Zachwyca mnie ta ziemia, po której chodzę,

drugi raz już nigdy więcej się tutaj nie narodzę.

Bo jestem i tym darem cieszę się jak wariat,

do nieba za daleko i za wczas na taki wariant.

Wczoraj wyciągnął do mnie ręce ten świat

i utulił w ziemskiego żywota udręce jak tata.

Podał mi też na szczęśliwość recept gotowy…

To jest sprawdzony przepis ludowy – to WY.

Rozdział I
Chiński dla każdego

Szkoda, że ludzie mają dziś tak mało czasu na lekturę książek, w których zawiera się cały dorobek wiedzy dotychczas zdobytej przez ludzkość. Jest wśród nich wiele nowych pozycji, dzieł nie tyle wspaniałych, co naprawdę odkrywczych. Niosą one w swej treści doraźną, dostępną dla każdego na wyciągnięcie ręki pomoc psychologiczną, bardzo przydatną do pokonywania trudów związanych z naszą codzienną egzystencją. Kilka z nich przeczytałam, przetestowałam i stwierdziłam na sobie ich faktyczne działanie terapeutyczne. Są to osobiste wymierne korzyści i bez wątpienia warto było je przestudiować „od deski do deski”. Składanie literek jest ponadto świetnym ćwiczeniem usprawniającym pracę umysłu i wspomagającym „ruszanie głową”. Trenujcie zatem intelekt jak najczęściej i czytajcie wszystko, co wpadnie w Wasze ręce, a nie jest pisane „hieroglifami” i daje się odcyfrować. Można wyrobić sobie w ten sposób mięśnie tych zwojów mózgowych, które odpowiadają za obiektywny światopogląd. Przećwiczyłam spory kawałek życia, a efekty zapisałam dla Was czarnym drukiem na białym tle. Książka to pełnowartościowa strawa dla ducha i starałam się przygotować potrawę treściwą, z właściwą zawartością „treści w treści”, ażeby forma nie przeważała nad treściwością. Iżby miała w sobie wszelkie walory smakowe oraz nie przekraczała granic dobrego smaku. Nie przepieprzyć więc i nikomu nie dosolić. Życzę nawet, żeby osłodziła Wam – jej Odbiorcom – dzień powszedni i była ucieszną ucztą dla Waszej duchowości. Poddana tym wszystkim wpływom, choć wydaje mi się, iż są to moje własne słowa… Może jednak się zdarzyć, że coś po autorach, a moich przedmówcach, będę żywcem bez użycia cudzysłowu powtarzać, za co niniejszym z góry wszystkich przepraszam. Przedłoży to tylko dowód na potwierdzenie, jak dalece, zamknięte między okładkami prawdy, zapadają w głąb naszej czytelniczej świadomości i z jaką pieczołowitością przechowujemy je w swojej pamięci.

Psychologia przemawia do nas – przeciętnych obywateli, nieco „po chińsku”, a chiński nie do każdego przemawia, chociaż porozumiewa się w nim jedna piąta ludności całego globu. Dla legionów Polaków, jak wykazują sondaże, ma on najwyższy współczynnik niezrozumiałości ze wszystkich rozpowszechnionych w świecie narzeczy. Pomiędzy nami a psychoterapeutami rozciąga się, jak Polska długa i szeroka, „Wielki Chiński Mur” nieporozumień. W zaistniałych okolicznościach postanowiłam, z całym szacunkiem dla owego wszechstronnie uzdolnionego narodu, podjąć się próby przetłumaczenia choćby cząstki tej wiedzy z „chińskiego” na „nasze”. Oraz poprawienia tego kawałka świata, który zechce mnie usłuchać. Posłużyłam się przy tym obrazami wyświetlanymi w moich szarych komórkach. Dlatego tytuł tego potoku słów nawiązuje do encefalografu, za pomocą którego wykonuje się zdjęcia rentgenowskie czynności mózgu. Jej treść płynie wartkim, nieprzerywanym strumieniem, tak samo jak nieprzerwanie toczą się procesy myślowe w głowach i od słowa do słowa – jak tocząca się rozmowa. Lecz nie jest to jakieś tam „lanie wody” albo słowo(po)tok bez ładu i składu, choć temat rzeczywiście mnie urzeka i jest jak rzeka. Wiersze zaś są rytmicznym, rymowanym moim „kardiogramem” i myślę, że każdy znajdzie na tych stronach coś dla siebie.

Będę się zwracać do Ciebie – Szanowny Czytelniku, w odmianie męskiej, przez uniwersalność tejże formy. Wiem, że w przeważającej części to Ty – Szanowna Czytelniczko – będziesz jej odbiorcą i w żadnym razie nie czuj się przez to dyskryminowana. Bez dwóch zdań: przedstawicielka płci pięknej to także rodzaj męski – ON, czyli człowiek. Równocześnie na odwrót: mężczyzna to też ONA. Tak, tak, Panowie – każdy z Was jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego, gdyż wszyscy jesteście OSOBAMI płci męskiej.

Książka ta oparta jest na wielu faktach, a autentyczne podobieństwo niektórych postaci lub zdarzeń – zupełnie nieprzypadkowe. Zawiera również opisy scen, które były dla mnie drastyczne.

Nie będę taić, że moja „pisanka” ukrywa jeszcze momenty rozbierające do wesołości i jeśli ktoś nie ma życzenia, aby stać się kimś choć na chwilkę szczęśliwszym, nie powinien jej czytać.

Ale zacznijmy od rzeczy pierwszych.

Rozdział II
Zbędny balast

Jakie życie jest, każdy widzi – na swój własny nieobiektywny sposób. Jednakże niezależnie od tego, w jakiej sytuacji ktoś się znajduje i jaki ma „rozmiar” stopy życiowej oraz wysokość obcasów – trudno jest łatwo żyć. A wszystko to za sprawą galopującego na oślep rozwoju cywilizacji technicznej. Nie może za nim nadążyć ewolucja, obciążona bagażem dziedziczności – z podwójnie poskręcaną KOMPLEMENTARNĄ helisą DNA i zagadką nie do rozwikłania. Struktura kodu genetycznego ma postać dwóch spirali splecionych ze sobą, w „śmiertelnym” jakkolwiek uścisku, oraz wzajemnie się uzupełniających. Ta jego śmiertelnie poważna właściwość jest ponoć „jedyną sprawiedliwością na tym świecie”. To jednak nie „HELA” powinna się genetycznie zmienić, aby nas w pełni przystosować do życia w zmienionych ludzką ręką warunkach na ziemi. Helisa DNA jest tworem skończenie doskonałym, aż do dna – jak samo nazewnictwo sugeruje. Współczesna cywilizacja – dziełem wielu przypadkowo dokonanych, niejednokrotnie okrutnych w następstwie odkryć (na przykład: wynaleziony przez Nobla dynamit) oraz potwornie chaotycznym i niedokończonym porządkiem dzisiejszego świata. Poniekąd sami sobie, przez ludzkie niedopatrzenie, zgotowaliśmy taki nieludzki los i sami musimy go teraz cierpliwie ścierpieć. Podobno życie to nie bajka, lecz mówią, że jest podobne do jajka, a więc trzeba je po prostu znosić.

Ja, Regina, pojawiłam się na tym świecie, nie bez głośnego protestu, z pierwszym dniem budzącej się wiosny. Moje oczy patrzące „czarno na białym” oglądały po raz pierwszy za szybą szpitalnego okna ówczesną – dudniącą dzień i noc przemysłem włókienniczym – metropolię wojewódzką. Było to miejsce pod ciężkim niebem zasnutym zwieszającymi się nad głową chmurami utkanymi z buchającego tumanami gęstego dymu zmiksowanego z kawałkami sadzy. Wyziewały go, straszące na terenie miasta, kratery okolicznych gigantycznych kominów, a sadze osiadały czarnym całunem na wszystkim, co martwe i co żywe. Przepływająca tędy rzeka Biała przez duże „B” mieniła się w korycie wszystkimi kolorami zanieczyszczonej tęczy. Jednocześnie wydzielała duszący fetor wywołujący nieomal torsje, do tej wody zmieszanej w proporcji pół na pół z hektolitrami wypuszczanych w jej nurty fabrycznych ścieków. Znalazłoby się w tych kolorowych falach całą tablicę Mendelejewa i każdy pierwiastek chemiczny indywidualnie. A trzeba zaznaczyć, że działo się to w całym majestacie niegdysiejszego prawa – ustanowionego przez jakieś ważne, lecz chyba niepoważne indywiduum. Na wiosnę miasto kwitło przemysłem, calutkie lato, w czas jesiennej szarugi i przez całą zimę. To był dla niego i dla robotników dobry sezon. Bezrobocie nie istniało wtenczas nawet w „Słowniku języka polskiego”, a na mnie przyszedł już czas wybrać się na ten świat. Urodziłam się bez wcześniejszych uzgodnień z moją stroną dotyczących warunków postawionego przede mną zadania, jako że nie miałam innego wyjścia. Jak na ironię, czy też może przepowiednią „królewskiej” przyszłości (póki co – niespełnioną), nadano mi chrztem to rzadkie imię, które tłumaczy się z łaciny jako „królowa”. Mych uszu nie doszły ani wtedy, ani nigdy potem, echa wiwatu pasującego do mojego imienia jak złoty pantofelek do stópki Kopciuszka, a brzmiącego: Salve Regina! (Witaj, Królowo!). Ale nie ma w tym wydarzeniu kompletnie nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że czuję się niepotrzebnym balastem dla kuli ziemskiej. Dziś wiem, iż jest to uboczny skutek niepożądany braku oparcia, którego poskąpili mi biologiczni producenci mojej osoby, czyli moi rodzice. Wspomniani wytwórcy najwyraźniej nie byli usatysfakcjonowani jakością swoich wyrobów, w skład których wchodzę ja i mój równie niewydarzony brat Bożydar. Toteż „wyrabiali” w życiu raczej ciekawsze rzeczy i bez reszty oddali się innym, bardziej zajmującym czynnościom, a mnie zresztą raczyli oddać na wychowanie w zastępcze cztery zimne ręce.

