Tytuł oryginału

Interventions 2

© Michel Houellebecq and Flammarion, Paris 2009

© Copyright for the Polish translation by Wydawnictwo Literackie, 2016

OPIEKA REDAKCYJNA: Krzysztof Lisowski

REDAKCJA: Anna Rudnicka

KOREKTA: Etelka Kamocki, Urszula Srokosz-Martiuk

PROJEKT OKŁADKI I STRON TYTUŁOWYCH: Robert Kleemann

FOTOGRAFIA NA OKŁADCE: © Francois Berthier/Contour by Getty Images

REDAKCJA TECHNICZNA: Robert Gębuś

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-05895-4

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., 2016

ul. Długa 1, 31-147 Kraków

bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40

księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl

fax: (+48-12) 430 00 96

tel.: (+48-12) 619 27 70

Skład wersji elektronicznej

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Strona redakcyjna

Wstęp

Jacques Prévert to dupek

Miraż Jean-Claude’a Guigueta

Kilka uwag o zamęcie

Zagubione spojrzenie. Pochwała kina niemego

Rozmowa Michela Houellebecqa z Jean-Yves’em Jouannaisem i Christophem Duchâteletem

Sztuka jako łuskanie

Twórczy absurd

Zabawa

Martwe punkty

Opera Bianca

List do Lakisa Proguidisa

Kwestia pedofilska

Drugie stadium ludzkości

Puste niebiosa

Mam marzenie

Neil Young

Rozmowa Michela Houellebecqa z Christianem Authierem

Pokrzepienie technologiczne

Niebo, ziemia, słońce

Opuszczając wiek dwudziesty

Philippe Muray w dwa tysiące drugim roku

Dążąc do połowicznej rehabilitacji ciemniaka

Wstęp do pozytywizmu

Rozmowa Michela Houellebecqa z Gilles’em Martin-Chauffierem i Jérômem Béglé

Przez całe życie czytałem

Przekroje glebowe

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Martwe punkty

Niemiec

Oto jak wygląda życie przeciętnego Niemca. W młodości i w wieku dojrzałym Niemiec  p r a c u j e  (zazwyczaj w Niemczech). Czasem jest bezrobotny, ale rzadziej niż Francuz. Lata mijają i w końcu Niemiec osiąga wiek emerytalny; może sobie teraz wybrać miejsce zamieszkania. Czy przeprowadzi się na niedużą fermę w Szwabii? Do niewielkiego domu na rezydencjalnych przedmieściach Monachium? Czasami, ale w rzeczywistości coraz rzadziej. W Niemcu, który doszedł do wieku pięćdziesięciu pięciu, sześćdziesięciu lat, następuje ostatnio głęboka przemiana. Niczym bocian w zimie, hippis z dawnych czasów lub miłośnik  g o a   t r a n c e  z Izraela, niemiecki sześćdziesięciolatek  w y r u s z a   n a   p o ł u d n i e.  Odnajdujemy go w Hiszpanii, często na wybrzeżu między Cartageną a Walencją. Niektóre osobniki — zazwyczaj należące do nieco zasobniejszych kręgów społeczno-kulturalnych — widywano na Wyspach Kanaryjskich lub Maderze.

Ta głęboka, egzystencjalna i definitywna przemiana w niewielkim stopniu zaskakuje otoczenie; przygotowały ją liczne wyjazdy wakacyjne, a zakup mieszkania uczynił prawie nieuniknioną. I tak Niemiec korzysta sobie z ostatnich pięknych lat życia.

