdy bezdomni przechodzili mostem Liljeholmsbron, przypominało to końcowy taniec śmierci z Siódmej pieczęci Ingmara Bergmana.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki