Okładka

Biblioteka Kaznodziejska nr 05/2016

Święty Wojciech Dom Medialny sp. z o.o.

Od redakcji

Dobiegły końca 31. Światowe Dni Młodzieży i pielgrzymka papieża Franciszka do Polski. W sobotę, 30 lipca w sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie Franciszek spotkał się z księżmi, klerykami i osobami konsekrowanymi. Padły wtedy z ust papieża ważne słowa. Po wakacjach, na początku nowego roku szkolnego, w pierwszych dniach i tygodniach naszej duszpasterskiej aktywności, gdy planujemy działania na cały rok szkolny warto do tych słów powrócić. Najpierw przypomnienie o istocie naszej misji: „Jezus posyła. Od samego początku pragnie On, aby Kościół wychodził, aby szedł do świata. Chce, aby to czynił tak, jak On sam tego dokonał, jak On został przez Ojca posłany na świat: nie jako potężny, ale w postaci sługi (por. Flp 2,7), nie «aby Mu służono, lecz żeby służyć» (Mk 10,45) i nieść dobrą nowinę (por. Łk 4,18); podobnie też ci, którzy do Niego należą, są posłani w każdym czasie. Uderzający kontrast: podczas gdy uczniowie zamykali drzwi ze strachu, Jezus posyła ich na misję; chce, aby otworzyli drzwi i wyszli szerzyć z mocą Ducha Świętego przebaczenie i pokój Boży”. A zatem: jesteśmy posłani, aby służyć. Naszą misją jest służba!

Druga rzecz, na którą zwraca nam uwagę Franciszek, to bliski kontakt z Jezusem: „Dla nas, uczniów, bardzo ważne jest umieszczenie naszego człowieczeństwa w kontakcie z ciałem Pana, czyli zaniesienie Mu z ufnością i pełną szczerością, aż do końca, tego czym jesteśmy. Jezus, jak powiedział siostrze Faustynie, cieszy się, gdy mówimy Mu o wszystkim, nie nuży się wydarzeniami naszego życia, które już zna, oczekuje, że będziemy się nimi dzielić, a nawet opisem naszych dni (por. Dzienniczek, 6.09.1937). W ten sposób poszukuje się Boga w takiej modlitwie, która byłaby przejrzysta i nie zapominała o wyznaniu i zawierzeniu bied, trudów i przeciwieństw. Serce Jezusa zdobywa się szczerym otwarciem, sercem, które potrafi rozpoznać i opłakiwać swoje słabości, z ufnością, że właśnie tam działać będzie Boże miłosierdzie”. Otwierajmy nasze serca przed Jezusem. Każdego dnia na nowo!

W ostatniej części swojej homilii Franciszek mówił: „Ewangelia, żywa księga Bożego miłosierdzia, którą trzeba nieustannie czytać i odczytywać na nowo, ma wciąż na końcu białe karty: pozostaje księgą otwartą, do której pisania jesteśmy powołani – tym samym stylem, to znaczy wypełniając dzieła miłosierdzia. Pytam was, drodzy bracia i siostry, jak wyglądają karty księgi każdego z was? Czy są codziennie zapisywane? Czy są trochę zapisywane, a trochę nie? Czy może są puste? Niech nam w tym pomoże Matka Boża: Ona, która w pełni przyjęła Słowo Boże w życiu (por. Łk 8,20-21), niech da nam łaskę bycia żyjącymi pisarzami Ewangelii; niech nasza Matka Miłosierdzia uczy nas troszczyć się konkretnie o rany Jezusa w naszych potrzebujących braciach i siostrach, zarówno bliskich jak i dalekich, chorego i migranta, ponieważ służąc cierpiącym oddajemy cześć ciału Chrystusa”.

Zachęcając do korzystania z materiałów, które przygotowaliśmy na wrzesień i październik (nowy projekt duszpasterski na msze święte z udziałem dzieci: „Niedziela z Owieczką”; materiały na nabożeństwa różańcowe i wiele innych), chcemy zaprosić wszystkich odbiorców „Biblioteki Kaznodziejskiej” do uważnego wsłuchania się w przesłanie Franciszka i wykorzystanie go, jako źródła inspiracji w codziennej pracy duszpasterskiej: „Jezus posyła. Od samego początku pragnie On, aby Kościół wychodził, aby szedł do świata. Chce, aby to czynił tak, jak On sam tego dokonał, jak On został przez Ojca posłany na świat: nie jako potężny, ale w postaci sługi”. To jest zadanie dla nas – na wrzesień i październik, i na kolejne miesiące… Podejmijmy je!

SUGESTIE HOMILETYCZNE

Nowe życie w Chrystusie

23 niedziela okresu zwykłego • 4 IX

23

NIEDZIELA

OKRESU ZWYKŁEGO

4 września 2016

rok C

I czytanie: Mdr 9,13-18b

Psalm: 90

II czytanie: Flm 9b-10.12-17

Ewangelia: Łk 14,25-33

Wielkie tłumy szły z Jezusem

Nie tylko święci potrafią żyć Ewangelią na co dzień. Byli podobni do nas, a często tacy sami jak my. Skoro tak, to my także potrafimy żyć Dobrą Nowiną. Nie wszyscy zapewne potrafimy tak miłować nieprzyjaciół, jak czynił to Chrystus, Jego uczniowie i wielu świętych, ale jakaś cząstka naszej duszy kocha wszystkich ludzi, tak jak kocha ich Chrystus. Trzeba posiąść sztukę wyrzeczenia. Trzeba się jej nauczyć. Ponieważ trudno jest ją osiągnąć o własnych siłach, prosimy o nią Boga. Jezus wymaga od nas całkowitego zaangażowania się w miłość. Oczywiście w sytuacji, jeśli pragniemy iść za Nim. Trzeba zaakceptować nową hierarchię miłości – ponad wszystkich powinniśmy stawiać Jezusa i sprawy królestwa Bożego. Niejako „obliczamy” siłę miłości, abyśmy wypełnili dzięki niej nasze zadania.

W homilii akcentujemy słowa: „Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem” (Łk 14,27).

