T. Greenwood

BLIŻEJ NIŻ NIEBO

przełożyła Klementyna Wohl

Tytuł oryginału: Nearer Than the Sky

Copyright © 2000 by T. Greenwood

All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI

Copyright © for the Polish translation by Klementyna Wohl, MMXVI

Wydanie I

Warszawa, MMXVI

Spis treści

- Dedykacja

- Podziękowania

- Motto

- Jeden

- Dwa

- Trzy

- Cztery

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla mamy, taty i K.K.

Podziękowania

Pisanie tej książki przypominało czasem sytuację, w której burza zaskakuje nas, gdy jesteśmy boso. Za parasole i inne formy schronienia chciałabym podziękować swojej rodzinie, rodzinie Stewartów oraz Fundacji Sherwooda Andersona. Za pomoc w przetrwaniu najgorszych burz oraz obserwację piorunów wyrazy wdzięczności należą się Lon deMatties, Nicole Norum, Christy Fletcher i Lori Applebaum. Za wskazanie rozpogodzeń na niebie dziękuję Joemu Veltremu i Erice Fad. Za naukę tańca w kałużach zawsze będę wdzięczna Patrickowi.

Najdalszy Grzmot ze wszystkich

Bliżej niż Niebo bił

I wciąż mimo skwaru Godzin

Co Kulom bić nie dały – grzmi

Przed nim Błyskawica

Mnie, mnie jedną trafiła –

Lecz nie oddałabym tego Gromu

Za resztę moich Dni^1

Emily Dickinson (z wiersza 1581.)

Jeden

Rozumiem błyskawice. Nie boję się pomruku cichego jak burczenie pustego żołądka, a jednak na tyle silnego, by zatrząść ziemią pod moimi stopami. Nie boję się, gdy niebo się otwiera i oślepia moje oczy deszczem. Kiedy zaś zimne białe palce burzy sięgają ziemi, starając się kogoś dotknąć, zupełnie się nie lękam. Odpowiadam na wezwanie niebios. Rozumiemy się.

To wydarzyło się, kiedy moja matka wybiegła z Foodmartu z moją siostrzyczką Lily na biodrze. Zapomniała kupić jej aspirynę, a Lily miała gorączkę. Siedziałam w wózku na zakupy – w wieku czterech lat wciąż byłam wystarczająco mała, żeby zmieścić się w koszyku z przodu sklepowego wózka razem z torebką mojej matki. Zostawiła mnie z zakupami przy naszym pomarańczowym chevy novie i powiedziała:

– Indie, kochanie, zaraz wracam. Nie ruszaj się.

Gdy biegła z powrotem przez parking, moją uwagę zaprzątała akurat paczka czekoladowych ciasteczek, którą znalazłam w jednej z toreb z zakupami. Pamiętam, że ciasteczka miały dziurki, przez które mogłam wkładać kciuki szybko pokrywające się roztapiającą się czekoladą. Był sierpień 1970 roku i to było nasze pierwsze lato w górach północnej Arizony. Jeszcze nie wiedzieliśmy wtedy o monsunach.

Mogę się tylko domyślać, co sądzili klienci Foodmartu o pozostawieniu na parkingu małego dziecka w wózku na zakupy jak zwykłej torby z zakupami. Nie różniłam się od porzuconego na ziemi opakowania po lodach, którego niedokończona zawartość rozmiękała właśnie w słońcu. Prawdopodobnie gdyby ktoś zwrócił na mnie baczniejszą uwagę, nic wielkiego by się nie stało. Ktoś odpowiedzialny odwiózłby mnie do sklepu i w którejś alejce odnalazł moją matkę przeglądającą opakowania lekarstw niczym okładki czasopism, które chciałaby przeczytać. Być może wtedy zdałaby sobie sprawę, że nie pozostawia się na parkingu czteroletnich dzieci w wózkach sklepowych. Nie robi się tego nawet wówczas, gdy drugie, młodsze dziecko ma wypieki na twarzy z powodu gorączki.

Ale nikt nie zainteresował się moim losem. Kiedy automatyczne drzwi sklepu zamknęły się za moją matką, zasłaniając mi widok jej czystych butów z białymi obcasami, siedziałam w wózku i jadłam ciasteczka, podczas gdy inni klienci Foodmartu krzątali się w pobliżu, otwierali bagażniki i wycierali brudne nosy swoim dzieciom. Od czasu do czasu ktoś mnie zauważał i uśmiechał się, prawdopodobnie dlatego, że byłam umazana czekoladą, ale nikt nie poszedł szukać mojej matki. Pewnie myśleli, że wsiadła do samochodu, żeby wyregulować fotel albo znaleźć zgubioną zabawkę.

Wiedziałam, że wróci, nie bałam się o to. Pamiętam jednak nagłe ochłodzenie i długie cienie, które spowiły parking, gdy burzowe chmury przesunęły się po niebie. Pamiętam dźwięki, jakie wydawały kółka wózków sklepowych pchanych szybko po chodniku, i pierwsze krople na mojej twarzy.

Musiałam zjeść pięć czy sześć ciasteczek, każde coraz bardziej rozmiękłe w nasilającym się deszczu. Pamiętam, jak pachniały moje włosy. Pamiętam, jak krople padały na moje gołe ramiona. I pamiętam zapach mokrego chodnika.