Ojca stale nękało nigdy niezaspokojone pragnienie i tęsknota za stanem „nieważkości”, dostępnym na tej planecie jedynie po zastosowaniu cudownego środka, popularnie zwanego alkoholem. Jak rozumiem, musiał zaangażować się całym swoim jestestwem w starania o regularne przyjmowanie tegoż etanolowego lekarstwa na wszelkie bolączki świata. Nie licząc się z przewidywalnymi i ogólnie znanymi konsekwencjami jego długotrwałego zażywania. A powszechnie wiadomo, iż jest to środek niebezpieczny dla użytkownika, powodujący charakterystyczne objawy braku kontroli nad samym sobą, które osobie trzeźwej mogą się wydawać wcale nie kosmiczne, ale po prostu komiczne. Wszyscy znamy szerokie spektrum działania, zatruwającego wpierw mózg, a później każdą dziedzinę ludzkiego życia, oraz zgubne skutki używania, prowadzącego z czasem niechybnie do nadużywania. Mój tata uwielbiał się narażać codziennie na tę śmieszność, dla swojej rodziny ani trochę nie śmieszną. „Tutaj jest pies pogrzebany”, a tato od kilku lat też…

Mama zaś pełniła funkcję ojcowego skafandra ochronnego i kapsuły ratunkowej zarazem, co zyskało dla niej znaczenie pierwszorzędne oraz nadrzędne. Najlepsze lata swojego życia poświęciła na organizowanie mu miękkiego lądowania, bez względu na przyziemny charakter okoliczności towarzyszących jego upadkowi. Była to wielozadaniowa i wielopłaszczyznowa samotna działalność charytatywna mej matki KRYSTIANY na rzecz jednej ofiary alkoholu. I tak, w połączeniu z pracą zawodową oraz opieką nad moim 3 lata młodszym bratem, w całości zapełniła treść jej egzystencji, nie pozostawiając już dla mnie ani miejsca w tym domu, ani czasu. Tatko, dzięki takiej organizacji, mógł się bujać na łajbie swojego życia jak młody „wilk morski”, po morzach i oceanach etanolu, dopóki starczy sił oraz zdrowia, a mama mogła wypełniać swoją misję, ukierunkowaną na przedstawiciela tego nieprzystosowanego gatunku z Marsa rodem. Naturalnie nie omieszkał on z tej sposobności skwapliwie skorzystać. Z każdym dniem, kołysząc się na usypiającej fali upojenia, niezauważenie odpływał coraz dalej i dalej od swoich rodzinnych stron. Wreszcie zniknął z widnokręgu mojej świadomości posiadania własnego tatusia, w gęstej jak pełne mleko mgle dziecięcej naiwności i nigdy więcej się z niej nie wyłonił. Był, a jakoby go nie było…

Taki zachowałam szczątkowy obraz miłości rodzicielskiej, który ma się do wychowania dziecka podobnie jak król do królika i pasuje tak samo jak „wół do królewskiej karety”. Czułam się niczyja i do niczego, pozostawiona sama sobie, w tym „biurze dzieci zagubionych”. To były dla mnie niedobre nie najlepszego początki.

Rozdział III
Dzikość korzeni człowieczeństwa

Człowiek jest jednym z wielu gatunków zwierząt zamieszkujących na planecie Ziemi i zupełnie niepotrzebnie się wobec tego twierdzenia obrusza. Jest częścią przyrody i podlega wszystkim rządzącym nią atawistycznym prawom. Gros z nas przyszło na świat siłami natury, bez potrzeby ingerencji ze strony nauk medycznych. Są to siły, które tworzą nierozerwalne więzy wspólnego pochodzenia. Jedyne, co nas wyróżnia na tle dzikiej menażerii, to niezaprzeczalny i niepodważalny fakt, iż zostaliśmy obdarzeni najbardziej rozwiniętym intelektem zdolnym do logicznego rozumowania i potrafimy być menadżerami. Lecz, niestety, nie umiemy wykorzystać go w pełni i nie wszyscy na co dzień myślimy logicznie. Z tego też powodu: człowiek – nie zawsze brzmi dumnie, przez takich, o których mówimy: „durnie”.

Całe zastępy uczonych i myślicieli od wielu wieków deliberują nad rodowodem gatunku homo sapiens. Czy jest on w linii prostej zgodny z teorią Darwina, czy też nie – tego nie wiem, ale na pewno jesteśmy zwierzętami stadnymi. Dzika i nieokiełznana radość, jaka ogarnia nas w czasie masowych imprez ludycznych na wolnym powietrzu, mówi o tym sama za siebie. Co do stadnych upodobań hominidów, nie mieli wszakże wątpliwości nasi przodkowie, mianując parę małżeńską stadłem rodzinnym. Ponadto zdradzamy także skłonność do „małpowania” od innych, a ja pewnie mogę być, ciągle jeszcze żywym – chociaż już ledwo dyszącym, ale jednak uosobionym, przykładem „papugowania” i powtarzania zestawów słów – jak ta papuga gadająca. Jesteśmy zwierzętami (bez urazy), naczelnymi ssakami wśród „naczelnych”, uwikłanymi w cywilizacyjny postęp. Mówiąc wprost, podejmowane przez nas gremialne próby oszukiwania matki natury – zasadniczo nie mają sensu. A jakie…? Umówmy się, że ten temat poruszymy przy następnej nadarzającej się okazji, aby na samym początku nie wprowadzać chaosu.

Większość z nas żyje w przekonaniu, iż zostaliśmy stworzeni wyłącznie na swój własny użytek. Jest to tylko pół prawdy. Bo czyż komukolwiek chciałoby się robić cokolwiek, jeśli byłby jedyną rozumną mówiącą istotą na świecie? Gdyby nikt inny nie mógł podziwiać małych dzieł jego rąk i umysłu, jakie każdy z nas tworzy na co dzień...? Motorem naszych działań są relacje z innymi ludźmi, dobre czy złe, oraz zakodowane w ludzkich genach instynkty stadne. Pasja tworzenia, którą każdy z nas ma, począwszy od kształtowania własnego wizerunku, skończywszy na konstrukcji promów kosmicznych, jest niczym innym jak potrzebą przypodobania się pozostałym członkom ludzkiego stada. Gdyby ona nie istniała, wiele rzeczy nie miałoby miejsca, a między nimi nie powstałaby też baza danych w Internecie, bez czego nie wyobrażam sobie mozołu zdobywania dodatkowej wiedzy. Człowieczym odpowiednikiem walki o przywództwo w świecie zwierząt jest nasza arena polityczna, której aktorom wszakże na odcisk następować nie zamierzam. Polityczna ekwilibrystyka jest dla mnie zrozumiała w takim samym stopniu, jak czarna magia, i z jakiejś przyczyny cały ten temat samorzutnie kojarzy mi się z cyrkiem. Natomiast wykładnikiem siły pojedynczego osobnika jest wartość posiadanej przez niego waluty.

Rozdział IV
Co łączy dzieciństwo z podświadomością?