„Nowe życie w Chrystusie”

Program duszpasterski Kościoła w Polsce

Sugestie słuchacza

Olaf Szczypiński

Fragment dzisiejszej ewangelii, a szczególnie jedno zdanie, zawsze budziło we mnie sprzeciw. Mam na myśli wypowiedź Jezusa: „Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, nadto i siebie samego, nie może być moim uczniem” (Łk 14,26). Jest to prawdopodobnie jedno z kilku trudnych wyzwań dla wierzących w Chrystusa, także dziś. Wszystkie wymienione w tym zdaniu osoby są rodziną dla adresata tych słów. Jest zatem dla mnie czymś nienaturalnym wezwanie do nienawiści swoich bliskich.

Proponuję, aby osią dzisiejszej homilii uczynić to jedno zdanie. Przy jego wyjaśnianiu można odwołać się do pierwszego czytania oraz greckiego tekstu wypowiedzi Jezusa.

Pierwsze czytanie pokazuje mi, że poznanie Boga – rozeznawanie zamysłu Bożego albo pojmowanie Jego woli – nie dokonuje się w poszukiwaniach w obrębie rzeczy tej ziemi, „bo śmiertelne ciało przygniata duszę i ziemski przybytek obciąża lotny umysł”. Świat doczesny przemija, tak jak trawa, o której wspomina dzisiejszy psalm. Dlatego konieczne jest odwrócenie się od tego świata i skierowanie wzroku duszy w stronę wychodzącej ku mnie Bożej Mądrości. Czyż nie to właśnie oznacza ewangeliczne wyrzeczenie się wszystkiego?

Dopiero w tym kontekście warto zwrócić uwagę na greckie słowo miseo (μισέω) użyte w tekście oryginalnym w miejscu polskiego odpowiednika „nie ma w nienawiści”. Etymologicznie słowo to oznacza także „kochać mniej”. Nabiera ono znaczenia dopiero w odniesieniu do kogoś lub czegoś. Dosłownie można je rozumieć jako rezygnację z czegoś na korzyść drugiego. Czyż w ten sposób nie odkrywamy prawdziwego sensu wezwania Jezusa? Nie oznacza ono więc wrogości, czy niechęci wobec członków rodziny, wobec siebie, a także wobec świata. Słowa Jezusa rozumiem tak: chcąc iść za Jezusem, muszę kochać bardziej Boga, niż wszystko to, co śmiertelne, co jest z tej ziemi. Dostrzegam zarazem, że mądrość Boga i mądrość krzyża w żaden sposób nie stoi w sprzeczności z rodziną, ale ją zakłada i dopełnia.

Homilia do dorosłych

Większa miłość

ks. Dariusz Dąbrowski COr

Któż z ludzi rozezna zamysł Boży albo któż pojmie wolę Pana? – mówi Księga Mądrości. Kiedy za Jezusem szły wielkie tłumy, On naucza o nienawiści wobec najbliższych, wytrwałym przyjmowaniu życiowego krzyża, roztropnym planowaniu życia i konieczności wyrzeczenia. Żadnej obietnicy, same wymagania. Tak jakby Jezusowi wcale nie zależało na tłumach, bo na pewno nie są to populistyczne hasła… Przyszliśmy dzisiaj do Jezusa, całkiem spory tłum jest dziś w kościele, aby słuchać nauki, która nie pochodzi z tego świata, choć jej głos rozlega się na tym świecie. Ale jak mówi bł. kard. Jan Henryk Newman COr, nie ma prawdy tak oczywistej, by ludzie nie mogli przed nią uciec. Nie ma takiego obowiązku, by nie znaleźć dziesięciu tysięcy powodów, dla których akurat ów obowiązek miałby ich nie dotyczyć. Dzisiaj postarajmy się nie uciekać i nie szukać powodów do wykręcenia się od życia Ewangelią, ale przyjmując całą jej prawdę znaleźć inspirację do wiernego jej przestrzegania. Posłuchajmy zatem…

Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, nadto i siebie samego, nie może być moim uczniem. Wielu z nas przyszło dziś na mszę ze swoją rodziną. Spójrz na nich, na swoją żonę i męża, na swoje dzieci i swoich rodziców. Spójrz na ludzi, których kochasz. I posłuchaj słów Mistrza. Oczywiście wiemy, że nie chodzi Mu o taką nienawiść, która jest silnym uczuciem niechęci wobec kogoś, kto nas zranił. Nie chodzi też o nienawiść, która jest w opozycji do miłości, bo przecież wiemy, że Pan Jezus w takich sytuacjach wzywa do przebaczenia. Jaki jest więc zamysł Pana i Jego wola? Abyś patrząc na swoich najbliższych, z którymi łączy cię najgłębsza więź, mógł szczerze powiedzieć: Panie Jezu, kocham Cię bardziej! Jeśli nie potrafisz tego zrobić, nie jesteś Jego uczniem, bo Jezusowi chodzi o większą miłość.

Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem. W czasach Jezusa ten obraz był bardzo czytelny. Skazańcy „nieśli krzyż” na miejsce egzekucji, gdzie mieli być ukrzyżowani. Przestępcom towarzyszyło szyderstwo tłumu. W naszych czasach – promocji sukcesu, gdy naturalnym pragnieniem człowieka jest szczęście rodzinne, zdrowie i dobra praca, uczeń Jezusa musi zgodzić się na swój krzyż. To znaczy, na takie sytuacje, kiedy doświadczysz słabości i kruchości: w relacjach, w zdrowiu, w pracy, gdy nikt nie będzie bił brawa, a nawet będą radzić: „odpuść sobie” – ty przyjmiesz to wydarzenie i ofiarujesz Panu w zjednoczeniu z Jego krzyżem. Złożyć ofiarę ze swoich niespełnionych pragnień i marzeń. Nikt nie życzyłby sobie takiego losu, Jezus jednak wzywa swoich prawdziwych uczniów, aby świadomie uczestniczyli w tajemnicy krzyża. To jedno z najbardziej doniosłych wyzwań Ewangelii: chrześcijaństwo bez krzyża jest fałszywe. Jeśli nie potrafisz przyjąć i ofiarować cierpienia w swoim życiu, nie jesteś uczniem Jezusa, bo Jemu chodzi o większą miłość.