To, co wzięłam za pierwsze odgłosy piorunów, mogło się dziać po prostu w moim żołądku. Mogło to być burczenie, a nie groźba z nieba. Ale potem piorun uderzył znowu. Tym razem głośniej. Mocniej. Lecz nie bałam się aż do momentu, gdy niebo eksplodowało, groźne i złowrogie, gdy otworzyło się i deszcz przeciął powietrze ostrymi strugami, mocząc torby z szarego papieru i ciasteczko, które miałam w ręku. Kolejny huk pioruna lekko zatrząsł sklepowym wózkiem i wtedy pierwszy raz poczułam lęk. Pamiętam głuchy odgłos mojego bijącego serca i falę gorąca w uszach, gdy z daleka patrzyłam w kierunku drzwi Foodmartu. Ale zobaczyłam tylko kasjera w czerwonym firmowym fartuchu, panią z żółtym parasolem, który otworzył się nad nią niczym skrzydła motyla, oraz mężczyznę z długą siwą brodą i torbą pełną zielonych liści. I wtedy, gdy przez szum w uszach powoli zbierało mi się na płacz, szklane drzwi rozsunęły się po raz kolejny i ujrzałam w nich moją matkę w starannie wyprasowanej sukience w kropki na ramiączkach oraz Lily, wciąż bezpiecznie spoczywającą na jej biodrze.

– Mamo! – krzyknęłam.

Ulga spłynęła na mnie niczym zimny deszcz. Mama stała w drzwiach, bez ruchu. Nie szła w moją stronę. Widziałam, że zmaga się z buteleczką aspiryny dla dzieci i próbuje wyjąć z niej puszek miękkiej zabezpieczającej waty. Obserwowałam w deszczu, jak wtyka Lily do ust pomarańczową tabletkę. Widziałam, jak moja siostra potrząsa głową i zaciska wargi na palcu mamy. Mama całuje ją w głowę, szczotką sczesuje jej z oczu jasnoblond loki i sadowi ją wygodniej na swoim biodrze. Piorun przepływa przeze mnie i pędzi pod skórą jak fale. Wtedy mama odrywa wzrok od Lily i przypomina sobie o mnie. To, co wydarzyło się dalej, trwa w mojej pamięci niczym prąd elektryczny, który nie chce opuścić ciała. Szczegóły tego wydarzenia krążą we mnie od koniuszków palców jednej ręki do drugiej, od stóp do nosa i z powrotem.

Piorun uderzył ponownie. Zabrzmiało to jak klaps. Niczym wielka dłoń plaskająca po skórze. Patrzyłam na biegnącą ku mnie matkę i wtedy zakryłam dłońmi uszy i zamknęłam oczy. Raz… dwa… trzy… Wyobraziłam sobie, że liczę jej kroki. Cztery… pięć… i otworzyłam powieki. Wszystko było białe. Metaliczne i zimne. Czułam się tak, jakby moje ciało pokąsało tysiąc pszczół. Ale serce odnalazło nagle spokój. Nie biło, tylko szemrało. Puls przypominał szum elektrycznej kołyski. Gdy znów mogłam patrzeć, zdałam sobie sprawę, że nie siedzę już w sklepowym wózku. Leżałam twarzą w dół na bagażniku naszego samochodu ze wzrokiem utkwionym w zakupy rozsypane na ziemi. W setki różowych tabletek aspiryny dla dzieci, w kropki na sukience matki. Wózek stał na sąsiednim miejscu parkingowym i jarzył się na czerwono. Deszcz nie padał już tak mocno. Było mi jednak zimno, przeraźliwie zimno. Nie słyszałam nic poza bzyczącym odgłosem wydawanym przez moje ciało. Kiedy matka zbliżyła do mnie wolną dłoń, cofnęłam się przed jej dotykiem. Jej niebieskie oczy rozszerzyły się. Lily płakała. Gdy matka w końcu się odezwała, wypowiadane przez nią słowa smakowały jak kwaśne mleko, a szloch siostry przypominał gorycz niedojrzałych jagód.

Mówią, że gdy trafi cię piorun, mogą się zdarzyć dwie rzeczy. Przede wszystkim możesz umrzeć. W drugim przypadku nie umierasz i doznajesz tylko niegroźnych obrażeń, jeśli w ogóle. Wypadek nie pozostawia po sobie żadnych trwałych skutków, nie przypomina o sobie żadnymi bliznami. Jednak nawet teraz, po tylu latach, nie słyszę dobrze na lewe ucho, za to tym drugim wciąż mogę smakować dźwięki. Muzykę i wiatr. Głosy i kłamstwa.

Moja matka twierdzi, że całe to zdarzenie wyglądało zupełnie inaczej. Mówi, że była w samochodzie i przypinała Lily do siedzenia, próbując jednocześnie znaleźć moją lalkę Crissy. Że nigdy nie zostawiłaby mnie samej na parkingu. Ale ja pamiętam stukot jej obcasów i różowo-pomarańczowe tabletki aspiryny roztapiające się na deszczu. A kiedy matka opowiada własną wersję tej historii, jej słowa smakują jak asfalt. Jak kamień. Jak cokolwiek, tylko nie jak prawda. Moja matka nigdy nie umiała przyznać się do winy. Ani wtedy, ani później. W jej wersji opowieści to ona była osobą, dzięki której nie stałam się zwęgloną wersją siebie. To ona uratowała mi życie. W jej wizji tego zdarzenia, każdego zresztą zdarzenia, to ona jest bohaterką. Wówczas nie znałam słów, którymi można byłoby opisać historie opowiadane przez moją matkę. Nie istniała diagnoza stwierdzająca u niej skłonność do tworzenia fikcji. Nie było definicji kobiety zmyślającej wypadki przydarzające się jej dzieciom ani żadnych pojęć odnoszących się do wyimaginowanych bohaterów. Tak więc słuchaliśmy uważnie opowieści matki i staraliśmy się w nie wierzyć.

