Copyright © Marcin Hybel, 2016

Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2016

Redaktor prowadząca: Klaudia Bryła

Redakcja: Sylwia Sandowska-Dobija

Korekta: Agnieszka Czapczyk / panbook.pl

Projekt typograficzny, skład i łamanie: Stanisław Tuchołka / panbook.pl

Projekt okładki: Mariusz Banachowicz

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej: Dariusz Nowacki

Wydanie elektroniczne 2016

eISBN 978-83-7976-473-0

CZWARTA STRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

fax: 61 853-80-75

redakcja@czwartastrona.pl

www.czwartastrona.pl

Powieść tę dedykuję moim rodzicom,

Danucie i Aleksandrowi

OD AUTORA

W średniowiecznej Anglii żyło mnóstwo włóczęgów, żebraków, złodziei i różnej maści przestępców. Wielu bandytów jednoczyło swe siły, tworząc gildie, które z czasem mogły liczyć nawet kilkaset ściśle współpracujących ze sobą osób.

Taka banda miała charakter organizacji, w której, podobnie jak w rzemieślniczych cechach, obowiązywał okres nauki zawodu, pozwalający uzyskać przymioty przydatne do planowanej profesji. Terminowanie w zawodzie trwało zwykle kilka miesięcy, ale zdarzały się staże nawet kilkuletnie, zakończone egzaminem i uroczystym zaprzysiężeniem.

Gildia była ściśle zhierarchizowana, od typowych rozbójników, przez oficerów, aż po króla. Mechanizm jej działania przypominał strukturę państwa, rządziła się własnymi prawami, statutami i rozporządzeniami, tyczącymi się nie tylko wykonywanego zawodu, ale i życia prywatnego.

Bandyci w przeważającej większości okazywali się bezwzględni i okrutni, ale jak wszyscy ludzie, tak i oni mieli swoje marzenia i pragnienia. Źle się działo, jeśli któryś z nich stawiał je ponad interesy gildii.

ANGLIA

1 LIPCA 1331 ROKU

Franciszkanin Thomas szedł żwawym krokiem, mijając zamknięte zagrody i wiejskie chatynki. Była już późna noc, a padający deszcz ani trochę go nie oszczędzał. Pomstował na pogodę, co rusz naciągając mocniej na głowę kaptur, ale na niewiele to się zdało, bo jego oblicze i tak było już na wskroś przemoczone. Szybko wszedł na teren budowanego klasztoru. Myślami był przy spotkaniu, w którym przed momentem brał udział, dlatego nie zauważył kryjącego się w mroku mężczyzny.

Osobnik o tłustych, szpakowatych włosach stał pod rusztowaniami przy wschodniej części transeptu. Za paskiem miał schowany sztylet, a łuk z kołczanem wsparł o ścianę. Nie spuszczał zakonnika z oka, więc gdy tamten był już o krok od klasztornych wierzei, splunął, podniósł wspartą o ścianę broń i żwawo wyszedł spod rusztowań.

– Wszystko w porządku? – spytał silnym, donośnym głosem.

Thomas zatrzymał się i wbił wzrok w miejsce, z którego doszło go pytanie. Niewiele dojrzał, ale w chwilę później nieboskłon przeszył gromki piorun, poprzedzony tak jasnym błyskiem, że przez moment wydawało się, iż nastał dzień.

– Ach, to ty, Henry – mruknął zakonnik. – Tak, wszystko w porządku.

– Czyli działamy?

Franciszkanin zdobył się na krótki, wymuszony uśmiech, bo taką właśnie miał manierę, gdy nerwy brały w nim górę, po czym pchnął prowizoryczne odrzwia.

Mężczyzna się zawahał, bo nie otrzymał odpowiedzi, ale ostatecznie ruszył pośpiesznie za nim. Nie miał śmiałości powtórzyć pytania, jednakże nim wyszli z kruchty, mruknął pod nosem:

– Panie?