Bo któż z was, chcąc zbudować wieżę, nie usiądzie wpierw, a nie oblicza wydatków, czy ma na wykończenie? Przypadki zawalenia się niedokończonych lub źle skonstruowanych budowli były powszechnie znane. Jezus wspomina o zawaleniu wieży w Siloam, gdzie zginęło 18 osób (por. Łk 13,4). Księga Przysłów mówi: Tam zwycięstwo, gdzie wielki doradca (24,6). Bycie uczniem Jezusa musi mieć swoje konsekwencje w życiu. To musi być widać w życiu, bo po co komu wiara, która nie zmienia życia? Dlatego Jezus mówi, zastanów się, podejmij świadomą decyzję, zapoznaj się z kosztami, żebyś nie musiał mówić: wierzę w Boga, ale nie akceptuję Jego Praw, bo Jezusowi chodzi o większą miłość.

Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem. Wszystkiego. Wysoka cena. Żeby chociaż trochę było można mieć tak na boku, dla bezpieczeństwa, na wszelki wypadek… Po co Bogu, w czasach tolerancji i relatywizmu, konieczna jest taka jednoznaczność? Po co Bogu, gdy wszystko wydaje się względne i mieni wszystkimi odcieniami szarości, tak wyraźne zaznaczanie kolorów na biały i czarny? Jest jeden powód: większa miłość, która daje wolność. Wolność serca, wolność ducha, odwaga bycia sobą w taki sposób, jaki jest zamysł Boży i wola Pana. Kto to pojmie, ten doświadczy zmartwychwstania. Jeszcze za życia.

Homilia do dorosłych

Bóg ma być na pierwszym miejscu

ks. Jan Augustynowicz

Jezus Chrystus uczy: „Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem”. Dalej mówi: „Kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem”.

Zostaliśmy wezwani przez Jezusa, aby przyjąć Dobrą Nowinę, by pójść Jego drogą dźwigając swój krzyż. Powiedzmy wyraźnie: kto pójdzie za Zbawicielem, nigdy nie przegra swojego ziemskiego życia. Kto wszystko zostawi dla Niego, osiągnie życie wieczne. Nieraz przeżywamy trudności w wierze. Jakże niełatwo nam zostawić wszystko, co mamy na tym świecie, by śmiało pójść za Jezusem. Dlatego przyszliśmy sprawować niedzielną Eucharystię, by z niej czerpać wiarę, moc i mądrość życiową.

Chrystus pragnie pierwszego miejsca w życiu człowieka. Przed ojcem i matką, przed rodzeństwem, przyjaciółmi, a także przed jakimikolwiek przyzwyczajeniami. Kto tego pierwszeństwa nie uznaje, nie może być Jego uczniem.

Dźwigać krzyż oznacza być gotowym do wszelkich poświęceń z miłości do Niego. Oznacza to nieuznawanie niczego i nikogo ponad Niego, nawet osób najbliższych i własnego życia.

Krzyż to nie tylko cierpienia, problemy i burze życiowe. Krzyż jest streszczeniem losu Jezusa Chrystusa. Nie chodzi tu o bierne znoszenie krzyża, ale o wzięcie go na siebie. Dźwigać krzyż znaczy prowadzić życie ziemskie, które będzie podobne do życia Zbawiciela, a więc myśleć jak On; wybierać takich, jakich On wybierał; prowadzić takie życie, jakie On prowadził. Jezus umiał kochać wszystkich, był Człowiekiem bezgranicznej miłości miłosiernej. Trzeba wziąć na swoje barki cząstkę tej miłości.

Jezus zapowiedział nam konieczność dźwigania Jego krzyża. Nie zawsze jest to krzyż cierpienia i męczeństwa. Najczęściej jest nim codzienne zmaganie z obowiązkami. Przyjmując Komunię Świętą, otrzymujemy potrzebne wsparcie na tej drodze. W naszej ziemskiej pielgrzymce nigdy nie jesteśmy sami. Ciągle towarzyszy nam Pan, który do końca nas umiłował.

Wyznawca Chrystusa nie powinien uchylać się od dźwigania krzyża swojego powołania oraz służby Bogu i człowiekowi. Jezus zapewnia, że jeśli kto pójdzie za Nim, ten nie tylko nie straci swego życia, lecz będzie żył wiecznie. Jezus zachęca nas do radosnego dźwigania krzyża codziennych obowiązków i dobrego życia. Kto solidnie pracuje, uczy się i jest dobry wobec innych, ten dźwiga swój krzyż i staje się prawdziwym uczniem Jezusa.

Jezus stawia nam – swoim uczniom – wysokie wymagania. Ma być w naszym życiu na pierwszym miejscu. Od Niego powinno rozpoczynać się każde działanie i w Nim znajdować swoje dopełnienie. Jako komentarz do słów dzisiejszej Ewangelii niech posłużą słowa św. Augustyna, biskupa i Doktora Kościoła: „Jeśli Bóg jest na pierwszym miejscu w twoim życiu, to wszystko jest na właściwym miejscu, ale jeśli Bóg nie jest na pierwszym miejscu w twoim systemie wartości, to w twoim życiu jest bałagan”.

Naśladowanie Chrystusa, gotowość wyrzeczenia się dla Niego wszystkiego oraz dźwiganie na co dzień krzyża jest prawdziwą mądrością pochodzącą od Boga. Katechizm uczy: „Droga ku doskonałości wiedzie przez Krzyż. Nie ma świętości bez wyrzeczenia i bez walki duchowej” (KKK 2015). Radykalizm życia jest najskuteczniejszą formą świadectwa i ewangelizacji. Dystans do dóbr przemijających i spraw przyziemnych czyni nas prawdziwie wolnymi. Takiej mądrości uczy nas Słowo Boże, które przychodzi nam z pomocą, oświetla nasze życie i uzdalnia do pełnienia woli Bożej. Ucząc się od Mistrza z Nazaretu, prośmy o siły do podjęcia trudu prawdziwie chrześcijańskiego życia.

