Rafał Szamburski

CHŁOPCY Z ULICY GORZAŁKI

Copyright © by Rafał Szamburski, MMXV

Wydanie I

Warszawa, MMXV

Dla Edyty i Pawła

Prolog

2013

„Arbuz, panie, to świnia wśród roślin. Leży i tyje. Kiedyś tyle się tu działo. Z całych Węgier zjeżdżali się, żeby kupować nasze arbuzy, dzisiaj arbuzów nie uświadczysz. Ludzie powyjeżdżali, a ci, co zostali, poszli w paprykę”. Tak mówili, więc poszedłem w paprykę. Nie dla zarobku, bo najmniej chodziło o pieniądz. Uprawiam dwie odmiany, słodką Joker i ostrą Daras, sadzone w matach z wełny mineralnej, energia ze źródeł geotermalnych. Przy szklarniach dom. Mam wszystko — pieniądze, spokój, okolica spokojna rozpościera się za oknem, nic się nie dzieje. I właśnie ze względu na nicniedzianiesię postanowiłem osiedlić się tuż przy siedmiotysięcznym Szegvár, niedaleko rzeki Kurca, w komitacie Csongrád, powiat Szentesi.

Tego wrześniowego popołudnia, wjeżdżając na podwórze, zerkam do skrzynki. Jak co piątek rzyga reklamami. Niekiedy trafia się pismo urzędowe z wykaligrafowanym podpisem nudzącego się burmistrza. Otwieram kopertę, rozkładam zawartość, staję jak wryty. Pod skórą czuję miliony tańczących igiełek, zaraz za igiełkami rzęsisty pot.

W kopercie nekrolog. Klepsydra obwieszcza śmierć Adama Kaźmierczaka, lat sześćdziesiąt jeden. Znaleźli mnie. Niedługo na takiej będzie widnieć moje nazwisko. Nie wiadomo, czy to, jakim się posługuję teraz, czy prawdziwe. Albo i nie będzie klepsydry, nazwiska — wrzucą zwłoki do rzeki lub zakopią mnie żywcem. Na pewno zakopią na żywca, ja bym tak zrobił.

Stop histerii, muszę się uspokoić, pomyśleć. Zawsze dawałem radę, dam i teraz, tylko spokojnie, bez paniki.

Część I

1977—1989

Urodziłem się w tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym pierwszym jako pierwsze dziecko Romana Kowalczyka i Grażyny Kowalczyk z domu Klejnot. Wkrótce po moich urodzinach zamieszkujemy w lokalu komunalnym w kamienicy przy Grottgera, nieoficjalnie Gorzałki. Nazwę ulica bierze od trzech melin. Dwie są w naszej kamienicy, trzecia naprzeciw, tuż przy taniej jatce, w której pod koniec lat siedemdziesiątych sprzedawano koninę. Panie Stefan, jak smakuje konina? „Słodka, ale jadło się, człowiek nie świnia, zje wszystko, człowiek w swoim życiu nutrię jadł, w wojnę łabędzia. Po wojnie, jak chorowaliśmy na buby, matka psa zjadła, psie sadło służy na chore płuca jak nic na świecie. Czy ja zjadłem burka? Wiesz, Jacek, ja też chorowałem na buby”.

Najbardziej znaną metę na Gorzałki prowadzi Szklana Pogoda, rozpoczynająca i kończąca dzień szklaną wódy. Szklana zawsze pije z musztardówy, grube szkło. „Musi z grubej, bo te z cienkiego, jak ją nerw bierze, co chwilę zgniata”. W drugiej połowie lat siedemdziesiątych jest trzydziestoletnią legendą. Kiedy przychodził klient, a tego dnia rankiem spożyła nie szklankę, lecz dwie, nigdy nie omieszkała napomknąć: „U mnie dzisiaj szklana pogoda”, co znaczyło, że tego dnia mogą być chwilowe zakłócenia w sprzedaży wódy. Kiedy Lombard śpiewa Szklaną pogodę, zatrzymuje mnie na schodach, szeptem mówi: „Mały, o mnie ta piosenka, oni o mnie wszystko wiedzą, wiedzą, jaka jestem gościówa, wiedzą, że potrafię butelkę od małej pepsi roztrzaskać na własnym łbie i nie zemdleć”.