Thomas sprawiał wrażenie nieobecnego. Całą uwagę skupiał na niedawnym spotkaniu oraz na tym, co przyniesie jutrzejszy dzień, niemniej jednak otrząsnął się i rzucił przez ramię:

– Czego chcesz?

– Czy… Czy działamy…

– Jutro. Działamy jutro.

– Rozumiem.

– Ale, wiesz… – dodał, zatrzymując się nagle.

– Tak? – Henry instynktownie cofnął się o krok.

– Rozmówię się z wami teraz, więc idź po resztę.

– Oczywiście.

Mężczyzna wygładził wysłużony dublet, zaczesał przemoczone włosy i skierował się w stronę refektarza, franciszkanin zaś przeszedł przez główną salę prezbiterialną, nie zapominając o oddaniu hołdu siermiężnie skleconemu krzyżowi. Starał się nie zwalniać kroku ani na moment, gdyż większa część świątyni nadal nie posiadała dachu, a ulewny deszcz zdawał się z każdą chwilą przybierać na sile.

Zachodnią nawę tworzył na razie jedynie wylany fundament i fragment ściany nośnej, ale schody prowadzące z tamtego miejsca do piwnic były już ukończone. Zakonnik zszedł nimi i po niedługim czasie dotarł do swojej komnaty.

Przy wejściu kręcił się Ranulf, korpulentny zakonnik o zepsutych zębach i wiecznie spoconym obliczu. Służył poprzedniemu proboszczowi, a Thomas z pewnych powodów zdecydował się zostawić go przy swoim boku. Póki co nie żałował tej decyzji, choć czasem irytowało go wścibstwo i nachalność zakonnika.

– Mamy coś? – spytał z błyskiem w oku braciszek.

– To wszystko na dzisiaj, Ranulfie. Możesz odejść.

– O-oczywiście.

Zimna cela była oświetlona tylko lampionem, postawiony nieopodal wejścia krzyż rzucał na podłogę upiorny cień. Poza krucyfiksem wyposażenie pokoju stanowiło łóżko z baldachimem, masywna szafka, bogato zdobiona płaskorzeźbą i żelaznymi wstawkami, skrzynia, stolik oraz dębowy zydel o siedzisku wyścielonym wzorzystym, wysłużonym jedwabiem. Franciszkanin ściągnął z siebie przemoczony płaszcz, wyjął ze skrzyni lnianą szmatkę i jął wycierać mokre od deszczu oblicze oraz krąg ciemnych włosów, okalających wygoloną na czubku głowy tonsurę. Następnie zasiadł do stolika, sięgnął po krużę wina i już po chwili upajał się cierpkim, palącym smakiem napitku. Długi czas rozmyślał nad jutrzejszą akcją, bo nie dawało mu spokoju pytanie, czy powinien angażować w sprawę Jordana. Właśnie rozważał któryś z kolei scenariusz działań, kiedy w komnacie rozległo się pukanie.

– Wejść! – krzyknął.

Odrzwia momentalnie się otworzyły i do środka weszła trójka mężczyzn. Szpakowaty Henry, którego chwilę temu franciszkanin spotkał pod klasztorem, Odo, przyciągający uwagę swoim przetrąconym nosem, i Jordan, najmłodszy z całej trójki, o rudej, zmierzwionej czuprynie.

– Zgaduję, że Henry powiedział wam, kiedy ruszacie do akcji – rzucił na wstępie franciszkanin.

– Tak – odparli niemal jednocześnie mężczyźni.

– To dobrze. Macie jakieś pytania?

W komnacie zaległa cisza. Henry wciągnął nadmiar flegmy nosem, Odo dyskretnie poprawił się w kroku, bo znowu naszła go myśl o jutrzejszej, jakże podniecającej konfrontacji, Jordan zaś uniósł głowę i dumnie obwieścił:

– Wszystko jest jasne.

Thomas wydął krwistoczerwone usta, skupiając na nim całą uwagę.

– Wiesz, co masz jutro robić? – spytał wreszcie.

– Tak.

– Więc mi powiedz. Chcę to usłyszeć od ciebie.