Homilia do młodzieży

Jak być uczniem Jezusa?

s. Arletta Ziółkowska PSMC

Usłyszeliśmy przed chwilą w Ewangelii: „Wielkie tłumy szły z Jezusem”. Byli ciekawi co powie, co zrobi, jaki kolejny cud i znak uczyni. Niemalże w każdym z nas jest wrodzona ciekawość, chęć zobaczenia, dotknięcia, zrobienia fotki, nagrania kamerką, zdobycia autografu. To normalne, tacy jesteśmy, to nas nakręca. Tłumy młodych co roku przybywają na Pola Lednickie. Jedni jadą tam po raz kolejny, zachęcają takich, którzy jeszcze nie byli. Inni po wielu latach chcą odnowić przyjaźń z Chrystusem i przyjaciółmi. I za każdym razem coś nowego odkrywają, coś nowego słyszą, widzą, doświadczają. Tłumy kibiców i sympatyków piłki nożnej jechały do Francji, by oglądać i przeżywać wraz z innymi mecze. Tłumy ludzi przyszły powitać naszych piłkarzy na lotnisko w Warszawie. I nikomu to nie przeszkadzało, że nie wracali jako zwycięzcy. Radość wspólnego powitania i podziękowania sportowcom zjednoczyła ludzi. Tłumy młodych z całego świata zjechały się do Krakowa, by być razem na ŚDM, posłuchać Chrystusa i Jego słowo skierowane przez papieża Franciszka.

Usłyszeliśmy w Ewangelii: „Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem”. Ludzie szli za Jezusem i nagle usłyszeli takie trudne słowa. Trudne, bo niełatwo je realizować w życiu. Łatwo wyśpiewać, wyskakać, zatańczyć: „Tak, tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham”, „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią”, „Jezu ufam Tobie – Jesus, I trust in You”. A potem, gdy przychodzą zwykłe, szare, codzienne chwile, to ciężar krzyża trudny jest do udźwignięcia. Przychodzi pokusa odrzucenia tego krzyża, zamiany na coś lżejszego.

Jest taka opowiastka o pewnym człowieku, który mocno narzekał na swój codzienny krzyż. Pewnej nocy ma sen. Anioł prowadzi go do miejsca, gdzie jest bardzo dużo różnych krzyży: większych, mniejszych, drewnianych, metalowych, zdobionych, zwykłych i prostych. Anioł przemówił: Wybieraj! Wybierz sobie taki krzyż, który będzie ci odpowiadał i na który już nie będziesz narzekał. No i ten człowiek zaczyna szukać takiego krzyża, który będzie mu pasował. Ten przymierzył – nie, inny mu się spodobał, ale był zbyt ciężki. O! Ten jaki piękny, ale za długi. I tak biega, biega, patrzy, nie może się zdecydować. Czasu coraz mniej, sił zaczyna brakować. I nagle zobaczył krzyż, który tak na oko wydawał mu się taki akurat. Podszedł, wziął na plecy i mówi do anioła: O! Ten będzie dobry, ten biorę. A anioł na to: Mój drogi, to jest ten sam krzyż, który dźwigasz od początku swego życia. I w tym momencie obudził się i zrozumiał, że życie z jego trudami, obowiązkami, wyrzeczeniami, jest takie, jakie daje nam Bóg. I nikt inny, tylko sam Bóg daje siły, by nieść swój krzyż i stawać się uczniem Jezusa.

Usłyszeliśmy w Ewangelii: „Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem”.

Panie, wskaż mi drogę, abym pojął Twoje słowa, które nie tylko mnie zadziwiają, ale czasami wydają się niemożliwe do przyjęcia. Patrzę na księży, braci zakonnych, siostry zakonne i wiem, że zostawili swoje rodziny, kolegów, koleżanki i poszli za Tobą. Wielu wyjechało daleko od Ojczyzny, by głosić Twoją naukę. Młodzi ludzie zostawiają dom rodzinny, przyjaciół, rezygnują z kariery naukowej i wyruszają tam, gdzie potrzeba wolontariuszy. Idą rozpaleni Twoją miłością, która pozwala zapomnieć o sobie, która nie szuka poklasku i nie unosi się pychą.

Panie, postaw na mej drodze takich ludzi, którzy już dziś są Twoimi uczniami. Daj mi uważne oczy, abym dostrzegł tych, którzy potrzebują pomocy. Daj mi uważne i odważne ręce i nogi, abym poszedł za Tobą i czynił miłosierdzie. Daj mi otwarte serce, abym kochał na co dzień, wtedy, gdy ciężar krzyża zdaje się zbyt ciężki.

Daj mi Panie siłę i moc, abym nie bał się patrzeć w wieczność, gdzie czeka na mnie Ojciec, który jest miłością.

Homilia do dzieci

Z Jezusem niosę krzyż mojego życia

bp Antoni Długosz

Proponowane pomoce: I – krzyż, obraz wypadku samochodowego, obraz chrztu, obraz bierzmowania; II – obraz Pana Jezusa, krzyż, laptop, obraz Bożych przykazań; III – obraz Jezusa, obraz Jana Pawła II, obraz sportowca.

Jadąc samochodem, czy autobusem w naszym kraju spotykamy na poboczach stojące krzyże (pokazać) różnych rozmiarów i różnej wysokości. Przed nimi leżą wiązanki kwiatów oraz stoją zapalone znicze. Krzyże zaznaczają miejsca tragicznej śmierci ludzi (obraz), którzy niespodziewanie zginęli. Są one także dowodem wiary rodziny zmarłych, którzy wierzą, że przez śmierć na krzyżu (obraz) Pan Jezus zbawił wszystkich ludzi. Przypomina także o tym pouczenie, że Pan Jezus bez naszych zasług nas odkupił, lecz bez naszej współpracy z Nim nie pójdziemy do nieba. O zapracowaniu na dostanie się do nieba w naszym imieniu zobowiązali się rodzice podczas naszego chrztu (obraz). Sami potwierdzimy współpracę z Panem Jezusem, kiedy przyjmiemy sakrament bierzmowania (obraz).

Pan Jezus (obraz) upomina się o naszą miłość do Niego: „Kto przychodzi do Mnie, a więcej kocha swoich rodziców oraz członków rodziny i samego siebie – nie może być moim uczniem”. Dlatego Pan Jezus domaga się na pierwszym miejscu miłości do Niego, ponieważ często wymuszamy na rodzicach, by nie stawiali żadnych wymagań i na wszystko nam pozwalali. Podobnie odnosimy się do sióstr i braci. Tak się zachowując – stajemy się samolubami, krzywdzimy rodziców i rodzeństwo, popełniamy wiele grzechów. Pan Jezus bardzo nas kocha i na drzewie krzyża (pokazać) oddaje za nas swoje życie. Przypomina nam jednak, że tylko wtedy możemy udowodnić, że Go kochamy, gdy będziemy z Jezusem nieśli nasze życiowe krzyże. Krzyżami naszego życia są wady, słabości, choroby, bieda w rodzinie, trudności w nauce, różne defekty ciała. Gdybyśmy pozwolili sobie na rozwój naszych wad, zamartwiali się innymi słabościami, brakiem komputera, laptopa (pokazać), życie byłoby niebezpieczne i smutne. Pan Jezus przychodzi nam z pomocą proponując Jego „przepis na życie”. Są nim Boże przykazania (obraz). Pozytywna nasza odpowiedź na wezwanie Bożych przykazań oznacza niesienie naszego krzyża za Jezusem, a także jest wyrazem miłości do Niego.