Wierzyć w to, że przywróciła mojego brata Benny’ego do życia, kiedy przestał oddychać w łóżeczku, w to, że uratowała mnie przed piorunami, a także w to, że choroba Lily była prawdziwa, nie zaś w to, że mama czymś ją podtruła. Słuchaliśmy spokojnie, czekając, aż pojawią się słowa, które mogłyby to wszystko wyjaśnić.

Rozumiem burzę. Znam zimny smak błyskawicy, nieunikniony paraliż jej dotyku. Wiem, jak zdradliwe może być otwarte niebo i co niesie ze sobą kontakt z błyskawicą. Jednak niekiedy wciąż marzę o łagodnym wstrząsie elektrycznym, dlatego w czasie burzy staję na otwartej przestrzeni z podniesionymi rękoma. Robię tak, ponieważ to intensywne oświecenie może pokazać mi coś, czego inaczej nie sposób zauważyć. W białym zimnym świetle burzy łatwiej dostrzec choćby przebłysk prawdy.

*

Gdy telefon zaczął dzwonić, leżeliśmy z Peterem nadzy, wtuleni w siebie. Telefon dzwonił, bo tuż przed chwilą drżącego spełnienia, kiedy mięśnie i kości, języki, usta i biodra wciąż były napięte i dźwięczały metalicznie, w krwi mojej matki znalazła się trucizna. Kiedy miękka skóra pleców Petera ulegała moim paznokciom i gdy on cały nabrzmiewał, arszenikowy taniec mojej matki właśnie się rozpoczynał, a wraz z naszym szczytowaniem trwało jej ołowiane crescendo.

Nie podniosłam słuchawki. Gdy skończyliśmy, a Peter powoli zasypiał, wciąż drżałam. Było już po wszystkim, lecz zatruta kołysanka mojej matki dopiero miała się zacząć i jakaś część mnie o tym wiedziała.

Telefon znów zabrzęczał. Dzwoniła Lily. Jak zawsze. Jej szept tak zwodniczo słodki jak słodzik NutraSweet zawsze powodował u mnie uczucie mdłości i lekki ból głowy.

– Mama jest chora – powiedziała.

– Co się stało?

– Nie wiadomo. Jest naprawdę źle. Wezwała karetkę.

W jej głosie słyszałam lęk, ale nie ma co ukrywać – syreny karetek (harmonia wysokotonowych pisków i donośnych akordów zapowiadających tragedię i strach) nie były obcymi dźwiękami dla żadnej z nas.

– Gdzie ona jest?

– Tutaj, u świętego Józefa.

– Dlaczego w Phoenix? – spytałam.

Matka mieszkała ponad dwie godziny jazdy na północ od miasta, w górach.

– Przewieźli ją, Indie. Tym razem jest naprawdę źle. – I dodała słodko: – Czy możesz przyjechać do domu?

– Wyjdzie z tego?

– Ma truciznę w organizmie. Znalazła się w jej krwi – odpowiedziała.

Wyobraziłam sobie Lily okręcającą się kablem od telefonu, niebieskie światło telewizora przenikające jej przezroczystą koszulę nocną, jej córeczkę Violet oddychającą chrapliwie w wypożyczonym namiocie tlenowym ustawionym w salonie.

– Nie potrafią stwierdzić – mówiła dalej. − Być może zatrucie ołowiem. Nie ma jeszcze wyników badania krwi.

Zacisnęłam mocniej rękę na słuchawce.

– Ostatnio wydałam sześćset dolarów na bilet na samolot i okazało się, że nic jej nie dolegało.

– Naprawdę uważam, że tym razem powinnaś przyjechać do domu – powiedziała, okręcając mnie wokół palca jak kłąb waty cukrowej. – Zapłacę.

Po odłożeniu słuchawki obserwowałam, jak klatka piersiowa Petera unosi się i opada. Czasem zasypia tak głęboko, że cisza jego snu mnie budzi. Przystawiam wtedy ucho do jego piersi, aby upewnić się, czy żyje. Dziś się uśmiechał. Czasem nawet śmieje się przez sen. Zazdroszczę mu. Wtuliłam się w niego, przyciskając się do niego tak, żeby nie było między nami żadnej przestrzeni, żeby jego ciało zespoliło się z moim, żeby jego oddech współgrał z rytmem pracy moich płuc.

Te sytuacje powtarzają się teraz tak często, że nie boję się zasnąć po tym, co usłyszałam. Już żaden rozpaczliwy telefon Lily nie spowoduje u mnie nieprzespanej nocy. Dorastałam w wiosce, w której mali chłopcy wołają za tobą: „Cicho, bo przyjdzie licho!”. Byłam tutejsza. Znałam te ulice tak samo dobrze jak swoje imię i Lily także świetnie je znała. Po odłożeniu słuchawki moja siostra wróci do swojego posłania na kanapie, na której sypia, od kiedy Violet zachorowała. Oczywiście będzie się przewracała z boku na bok, a każde sapnięcie córki ją obudzi. Jednak mama nie będzie więcej zaprzątała jej myśli aż do rana, do czasu, gdy dobiegnie końca codzienny rytuał przygotowywania kawy i bekonu, podawania gazety i całowania męża na „do widzenia”. Dopiero wówczas Lily zacznie się martwić, czy Wilk naprawdę ukrył się pod łóżkiem naszej matki, czy też go sobie wymyśliła, i czy powstał tak, jak powstaje wiele szkolnych prac wykonanych z metalowej siatki i papier mâché.