Szklana Pogoda ma córkę Nutellę. Nutella składa się z dwóch długich nóg i czegoś wieńczącego nogi. Na coś jeszcze zamykające nogi uwagi nie zwracam, gdyż nie pozwala na to długość nóg Nutelli. Widząc ją, za każdym razem drżę z niepokoju, że starsze ode mnie o kilka lat w zasadzie tylko nogi w każdej chwili pękną w kolanach i Nutella zwali się jak długa. Od czasu do czasu Nutella podkrada matce pieniądze, za które stawia nam gumy donald lub batony mars. Raz Nutella podprowadza matce kilka dolców, w Peweksie przy Obrońców Stalingradu kupuje krem czekoladowy, od którego wzięła przezwisko, smaruje nim gdzie trzeba i to „gdzie trzeba” daje wylizać swojemu Reksowi. Kiedy pies liże, Nutella cieszy się jak diabli, tak więc tam gdzie trzeba smaruje coraz częściej, nakładając coraz grubszą warstwę, coraz głośniej krzycząc, gdy Reks wylizuje ostatnie smugi czekoladowej rozkoszy. Kiedy o niecodziennych kulinarnych praktykach dowiaduje się ulica, Stara Bulczyńska wygarnia Szklanej Pogodzie: „Jak twoja córka tak lubi, to niech se smalcem smaruje, pies też woli smalec niż czekoladowe, od czekoladowego burki robaki mają, a to czekoladowe daj naszym dzieciakom, bo cukierków nie widziały od roku i jak chcą słodkie, to muszą lizać skamieniały cukier puder, słyszysz?”.

Szklana Pogoda nie daje wiary, Nutella na protesty starych bab ma wywalone, dalej Reksowi daje czekoladowe, mając za nic zarobaczanie psiaka. Nutella w ogóle ma dryg do słodkiego. Po szkole stoi w wyjściu z kamienicy, demonstrując pokazowy numer. Bierze cukierek do ust, papierek od cukierka rzuca na chodnik i kiedy ślina robi się gęsta od cukru, opuszcza ją, dotyka nią papierka, po chwili papierek przyklejony do śliny wędruje do ust Nutelli. Ile razy bym to widział, zawsze mi mało. Próbuję w samotności naśladować numer Nutelli. Niestety, śliny nie daję rady opuścić niżej niż do połowy brody. Kiedy tam jest, w pośpiechu wrzucam tylny ciąg, żeby w porę wciągnąć do ust.

Drugą metę prowadzi Król Aluzji, którego ksywka bierze się od walenia prosto z mostu wszystkiego, co akurat o człowieku myśli. I tak, kiedy na melinę przychodzi klient z nieurodziwą panną, Król Aluzji wyjeżdża z tekstem: „Ale masz brzydki ryj”, kiedy trafia się panna na pałąkowatych nogach, bez ogródek mówi: „Ale masz, kurwa, krzywe giry, jakbyś przez pół życia na beczce siedziała”.

Ostatnia meta należy do Madame Browary. Madame jest cichodajką, ale woli uchodzić za meliniarę. Nie umiem odgadnąć, ile ma lat, wiek Madame jest plastyczny, zależy od pory dnia, ubrania, makijażu, uśmiechu. Jak głosi wieść, Madame ma strasznie gorące dupsko, ale „nie chodzi o powiedzenie, jej dupsko naprawdę jest gorące. Kiedy pierwszy raz ją strzeliłem, wydawało mi się, że wkładam kitę do gara z gorącą wodą, zlałem się po dwóch puknięciach”. Po dupczeniu piwo u Madame masz gwarantowane, i to schłodzone, złoty kłos w pękatych butelkach, półlitrowy lech, złoty zdrój, ratuszowe, gnieźnieńskie z Niechanowa. Madame mieszka z wnuczką Agatą Szmatą, do której chodzą chłopcy z ulicy z prośbą, żeby dała im wetknąć tylko na chwilę. Agata Szmata daje tylko na chwilę, ale kto by tam myślał, żeby po chwili wychodzić — kończą i dopiero wychodzą.