Jeśli Twoje pierwsze stadko, w którym przyszedłeś na świat, nie spełniało wszystkich przypisanych do niego funkcji, to miałeś niefart urodzić się w rodzinie z DYSfunkcją. Otrzymałeś przez to od życia dużo trudniejszą pozycję na start. Zazwyczaj czujesz się wtedy gorszy gatunkowo i od młodych lat trzymasz się na obrzeżach swojego stada, w skórze wyobcowanego i zdanego na siebie – odszczepieńca. Rodzice nie przekazali Ci pełnej wiedzy o życiu. Chodzisz w nieświadomości, iż bez jego ochrony jesteś wystawiony na atak lub strzał myśliwego i stanowisz łatwą zdobycz, a sezon polowania na Ciebie jest w naszej „betonowej dżungli” zawsze aktualny. Możesz nie wiedzieć, że za dealerem narkotykowym, kolegą któremu brakuje kompana do butelki, rekrutującym wysłanym przez sektę religijną, ukrywa się myśliwy. Szukają oni „jelenia” albo innej ofiary. Wszystkie osoby, oferujące substytut miłości rodzicielskiej lub jakiś rodzaj środka przeciwbólowego na ten niedostatek, mogą chcieć na takiego samotnika jak Ty zapolować i „złowić” Cię na swoją przynętę. Występują one w różnych przebraniach i odsłonach. Niekiedy sami wpadamy w tym osamotnionym stanie we wnyki jakiegoś uzależnienia, właśnie dlatego, że jesteśmy sami oraz samotni i nie ma w pobliżu nikogo, kto by nas od tego miejsca zagrożenia odciągnął. Więź rodzinna działa jak pole siłowe, które chroni przed inwazją „obcych” nasz wewnętrzny świat, dając poczucie bezpieczeństwa i przynależności. Podobne propozycje ubarwiania życia nie są żadną atrakcją dla tych osób, którym dane było szczęście wyrastania w cieple ogniska domowego. Zasady, na jakich funkcjonujesz w swoim pierwszym stadzie, czyli – ujmując rzecz po ludzku – w rodzinie, kształtują Twoją przyszłą postawę życiową. Od tego zależy Twój sposób poruszania się w innych „rewirach”. Jeżeli z jakichś przyczyn, ponad wszelką wątpliwość niezależnych od Ciebie, Twoje stado nie otoczyło Cię troskliwą opieką i zwartą czeredą bądź wysyła Ci sygnały odrzucenia – to możesz czuć się zbędnym obciążeniem dla planety Ziemi. Tak jak ja albo bardzo podobnie. Ale to jeszcze nie koniec świata. Wprawdzie wszelakie nawyki są trudne do wykorzenienia, jednak całkowicie możliwe. W dzieciństwie na naszym „twardym dysku”, w podświadomości, zapisują się wzorce zachowań zaczerpnięte z obserwacji najbliższego otoczenia. I tak wychowują się również twardogłowi. W przyszłości te zapisy działają jak matryca dla naszych reakcji i sposobu przyjmowania rzeczywistości do własnej wiadomości. Ten sam lub podobny bodziec wyzwala zawsze ten sam wcześniej zaprogramowany wzór reakcji. W tym miejscu utrwala się związek przyczynowo-skutkowy. Skutek wynikający z tej zależności nie zawsze jest taki, jak byśmy sobie życzyli. Zdarza nam się reagować na jakąś powtarzającą się nieprzyjemną sytuację wybuchem płaczu, paniki lub agresji, wbrew własnej woli. Jeżeli staramy się świadomie nad tym niechcianym procesem zapanować, podświadomość i tak, nie pytając o nasze zdanie, uruchamia zapisany poprzednio plik z instrukcją działania w podobnych okolicznościach. Nasza podświadomość, jak szanujący się kot, chadza własnymi, utartymi ścieżkami, a „po ciemku wszystkie koty są czarne”, nawet te białe. Ludzie również miewają kocie zwyczaje, lecz – przeciwnie do kotowatych – nie widzą w ciemnościach. Ma to takie przeniesienie na ludzkie życie, że czasem nie wiemy: czy białe jest czarne, czy czarne to istotnie czarne, czy akurat na odwrót, oraz która z nich ma rację: świadomość czy podświadomość? Ale mniejsza o rację, ponieważ chcąc się zmienić, trzeba dotrzeć do poziomu podświadomości i ją przeprogramować. Trzeba Ci jeszcze wiedzieć, iż nasz głowowy „dysk twardy” wyposażony jest także w „program ochrony świadka” wydarzeń traumatycznych. Jego działanie polega na tym, że usuwa samoczynnie z pamięci głównej wszystkie dane, dotyczące osobistych ciężkich przejść, w rejon nieużywany, aby nie zagrażały dalszemu prawidłowemu funkcjonowaniu. Niemożność odzyskania tych wspomnień chroni zdrowie naszego umysłu, które mogłoby ucierpieć w wyniku przeżyć zbyt silnych, aby człowiek był w stanie się z nimi w pełni świadomy pogodzić i żyć dalej normalnie. Jakby nic się strasznego nie stało. Bez tego zabezpieczenia wielu z nas musiałoby zmienić adres zamieszkania na pokój bez klamek w najbliższym „wariatkowie”. Współpraca świadomości i podświadomości przypomina mi związek bliźniąt jednojajowych. Choć bliźniaki zrodziły się z jednej mikroskopijnej komórki jajowej i są do siebie bliźniaczo podobne, każde z nich stanowi równoległe, acz niezależne istnienie. Oddziałują one silnie na siebie, jednakże nie są jednością. Mogą się zatem ze sobą rozmijać, tak jak rozbieżne bywają postanowienia naszych dwóch świadomości. W odróżnieniu od „jednomyślnych” bliźniąt, świadomość rzadko żyje w ludzkich głowach w zgodzie z podświadomością, toteż ciągle „bijemy się” z własnymi myślami. Jakość zaprogramowanych w podświadomości wzorców ma bezpośredni wpływ na podejmowane przez nas wybory, decyzje i wyzwania, a w dalszej kolejności – na kategorię naszego dorosłego życia. Tak jak lwica ucząca lwiątko sztuki polowania, tak samo rodzice uczą dziecko sztuki życia w społeczeństwie i takoż proces ten odbywa się przez naśladownictwo.

W zdrowym stadzie zdrowy chów.

W relacji dzieci – rodzice najważniejsza jest NIE sama długość spędzanego z małolatkami czasu, lecz ilość udzielonej im w tym czasie życzliwej uwagi oraz tworzenie klimatu odpowiedniego dla „młodego pnącza”. Najodpowiedniejsza jest aura obfitująca w bliskość, serdeczność i zaufanie. Dobre wychowywanie posiadanych „latorośli” to coś leżącego dokładnie pośrodku między wojskowym rygorem a nieograniczoną swobodą. Obie te skrajności oraz ich okolice nie wchodzą w rachubę. Pierwsza stanowi atak na poczucie tożsamości dziecka, a druga jest właściwie nieangażowaniem się w wychowywanie. Im bliżej podchodzimy do centrum, tym więcej wydziela się ciepła i atmosfera staje się bardziej rodzinna. W zbyt chłodnych warunkach „owoce” wychowu dojrzewają późno lub do końca pozostają niedojrzałe i „zielone” w sprawach uczuciowych. Rodzice nazbyt często zapominają, że dzieci wychowuje się nie dla siebie, tylko dla świata. Nie wszyscy biorą pod uwagę, że pójdą one w świat z taką „wyprawką”, jaką od nich otrzymają. Na ogół nie zdają sobie też sprawy, jak duży mają wpływ na przyszłość swojego potomstwa – poprzez dawanie przykładu własnym zachowaniem i postępowaniem. Przykład, jak wiadomo, idzie z góry. Dzieci uczą się żyć na podstawie obserwacji. Słowne zakazy, nakazy, rady i wskazówki rodzicieli powinny znajdować potwierdzenie w ich czynach. Proces wychowawczy przebiega sam z siebie i jest sumą tych dwóch składników: czynów i podpierających je wypowiedzi. Zawarte w nich zdania na różne życiowe tematy jedynie wzmacniają działanie wychowawcze przykładu, pod warunkiem, że są z nim w zgodzie. Ale same słowa, nawet wielkie, nie mają w sobie aż tak dużej siły przekonywania, aby nieodpowiednie postępowanie zatuszować wobec młodego, chłonnego i żądnego wiedzy umysłu. Zapewne nie umknie to jego uwadze i nie należy na to liczyć. Kiedy prowadzimy samochód i włączymy kierunkowskaz w lewo, a skręcimy w prawo, wysyłamy w tej sytuacji sprzeczne komunikaty. Tak samo jest z przekazem słownym. Jeśli będąc rodzicem, sami lubimy sobie „puścić dymka”, mówienie dziecku, że palenie papierosów jest niezdrowe, może nie spełnić swojego zadania wychowawczego. Dziecina będzie miała niejasne odczucie, iż jest oszukiwana, a jako osoba dorosła – gotowe usprawiedliwienie dla swoich słabości, „podpisane” wcześniej przez mamę, tatę lub obojga „narodów”. Natomiast zrzucanie całej odpowiedzialności za zachowanie człowieka na dziedziczność genów wydaje mi się li tylko zdobywaniem naukowego alibi, szukaniem wytłumaczenia wobec pospolitego dziś, nie tylko w Rzeczypospolitej, przestępstwa braku czasu dla własnych dzieci oraz popełnianych przez wszystkie matki i ojców błędów w ich socjalizacji. W wykształconym społeczeństwie także nie ma ludzi nieomylnych i jedynie „saper myli się tylko raz” w życiu. W pierwszych latach rodzice są dla dziecka najwyższym autorytetem. Bez względu na to, jacy są, i nawet gdy nie stanowią wzorca dla innych bądź dla siebie samych. Są to cztery truizmy, które zamknęłam w trzech zdaniach. W wyniku rodzicielskich zabiegów, świadomych czy też nie, formuje się nasza postawa psychiczna, która nas później prowadzi przez resztę życia. Nierzadko waży się ona wodzić nas za nos lub, co gorsza, ciągnie kogoś prosto w przepaść. Jednakże nasi rodziciele, rodzice rodziców, a dla nas dziadkowie… i pradziadkowie…, każdy z nich był kiedyś dzieckiem, jak wszyscy ludzie. Jeżeli wzrastali wzorując się na złym jakościowo przykładzie, sami przekazują młodocianym niskiej wartości wzorce i historia odtąd się w kółko powtarza.