Nie chciałam wracać teraz do Arizony. Była jesień, wokół naszego domu złociły się lasy. Poprosiłam Petera, żeby nie grabił liści obok chaty, abyśmy mogli podziwiać, jak rdzawe, złote i purpurowe liście tkają dywan na podwórzu i na drodze dojazdowej. Niebo było jasne i błękitne; ostatnio zrobiło się chłodniej. Letnie upały w końcu zelżały.

To lato było wyjątkowo gorące i trudne do zniesienia. W kwietniu straciłam pracę i odtąd nie wiedziałam, co zrobić z wolnym czasem. Przez ponad dziesięć lat pisałam artykuły do lokalnej gazety. Nie byłam dobrą reporterką i wiedziałam o tym, ale kochałam to, co robię. Nie przeszkadzało mi nawet, że z reguły dostawałam najnudniejsze tematy. Pokazy psów i przyjęcia z okazji setnych urodzin. Złowione wielkie ryby i występy baletowe. Nigdy nie przypuszczałam, że kierownictwo postanowi mnie zwolnić. Gdy jednak wymówiono im wynajem budynku, musieli kogoś poświęcić. Ja byłam logicznym wyborem. Brakowało mi fajnego niebieskiego biura, gdzie buczały elektryczne wiatraki i stukały klawisze maszyn do pisania. Brakowało mi wypraw ciężarówką z opuszczonymi szybami i włączonym radiem do różnych miast, skąd przywoziłam reportaże. Brakowało mi wywiadów na cudzych tarasach i spisywania z dyktafonu historii o pojawieniu się ufo czy nowym przepisie dyrektora szkoły na sałatkę z ziemniaków.

Letnie dni w Echo Hollow są długie. Robią się jeszcze dłuższe, gdy nie ma nic do roboty. Kiedy zaczęło się więc ochładzać, a na klonie rosnącym przed naszym domem pojawiły się pierwsze ślady czerwieni, odnalazłam w sobie jakiś rodzaj determinacji. Jakby ta czerwień oznaczała, że stężały żar lata na dobre się ulotnił, a w jego miejsce pojawiło się coś bardziej jaskrawego. Tryskałam optymizmem tak bardzo, że Peterowi udało się mnie przekonać, bym pomagała mu w jego kawiarni. Obiecał, że nauczy mnie piec muffiny, co powinno zająć moje ręce i głowę. Już od miesiąca wstawałam razem z nim o drugiej w nocy. Musieliśmy być na miejscu o trzeciej, żeby zacząć wypiekanie, a mieszkaliśmy w głębokim lesie, godzinę drogi od miasta. Uczyłam się, jak poruszać się w ciemności nocy, jak się nie bać. Cisza panująca o tej porze zaskoczyła mnie. Jedyne dźwięki, które można wtedy usłyszeć, to szelest wilgotnych liści pod nogami i odgłos zamykanych przez nas drzwi. Uwielbiałam blask reflektorów naszej ciężarówki, która była o tej porze jedynym źródłem światła na autostradzie. Czułam się tak, jakbyśmy byli sami na tym świecie, jakby nikt oprócz nas nie istniał.

Nawet w mieście w tym czasie panuje cisza. Parkowaliśmy na pustej ulicy przed restauracją i siedzieliśmy kilka minut w samochodzie, zanim otworzyliśmy drzwi. Peter kładł niekiedy rękę na oparciu mojego fotela i patrzył na mały ceglany budynek z nowym afiszem, na którym wypisane było białymi drukowanymi literami: „KINOKAWIARNIA ŁABĘDZI ŚPIEW”. Po dziesięciu latach pracy dla innych Peter mógł w końcu otworzyć własną restaurację. Przez ten czas zdążyliśmy się dobrze poznać. Nigdy nie widziałam go tak radosnego. W takich chwilach, tuż przed świtem, gdy świat spowijał jeszcze półmrok, ja także czułam się szczęśliwa. Oczywiście magia tych chwil nieuchronnie rozpraszała się pod naporem rzeczywistości. Trzeba było upiec chleb i muffiny, a wielka przemysłowa zmywarka mogła przestać działać, gdybyśmy zbyt długo czekali w ciężarówce. Przez chwilę świat należał do nas.

Peter pokazał mi, jak obsługiwać wszystkie urządzenia w piekarni, która znajdowała się w piwnicy kawiarni. Nauczył mnie operować wielkimi srebrnymi misami i długimi drewnianymi łyżkami, powiedział, ile ciasta potrzeba, aby wypiec doskonałe muffiny. Wytłumaczył zawiłości pilnowania należytych proporcji cukru i mąki, a także dlaczego masło jest tak ważne. On wypiekał chleb i bułki, co było o wiele trudniejsze niż moje muffiny. Wymagało po części specjalistycznej wiedzy, a po części przyjęcia określonej filozofii. Przypuszczam, że w naszej piwnicznej piekarni było nie mniej materiału do nauki niż na uniwersytecie. Kiedy bochenki chleba znajdowały się już w piecu, Peter zostawiał mnie przy muffinach i szedł na górę, żeby nastawić kawę i umieścić sałatki w witrynie chłodniczej przy kasie. Joe, kucharz, przychodził o siódmej i zaczynał przygotowywać lunch. Dwie uczennice z pobliskiego college’u pojawiały się o ósmej, żeby otworzyć lokal.