Wezwanie Pana Jezusa (obraz) z dzisiejszej ewangelii przypomina św. Jan Paweł II (obraz): „Choćby nikt od was nie wymagał – musicie sami od siebie wymagać!”. Kto nie usuwa swoich wad – do niczego nie dochodzi. Podejmowanie obowiązków w domu, szkole, w gronie kolegów, podobne jest do treningu sportowców (obraz), prób piosenkarzy i innych artystów, którzy ćwiczą swe umiejętności po kilka lub kilkanaście godzin dziennie. Praca ta jest połączona z samozaparciem. To wszystko Pan Jezus nazywa niesieniem krzyża za Nim.

Pomyślę: co mogę nazwać krzyżem swojego życia? Czy podczas rozmowy z Panem Jezusem przedstawiam moje trudności?

Panie Jezu: wspieraj mnie w pokonywaniu trudności mojego życia.

Homilia do dzieci • „Niedziela z Owieczką”

Wyrzuć śmieci, czyli to, co oddziela od Jezusa

ks. Andrzej Muńko

WPROWADZENIE

Na początku Mszy Świętej zwracamy uwagę, że to pierwsza niedziela nowego roku szkolnego. Pewnie wielu z niecierpliwością oczekuje, aż zabrzmi dzwonek w szkole. Zachęcamy dzieci i rodziców, aby poprosili Jezusa o pomoc w dobrym przeżyciu całego roku szkolnego, zwłaszcza gdy pojawią się trudności. Niech cały ten rok zbliża nas do Boga.

CEL HOMILII I POTRZEBNE REKWIZYTY

Uświadomić dzieciom, że warto na początku roku szkolnego zrobić porządek w swoim życiu i wyrzucić wszystko, co nas oddala od Jezusa.

Przygotowujemy: kosz na śmieci, karteczki z cechami lub czynnościami, tablica korkowa do pozytywnych cech/ czynności (nie wymagana). Przykład cech i czynności do wykorzystania podczas kazania: lenistwo, punktualność, nadmierne spędzanie czasu przed komputerem, odrabianie lekcji, sumienność, zajmowanie się rzeczami niepotrzebnymi, niszczenie przyborów szkolnych, niekoleżeńskość, uprzejmość, kulturalne wyrażanie się, używanie brzydkich słów.

W ramach projektu „Niedziela z Owieczką” dzieci otrzymają obrazek, na którym Owieczka robi porządki w swoim pokoju. Wyrzuca do kosza wszystko, co jest jej niepotrzebne w nadchodzącym roku szkolnym.

SUGESTIE DO HOMILII

Na samym początku witamy się z dziećmi i przedstawiamy Owieczkę Magdę (można wykorzystać obrazek, który ją przedstawia). Dobrze byłoby podkreślić, że Owieczka Magda będzie razem z nami przez cały rok. Wspólnie będziemy poznawać Jezusa, pogłębiać wiarę i miłość do Niego oraz uważnie słuchać nauk, które płyną z Ewangelii.

Razem z dziećmi przypominamy sobie dzisiejszą ewangelię. Pomocne mogą być pytania: Według kogo jest dzisiejsza Ewangelia? (Łukasza), Do kogo zwraca się Jezus? (do tłumów), Do jakich sytuacji z naszego życia się odnosi? (do rodziny, do budowniczego, do króla).

Warto zaakcentować, że Jezusowi wcale nie zależy na tym, abyśmy nienawidzili swoich rodziców, czy wyśmiewali tych, którzy np. zaczęli budowę domu, a go nie ukończyli. Jezus uświadamia nam, że mamy pozbyć się wszystkiego, co nas od Niego oddziela. Mamy mieć w nienawiści wszystko, co stoi nam na drodze kochania Boga.

Przyglądamy się Owieczce Magdzie, która robi porządki. Wyrzuca ona wszystko, co jej się w tym nowym roku szkolnym nie przyda. Przy pomocy rekwizytów zaczynamy razem z dziećmi robić porządki w swoim życiu.

PRZYKŁAD

Bierzemy tablicę korkową, przygotowane wcześniej kartki i kosz na śmieci. Przedstawiamy karteczki, na których napisane są cechy i czynności, które podejmujemy w naszym codziennym życiu (np. lenistwo, punktualność, nadmierne spędzanie czasu przed komputerem, odrabianie lekcji, sumienność, zajmowanie się rzeczami niepotrzebnymi, niszczenie przyborów szkolnych, niekoleżeńskość, uprzejmość, kulturalne wyrażanie się, używanie brzydkich słów).

Razem z dziećmi robimy porządki (tzn. pokazujemy im każdą karteczkę z napisem. Dzieci oceniają, co w nowym roku szkolnym jest potrzebne, a czego można się pozbyć, bo oddala nas to od Boga i drugiego człowieka).

Do kosza wyrzucamy śmieci, a do tablicy przyklejamy to, co będzie nam potrzebne.

PODSUMOWANIE

Chcemy uzmysłowić dzieciom, że każdy z nas musi wyrzucić do śmieci to, co nam nie pozwala kroczyć za Panem Jezusem. Wszystkie negatywne cechy czy czynności przywiązują nas do siebie i właśnie taką postawę piętnuje Jezus. Chce nas nauczyć, że mamy mieć w nienawiści wszystko to, co nas od Niego oddziela.

Pokazujemy dzieciom, że w naszym życiu jest wiele cech, przyzwyczajeń czy czynności, które sprawiają, że pomimo naszych wspaniałych postanowień, nie stajemy się lepsi. Tylko konkretne działania np. odrzucenie zła czy dobre postanowienie, pozwolą nam stawać się coraz bardziej apostołami Jezusa.

ZADANIE DLA DZIECI

Zachęcamy dzieci do uczestnictwa w przez cały rok w niedzielnej Mszy Świętej. Prosimy o wykonanie zadania wypisanego na obrazku: W wieczornej modlitwie powierz Panu Bogu cały rok szkolny.