W jaką glebę wrasta korzeń, takie owoce drzewo wydać może.

Zbiór wszystkich myśli, emocji i zachowań składa się na miano naszej postawy. Postawa, która „przyczepiła” się do nas w dzieciństwie, z dużym prawdopodobieństwem będzie się nas trzymała kurczowo do końca życia. Chyba że postanowimy ją zmienić na lepszy model z pomocą jakiejś formy terapii psychologicznej lub treningu duchowego. Stanie się temu zadość, jeśli wprowadzimy taki zamiar w czyn, a następnie konsekwentnie doprowadzimy sprawę do finału, w czas dokonany. Niekiedy nabyta postawa jest bardziej wytrwała od nas i trzeba podejmować heroiczne wysiłki, żeby się od niej z powodzeniem uwolnić. Zmiana oprogramowania musi kosztować. Nastrajające optymistycznie jest to, że w naszym człowieczym przypadku, zawsze i bez względu na rocznik, istnieje taka opcja. Postawa jest częścią składową charakteru. Zauważam bowiem, że charakter i osobowość to dwie różne rzeczy, choć z pozoru wyglądają łudząco podobnie. Wychowanie kształtuje charakter, nie dotykając osobowości. Osobowość jest przyrodzoną i zakodowaną na stałe mentalnością, a podatny na wpływy charakter – cechami przyswojonymi. Osobowość dostajemy w prezencie od Boga Stwórcy, z „iskrą bożą”, czyli talentami oraz z określonym temperamentem i wrodzoną inteligencją. Jest ona czymś w rodzaju specyficznego „pakietu startowego” na dalsze życie. Charakter zaś to jej powierzchowne, posiadające możliwość zmiany, opakowanie. Nabyta szata zewnętrzna osobowości bywa zdobiąca i wtedy podkreślamy wyraźnie, że ktoś MA charakter, lub brzydka i w tej drugiej ewentualności nazywamy ją brzydkim charakterkiem. Charakter ma to do siebie i posiada tę wielką wadę, że łatwo go komuś w dzieciństwie zepsuć. A kiedy już się popsuło, to nie sposób samemu, nie mając specjalistycznej wiedzy, naprawić.

Rozdział V
Samotność w świecie

Warunki życia w cywilizowanym świecie wcale nie są sprzyjające do wychowywania „młodych”, które błąkają się samopas z kluczem dyndającym na szyi, od kiedy tylko nabiorą jako takiej wprawy w chodzeniu. Jesteśmy wszakże zwierzętami i tu na wszelki wypadek wolę powtórzyć, iż nie mam w zamiarze nikogo tymi słowy obrazić. „Udomowioną” zwierzyną stadną, dojrzewającą do pełnej samodzielności dopiero po osiemnastu latach od dnia swoich narodzin. Jest to pierwsza kwadra i średnio aż jedna czwarta ludzkiego życia. Do tego wieku powinniśmy przebywać pod stałą opieką matki i spędzać jak najwięcej czasu na łonie rodziny, ponieważ najefektywniej wychowujemy się w szeregach własnego stada oraz pod jego ochroną. Zachowanie poszczególnych jednostek, co poniektórych – iście zwierzęce, acz często obserwowane w środowisku ludzi cywilizowanych, jest na to jaskrawo widocznym dowodem. Taka stechnicyzowana i stechnologizowana cywilizacja – jak ją stworzyliśmy, w życiu globalnie nie służy nikomu: ani florze, ani faunie, ani homo sapiens i jego emocjonalnym związkom. Nie spełnia wszystkich kryteriów niezbędnych do prawidłowego, niczym niezakłóconego rozwoju naszej delikatnej i złożonej osobowości. Jedyny czas, który się wydłuża lub jest nienormowany, to czas zarobkowania. Człowiek, ze swoim wspaniałym umysłem, musi być w tym nowoczesnym społeczeństwie jednostką produktywną. Postanowił więc poświęcić swój żywot na produkowanie, a następnie zakupywanie dóbr materialnych w formie bogatego asortymentu produktów przemysłu. Do podziału z pogonią za pieniądzem, praca rabuje coraz więcej chwil przeznaczonych na życie rodzinne, a co za tym idzie, kształtowanie zdrowych relacji międzyludzkich oraz naukę komunikowania się. Ale, halo, proszę Państwa! – oko w oko, bez używania technicznych patentów w postaci telefonu komórkowego, komputera czy krótkofalówki, bo takie porozumienie jest „krótkofalowe”. Poza tym: nowoczesnym światem zarządza żądza pieniądza żądna. Niestety, postęp cywilizacyjny jest procesem nieodwracalnym i niepohamowanym. Przypomina to podróż w nieznane szybkobieżnym pociągiem z biletem wykupionym w jedną stronę. Jedyne co „obieżyświat” może z tym fantem zrobić, to w pierwszej kolejności – nie wsiadać „do pociągu byle jakiego” z piosenki Maryli Rodowicz oraz obserwować przystanki po kolei, aby wysiąść w porę na właściwej stacji. A wtenczas rozejrzeć się za wygodnym miejscem dla siebie na tej planecie i odnaleźć swoją własną „stancję” z przytulnym zaciszem, pośród dzisiejszego zamętu i zgiełku dnia codziennego.

Nadano mi chrztem nadobną godność Regina.

Chociaż jestem, dla świata jakby mnie nie ma...

Jak jedna kropelka w morzu potrzeb ludzkości

znikam w odmęcie świata, w beztożsamości.

Na dnie serca skrywam pragnienie odwieczne:

by powszedniemu istnieniu nadać świetność

i aby dobre karty w moje pracowite ręce kładł

w zamian za miłość do niego w podzięce świat.

Niniejszym wysyłam do świata to podanie,

o pozytywną odpowiedź wnoszę dla mnie.

W samotnej wędrówce odnaleźć się nie potrafię,

gdzie moje miejsce – wskaż docelową trasę...