Wciąż się uczyłam, bo moje muffiny były zupełnie nieprzewidywalne. Czasem wychodziły twarde i małe, spalone na brzegach. Innym razem ciasto wyrastało tak bardzo, że babeczki wyglądały jak małe góry, ale nadal były lepkie i wilgotne w środku. Moją ulubioną chwilą w ciągu dnia była ta, gdy wnosiłam na górę gotowe muffiny w ciężkich formach, ułożone jedne na drugich, po cztery albo pięć. Aby nie oparzyć sobie rąk gorącą blachą, używałam grubych białych ścierek, a para idąca od świeżo upieczonych babeczek skręcała moje włosy w loki. Joe, Peter i każda inna osoba, która tego dnia pracowała za barem – wszyscy zbierali się przy stoliku i wyjmowali z form muffiny nadziewane jagodami albo kawałkami bananów oraz drobinkami czekolady. Robiliśmy to, zanim klienci zaczynali szturmować kawiarnię. Masło nakładaliśmy plastikową szpachelką, a Peter nalewał wszystkim kawy. Nikt nigdy nie narzekał na moje wypieki. Śniadanie zwykle przerywał nam jakiś niecierpliwy biznesmen albo stały klient, który zaglądał przez szybę w zamkniętych drzwiach, prosząc o wpuszczenie. Mój facet nigdy im nie odmawiał. Zawsze podchodził do drzwi, z uśmiechem przekręcał zamek i je otwierał.

Po porannej bieganinie szliśmy razem z Peterem do sali kinowej, którą zainstalował nad kawiarnią, na pierwszym piętrze. Marzył o tym od roku, odkąd otworzył tę knajpę. Mógł tutaj wyświetlać swoje ulubione filmy bez przerwy, każdego dnia. Większość multipleksów znajdowała się bowiem na obrzeżach miasta i żaden z nich nie puszczał mało znanych produkcji zagranicznych, kina artystycznego czy różnych dziwacznych obrazów, które Peter wprost uwielbiał. Ponadto pozwalał na wnoszenie do sali jedzenia i picia z kawiarni. Co prawda po każdym seansie trzeba było dłużej sprzątać, ale ludzie czuli się tu jak u siebie w domu albo może odnosili wrażenie, że łamią jakieś zasady. Ceglane ściany sali kinowej chłodziły wnętrze w lecie i utrzymywały ciepło, gdy nadchodziła jesień. Część foteli pochodziła z uczelni – sprzedała je po remoncie sali wykładowej. Reszta to były po prostu w miarę sprawne krzesła, znalezione przez nas na wyprzedażach garażowych.

Czasami siadaliśmy z Peterem z tyłu i oglądaliśmy filmy przez całe popołudnie, wychodząc tylko do toalety albo schodząc na dół, żeby pomóc obsłudze podczas lunchu. Wdychając zapach drożdży i brudząc sobie włosy mącznym pyłem, mogłam przez chwilę zapomnieć o tym, że straciłam pracę. I o tym, że cały wysiłek, jaki podjęłam w ciągu ostatnich dziesięciu lat, nie poszedł na marne.

Leżałam na plecach i przez świetlik w dachu patrzyłam na bezgwiezdne niebo. Peter obrócił się na brzuch i położył mi rękę na piersiach. Przyjechałam tu, do Maine, na studia prawie piętnaście lat temu. Wybór wydawał się naturalny, bo to miejsce bardzo przypominało Mountain View, okolicę mojego dzieciństwa. Było tu jednak w jakiś sposób inaczej – spokojniej i jakby dziwniej. Gęstym lasom porośniętym żółtą sosną odpowiadały tutaj labirynty brzóz. Śnieg był taki sam, ale zimno odczuwało się silniej. Przejmujący mróz przenikał przez skórę i docierał aż do kości. Występowały podobieństwa, lecz istniały też ogromne różnice, szczególnie jeśli chodzi o niebo. Tutaj, w Maine, nocą gwiazdy kryją się za chmurami. Tylko gdzieniegdzie na firmamencie można dostrzec niewyraźne punkciki świetlne. Natomiast w górach północnej Arizony gwiazdy są zupełnie odsłonięte. Błyszczące i bezbronne. Podczas nocy tak ciemnej jak dzisiejsza dałoby się ich dosięgnąć i je skraść.

Położyłam głowę na piersiach Petera i zasnęłam, zapominając na chwilę o mojej matce. Kiedy jednak o drugiej w nocy rozległ się alarm budzika, to właśnie myśli o niej mnie rozbudziły. Peter błyskawicznie sięgnął do budzika i go wyłączył. Mój ukochany powoli wstał; patrzyłam, jak wkłada dżinsy i T-shirt. Doskonale znałam jego bezgłośny poranny taniec – każdy ruch był dopracowany i perfekcyjny, a jego celem było zachowanie absolutnej ciszy.

– Cześć – powiedziałam.

– Przestraszyłaś mnie – odrzekł, siadając obok mnie na łóżku. – Masz dziś wolne, prawda?

– Kiedy zasnąłeś, zadzwoniła Lily – oznajmiłam.

Peter wbrew swojej woli uniósł jedną brew. On znał te historie. Byliśmy razem już czternaście lat, poznaliśmy się jako dziewiętnastolatkowie. Telefony w środku nocy nie były w stanie go obudzić.

– Tym razem mama trafiła do Phoenix.