•

Waldemara Karcza znam z widzenia, bo gdzie takiemu smykowi jak ja podchodzić do gościa i próbować zagaić. W chwili kiedy go poznaję, Waldek ma czternaście lat i jest legendą boisk piłkarskich w mieście. Legenda Waldiego bierze się z osobliwego sposobu gry w piłkę kopaną. Kiedy biegnie, tocząc futbolówkę, krzyczy do zawodników drużyny przeciwnej: „Zabierz mi piłę, a po meczu wpierdol”. Za pierwszym razem nikt we wpierdol nie wierzy, ale kiedy po zakończeniu spotkania dostaje dwa liście z otwartej i poprawkę z bańki, natychmiast staje się wierzącym. W następnych meczach spierdalają nawet bramkarze, kiedy z piłką przed bramką pojawia się w pędzie rozjuszony Waldek. Zostawiają bramkę pustą albo chowają się za słupek. W końcu nikt nie chce z nim grać — i tu Waldi bierze się na sposób. Nakazuje niechcącym grać, żeby chcieli i grali z nim, po czym grozi, że jakby któremuś przyszło do głowy nie przychodzić na boisko, to wszystkich po kolei wyłapie i spuści tęgi łomot. Nikt nie śmie nie przychodzić, zawsze drużyna przeciwna stawia się w całości, Waldek zaczyna mecz i wygrywa do zera. Kiedy nudzi się piłką nożną, każe im wszystkim spierdalać, przy okazji nazywając tchórzami. „Zobacz, Jacuś, z kim mi przyszło grać w piłkę. Ze skończonymi ciotami, co boją się postawić”.

W dziwny sposób Waldek dogaduje się z kumplami z klasy. Nakazuje wykonać jakąś czynność, ostrzegając jednocześnie, co grozi za niezrobienie tego, o co mu chodzi. I tak za nieprzyniesienie drugiego śniadania grożą dwa kopy w dupę, za doniesienie trzy strzały w ryj, za bezczelną odzywkę strzał w ryj i kop w dupę. Każdy kolega zbiera w ciągu roku szkolnego punkty, a po jego zakończeniu następuje podsumowanie. Waldek staje na ławce i oznajmia kary: „Jurek Samelak — siedem strzałów w ryj i piętnaście kopów w dupę, Jarek Malwierz — dwanaście strzałów w ryj i siedemnaście kopów w dupę, Rafał Konieczny — dwa strzały w ryj i cztery kopy w dupę”. Jeśli ktoś próbuje zbiec przed wyrokiem, Waldi odszukuje go na mieście, a za ucieczkę wypłaca dodatkowy strzał w ryj. Niewielu ucieka, wolą poddać się sprawiedliwej karze nałożonej przez Waldemara Karcza.

Stary Karcz po zakupie nie może wódy wnieść do domu, bo będzie awantura. Na klatce pić nie chce, „bo wiesz, jak to jest na klatce, zawsze ktoś będzie chciał dossać się do flaszki”, tak więc to, co kupił, pije u Szklanej Pogody. Mój ojciec przychodzi i do tego, co stoi, wyciąga zza pazuchy zero siedemdziesiąt pięć spirytusu przyniesionego z rzeźni. Piją, pękła flacha, na wódkę idzie spirytus przytachany przez starszego. Piją, gadka szmatka, aż tu nagle Stary Karcz zaczyna się palić — nie na zewnątrz, ale od środka. Mój stary jest w szoku, ale Szklana wyczaja, o co chodzi. Nakazuje, żeby ojciec naszczał Karczowi do gęby, bo tylko szczyny mogą ugasić pożar, kiedy w bebechach zapala się spirytus. Ojciec wpada w szok, bo gdzie szczać komuś do ust, ale Szklana krzyczy, że będzie miał Zdzicha na sumieniu. Stary wyciąga wacka i z rozbryzgami leje Karczowi do ust, otwartych na tę okazję przez przytomną do bólu Szklaną. Po kilku minutach Stary Karcz dochodzi do siebie, wyrzyguje wszystko, co zalega w bebechach i kontynuuje imprezowanie wraz ze swoim nowym przyjacielem i oswobodzicielem — moim ojcem, trzęsącym się ze strachu, czy aby za chwilę Karcz za szczanie do ust nie wybije mu zębów. Od tej chwili ojciec i Zdzichu Karcz są przyjaciółmi, często spotykają się na dziedzińcu kamienicy na piwku, następnie znikają w piwnicy i raczą się tam alkoholem wyciąganym z coraz sprytniej kamuflowanych skrytek.

Waldemara Karcza przychodzi mi poznać w okolicznościach piwnicznych. Szukam swojego starego, on swojego. Znajdujemy obu w piwnicy Karczów podczas flaszeczki bałtyckiej. Zdzichu tłumaczy staremu przepis na sok pomidorowy, ojciec ma wyjebane na wszelkie przepisy, z przepisem na życie włącznie, ale wiadomo, jak to przy wódzie, powiedzieć można wszystko, wysłuchać wszystkiego. Przy okazji spotkania w piwnicy Karcz wywleka historię ze szczaniem, opowiada, jak to mój dzielny tato, a jego przyjaciel, uratował mu życie przed pewną jego utratą. Podczas snucia opowieści widać, że Waldiemu głupio słuchać starego mówiącego, że ktoś szczał mu do ust, ale co? Mówi prawdę.