Jordan poczuł zakłopotanie, bo przecież tyle razy już to powtarzał. Czyżby Thomas się rozmyślił? Czyżby zwątpił w jego umiejętności?

– Mam słuchać i obserwować, panie. Działać tylko w ostateczności.

– Dobrze.

Chłopak poczuł na nowo rosnącą pewność siebie, lecz Thomas nie spuszczał z niego spojrzenia.

– Boisz się?

– Ja? – spytał i zaśmiał się nerwowo pod nosem. – Nie, skąd.

– Odwagę łatwo pomylić z głupotą, chłopcze. Pamiętaj o tym, bo Waleran wiąże z tobą duże nadzieje. Ja… też pokładam w tobie nadzieję.

– W-wiem. Nie zawiodę was.

– Dobrze. – Thomas rozparł się na krześle i splótł dłonie na piersi. – Posłuchajcie teraz, w jaki sposób macie się za to zabrać.

Deszcz nie ustawał ani na moment. Targany silnymi podmuchami wiatru, zalewał drogi, chaty i pola uprawne. Okolicę wypełniał szum ulewy, szmer gałęzi i skowyt niespokojnej zwierzyny. Wieś sprawiała wrażenie wymarłej, jednak w piwnicach budowanego klasztoru mężczyźni naradzali się jeszcze przez długi czas. I nawet gdy spotkanie dobiegło końca, franciszkanin Thomas nadal nie myślał o udaniu się na spoczynek.

Przesiąknięty wonią ziemi i topiącego się łoju z lampionu, klęczał w swej komnacie naprzeciw upiornego krzyża. W ręku trzymał skórzane rzemienie i upajał się bólem, który przenikał jego ciało. Nagie plecy zdobiły głębokie rany i strużki ciemnobrunatnej krwi zmieszanej z potem. Udręczone jasnoniebieskie oczy były pełne łez, ale gorzki, przepojony ekstatycznym uniesieniem uśmiech jeszcze długo nie znikał z jego twarzy.

Ranek przyniósł przyjemnie rześkie powietrze. Rodzina wędrownych cyrkowców opuściła wieś wraz z obwoźnym handlarzem i podjęła dalszą podróż, prosto do Londynu.

Trakt był równy i w miarę łagodny tylko przez pierwszych kilka mil, niestety zaraz potem zwężał się i miejscami stawał tak wyboisty, że Robert bał się, czy wysłużone koła powozu wytrzymają. Mężczyzna wiedział, że szlak będzie w nie najlepszym stanie i że nadłożą drogi, ale przynajmniej był spokojny o to, że trupa zaoszczędzi trochę grosza. Trasa, z której zrezygnował, biegła w prostszej linii, była szersza i bardziej równa, a na pewnym odcinku nawet wybrukowana. Gościniec ten powstał w czasie budowania wielkiej katedry w Herefordshire i służył wówczas do transportowania kamienia. Niestety, jak każda droga handlowa wymagał ciągłych napraw, wobec czego ściągano na rzecz jego utrzymania wysokie opłaty od podróżnych.

Robert i jego rodzina od lat wędrowali pomiędzy miastami, zarabiając występami na jarmarkach. Byli przyzwyczajeni do takiego trybu życia, ale drogowe opłaty od zawsze dawały im w kość. Nawet teraz, podczas podróży z Melboum, żądano ich aż czterokrotnie: za przeprawę przez most, na dwóch przełęczach oraz u wejścia w dolinę. Robert znał niektóre rejony królestwa i wiedział, których tras unikać, by nie trafić na haracz pobierany przez chciwego pana. Kluczył wraz z rodziną pomiędzy gościńcami, przemierzał wrzosowiska, dzikie łąki, bagna i polany, ale czasem nie opłacało się nadkładać drogi, choćby dlatego, że niektóre szlaki były zbyt trudne dla konia zaprzęgniętego do załadowanego powozu.

Oczywiście Robert zdawał sobie sprawę, że zmierzając do Londynu, jego rodzina będzie musiała przejść przez królewski las, gdzie nie obędzie się bez uiszczenia opłaty, ale pocieszał się, że zaoszczędzą przynajmniej na jednym świadczeniu.