– Do Phoenix?

– Przewieźli ją tam. Lily mówi, że w jej krwi znajduje się trucizna czy coś takiego. Chce, żebym przyjechała do domu – wyjaśniłam.

Skinął głową. Usiadłam i czekałam na jego reakcję. Na to, by położył głowę na moich kolanach i powiedział: „Nie jedź”. Wtedy nie miałabym problemu z podjęciem decyzji. Gdyby mnie potrzebował, nie mogłabym pojechać. Ale Peter tylko się odwrócił i schylił, żeby pocałować mnie w czoło, delikatnie muskając dłonią moje nagie piersi.

– Wiesz przecież, że nie ma problemu. – Uśmiechnął się. – Jedź, jeśli musisz.

Pokiwałam głową i czekałam, aż powie coś, co skłoni mnie do pozostania. Jakieś zazdrosne lub samolubne słowa. Wiem jednak, że nic się nie stanie, jeśli zostanie tutaj sam. Mogłabym wyjechać na miesiąc, a jego poranki nadal wyglądałyby tak samo. Może z wyjątkiem tego, że nie musiałby czekać, aż przemyję oczy albo znajdę czystą parę dżinsów.

Mógłby wrócić do swojej zwykłej porannej rutyny z czasów, gdy pracowałam jeszcze w gazecie. Czekałam, aż mnie poprosi, żebym została, aż powie, że bardzo mnie potrzebuje w Łabędziu, ale zamiast tego tylko zmierzwił moje włosy swoimi długimi cienkimi palcami i zakręcił sobie lok na jednym z nich. Poczułam się senna i bezsilna. Kiedy ojciec Petera przynosi nam homary, Peter robi z nimi to samo. Obraca je szczypcami w dół i pociera łagodnie ich główki do czasu, aż będą wyglądały jak znieczulone, zahipnotyzowane. Dopiero wtedy wrzuca ich wiotkie ciałka do gotującej się wody.

– Ten wyjazd zajmie mi kilka dni – stwierdziłam. – Przez ten czas powinniśmy się zorientować, co jej jest.

Zamknęłam oczy chwilę przed jego wyjściem. Wrócił i czule mnie pocałował.

− Wracaj do łóżka – powiedział.

Jego wełniana kurtka była szorstka w dotyku i pachniała jak sosna. Należała do tych lasów, podobnie jak rosnące w nich drzewa. My także stawaliśmy się ich częścią. Zaraz po wyjściu Petera włożyłam jego flanelową piżamę i wełniane skarpety. Już w październiku wczesne ranki są tu chłodne jak zimą. Zanim wyszedł, zapalił małą lampkę do czytania, która stała obok kanapy w salonie i zdawała się wydzielać ciepło. Otworzyłam drzwiczki kominka, żeby dorzucić kolejne polano, ale zobaczyłam, że mój ukochany zdążył mnie w tym wyręczyć. Wstałam, zmiotłam popiół z kolan i usiadłam na kanapie, naciągając na ramiona kołdrę, którą na ostatnią Gwiazdkę uszyła dla nas mama Petera. Przesiadywałam tak całe lato, czytając ogłoszenia o pracy i próbując wymyślić, co mam ze sobą zrobić. Nie znałam nikogo, kto nie musiałby codziennie chodzić do pracy. Nawet nasi znajomi, którym urodziły się dzieci, nadal pracowali. Sama wiele lat wcześniej zdecydowałam, że nie będę miała dzieci, a teraz nadmiar wolnego czasu tylko wzmagał we mnie poczucie, że beztrosko dryfuję przez życie i nie potrafię znaleźć w nim żadnego celu. W moim otoczeniu nie odnajdywałam osoby, której moja pomoc byłaby niezbędna. Peter z pewnością nie potrzebował, żebym się dla niego poświęcała. Nasza kotka Jessica także była niezależna – aby przetrwać, potrzebowała jedynie miski wody, jedzenia i plamy światła słonecznego na podłodze.

Początkowo próbowałam sadzić różne rośliny. Byłam jednak nadgorliwa, brakowało mi cierpliwości. Ziemia nie zdążyła jeszcze na dobre rozmarznąć, a ja już kopałam dziury i siałam nasiona. Ostry przymrozek pod koniec maja zniszczył tych parę małych zielonych pędów, którym nawet udało się wydobyć na powierzchnię.

Potem myślałam o sztuce i muzyce. Najpierw kupiłam przybory potrzebne do wykonania witraży z nadzieją, że może uda mi się sprzedawać moje prace w naszej miejskiej galerii sztuki. Nigdy jednak nie umiałam wybrać koloru z palety dostępnych odcieni. Przygniatała mnie mnogość możliwości.

Następnie w lombardzie w Portland kupiłam gitarę. Przyszła razem z gitarowym suwakiem i stosem muzycznych poradników Mela Baya dla początkujących. Gdy Peter był w pracy, siadałam na tarasie z tyłu naszego domu i brzdąkałam Au clair de la lune, dopóki nie rozbolały mnie palce, a psy sąsiadów nie zaczęły szczekać na podwórku.

W końcu Peter urządził mi gabinet, sugerując, że znowu powinnam zacząć pisać opowiadania czy cokolwiek innego. Tworzyć jako freelancer. Jednakże siedząc w pięknym pokoju na poddaszu, w otoczeniu swoich ulubionych książek, ze starym czerwonym orientalnym dywanem pod stopami, szybko się zorientowałam, że wszystkie słowa, które napisałam, brzmiały jak wymęczony artykuł do gazety.