•

Zarabiać zaczynam, mając sześć lat. Jest rok tysiąc dziewięć siedemdziesiąty siódmy, królem świata niebawem ma zostać Argentyńczyk Mario Alberto Kempes. Z moim serdecznym kumplem Waldim jeździmy do Poznania na pedała. Waldi jest szefem, ja podwykonawcą. Zanim ruszamy, Waldi przeprowadza na mnie test odwagi. Idziemy do pałacu hrabiów Leszczyńskich, tam za lewą oficyną jest wywietrznik, odprowadzający ongiś z pałacu zapachy hrabiowskiej kuchni. Waldi udziela mi instrukcji, chwyta za przeguby i opuszcza na dno szybu wentylacyjnego. Idąc za Waldiego wytycznymi, posuwam się w ciemności z duszą na ramieniu, aż wreszcie wchodzę do przestronnej kuchni, otwieram okno i wpuszczam do wnętrza Waldka. Test zdaję na bardzo dobry. Co z tego, kiedy to Waldek jest zdanego testu jedynym beneficjentem. Mając przy sobie baterie łazienkowe i zlew, zarządza odwrót z siedziby Leszczyńskich. Obiecuje, że lada chwila ruszymy do Poznania na pedała, gdzie obłowimy się lepiej niż on na pałacu.

Pierwszy z wyjazdów na pedała do udanych nie należy. Stoimy pod pomnikiem Nepomucena na Starym Rynku i czekamy. Wedle wiedzy Waldka tu właśnie jest gniazdo pedałów. Boję się, ale strachu nie ujawniam. Wstyd pokazać strach przed Waldim. I nie tylko przed nim — kiedy chłopaki z Gorzałki wyczają, żeś cykor, na ulicy jesteś nikim, ścierwem, które można bezkarnie w ryj kopnąć, opluć, okraść, a w pudle chujem po pysku pojeździć. Później z Waldim zgadujemy się, że widział mój strach, ale nic nie mówił, bo trzymałem się dzielnie. „Pamiętaj, Jacek, każdy ma prawo czuć strach, człowiek jest tylko człowiekiem, nie maszyną, ale nikt nie ma prawa przed nim klękać. Przynajmniej nikt z Gorzałki. Cioty z bloków, snopki z wiochy tak, miasto nigdy. Jarzysz? Był u nas taki Jacek Jankowski, nie pamiętasz, to było kilka lat temu. Raz skrewił i musiał się biedaczek naharować, żeby odzyskać utracony honor, a kiedy odzyskał, wszczynając bójki, udowadniając ulicy, że nie cykor, jareccy zarządzili przeprowadzkę do Poznania i chuj bombki strzelił. Cały trud Jankowskiego na marne. Są sytuacje, które ciężko wyprostować, rozumiesz, lepiej zarobić w ryj, niż skrewić”.

Z odwagą trzeba trafić w czas, po drugie w odpowiednim miejscu, a potem na zdobytym budować. Nie za szybko, bo nie ma sensu wychylać się, zawsze znajdzie się ktoś lepszy, ale też nie powoli, bo nierozsądnie marnować czas. „Kolejna sprawa — z odwagą nie możesz obnosić się przed leszczami, bo szmaty albo nie docenią, albo będą zazdrościć i szpile wbijać, boś lepszy od nich, a im gul zapierdala jak winda w Pałacu Kultury i Nauki. Będą cię podpuszczać, nie zrobisz tego, nie zrobisz tamtego, sami oczywiście tego nie zrobią, bo tchórze, ale ciebie podpuszczać będą. Nie nasrasz na wycieraczkę szkieła, to srasz, nie natrzesz gównem klamki, gdzie mieszka szkieł, to nacierasz, nie wyszczasz się na sukę — i kiedy szczasz na sukę, nagle na plecach ląduje piącha, a po chwili wieziony jesteś na dołek, tam łomot i wykop na ulicę. Tak więc jeśli dasz się złapać na udowadnianie, w końcu powalisz się, a kiedy będziesz miał kłopoty, te kurwy nie będą miały większej radości. W ten sposób tchórz potrafi załatwić charakterniaka. Tchórz może być niebezpieczny, nawet bardziej niż człowiek odważny”.