Zjawisko to po raz pierwszy dostrzegłem w listopadzie tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku. Krążąc samochodem na północ od Alicante, wpadłem na dziwaczny pomysł, żeby się zatrzymać w malutkim miasteczku, które można by uznać za  w i o s k ę;  morze leżało tuż, tuż. Wiosce nawet nie nadano żadnej nazwy, prawdopodobnie z braku czasu: najwyraźniej żadnego domu nie zbudowano przed rokiem osiemdziesiątym. Była jakaś siedemnasta. Spacerując po pustych ulicach, najpierw zauważyłem ciekawe zjawisko: nazwy sklepów i kafejek, menu restauracji, wszystko było po niemiecku. Kupiłem coś do jedzenia, po czym zobaczyłem, że wioska zaczyna się ożywiać. Na ulicach, placach i nad morzem zbierał się gęstniejący tłum, wyraźnie powodowany silnym apetytem konsumenckim. Z osiedli rezydencjalnych wychodziły gospodynie domowe. Wąsaci mężczyźni ciepło się witali, zapewne ustalając szczegóły nadchodzącego wieczoru. Jednolitość tej populacji, początkowo uderzająca, zaczęła mnie stopniowo prześladować; około dziewiętnastej musiałem się pogodzić z oczywistością: MIASTECZKO BYŁO CAŁKOWICIE ZAMIESZKANE PRZEZ NIEMIECKICH EMERYTÓW.

Strukturalnie rzecz biorąc, życie Niemca wyraźnie przypomina życie ekonomicznego imigranta. Mamy kraj A i kraj B. Kraj A to kraj, w którym się pracuje; wszystko jest tu funkcjonalne, nudne i precyzyjne. Kraj B służy do spędzania czasu wolnego: wakacji i emerytury. Z żalem się stąd wyjeżdża, marząc o powrocie. To w kraju B nawiązuje się prawdziwe, głębokie przyjaźnie; to w kraju B nabywa się dom, który pragnie się zostawić w spadku dzieciom. Zazwyczaj kraj B jest położony bardziej na południu.

Czy można z tego wnioskować, że Niemcy stały się krajem, w którym przeciętny Niemiec nie ma ochoty mieszkać i z którego ucieka, gdy tylko się trafi taka możliwość? Wydaje mi się, że można. Opinia Niemca o jego kraju ojczystym zbliża się do opinii Turka. Nie ma żadnej prawdziwej różnicy, może tylko kilka drobnych szczegółów.

Niemiec zazwyczaj posiada  r o d z i n ę  z jednym lub dwojgiem dzieci. Podobnie jak ich rodzice, gdy byli w tym samym wieku, dzieci  p r a c u j ą. Dla naszego emeryta pojawia się idealna okazja do bardzo sezonowej mikromigracji, mającej miejsce w okresie świątecznym, czyli od Bożego Narodzenia do Nowego Roku. (UWAGA: zjawisko opisane poniżej nie jest widoczne dla zwykłego imigranta; jego szczegóły uzyskałem od Bertranda, kelnera w knajpie Le Méditerranée w Narbonne).

Długa jest droga między Cartageną a Wuppertal, nawet jeśli się jedzie szybkim i mocnym samochodem. Wieczorem Niemiec nierzadko odczuwa potrzebę zatrzymania się na noc; region Langwedocja-Roussillon ze swoją siecią nowoczesnych hoteli oferuje ku temu nader sprzyjające warunki. Na tym etapie najgorsze już za nami: to oczywiste − francuska sieć autostrad jest lepsza od hiszpańskiej. Lekko rozluźniony po kolacji (ostrygi z Bouzigues, ośmiorniczki po prowansalsku, a w sezonie zupa rybna bouillabaisse na dwoje), nasz Niemiec zaczyna się zwierzać. Snuje opowieści o córce, która pracuje w galerii sztuki w Düsseldorfie; o zięciu informatyku; o ich problemach małżeńskich i o możliwych rozwiązaniach. Opowiada.

„Wer reitet so spät durch Nacht und Wind?

Es ist der Vater mit seinem Kind”.

To, co mówi nasz Niemiec o tej godzinie i na tym etapie, nie ma większego znaczenia. Tak czy owak, przebywa w kraju tranzytowym i może się podzielić swoimi najgłębszymi myślami; a czego jak czego, ale głębokich myśli mu nie brakuje.

Później idzie spać; to zapewne najlepsze, co ma do zrobienia.

Była to nasza stała rubryka „Parytet frank-marka — niemiecki model ekonomiczny”. Dobranoc Państwu.