SŁOWO DLA RODZICÓW

Początek roku szkolnego jest ważny nie tylko dla dzieci, ale także dla nas dorosłych. Nasze zadanie to dostarczać dzieciom dobre przykłady, które będą mogły wcielać w życie. Nie tylko one mają mieć postanowienie na cały rok, nam także takie postanowienie by się przydało. Może dobrym pomysłem byłoby, gdybyśmy i my coś postanowili na najbliższe dziesięć miesięcy.

24 niedziela okresu zwykłego • 11 IX

24

NIEDZIELA

OKRESU ZWYKŁEGO

11 września 2016

rok C

I czytanie: Wj 32,7-11.13-14

Psalm: 51

II czytanie: 1 Tm 1,12-17

Ewangelia: Łk 15,1-32

Radość powstaje z jednego grzesznika, który się nawraca

„Wróć, synu, wróć z daleka. Wróć, synu wróć, Ojciec czeka…”. Dla wielu ludzi słowa tej religijnej piosenki przypominają, że nawrócenie jest niekończącym się procesem. Wierzący zdaje sobie sprawę, że wciąż otrzymuje od Boga wiele darów (część majątku), które traci w nieudolnym życiu (marnotrawi majątek). Refleksja na ten temat pojawia się najczęściej wtedy, gdy jest źle, fatalnie, gdy człowiek zostaje poniżony w swej godności (pragnie spożywać pokarm przeznaczony dla świń). Wraca do Ojca (spowiedź) i zostaje obdarzony nowymi darami (szata). Podczas pobytu Mojżesza na górze Synaj lud odstąpił od prawdziwej wiary. Bóg w swym miłosierdziu przebacza grzesznemu ludowi.

Tymoteusz dowiaduje się od św. Pawła o jego grzesznej przeszłości, ale także i o tym, że Paweł działał wtedy „z nieświadomością i w niewierze”. Dlatego dostąpił miłosierdzia. Oświecony przez poznanie Chrystusa naucza, że Jezus przyszedł na świat po to, aby zbawić grzeszników. „Jest przekonany, że miłosierdzie, które mu Bóg okazał, było nie tylko jemu wyświadczonym dobrodziejstwem”. W homilii warto zwrócić uwagę, że nawrócenie jest procesem ciągłym. Można obdarzyć wiernych obrazkiem (reprodukcją): „Syn marnotrawny”.

„Nowe życie w Chrystusie”

Program duszpasterski Kościoła w Polsce

Sugestie słuchacza

Iwona i Andrzej Tomaszewscy

Często powtarzamy, że jesteśmy grzesznikami. I słusznie. Czasami jednak można odnieść mylne wrażenie, że Kościół na tym kończy nauczanie, przekazywanie Dobrej Nowiny.

Z jednej strony uodporniliśmy się więc na ten przekaz (jesteśmy beznadziejnie grzeszni) i na podobne, które ktoś wywodzi z Ewangelii – oburzamy się lub wzruszamy obojętnie ramionami. Z drugiej – chętnie myślimy o sobie źle. Czasami wyznaczamy sobie jakieś kary, fundujemy sobie upokorzenia (niektórzy tak traktują sakrament pojednania).

Tymczasem jest inaczej…

– Jak to możliwe, że Bóg przebacza nam grzechy, nie upokarzając nas?

– Czy spowiedź ma polegać na samooskarżaniu?

– Jak pozbyć się naszych ludzkich wyobrażeń na temat Bożego miłosierdzia?

– W jaki sposób w codziennym, zwykłym życiu wypracować w sobie radość z faktu, że jest się dzieckiem Bożym?

Homilia do dorosłych

Sprawić radość Bogu

ks. Szymon Bajon

W życiu często stawiamy sobie jakieś cele, które, gdy uda nam się je osiągnąć, przynoszą nam satysfakcję. Ukończenie szkoły, zdobycie pracy, wejście na szczyt, zgubienie kilogramów… Takich przykładów można by wymieniać tysiące. I z pewnością pozytywne zrealizowanie każdego z nich przynosi nam radość. Ogłaszamy wtedy tym, którzy są nam bliscy (a dziś, w dobie internetowych, społecznościowych portali, często także tym, których w ogóle nie znamy): udało mi się, osiągnąłem zaplanowany cel!

Ale można mieć jeszcze inny cel – i osiągnięcie go przynosi chyba najgłębszą satysfakcję – można próbować dawać radość innym. Chodzi tu o radość wewnętrzną, która pojawia się, gdy ktoś doświadczy naszej bliskości, naszego poświęcenia, zostanie po prostu zauważony i doceniony, przypomni sobie, że „jest kimś”.

Różne mogą być drogi dawania innym radości. Każdy jest do tego zdolny i każdy czyni to na swój sposób. Jednak dzisiejsza ewangelia uświadamia nam, że nie tylko innym ludziom możemy dawać radość. Nie! My możemy uszczęśliwiać samego Boga! To niesamowita sprawa! Oczywiście – Bóg niezmienny w swej istocie, zawsze kochający i dobry nie jest „humorzasty”. Nie musimy przekonywać Go do uśmiechu. Nie jest też przekupny – żadnym darem nie przekonamy Go, żeby na coś przymknął oko. Bóg pozwala nam jednak zwracać się do Niego i każde nasze pozytywne zaangażowanie, nasze nawracanie się, jest powodem radości dla całego nieba.

Warto więc, abyśmy pomyśleli dziś, na ile staramy się sprawiać Bogu radość i jak możemy to czynić. Niesamowitym przykładem jest w tej dziedzinie św. Teresa od Dzieciątka Jezus. Pisała ona kiedyś: Wielcy święci trudzili się dla chwały Boga; ja, która jestem bardzo mała, trudzę się jedynie dla Jego radości. Ze szczęściem zniosłabym największe cierpienia, gdyby mogły u Niego wzbudzić choćby jeden uśmiech. Miała świadomość co jest największym powodem Bożej radości: Nie chcę gromadzić zasług, by dzięki nim otrzymać Niebo, chcę trudzić się jedynie z miłości do Ciebie, jedynie po to, by sprawić Ci radość, by pokrzepić Najświętsze Twoje Serce, ocalając dla Ciebie dusze, które kochać Cię będą na wieczność.