Stoimy pod Nepomucenem. Żaden nie wie, jak postępować, kiedy pedał się zjawi — czy od razu doskoczyć do gardła, czy czekać? Nie czaję, czego od nas może pedał zażądać. Stoimy pod pomnikiem, raz po raz spoglądając w nowe kozaki marki Podhale, bo obaj mamy równe, tylko Waldek większe, zresztą, co tu dużo mówić, ze stopami rozłożystymi jak liście rabarbaru Waldi Karcz zawstydziłby yeti.

Waldi z przodu, ja z tyłu, stoimy pod tym jebanym Nepomucenem. Zastanawiam się, kim był Nepomucen, imię ma niewąskie, pasujące do onanisty zahartowanego w trzepaniu kapucyna w każdym miejscu, w każdym czasie i w każdych okolicznościach. Waldek rozgląda się niecierpliwie, ja kombinuję dalej. Może łagodnie z pedałem, bez złości, może ten pedał to nic takiego. Może węgiel trzeba mu znieść do piwnicy? Może pedał ma chorą matkę i trzeba ją przenieść z łóżka na łóżko? Stoję, myślę, a pedała jak na lekarstwo. Po kilku godzinach stania Waldi zarządza odwrót, idziemy na dworzec PKP. W barze zjadamy pomidorową — jeden talerz na dwa ryje i po pół bułki — wsiadamy do bany i wracamy do miasta. Mam szczęście, że Waldek daje się najeść, bo słynie na Gorzałki z oryginalnych zachowań w barze mlecznym przy Lenina. Jedząc pomidorową z kimś na spółę, często puszcza gila do zupy. Za sprawą takiego fortelu cała pomidorowa jest dla niego, to nic, że ze smarkami, je przecież swoje. Waldi ma na smarki swoją filozofię: „Z gilami jak ze smrodem, cudzy smród tobie przeszkadza, a swój przeciwnie, czasami wręcz delektujesz się nim”. Przy wspólnym talerzu gila do zupy nie puścił. Możesz powiedzieć, że nie zauważyłem puszczanego do zupy smarka, ale to niemożliwe, bo Waldi puszczał je ostentacyjnie, by drugi z jedzących na pewno widział i jak najszybciej odstąpił od konsumpcji.

•

W tygodniu Waldi nie próżnuje i kiedy od ludzi z miasta dowiaduje się, jak postępować z pedałem, w następną sobotę znów ruszamy do Poznania. Szlag mnie trafia na myśl, że znów pod pomnikiem będę stał godzinami i znów nic. I kiedy tak rozmyślam, podchodzi starszy uprzejmy pan i sugeruje, żebym poszedł za nim. Rozglądam się w poszukiwaniu Waldiego, po nim jednak nie ma śladu. Muszę działać bez Waldiego, nie mogę przecież stać jak dupa. Niepewnie ruszam przed siebie, facet nie ogląda się, idzie powoli ulicą Wrocławską. W pewnej chwili oglądam się i widzę Waldiego znikającego w bramie. Myślę, że tak to ma wyglądać. Waldek ma powód, żeby się kryć, bez sensu by tego nie robił. Waldi zachowuje się jak prawdziwy wywiadowca w latach wojny światowej, a ja, wiedząc, że jest na wyciągnięcie ręki, kroczę bez cienia strachu. Pewnymi wymachami nóg obutych w kozaki marki Podhale kopię w tyłek czającą się za rogiem trwogę.

Po paru minutach znajdujemy się w cuchnącej rzygowinami bramie, a zaraz potem w klatce schodowej. Schodząca płatami ze ścian farba szpikuje mnie chwilowym przygnębieniem, ale co tam, Waldi jest za moimi plecami. Po kilkunastu sekundach wchodzę w otwarte drzwi przestronnego mieszkania. Wiem, czuję, że mam wejść, choć nikt mnie nie woła, nikt nie proponuje wejścia, wiem, że właśnie tu mam wejść. Od wejścia uderza mnie czystość kwadratu. Mieszkanie schludne, pachnące tytoniem fajkowym i czymś nierozpoznanym. Czasami tak wyobrażałem sobie zapach piernikowego domku, w którym klukata i brzydka stara kurwa chciała spalić Jasia i Małgosię. I książki. Tylu książek nie widziałem nigdy. To znaczy widziałem w bibliotece szkolnej, ale tam albo w folii, albo w szarym papierze poplamionym przez bandę flejtuchów i szuszwoli. Tu piękne grzbiety w szerokich dębowych regałach. Nie żebym lubił książki, ale lubię fajnie wyglądające przedmioty. Gdybyśmy kiedyś z Waldim zrobili ten kwadrat, jedną z książek stojących w dębowych regałach ukradłbym dla siebie, żeby mieć i na nią patrzeć.