9 października 1999 roku. Indie układa w stos całe drewno. Rezultatem są drzazgi i pęcherze.

Backwoods, Maine. Dzisiejszego słonecznego popołudnia Indie Brown, z niezwykłym wdziękiem dzierżąc w ręku siekierę, porąbała i samodzielnie ułożyła w stos całe drewno. Łagodny wietrzyk i jesienny ognisty horyzont, tworzące tło dla tej czynności, mogły sprawić, że dla przypadkowego przechodnia był to widok wzruszający i malowniczy zarazem. Chuck Moony przyjechał już po wykonaniu tego zadania, dostarczając steki na grilla i sałatkę ziemniaczaną firmy Shaw’s. Peter dotarł chwilę później. Kolacja została przyrządzona w hibachi i podana na prowizorycznym stoliku skleconym z nieporąbanych polan drewna i kawałka dykty przyniesionej z garażu. Toczyła się rozmowa na temat religii i wszyscy doszli do wniosku, że w jesiennych liściach mieszka Bóg.

Peter zbudował dom, kiedy mieliśmy po dwadzieścia trzy lata. Wybrał ten kawałek ziemi ze względu na barwy tutejszej jesieni. Miejsce mu odpowiadało, bo o tej porze roku było podobne do ognia. Przywiózł mnie tutaj z naszego małego mieszkania w mieście i ustawił na samym środku tych czterech akrów ziemi, które wybrał. „Zwróć uwagę – powiedział. – Tu można usłyszeć, jak obracają się liście”.

Dwa dni później Lily nadal nie zadzwoniła, więc pomyślałam, że to już minęło. Wilk powrócił do lasu fikcji w głowie mojej matki.

Po wyłączeniu projektora, zamieceniu podłogi za siedzeniami, schowaniu sałatek i spakowaniu dzisiejszego chleba oraz muffinów, żeby przekazać je schronisku dla bezdomnych kobiet, usiedliśmy z Peterem przy jednym ze stolików w pustej kawiarni. Joe zarzucił na ramiona swój plecak i zgasił światła w kuchni.

– Macie ochotę pójść na piwo? – spytał. – Trwają jeszcze happy hours w Finnegan’s Wake.

– Nie, dzięki – odpowiedział Peter i uśmiechnął się. – Może jutro.

Joe wzruszył ramionami i wyszedł z lokalu, kierując się ku parkometrowi, do którego przymocowywał swój rower.

Joe mieszka prawie tak daleko od miasta jak my, ale od kwietnia, gdy śnieg zaczyna topnieć, aż do końca października czy nawet początku listopada, kiedy znów zaczynają się opady, przyjeżdża do pracy na rowerze. To zabawny człowiek. Jest chudy niczym nastoletni chłopiec. Nosi grube okulary i niezupełnie pasujące na niego ubrania. Lubi heavy metal i czyta rosyjskie powieści. Czasem rano upiera się, żeby włączyć AC/DC zamiast radia.

Znamy Joego równie długo jak siebie nawzajem. Poznaliśmy się latem, po pierwszym roku studiów, w The Birches, gdzie Peter robił rzeźby z lodu, a ja pracowałam w obsłudze. Joe uczęszczał przedtem do szkoły gastronomicznej gdzieś w Vermont i zakończył ją jako praktykant właśnie w Birches. To były te wakacje, kiedy Peter miał wypadek i kiedy się w sobie zakochaliśmy.

– Wszystko u ciebie okej? – zapytał Peter, pocierając swoim kciukiem mój nadgarstek.

Kiwnęłam głową.

Joe zastukał w szybę i pomachał nam, zanim pojechał w swoją stronę. Odmachaliśmy mu, po czym Peter przykrył moje dłonie swoimi i nachylił się ku mnie, szepcząc mi do ucha:

– Masz ochotę na film?

To było coś, co zwykle rezerwowaliśmy na specjalne okazje – rocznice czy urodziny. Coś, czego potrzebowałam. Zawsze to wyczuwał.

– Co z Julią? – spytałam.

– Jest na dole, liczy pieniądze. Zanim skończy, minie pół godziny.

Wziął mnie za rękę i poprowadził przez drzwi schodami na górę, z powrotem do sali kinowej. Wciąż trochę kuleje, mimo że minęło już tyle lat. Ma to jednak swój urok, bo zmusza go do powolnych i ostrożnych ruchów, które uwielbiam. Umiem dostrzec w jego chodzie starszego mężczyznę, którym kiedyś się stanie.

Gdy Peter uruchamiał projektor, zdjęłam swoje ubranie i starannie je złożyłam. Ściągnęłam buty i skarpetki. Usiadłam na podłodze przed ekranem, podkuliłam nogi i oparłam głowę na kolanach. Kiedy światło projektora zaczęło się przesuwać po moim ciele, zamknęłam oczy i czekałam, aż poczuję dłonie Petera na swoich ramionach. Do chwili, gdy skosztuję jego słów, swojskich i kojących niczym drewno płonące zimą w kominku. Niemy film odbijał się wzdłuż jego klatki piersiowej, wzdłuż blizn na nagich nogach. Włosy i mięśnie nie były w stanie zamaskować starych ran, ale czarno-białe zdjęcia potrafiły tego dokonać. Myślę, że dlatego właśnie uwielbiał to miejsce. Nasze ciała stawały się obrazem, ruchomym płótnem.

Gdy skończyliśmy, leżałam z głową opartą na jego udach, przykładając do niego swoje słabsze ucho.