Przepędzana z jednego domu do drugiego jak bezpański pies, błąkałam się na obrzeżach stada, odkąd sięgam pamięcią w dzieciństwo, trybem życia samotniczego. W praktyce oznaczało to przemieszkiwanie kątem u babci i jej syna, a mojego wujka – podstarzałego zdziwaczałego i nieznośnie chimerycznego kawalera. Gnieździliśmy się we troje na trzydziestu dziewięciu metrach kwadratowych zapyziałego i zawilgoconego lokalu bez żadnych wygód, szumnie nazwanego przez ADM „mieszkalnym”. Było to rzeczywiście rozwojowe eldorado na parterze dla starych i młodych grzybów domowych, pachnące bukietem stęchlizny oraz pleśni. „Duży” pokój stołowy przedzielała na dwa mniejsze przysadzista „ścianka działowa”, a udawała ją skrzypiąca, czterodrzwiowa szafa, nie grająca. Nie wszedłby już tam po ciemku bez szwanku, w ten las nóg i nóżek od sprzętów, nawet wyjątkowo niewyrośnięty krasnoludek, w dodatku oszołomiony grzybowym aromatem. Na wyposażenie klitki dwuosobowego pokoiku sypialnego za „szafotem” składały się: wysoki piec kaflowy z dodatkową funkcją prywatnej alkowy dla kotów rasy „dachowiec przymilny”… Od dziecka babcia hartowała mnie w czasie długich zimowych wieczorów na tym właśnie piecu. Była tu jeszcze węglarka, biurko, rozklekotany stołek, zydelek, bieliźniarka, zabytkowa maszyna do szycia z nożnym pedałem i dwa łóżka zasłane napuszonymi pierzynami oraz szmaciane przepierzenie na pałąku, pełniące rolę drzwi rozsuwanych. W zimie zapadaliśmy w sen „w Afryce”, a rano budziliśmy się „w Arktyce”, bo węgiel trzeba było oszczędzać do gotowania posiłków i brakowało w pobliżu „osiłków” chętnych do jego taszczenia z mrocznej piwnicznej otchłani. Podziemnego, śmierdzącego zgnilizną królestwa, opanowanego przez lepkie zroszone firany pajęczyn zwisających fantazyjnymi falbanami ze stropu i strzegące je czarne, brzuchate, szczeciniaste, nerwowo biegające po niciach pająki. W salonie rozpychały się dwie rozkładane wersalki typu „amerykanka”, stół rozmiarów okrągłej płyty lotniska dla śmigłowców, cztery rozchybotane krzesła, dwie szafki nocne, trzecia napompowana pierzyna, a w nią zapadał się i mruczał swoje murmurando, czarny jak węgiel kamienny albo koks, zadowolony z życia kot. Pod oknem przykucnęła jamnikowata, utykająca na jedną nogę komoda z blokującymi się za każdym pociągnięciem szufladami. Biegła tędy, zawsze wilgotna od podlewania, aleja rosłych liściastych i wiecznie zielonych kwiatków w donicach. Szparami w okiennych ramach wdzierał się wietrzny podmuch, który poruszał ciemnozielone jęzory liści i szemrał nimi złowróżbnie. Panowały tu ciemności jakby w gęstym lesie, a wiatr wył między oknami, kiedy niekiedy jak wilki do księżyca. Innym razem „ktoś niektoś” zapukał znienacka knykciami w szyby, a my w domu jak na komendę „wyskakiwaliśmy na równe nogi” z przestrachu, a serca podskakiwały nam jednym „hops!” do gardła. Szklane „domofony” były w ścianach dwa i obydwa działały na domowników każdorazowo niezawodnie. W prawym rogu od okna chwiał się trójnogi stolik, z trudem dźwigający aparaturę RTV. Połyskiwało na nim minikino domowe marki „mono i w czerni z bielą”, typ 2 w 1, czyli jeden telewizor lampowy, a dwa programy, oprawny w drewnianą obudowę „na wysoki połysk”. Do jego obsługi nie potrzebowało się mieć ani umiejętności pilotażu, ani pilota. Mimo że mieszkania się nie rozciągają, wszystko to się idealnie na wcisk zmieściło. No, może oprócz tego skrzata, który wolał nie próbować nawet wścibiać nosa. Część salonowa, za sprawką wuja, zamieniała się od czasu do czasu w SALOON, żywcem wyjęty z amerykańskich westernów, a on uprawiał z kolegami imprezową „wolną amerykankę” i robili, co im fantazja etanolowego amoku podpowiadała. Jedna z wiekowych znajomych babki, wzbudzając tym dziką zazdrość słuchaczek wpatrujących się w nią z rozdziawionymi ustami, rozpowiadała na prawo i lewo, jak to się kiedyś dorabiała za oceanem jako pomoc kuchenna. Jej syn nadal pracował w Ameryce i zwiedzał miasto w jakimś stanie, siedząc za kierownicą żółtej taksówki. W naszej kuchni codziennie buzował pod blachą ogień, a babcia dzień w dzień chodziła po domu „nabuzowana”. Wypaczone okno kuchenne przysłaniały w dolnej części – uszyte przez nią ze starej pożółkłej firanki – zazdrostki, żeby nikt nam do domostwa z podwórka zazdrosnym okiem nie patrzył. Przykro mi to mówić, ale żaden z dwóch pieców, w lecie ni w zimie, nie wydzielał ciepłoty ogniska domowego i nie krzątały się w pobliżu ani nie siadywały na wersalce jego mityczne opiekunki – Westalki. Nie było ci u nas stanów zjednoczenia rodzinnego ani też niczego do pozazdroszczenia.

Budynek, w którym toczyła się akcja, ostał się był w tym miejscu i stał na gruntach dzielnicy szczelnie zasiedlanej przez miejscowych ochlajów. W ich sąsiedztwie bądź społem z nimi mieszkały, mnogie i ciągle mnożące się w kolejnych pokoleniach, niepoliczalne familie nieopanowanych dzieciorobów. Mury kamieniczki nosiły ciągle rozpoznawalne ślady pierwszej wojny światowej, a dalsze sąsiadki wieloródki wciąż chodziły w mniej lub bardziej zaawansowanej ciąży i nosiły kolejne dzieci w łonach. Zaczynały jako młode dziewczyny – jeszcze dzieci i już rodziły dzieci, które jeśli były dziewczynkami, powtarzały za lat kilkanaście, po swoich mamach, ten daleki od ideału wzorzec. Okoliczne rozbestwione dziką swobodą chłopaki: „młode wilki” i jeszcze młodsze, niepilnowane przez nikogo „koty” gołowąsy, staczały się na margines podziału klasowego społeczeństwa – kradnąc, pijąc i bijąc. Ośmioklasowa nauka na poziomie podstawowym szła z nimi w las albo won „na drzewo”, a do szkoły przychodzili raz na jakiś czas, głównie po to, żeby ukrywać się z kolegami za jej gmachem i w swoim ścisłym towarzystwie palić papierosy. Bynajmniej nie była to kraina mlekiem, lecz raczej miodem pitnym płynąca i nie miałam w niej życia usłanego płatkami róż. Nic mi nie szło „jak z płatka”, a od drugiego dnia pierwszej klasy podstawówki chodziłam do szkoły sama i pod górkę. Uczennicą byłam więcej niż dobrą, ale moje wyniki w nauce nikogo specjalnie nie interesowały. Musiałam sobie radzić z własną edukacją bez niczyjej pomocy i nawet nieźle mi to na początku wychodziło, co wszystkim w moim otoczeniu wydawało się oczywistą oczywistością. Jeśli miałam jakikolwiek problem z czymkolwiek – to był mój problem, a więc stanęło kiedyś w martwym punkcie i jestem do dzisiaj średnio wykształcona, w kompletnie nieinteresującym mnie kierunku. Podówczas namiastkowa rodzina zionęła brakiem akceptacji dla mojej dziecięcej, niewinnej obecności – jak chiński dwugłowy smok ogniem, wypalając we mnie, dzień po dniu, komórka po komórce, chęć istnienia. Omal żem ducha nie wyzionęła – z braku paszy treściwej dla niego. Babcia była zwolenniczką zimnego i szorstkiego wychowu cudzych dzieciarów, a najlepiej ich nierobienia oraz „szklanki zimnej wody zamiast” tych łóżkowych bezeceństw. Nie uznawała czegoś takiego jak przytulanie kogokolwiek, a tym bardziej całowanie, bo takie zachowania kojarzyły jej się wyłącznie z seksem – tymi, jak o nich mówiła, „wstrętnymi świństwami”. Chociaż półanalfabetka, lecz swój rozum miała gdzie trzeba. Wiedziała, że miotła jest lepsza do odkurzania od rozkurzu i wzniecania kurzu przez wydech odkurzacza, łóżko służy do spania w piżmie czy tam w piżamie, a nie do podniecania. Goły drut wetknęła w ziemię do jednej z doniczek i robił za uziemienie, a gromnica stojąca na parapecie – za „odgromienie”. Wujek, nie wiadomo kiedy, został zagorzałym czcicielem bożka „ETANOLA”, zwanego też „ALKOHA”, oraz comiesięcznego rytuału przelewania wypłaty na jego konto. Za gorzałę dałby się powiesić, a oczy mu do butelki z tą „palącą cieczą” jak dwa ognie gorzały. Na hucznie obchodzony ceremoniał spraszał do miejsca zamieszkania kolegów będących tego samego „wyznania” oraz lubiących te śmieszne i smutne zarazem ceregiele. Na „otwarcie” kulturalnie zasiadali zaprzyjaźnioną ławą ochlapusów przy okrągłym stole i wspólnymi siłami, z dużą pomocą „dżina z flaszki”, wyprawiali jemu oraz sobie całonocne dionizyjskie, mieszkaniowe zamieszki – gdyby chcieć to opisać w języku książkowym. Nazywając rzeczy bezpośrednio ich niechlubnym imieniem – pijackie burdy. Nie mogę oprzeć się wrażeniu, że ciążyło nade mną jakieś wyjątkowo perfidnie feralne etanolowe fatum. Wyrastałam jako bierny palacz, w gęstej i szarej aurze kłębów dymu tytoniowego, w okowach irracjonalnego strachu przed kolejnymi bachusowymi obchodami święta „Matki Boskiej pieniężnej”. Może to i dobrze, bo od palenia papierosów się nie rośnie, a więc do czwartej klasy podstawówki odrosłam od ziemi na metr sześćdziesiąt osiem i więcej już nie zdążyłam. Byłam wówczas jednym poplątanym kłębkiem nerwów, a w mojej głowie mieściło się skłębione – myśli fatalnych i nie do rozsupłania – kłębowisko. Nie chciałabym w związku z tym mieć dwóch metrów „w kłębie”, który zapętlił się tuż pod moim przedziałkiem dziecinnego uczesania w dwa kucyki. We własnej rodzinie nie poznałam brzmienia zwrotu „kocham cię” i nie zaznałam atmosfery ciepła rodzinnego. Troskliwość i opiekuńczość były dla mnie pojęciami obcymi i zgoła egzotycznymi. Za to pomysłowość wujcia w wymyślaniu obraźliwych epitetów pod moim adresem była wprost nieograniczona i zawsze aktywna w naszych rodzinnych konfrontacjach, a każdy powód po temu był wystarczająco dobry. Należałoby mu przyznać za tę wybitną inwencję twórczą Nagrodę Nobla. Przez szacunek dla dzieci nie ośmieliłabym się jednak tych wymyślnych brzmień „na łamach” mych przytaczać. W mojej pamięci długotrwałej zachowały się nieliczne migawki wspomnień z dzieciństwa urozmaicanego oglądaniem kaskaderskich wyczynów. „Wyczyniał” je wprowadzony w odmienny stan świadomości, zatopiony w transie alkoholowym, mój ni to ojciec, ni to wujek. Na przykład: świetnie pamiętam historię tego potężnego stołu z litego drewna, który ważył z ćwierć tony i zajmował trzy czwarte naszej salonowej przestrzeni życiowej. Wyglądał, jakby olbrzymi płaski insekt z czterema odnóżami zastygł w bezruchu na wełnianym, ale nie kaszmirowym, szmirowatym dywanie w koszmarną czerwono-zieloną kratę. „Wściekłe” kolory „gryzły się” ze sobą na klepisku, a wielgaśnych rozmiarów szachownica powodowała oczopląs bolesny… i tu spotkał go kiedyś „szach-mat”. To meblowe monstrum zostało rozłożone za pomocą technik dżudo „na (stołowe) łopatki” oraz na czynniki pierwsze, podczas czarnej jak smoła nocy. Stół z powyłamywanymi nogami spowodował, po wybiciu północy i wypiciu półlitrówki, miejscowe, trwające około dwóch godzin trzęsienie ziemi. Szczególnie zaś, uginającej się pod jego upadającym raz po raz ciężarem, podłogi „pływającej” typu przedpotopowego, z długich, powyginanych w menisk wklęsły desek. Moje łóżko kolebało się w takt na tym falującym podłożu, we wszystkich możliwych kierunkach, jak łódź na morzu w czasie sztormu, aż po objawy choroby morskiej. Gwoli wyjaśnienia: stół – rzecz jasna, nie pił. Alkohol tylko na nim stał, aż do momentu opróżnienia butelki przez nocnego biesiadnika. Już miałam zamiar wrzucić list z moim SOS do tej butelki, zakorkować i wyrzucić ją za burtę, ale w ferworze walki (wręcz) wujka z martwym drewnianym wrogiem roztłukła się na drobne szkiełka. Przy ponowionej próbie podzielenia beznogiej części mebla na mniejsze segmenty nastąpiły lokalowe „wstrząsy wtórne”, lecz blat okazał się niepokonany i wyszedł z tego starcia „obronną deską”. Wuj tej nocy bawił się szampańsko do samego rana, stół już o własnych nogach nie stał, bo został sprowadzony blatem „do parteru”, a „co ma wisieć, nie utonie”. W czasach mojej małoletniości zaliczyłam to skandaliczne zajście wśród nocnej ciszy do nic nieznaczących epizodów. W końcu to był tylko wyheblowany, nienowy i niehebanowy mebel-zawalidroga, który wylądował na koniec w piwnicy. Wcale mnie nie dziwiło, że mógł kogoś irytować tym notorycznym podkładaniem wszystkich czterech kantowatych, rozkraczonych nóg. Byłam ponad to. Na drugi dzień, jak gdyby nigdy nic, choć nieprzytomna z niewyspania i z oczami czerwonymi jak u świnki morskiej, poszłam do szkoły, by zdobywać bardziej przydatne do życia umiejętności. Aby móc się kiedyś wyrwać z tej ciasnej matni.