Tak, to jest droga do sprawiania radości Bogu: uświadomienie sobie wielkiej miłości Boga do wszystkich ludzi, przyjęcie jej, nieustanne nawracanie się – dla Jego miłości – i przekonywanie do tej miłości tych, których spotykamy.

I o tym jest także dzisiejsza ewangelia. Zawarte są w niej trzy przypowieści: o zagubionej owcy, o zagubionej drachmie oraz o synu marnotrawnym.

Przypowieści te Jezus opowiedział wtedy, gdy dumni faryzeusze i uczniowie w Piśmie szemrali, widząc Jezusa przyjmującego celników i grzeszników. Jezus, już w pierwszej przypowieści, próbuje uświadomić faryzeuszów, że wcale nie są Bożymi przyjaciółmi, jeśli potępiają innych. Bóg wszystkich kocha tak samo, pragnie bliskości każdego człowieka, każdemu daje szansę, każdy może być powodem Jego radości. Podobnie jak przyjaciele pasterza cieszyli się, że odnalazł on to, co zginęło, przyjaciele Boga cieszą się, gdy odzyskuje On to, co stracił.

To jest pierwsza podpowiedź także dla nas: jeśli chcesz sprawiać Bogu radość, to najpierw uznaj w pokorze swoją grzeszność, uwierz, że Bóg Cię przygarnia, uciesz się tym i – zamiast innych oceniać lub przekreślać – uświadom sobie, że Bóg innym daje szansę tak samo, jak dał ją Tobie. Spróbuj cieszyć się razem z Bogiem z każdego nawróconego grzesznika. W przypowieściach Jezusa ta wspólna radość ma ogromne znaczenie: pasterz sprasza przyjaciół i sąsiadów, kobieta odnajdująca drachmę zwołuje przyjaciółki i sąsiadki, a ojciec, do którego wraca syn wyprawia wielką ucztę.

Bóg niesamowicie cieszy się z każdego, kto do Niego powraca. A i sam człowiek, który w swojej wolności przyjmie Bożą miłość i odpowiada na nią, doświadcza radości, która przenika do głębi i trwa, nawet w obliczu zewnętrznych trudności.

Przypowieść o miłosiernym Ojcu i Jego dwóch synach jest nam doskonale znana. Co mówi nam ona o dawaniu radości Bogu? Najwięcej sprawisz radości Bogu wtedy, gdy – nieustannie się nawracając – będziesz próbował coraz bardziej Mu ufać i rozwijać relację z Nim. Tego zabrakło obu synom. Obaj byli niezadowoleni z życia i pretensjonalni, żaden z nich nie był blisko ojca. Pierwszy zażądał części majątku i zupełnie nie przejmując się ojcem odszedł. Nie chciał rozmawiać, pragnął sam sobie udowodnić własną wartość, uciekł. Drugi niby był w domu, ale nie czuł się jak w domu. Był niedowartościowany, tylko pozornie pokorny, a w dodatku – pełen żalu. Nie wierzył w miłość ojca, uznał, że musi na nią nieustanie zapracowywać.

Najbardziej istotnymi momentami tej przypowieści są momenty powrotów, konfrontacji synów z ojcem. W tym momencie każdy z nich uświadomił sobie wielką, bezinteresowną, miłosierną miłość Ojca. Radość pojawiła się zarówno w ich sercach, jak i w sercu Ojca.

I w naszym życiu najpewniejszą drogą do radości w sercu naszym i w Sercu Boga jest moment naszego szczerego stanięcia przed Nim. Przyjścia do Niego z tym wszystkim, co w nas jest: obojętnie, czy jest to życiowe zagubienie, czy pozorne trwanie przy Bogu. Przyjdź z tym wszystkim do Niego, powiedz Mu o tym, co cię męczy, otwórz się na Jego miłość i uwierz w to, że jest ona bezinteresowna. To będzie powodem radości dla ciebie i dla Boga. I pamiętaj, że tak, jak nawrócenie jest procesem ciągłym, tak i radość ta nie jest tylko chwilowa. Ona może towarzyszyć ci przez całe życie, o ile wciąż będziesz próbował się nawracać.

Lubimy w życiu osiągać różne cele, lubimy innym sprawiać radość. Daje nam to satysfakcję i zadowolenie. Powalczmy o to, aby także Bogu sprawiać radość. To daje nie tylko satysfakcję. To przemienia życie i otwiera na wieczne zbawienie – a więc – na wieczną radość z Bogiem i w Bogu.

Homilia do dorosłych

Skala miłowania Boga

ks. Tomasz Szałanda

Facebookowe spory o „innych” i zagubionych

Wciągnięty w „nowoczesność” założyłem jakiś czas temu konto na facebooku. Od czasu do czasu biorę udział w różnych dyskusjach na religijne tematy. Niekiedy mnie to nawet wciąga. Co jednak najbardziej mnie zastanawia, a może bardziej przeraża, i czego nie potrafię zrozumieć, to brak szacunku i miłosierdzia niektórych katolików wobec katolickich i niekatolickich bliźnich.

Katoliccy charyzmatycy ze „Strefy Zero” (ekumeniczne spotkanie modlitewne połączone z nauczaniem) dostali po głowie od katolików z facebooka za modlitwę i dzielenie się słowem Bożym wspólnie z protestantami (nazwanych heretykami), za brak wiszącego krzyża na ścianie, za klaskanie i taniec na cześć Pana. W innym przypadku dostało się katolickiej młodzieży za używanie kolorowych flag w czasie koncertu uwielbienia, bo to „takie nie nasze, nie katolickie, bo to islamskie szmaty te flagi”.

Praktycznie katoliccy oponenci na tych „innych” katolikach i protestantach oraz na młodzieży nie zostawili suchej nitki. Nie zechcieli ich szukać, nie zechcieli się z nimi spotkać nawet w przestrzeni internetowej. Marnie nam wychodzi miłość „innych”, zagubionych, poszukujących i ekspresyjniej od nas wyrażających swoją wiarę.

Miara Chrystusa wobec „innych” i zagubionych

Chrystus postępował zupełnie inaczej. Wyruszał do tych zagubionych, brał na, i w ramiona, rozmawiał z nimi, i cieszył się, że znowu są z Nim, że Go słuchają – i On ich słuchał. W jego oczach każdy człowiek jest bezcenny – także pogubiony, poharatany przez własne wybory, krnąbrny, uparty czy po prostu głupio postępujący.