Wokoło rozciągały się łagodne zbocza pól. Porastały je kolorowe jaskry, storczyki i okazałe kępy kosaćców, których fioletowe kwiaty sterczały nad kobiercem z pozostałych roślin niczym łąkowi gwardziści.

Malownicze łąki sięgały horyzontu, ale przed południem wędrowcy dotarli do miejsca, z którego można było dojrzeć kilka rozproszonych pól uprawnych oraz pasące się na nich owce. Teren był tutaj o wiele bardziej stromy, przecinały go krzyżujące się ze sobą wzniesienia i doliny. Robert nie widział żadnych zabudowań, ale nie miał wątpliwości, że w końcu dotrą do jakiejś osady. Na angielskiej ziemi było wiele samotnych gospodarstw i jeden Pan Bóg wiedział, ile z nich sprosta trudom życia i osiągnie przynajmniej taką wielkość, jak wioska, w której jeszcze nie tak dawno byli. Robert nie zamierzał odwiedzać mieszkańców tego miejsca, ale dobrze je sobie zapamiętał, bo kto wie, czy za kilka lat jego rodzinie nie przyjdzie tutaj nocować.

Z czasem krajobraz zdominowały fantazyjnie rzeźbione skały wapienne, przyprószone tu i ówdzie kępami trawy bądź rozkwitłymi krzewami. Droga robiła się coraz bardziej stroma, a zachodnią część terenu z czasem zajęło niewielkie wyrobisko w formie okręgu – kamieniołom otoczony wapieniami.

– Nie podchodźcie za blisko! – krzyknęła matka, gdy William i Gilbert co tchu podbiegli do krawędzi urwiska. Strome, niemal pionowe ściany tworzyły przepaść głęboką miejscami nawet na trzydzieści stóp, ale dla chłopców nic nie było straszne. W dole mieniła się przecież piękna, niemal przeźroczysta woda, raj dla strudzonych wędrowców.

– Możemy się wykąpać? – spytał z nadzieją w głosie starszy, dwunastoletni chłopak.

– W żadnym razie! Idziemy dalej.

– Proszę, tato.

– Możemy? – zawtórował mu Gilbert.

– Nie! – krzyknęli niemal jednocześnie Felicia z Robertem.

Chłopcy posępnie zwiesili głowy i pobiegli w ślad za wlokącym się wozem.

Późnym popołudniem rześki wiatr przegnał z nieboskłonu chmury, uwalniając gorące promienie lipcowego słońca. Stojące w oddali wapienne głazy mieniły się teraz na zmianę to białymi, to różowymi, a czasem i karmazynowymi refleksami. Powietrze, podobnie jak poprzedniego dnia, znowu stało się parne i duszne, ale na szczęście coraz częściej zaczęły się pojawiać rozłożyste buki i dęby, rzucające na trakt pajęczynę cieni. Łąki zanikły całkowicie, a w ich miejscu jęły się ukazywać krzewy i ciemne nisze liściastych zarośli porośniętych gdzieniegdzie owocami.

Gilbert z Williamem nie byliby sobą, gdyby siedzieli w tej chwili na wozie. Nie mieli ochoty przysłuchiwać się rozmowom Amandy i mamy, więc biegali od krzewu do krzewu, zbierając garściami maliny. Obaj byli żywiołowi, pełni radości i chęci życia, impulsywni i zuchwali. William we wszystkim chciał być pierwszy, zawsze pragnął wygrywać. Był cztery lata starszy od Gilberta i nieraz z łatwością go pokonywał w konkurencjach, które sobie wymyślił, niemniej jednak Gilbert wcale nie pozostawał mu dłużny. Często uciekał się do sprytnych oszustw lub korzystał z przywileju wieku, skarżąc się matce. Co by nie mówić, radził sobie, jak potrafił, irytując tym porywczego brata.