Moją dorosłą postać w pełni zawdzięczam bratu mamy. On mnie stworzył od podstaw. Jestem pierwszym i ostatnim dziełem jego życia. Pomógł mi zaprzepaścić mój potencjał oraz zdolności, z mistrzostwem chirurga podciął mi skrzydła, „ściągnął do poziomu przyziemia”, pozbawił polotu i kategorycznie odmówił prawa głosu mojej prawdziwej tożsamości. Zdaje się, że uważał mnie za niedopuszczalną „pomyłkę Boga” i dopust boży, a okazywał mi to „piątek, świątek czy niedziela”, szczerze aż do bólu, przy każdej nadarzającej się okazji. Niedoskonałość była dla wujka niewybaczalną skazą mojej małej, niedorosłej, zdziecinniałej istoty. Dokładał wszelkich – w jego rozumieniu wychowawczych – starań, ażeby ją ze mnie wyplenić. Jednak bezskutecznie. Koniec końców, sam, bez dania racji i bez jednego bąkniętego chociaż słowa pożegnania, odebrał sobie swój marnotrawny żywot, przez stryczek uwieszony na stryszku. Imię: Epigon. Nazwisko: DYNDALEC – WISIMITO. Wiek: 39 lat. Przyczyna śmierci: dobrowolny zgon.

Mnie – swoje niedokończone jeszcze, infantylne dzieło, pozostawił własnemu losowi.

Przez niego mam teraz skłonności samobójcze zakodowane w genach, tumiwisizm pewnie też i zaprezentowany „wisielczy humor”.

A życie niezmiennie swoim zwyczajem toczyło się dalej, podczas gdy moje dojrzewało w takich warunkach do samostanowienia.