Chrześcijanin wobec „innych” i zagubionych

Bóg, który nas i dzisiaj zgromadził na Przenajświętszej Eucharystii zaprasza do innego patrzenia na naszych bliźnich. Nawet jeżeli się pogubili, nawet gdy są w innych wspólnotach katolickich i niekatolickich, to warto wychodzić im na spotkanie. Warto ich odszukać, spotykać się, rozmawiać, poznać, i chociaż spróbować zrozumieć. Czyż wspólna modlitwa – uwielbianie Trójjedynego Boga jest złem? Nie. Czy dzielenie się doświadczeniem wiary w Trójedynego Boga przez katolika i protestanta jest złem? Nie. Czy używanie flag w różnych kolorach, taniec, modlitwa spontaniczna i często ekspresyjna za siebie nawzajem, za innych ludzi jest złem? Nie.

Eucharystia daje nam tę mądrość niepotępiania ale poszukiwania tego co dobre, co Boże i w dodatku co wspólne. Eucharystia daje nam radość z odnalezienia kogokolwiek dla królestwa Bożego. Eucharystia daje nam siły, by nie zwalniać, nie trwać w stagnacji, nie zadowalać się jako taką duchową stabilnością. Eucharystia wreszcie wyzwala w nas entuzjazm, by szukać dalej.

Skoro „radość powstaje u aniołów Bożych z jednego grzesznika, który się nawraca”, to my – przyjmujących chleb aniołów wyzbywać się nie powinniśmy. Każdy z nas jest dzieckiem Boga, dziedzicem Królestwa, odwiecznie miłowanym, chcianym i kochanym. I kiedy „różne” dzieci są razem z Ojcem i wspólnie mówią kocham Cię, Tatusiu, to nie mam prawa twierdzić, że to nie jest dobre, bo „oni” kochają Go mniej.

Homilia do młodzieży

Bóg miłosierny, litościwy, który przebacza…

ks. Maciej Przybylak

Przebaczenie i pojednanie – takie przesłanie wypływa z dzisiejszego słowa Bożego. Chyba nie ma lepszego komentarza do całego Roku Miłosierdzia niż czytania tej niedzieli. Odkrywajmy zatem nie tylko czego chce, ale jaki jest nasz Bóg.

„Pan zaniechał zła, jakie zamierzał zesłać na swój lud”. Lud się sprzeniewierzył, odeszli od drogi wskazanej przez Boga. Lud to krnąbrny, jak to Księga Wyjścia nazywa „lud o twardym karku”. Mimo iż są to wyrażenia mówiące o ludzie izraelskim, spontanicznie możemy odnieść je do wielu współczesnych młodych. Gniewni, zbuntowani na wszystko, co się da: na rodzinę, szkołę, Kościół i często na Boga. Ponadto odwróceni od świata prawdziwych wartości, kwestionujący wszystko, niekonwencjonalni, a potem zagubieni, niezadowoleni z życia i upadający w grzechy. Tak jak to słowo nie skupia się na narzekaniu na lud, lecz na ukazaniu miłosiernego oblicza Boga, tak dzisiaj nie ma sensu mówić jaka zła jest młodzież w wizji dorosłych. Bóg nie chce karać za grzechy, On nie chce by płonął ciągle gniew przeciw grzesznikom. On chce, by człowiek się nawrócił i żył.

Najpiękniejszą ilustracją jak Bóg jest miłosierny jest dzisiejsza ewangelia (czytaliśmy cały 15 rozdział Ewangelii Łukasza). Te trzy przypowieści, bardzo znane podkreślają jednomyślnie, jak bardzo cieszy się Bóg, kiedy grzesznik do niego wraca. „Cieszcie się, bo znalazłem owcę, która mi zginęła”, „…radość powstaje u aniołów Bożych z jednego grzesznika, który się nawraca”, „…trzeba się cieszyć, że ten brat twój (…) zaginął a odnalazł się”. Każdy z nas jako grzesznik odnajduje się w tych przypowieściach. To ja jestem owcą, która zboczyła sobie z drogi i trzeba jej szukać; to ja jestem drachmą, która bawi się w chowanego z Panem Bogiem; to ja jestem synem młodszym, który ucieka z domu, bo mu się w nim nie podoba i chce spędzać życie na nieustannej zabawie czy też starszym synem pełnym żalu i pretensji do ojca, bo on ma, a ja nie. Bóg jest miłosierny – tak często to słyszymy szczególnie przez cały ten rok. Co to oznacza? Bóg jest cierpliwy – czeka na mój powrót do Niego, a następnie przyjmuje i przebacza. Nie ma grzechu, którego Bóg nie mógłby odpuścić grzesznikowi, który chce się nawrócić, które chce zmiany życia. Problemem naszym jest fakt, że my często nie chcemy, by On nas znalazł lub sami nie mamy potrzeby wracać, przynajmniej jeszcze nie teraz, może później, bo trzeba używać życia. Bóg jest miłosierny, cierpliwy, łaskawy i czeka. I będzie czekać. I może na niektóre zagubione owce, drachmy, synów będzie zmuszony jeszcze długo czekać.

Każdy z nas widział pewnie logo jubileuszu Roku Miłosierdzia (jest ono widoczne w większości kościołów). Przedstawia ono Jezusa, który bierze na ramiona, na plecy zagubionego człowieka. Wizerunek został w myśli autora tak wykonany, aby ukazać w Jezusie Dobrego Pasterza, który dotyka aż do głębi ciało człowieka, czyniąc to z taką miłością, która przemienia życie. Każdy z nas jest tym grzesznikiem, który upada. Kiedy nawracamy się, pozwalamy wziąć się Jezusowi Dobremu Pasterzowi na ramiona. Dajmy Mu się odszukać i pochwycić.

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej.

WYDAWCA

Święty Wojciech Dom Medialny sp. z o.o.

ul. Chartowo 5

61-245 Poznań

www.swietywojciech.pl

Redakcja „Biblioteki Kaznodziejskiej”

www.bkaznodziejska.pl

tel. 61 659 37 44

bkaznodziejska@swietywojciech.pl

Prenumerata

tel. 61 659 37 56

prenumerata@swietywojciech.pl

ISSN 0208-7413

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com