W tej chwili śmiali się do siebie, przekrzykiwali jeden drugiego, licytowali, który z nich znalazł piękniejszy owoc, a gdy argumenty nie skutkowały, szturchali się i wyzywali tak, by przypadkiem ojciec nie usłyszał. Nie było jednak w tych docinkach odrobiny ze złośliwości. Bracia się kochali i nawet wówczas, gdy błaha sprzeczka przeradzała się w zażartą kłótnię, potrafili bez niczyjej pomocy zażegnać spór i pogodzić się ze sobą. Oczywiście nierzadko interweniował ojciec, ale zwykle podyktowane to było jego nadopiekuńczością. Robert może i był wymagający, miał mocne gardło i ciężką rękę, niemniej jednak chciał wychować dzieci na porządnych ludzi, tak jak jego wychował ojciec, szanowany kleryk z Melboum. Robert i Geoffrey wielokrotnie dostawali od niego rózgą, słysząc, że jeśli kocha się dziecko, to należy je bić. Co ważne, tata zgodnie z nauką kościoła nigdy nie bił ich po głowie i twarzy ani w miejscach publicznych. Robert starał się przestrzegać podobnych zasad.

– Przed nami las Dorstera – oznajmił Geoffrey, zadzierając głowę wysoko do góry.

– Wielu się tu zgubiło – bąknął handlarz.

– Czy są tu wilki?

– Nie bój się, Amando – pocieszyła ją matka. – Wilki bałyby się zaatakować tylu ludzi.

– Zatłukłbym je pierwszym lepszym badylem! – krzyknął Gilbert w kierunku siostry, na co wszyscy wybuchli gromkim śmiechem.

Rozłożyste gałęzie buków i dębów tworzyły nad wędrowcami coraz gęstszy baldachim. Drzewa porastały niewielki grzbiet otoczony wstęgami rzek, ciągnęły się przez wiele mil, obejmując pastwiska, polany, rzeki, stawy, a nawet bagna. Ci, co wstępowali do królewskiego lasu, musieli się liczyć z wieloma zakazami. A prawo było surowe, bo za ścinanie drzew bądź zbieranie chrustu bez pozwolenia w najlepszym razie groziła kara grzywny, a w najgorszym trwałe okaleczenie ciała lub nawet kara śmierci. Oczywiście najsurowiej karano kłusownictwo, jednak wybrani świeccy i duchowni po otrzymaniu specjalnego zezwolenia mogli polować na pośledniejszą zwierzynę, jak lisy, żbiki czy ptactwo.

Nikomu w królewskim lesie nie wolno było nosić łuku ani strzał – chyba że broń była odpowiednio spakowana, niezdatna do polowań – i nawet psy wprowadzane na teren puszczy musiały mieć ucięte trzy pazury przedniej łapy, aby nie mogły gonić zwierzyny. Królewskiego terenu strzegły zespoły łowczych, gajowych i leśniczych, jednakże nie mieli oni łatwego zadania, bo puszcza była bardzo rozległa, a kryjące się w niej dobra niejednego kusiły. W końcu z drzew robiono meble, narzędzia, powozy i wiele innych wartościowych rzeczy, kory używano do garbowania skór, a żywicy do wyrobu klejów, świec i pochodni, nie wspominając o chruście na opał czy o zwierzętach dostarczających mięsa, skór i futer.

Pomimo gróźb ludzie wabieni darami lasu wypasali swój inwentarz bez zezwolenia, ścinali drzewa, a nawet uprawiali kłusownictwo. Okoliczne hrabstwa bogaciły się na ich grzywnach, ale równie dużo głów wpadało do wiklinowych koszy po katowskich uderzeniach.

– Ciekawe, czy natkniemy się na poborcę opłat – rzekł Robert ni to do siebie, ni do towarzyszy.

– Jeśli chcesz – odezwał się obwoźny handlarz – mogę poprowadzić was trasą, na której rzadko kiedy bywają.

Robert z Geoffreyem popatrzyli na niego podejrzliwie.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

SPIS TREŚCI

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Dedykacja

Od Autora

Mapa

1 lipca 1331 roku