Kryzys mojej tożsamości zbiegł się w czasie z ogłoszonym „stanem wojennym” i kryzysem gospodarczym w Polsce, które zaostrzyły stan tego pierwszego. Po „czasokresie” wcześniejszego dobrobytu nastąpił wtedy okres szybkiego powrotu ludu polskiego do zamierzchłej epoki myślistwa i prowadzenia koczowniczego trybu życia. Przypominam sobie, że większość podstawowych artykułów żywnościowych oraz wiele, wiele innych, a w tym biały cukier, czarna kawa, papierosy, wódka oraz buty, znajdowała się naówczas na liście towarów reglamentowanych. Gdyby dało się zamknąć w papierowych opakowaniach całe powietrze, musielibyśmy przez te lata oszczędnie oddychać, a pod koniec każdego miesiąca zacisnąć pasa, wstrzymać oddech i przejść na bezdech. Uratował nas łut szczęścia i to, iż atmosfera ziemska należy wszakże do Ziemi. Najstarsi górale już nie pamiętają, że produkty, które udało się objąć reglamentacją, sprzedawano wyłącznie za okazaniem małych żółtych papierków lub zszarzałych karteluszków, czyli „na (tak zwane) kartki”. Wszyscy Polacy musieli żyć na tych „wariackich papierach”. Pamiętam to jak dziś: upolowane w takim stylu, przysługujące jedno „na głowę” i na cały miesiąc masło, do złudzenia przypominało w tamtych czasach kostkę mydła „Biały Jeleń”. Ale nie dało się nim umyć ani go rozsmarować. Mydło zaś przypominało konsystencją wiejskie masło i pośpiech był konieczny, żeby zdążyć się nim namydlić, zanim rozpłynie nam się naocznie we własnych dłoniach. Trzeba było uważać, aby ich nie pomylić i tłuszczem mlecznym się nie pomydlić. Z napojów orzeźwiających nie brakowało na półkach sklepowych dziesięcioprocentowego octu spirytusowego, a z przekąsek – świeżej musztardy. Generalnie: sklepy – były to strasznie poszarzałe wnętrza, ziejące upiornymi pustkami i odpowiadające dźwięcznym echem ogołoconych ścian na najcichszy dźwięk. Gdzieniegdzie rzucały się w oczy pierwsze oszukańcze reklamy, o brzmieniu: „mielimy kawę”. Należało tłumaczyć to sobie jako lekką naleciałość góralskiej gwary i rozumieć tak: „mieli my tydzień nazad, ale JUS NI MA ZIARKA”. Mięsem zdecydowanie częściej „rzucali” w słowach ludzie, niż rzucano je dosłownie do punktów handlu mięsiwem i wędlinami, a czasem kości zostały rzucone im na pożarcie, w zamian. „Psim swędem” utrafione na święta trofeum myśliwskie w postaci główki szynki, po rozpakowaniu z szarego papieru pakunkowego i rozkrojeniu, mrugało figlarnie kilkoma okrągłymi zielonymi oczkami. Dla własnego bezpieczeństwa, nie mrugnąwszy własnym zdziwionym okiem, trzeba było zaryzykować, wrzucić je do wrzątku i zagotować. Jeśli nasze różowe cacko nie rozpuszczało się w wodzie, a podniósłszy pokrywkę, mieliśmy je nadal przed oczami, zyskiwaliśmy stuprocentową pewność, że to faktycznie szynka, i że gotowana, a ten „szynkwas” zażegnany. Wieść gminna niosła, iż wyroby wędliniarskie w połowie objętości składają się z namoczonego szarego papieru toaletowego, a mortadela – z zaróżowionej sokiem buraczanym ligniny… i tak też smakowały. Prawdopodobnie z tegoż samego powodu brakowało tych burych, pomarszczonych taśm w rolkach w zakładach papierniczych, a ligniny – w aptekach i szpitalach. Nie można było nigdzie kupić czekolady mlecznej, deserowej albo choćby ciemnej, a także niczego w czekoladzie. Cze(ko)luście piekielne ją pochłonęły czy „diabeł ogonem nakrył”? – do dziś nie wiadomo. Zastępowały ją wyroby czekoladopodobne, niewiele do niej w smaku czy wyglądzie podobne i zawierające w ilościach śladowych kakao, którego praktycznie nie widziały. W ułamku sekundy świetlnej nie zostawało po nich za ladami ani śladu, widocznego w świetle, tylko szarawe ślady wielu zelówek zdartych w różnych miejscach, odbite na wytartej posadzce. Wszystko, co się do czegoś w życiu przydawało, znikało z oczu jak w Trójkącie Bermudzkim. A kury znosiły niemożliwie drogie jajka z bladymi jak ścięte białko żółtkami, krowy dawały przezroczyste, rozwodnione mleko bez kropelki tłuszczu, a na targu nie dało się utargować z ceny ani grosza. Tym bardziej, że monet jednogroszowych Mennica Państwowa nie wybijała. Około dziesiątego dnia miesiąca wybijała natomiast „godzina zero” i na miastowych rodziców padał blady strach perspektywy dwudziestodniowego postu oraz trzymania dzieci w domu o suchym chlebie i gorzkiej herbacie „Popularnej” przez następne trzy tygodnie, najmniej dziesięć razy w roku. Po odliczeniu krótszego lutego. W innych dziedzinach żadnych perspektyw nie było, a ja nie widziałam ich dla siebie przez następne 30 lat. Ówcześnie nie mieliśmy się też co dziwować, skoro rolnicy nie mogli nigdzie kupić nawet zwykłego sznurka do snopowiązałek. Taka to była zgrzebna jak szare płótno rzeczywistość i „nie ostał ci się ani sznur”, Polaku. Zgrzebne płótno to czysty len, a Lenin się w grobie wtenczas jeszcze nie przewracał i przez to leżenie jak mumia pod szkłem pancernym w mauzoleum mógł się dochrapać odleżyn na plecach. Najspokojniej spał snem wiecznym w święto 1 maja, kiedy to czynne uczestnictwo w pochodzie pierwszomajowym było dla polskich robotników i uczniów dobrowolnym przymusem. Cóż to była za parada: bezbarwnych postaci w roboczych uniformach, szarzyźnie mundurków harcerskich i szkolnych granatowych fartuszkach z białym kołnierzykiem (szytych z tkaniny „non iron” dederon), kolorowych kukieł na kijach, biało-czerwonych oraz czerwonych flag bez sierpa i młota, długich na szerokość ulicy wstęg transparentów z hasłami propagandowymi, i komunistycznej próżności.

Przez resztę roku nie było kolorowo. Wydawana wówczas poczytna prasa czarno-biała kończyła, przez wspomnianą wcześniej oszczędność, w strzępach na gwoździu w wychodku i ulegała w tym pomieszczeniu o wymiarach metr na metr procesowi recyklingowemu. Fragmenty gazet kolorowych, zdobyczne pudełka po zagranicznych papierosach, opakowania z bombonierek, pocztówki i inne „duperszwance”… otrzymywały drugie życie jako wystrój mieszkań i dekorowały dawno niemalowane ściany oraz makatki ze złocistej słomki. Wszystko w tych czasach miało jakość o symbolu, za przeproszeniem, małe „Q”, a ciąg dalszy tego pochodzącego z łaciny i nadal najczęściej goszczącego na ustach Polaków słowa, jest niecenzuralny. Pozwolę sobie pozostawić je w Twoim domyśle.

Życie towarzyskie dorosłych toczyło się podówczas w nieskończonych kolejkach klienckich, a od święta – w pracy. W „ogonkach” sklepowych, które nie zawsze mogły spokojnie ustać „gęsiego”, oglądało się żywe sceny batalistyczne o każdy artykuł i w nich również przeciągały się „długie nocne Polaków rozmowy”. Dysputy dotyczyły głównie sposobów utrzymania się obywateli na powierzchni, gdy statek-państwo tonie w głębokiej toni, spolszczonej wersji utopijnego socjalizmu. Polacy wszak nie gęsi i „ptasich móżdżków” nie mają. Ale posada była dla każdego, a czy na niej się stało, czy leżało… należną wypłatę na rękę się otrzymywało. Miejsce zatrudnienia było także idealnym miejscem do organizowania imprez, „zakrapianych” przydziałowym alkoholem, typu „urodziny” lub „imieniny” i w godzinach wymiaru pracy. Zakupienie czegokolwiek za uczciwie zarobione pieniądze graniczyło na co dzień z prawdziwym cudem. W koczujących przed wejściami do pustych sklepów obozach gromadziła się miejscowa polska „piechota” oraz napływały zawiadomione pocztą pantoflową „szare szeregi” z różnych stron kraju. Dniami i nocami wyczekiwano, na uprzednio zajętych pozycjach, na dostawę towaru, niemal jak na zmiłowanie pańskie. Przestrzegania obowiązujących zasad kolejności dostępu do rzadko dostępnych asortymentów pilnowały powołane natenczas służby specjalne. Z dumą nosiły one swoją elegancką nazwę: „komitet kolejkowy”. A to się naprawdę w Polsce wydarzyło. (Ostatnie zdanie kieruję do polskich obywateli urodzonych po roku 1990, gdy zaczęło się do nas zbliżać widmo „kosmos” 1999). Ponieważ jednak wszystko na świecie ma swój początek i koniec, pewnego pięknego dnia nadszedł kres również na ten kryzys i wreszcie przyszła przepowiadana kryska na KRYZYSKA. Stało się to zaraz po tym, jak pani Joanna Szczepkowska ogłosiła w głównym wydaniu „Dziennika” Pierwszego Programu Telewizji Polskiej oficjalne zakończenie ery komunistycznej w Polsce. Życie od razu nabrało tempa i tak się rozpędziło, że trudno będzie za nim nadążyć. Ani się obejrzę, gdy nadejdzie kryzys wieku średniego…