– Jesteś zadowolona? – zapytał.

Na koniec zawsze zadawał to pytanie. Żeby mieć pewność. Przytaknęłam, po czym spojrzałam na jego twarz, próbując odczytać, co myśli.

Kiedy włożyłam z powrotem sukienkę i zawiązałam sznurówki tenisówek, ruszyliśmy ciemnym przejściem przez salę. Julia otworzyła ostrożnie drzwi i spojrzała na nas poprzez ciemność. Poczułam, że moja twarz robi się czerwona.

– Indie, dzwoni twoja siostra. Mówi, że to coś pilnego.

Peter ścisnął moją dłoń. Zeszliśmy na dół. Wkroczyłam do jego gabinetu i zamknęłam drzwi. Słuchawka leżała na biurku. Pomyślałam: „Mogłabym cię tak zostawić, Lily, w tej słuchawce. Zostawić ciebie i mamę na drugim końcu linii. Mogłabym nigdy więcej nie odebrać telefonu. Co byś wówczas zrobiła?”. Słuchawka była zimna. Przez chwilę, zanim zorientowała się, że podeszłam do telefonu, zastanawiałam się, czy nie jest już po wszystkim.

– Indie?

Cicho kiwnęłam głową w oczekiwaniu.

– Myślę, że tym razem powinnaś przyjechać do domu – oznajmiła.

– Czy ona…

– Zeszłej nocy umieścili ją na oddziale psychiatrycznym. Mówią, że stanowi zagrożenie dla siebie – powiedziała łamiącym się głosem.

O mało się nie roześmiałam. „Zagrożenie dla siebie”.

– O czym ty mówisz? Wydawało mi się, że wspominałaś o zatruciu ołowiem lub czymś w tym rodzaju. Nie mogą jej po prostu z tego wyleczyć?

– To skomplikowane.

– Masz na myśli leczenie?

Moja siostra oddychała nierówno. Wyobraziłam ją sobie bladą i wątłą. Poryw wiatru mógłby zatrząść całym jej ciałem.

– Lily?

– Oni mówią, że sama to sobie robi.

– Co?

– Twierdzą, że się podtruwa.

– Nie rozumiem – odezwałam się.

– Lekarze powiedzieli, że zatrucie nie ma związku z czynnikami zewnętrznymi, tylko że zrobiła to sobie sama. Że to było celowe. Testy wykazały obecność trutki na szczury we krwi i innych substancji chemicznych, których nie możesz zjeść ot tak ani przypadkiem wciągnąć do płuc.

– Co ona mówi? – spytałam.

– Mówi, że gówno wiedzą. Ale chyba jest pod silnym wpływem leków.

Próbowałam sobie wyobrazić moją matkę na oddziale psychiatrycznym, ale kiedy zamknęłam oczy, zobaczyłam tylko Jacka Nicholsona w scenie z Lotu nad kukułczym gniazdem. Moja matka nie pasowała do tego obrazu. No może jako siostra Ratched w wykrochmalonym białym fartuchu z siwiejącymi blond włosami wydostającymi się z ciasno splecionego warkocza, który zazwyczaj nosiła.

– Ostatniej nocy zaczęła mówić do Benny’ego.

Poczułam, jakby moje serce oderwało się od wszystkich żył i mięśni, podskoczyło i zaczęło pulsować w piersiach, gardle i głowie.

– Co masz na myśli? – spytałam, choć doskonale wiedziałam, co ma na myśli.

– Zadzwonili do mnie i spytali, kim był Benny. Powiedzieli mi, że mówiła do niego. Tak jakby był z nią w pokoju – odparła Lily.

Jej głos zdawał się łamać z bólu.

– Jak długo ma tam przebywać?

– Nie wiem. Zamierzają odesłać ją z powrotem na północ, jak tylko stan jej psychiki się ustabilizuje. Chcą załatwić psychiatrę w Mountain View, który przepisywałby jej leki i wyznaczał konsultacje. Ale ona nie może tam wrócić sama. Ktoś musi z nią pojechać.

– Czego ode mnie oczekujesz? – spytałam.

– Ja nie mogę z nią jechać. Muszę zostać tutaj, z Violet. – Ciężko westchnęła, jakby dźwigała na swoich barkach cały świat. – Sama nie mogę tego załatwić. Potrzebuję twojej pomocy.

Wzbierała we mnie złość, a łomoczące w całym ciele serce znalazło drogę do moich dłoni, które drżały, gdy ściskałam słuchawkę.

– Lily, do cholery, nie wszystko jest takie proste. W Maine trzyma mnie dużo spraw.

– Nasza matka rozmawia z naszym zmarłym bratem. Nie mówiąc o tym, że dodała sobie do herbaty trutki na szczury i połknęła krople do oczu Draino, do cholery – syknęła.

– Dobrze – powiedziałam – zawiozę ją do domu, ale nie zostanę z nią.

– Przyjedziesz jak najszybciej?

– Tylko z powodu Benny’ego – odrzekłam. – Chcę usłyszeć, co ma do powiedzenia na jego temat.

Przekład: Klementyna Wohl

Redakcja: Julia Celer-Szczepaniak

Korekta: Anita Rejch, Agnieszka Jędrzejczak-Sprycha

Projekt okładki: Izabella Marcinowska

Zdjęcia wykorzystane na I stronie okładki: © Rekha Garton/Arcangel Images

Skład i łamanie: www.pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-391 Warszawa, al. 3 Maja 12

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-3755-7

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.