Tak uposażona wkroczyłam we wczesną dorosłość – jak rogacizna w szkodę i z gracją nosorożca. Bogactwo moich przeżyć wewnętrznych skurczyło się do rozmiarów kuleczki zielonego groszku i ograniczyło do niewypowiedzianych aktów żebraniny o miłość albo akceptację. Ludzie na mieście gadają, że życie to takie długie łóżko, w którym każdy ma możliwość normalnie wyciągnąć nogi, a w nim – „jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz”. Mnie się „spało” na stojąco jak królewnie „na ziarnku grochu”, a właściwie to wolałabym być na miejscu „Śpiącej Królewny”. Z tą różnicą, iż wszyscy książęta zostali dziś zaklęci w żaby przez złe czarownice HOLIBIESY i FORSATANY, czuję się więc nimi rozczarowana i wolałabym się wcale nie obudzić. A wiedzmy, iż autentyczne wiedźmy nigdy na świecie nie istniały. Całą czarną robotę opętywania ludzkich dusz odrobiły w ich imieniu nałogi i pieniądze, które ukryłam powyżej pod „pseudonimami”, dwóch przedstawionych imiennie „sabatów” czarownic. Tak czy owak, zachowanie à la „Sierotka Marysia” nie budzi w społeczności ludzkiej odruchów współczucia ani nawet litości. Wiem to z autopsji. W takich przypadkach działa odwieczne prawo dzikiej natury: jednostki słabe oraz sieroty są odrzucane. Giną później, pozostawione na pastwę losu oraz tych współczesnych „wiedźm”, które wołają ze wszystkich cywilizowanych stron świata: „zgiń, przepadnij!”. Niejeden pozwala się oczarować i przepada w życiu za jakimiś niezdrowymi, uzależniającymi od siebie „czarodziejskimi” eliksirami, proszkami, oparami, wielu – z kretesem. Niezależnie od tego, czy kto biedny, czy bogaty, mądry czy niemądry, a każdego trudno z powrotem „odczarować” i przywrócić do normalnego życia w społeczeństwie. Bo są dziś na świecie takie „czary”, które wywołują pierwej w głowach kolorowe mary, a w przyszłości przynoszą marazmy i koszmary. Sens stwierdzenia „giną” w tym przypadku oczywiście nie jest całkiem dosłowny, a niektóre jednostki zostają jakimś cudem przed tym pastwiącym się przeznaczeniem uratowane. Nie wiem, której bajce zawdzięczam swoje cudowne ocalenie. Być może po części sobie, lecz w głównej mierze ewidentnie maczała w tym palec prawdziwa Boża Opatrzność, która wiedziała komu i kiedy ma nim ostrzegawczo pogrozić. Z dzisiejszej perspektywy oceniam to jako lokalny cud nad rzeką Białą z nazwy. Dzięki tej odgórnej pomocy sprawnie ominęłam wszystkie napotykane na trasie zasadzki nowoczesnej cywilizacji, do których można łatwo wpaść albo się przez nie na drodze życiowej niebezpiecznie potknąć, a przybierające postać alkoholu, narkotyków czy mniej groźnych papierosów. Szczęśliwie uniknęłam też innych zagrożeń, z których nie zdawałam sobie sprawy. Złe towarzystwo instynktownie obchodziłam jak najszerszym łukiem. Złego człowieka i jego złe zamiary wyczuwałam na odległość jakimś dodatkowo podarowanym szóstym zmysłem, za który Bogu jestem dozgonnie wdzięczna. Najbardziej zaś za to, iż zostałam ochroniona przed patologicznymi zachowaniami wobec dzieci, nierzadko zdarzającymi się w takich „zaklętych” środowiskach. Dzięki Ci, o Panie, że największe zło tego świata się mnie nie imało.

Choć sama wytyczałam granice swojemu młodocianemu morale, wyszłam jak mi się wydawało…, może nie na wielkich – ale na ludzi.

Tylko jak daleko doszłam...?

Piwo w „czteropaku” ma takie oto cztery-mary:

gdy je spożyjesz, świat utraci swe cztery wymiary.

Lecz ujmując tym sobie małe coś niecoś na honorze,

pooglądasz go przez chwilę w weselszym kolorze.

Narkotyk ma w sobie trochę inne hokus-narkotus:

mamią się niestworzonego świata wizje w czerepie…

Nie dorówna tym obrazom telewizja w „cztery De”.

Niech będzie przeklęty krąg narkotycznych pokus!

Papierosy nie włosy – właściwości odrostu nie dostały.

Aj! Ten cudny zapach kadzidła i smoły czarna magia…

Abrakadabra znika dym, a płuca także nie odrastają.

Im więcej mocy w „czarach”, tego anioły będą ponaglać…

Tak działają na nas trzy główne wiedźmy HOLIBIESY

i wyciągają nam fundusze „na czarną godzinę” z kiesy,

a FORSATANÓW są na świecie miliardy, jak sądzę…

Klną i zamieniają ludzkie serca w sejfy na pieniądze.

Po tych szkołach życia, jakie zaliczyłam, w ogóle się do niego nie nadawałam. Straciłam cały apetyt na ziemski byt wśród ludzi, którym daleko do aniołów. Czułam się darem bycia między nimi przymuszona i pokrzywdzona. Męczyłam się wśród nich i sama ze sobą. Tęskniłam do tych skrzydlatych opiekunów ze świętych obrazków, o których wiadomo, że mieszkają w Niebie. I do tego Nieba. Ach! żeby tak się w nim znaleźć, razem z aniołkami, a najlepiej od zaraz. Aby nie zdążyć już nagrzeszyć i nie zmarnować swojej szansy. Istnienie sprawiało ból dojmujący i bezustanny. Gdzieś kiedyś zapodział mi się sens żywota i go nie odnalazłam albo został przede mną głęboko ukryty. Miałam niewysłowiony żal do Boga, iże mnie tu zesłał, kiedy zapomniał wyznaczyć mój cel, a do ludzi – głęboko skrywane pretensje, że są tacy inni ode mnie, egoistyczni i niewrażliwi. Najbardziej ze wszystkiego pragnęłam się raz na zawsze zdematerializować i zniknąć jak senna mara po otwarciu powiek. Tysiące dni spędzałam na pogrążaniu się w rozpadlinie rozpaczy i zadawaniu sobie tych pytań bez odpowiedzi: po cóżem przyszła na ten ziemski padół i co ja, na Boga, tutaj robię? Nie potrafiłam pojednać się z życiem. Nie umiałam przyjąć do wiadomości, a może nie chciałam… Przez ból nie pamiętam. Najwyraźniej moje „ja” nie życzy sobie przechowywać tych informacji w „pamiętniku” i w pierwszej „szufladzie” od góry. Nie dochodziło do mnie, że świat nie ma w obowiązku zrozumieć kogoś takiego jak Regina, że to ja muszę spróbować go zrozumieć. Tylko jak pojąć samemu coś tak wielkiego, co wydaje się niepojęte…? Tak czy tak, każdy dzień był potyczką z życiem i kłótnią z samą sobą. Istnienie bolało coraz bardziej, a bolesność istnienia coraz bardziej nie dawała mi żyć.

Już wtenczas byłam pewna, iż nie zdecyduję się zostać mamą. No, bo po cóż powielać taką nieudaną kombinację chromosomów jak ja? Nie chciałabym narażać jakiejś maleńkiej, bezbronnej istotki, skazując ją w tak niedoskonałej, odziedziczonej po mnie postaci, na trud przyszłości zwany życiem i na taką beznadziejną matkę. Czułam, iż powinnam dziecinkę przed tym ustrzec. Mnie nikt nie uchronił i każdego dnia żałowałam tego, że jestem. Mój kawałek świata jawił mi się miejscem nie dla mnie i także nie dla niej. Nie mogłam mu wybaczyć, iż jest taki, jakim moje czarne oczy go widzą – okrutny i bezlitosny. Czarno to wszystko widziałam, a z takim światem nie miałam ochoty dłużej się zadawać. Nie pasowałam do niego z żadnej strony. Jedyny sposób na wyplątanie się z tego „węzła gordyjskiego” znajdowałam w rozwiązaniu mej umowy ze Stwórcą – na życie. Skoro nikt mnie nie chciał, ja też nie chciałam tutaj być. Myśl o odejściu przynosiła ulgę w cierpieniu – że ta makabra nareszcie się dla mnie skończy. Ale niestety dane mi było zostać i nie znalazłabym w sobie na tyle odwagi, żeby samej się z tym wszystkim szybciej pożegnać. Utknęłam tu chyba na 100 lat. Jeśli o mnie chodzi – wolałam nigdy się nie narodzić i tego niemiłego świata, stojącego na przełomie milenijnym u schyłku wieku, oraz tej szarej rewolucji przemysłowej nie oglądać. Gdyby tylko ktoś pozostawił mi możliwość wyboru… Jak każdy tutaj w dole i z dala od nieba, nie miałam takiej okazji. Ku swojemu rozgoryczeniu musiałam więc trwać samotnie w tym dokuczliwym dla mnie stanie istnienia ciała. „Diabli nadali!” i „diabli mnie brali” na takie życie, a anieli jakoś zabrać nie chcieli.

Czuję się jak otwarta zawsze w moim sercu rana,

Pytam więc: dlaczego nie byłam nigdy kochana...?

Jak Ty, Najwyższy władzą, pozwalać na to możesz,

żeby wszyscy żyjący cierpieli? Mój dobry Boże...

Po ludzku przepraszam, choć nie żałuję winy zbytnio,

że wielkiej trwogi przed Tobą nie czuję, Panie Świata.

Nie pamiętam, bym o drogę mojego życia Cię prosiła...

Mogłam być taka bez konieczności bycia szczęśliwa...

Nie rozumiem Twojego nad stwarzaniem zachwytu.

Nie rozdawaj bytu ziemskiego w „loterii błękitnej”.

Błagam o trochę uczucia, Ciebie, miłosiernego Boga,

potrzebuję więcej sumienia i współczucia, nieboga.

Nie jestem przecież zrobiona Twoją ręką z kamienia...

Zechciej skrócić na tym ziemskim padole moją mękę

i odbierz dręczące mi pamięć wspomnienia dziecięce.

Niech pójdzie z nimi w niepamięć ta boleść istnienia.

REDAKCJA: Małgorzata Nowak

KOREKTA: Aleksandra Tykarska

OKŁADKA: Katarzyna Kowalik

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl

© Regina Samerkowska i Novae Res s.c. 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-7722-597-4

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.