Pedał włącza radio, idzie do kuchni. Przynosi colę, pyta, czy wiem, po co tu jestem. Nie mogę zrobić z siebie debila i powiedzieć, że nie wiem. Robię pewną minę i mówię, że wiem i że wszystko jest w najlepszym porządku. Mimo zapewnienia pedał wyluzowany nie jest, rusza się nerwowo, spogląda co chwilę w okno, wygląda na dziedziniec kamienicy. Jego nerwowość udziela mi się, tak więc colę piję urywanymi łyczkami. Przywitanie płynnej niezwykłości, podziwianej dotąd tylko w peweksowskiej witrynie, przebiega przy całkowitym braku luzu, nie tak pierwszy raz powinno się pić oryginalną coca-colę.

Tymczasem pedał wchodzi ubrany w szlafrok w szerokie pasy, podobny do tego, jaki w ringu nosił Jerzy Kulej. Siada przy mnie, po czym patrzy tak, że odechciewa mi się i coli, i pięknych książek. Dębieję, coś zaczyna do mnie docierać. Uruchamia się strach, nie paraliżujący, ale nakazujący walczyć. Pedał przysuwa się bliżej, przez chwilę muska palcem szyję. Czuję śmierdzący oddech, nie prosto z ryja, ale od tyłu, jakby odór najpierw owinął się wokół szyi, a następnie porażał nozdrza. W tym momencie dopada mnie drugi rodzaj strachu, paraliżujący, powodujący, że w sekundę spływasz śmierdzącym potem. Co teraz? Gdzie Waldi? Co robić?

Nagle drzwi wylatują z futryny. Tak jebnęło, jakby oddział szlachetnego porucznika Borewicza wjechał do mieszkania mordercy. Do pedalskiego gniazdka wpada rozjuszony Waldi. Jest wkurwiony bardziej niż wilk na zająca. Najpierw rusza do pedała z pyskiem, że jest moim bratem, a on chce mnie wydymać. Pedał wystrasza się, jąka, po chwili Waldi wyjeżdża z propozycją nie do odrzucenia: kasa albo dzwonimy po milicję. Pedał wybiera telefon na milicję. Wymiękam, Waldi daje radę. W sekundę dedukuje, że skoro pedał woli telefon na milicję, to z pewnością jest donosicielskim ścierwem, i z tym zarzutem wyjeżdża do pedryla. Pedał zaprzecza i Waldi wyjeżdża z drugą propozycją — albo zbokol da nam kasę, albo będzie miał śrubokręt w kiszkach, tym razem nie tylko za próbę dobrania się do mnie, ale również za sprzedawanie ludzi szkiełom.

Pedryl wymięka. Daje Waldiemu zwitek banknotów, Waldi w formie bonusa bierze mosiężny zegar, dwa zegarki na rękę i figurkę z białego marmuru, pannę biegnącą z parasolką. Przed wyjściem z mieszkania pachnącego fajkowym dymem przypierdala pedrylowi figurką w łeb, tak że pannie w biegu odpada parasolka. Aż mi się żal robi pedała. Kiedy jednak Waldek zamachuje się, żeby pedałowi przypierdolić, i podczas tego zamachu przewraca butelkę coli, wylewając zawartość, żal mija jak ręką odjął. Czy żal mi pedała? Czy żal mi człowieka? Czy żal mi istoty, którą matka rodziła w bólu i może w trudzie wychowywała? Ni chuja, człowiek jest pospolitością, ludzie są wszędzie — na ulicy, w kościele, w sklepie, na melinie — cola natomiast jest rzadkością tak wielką jak czekolada w sklepie.

Po wyjściu z kamienicy Waldi odpala mi dolę. Cieszę się z paru złotych jak młody pies z pcheł. W ten sposób zarabiam pierwsze pieniądze, na dworcu PKP stać nas na dwie zupy i dwie pszenne bułki. Waldi trafia więcej, bo zabiera zegarki na rękę, ale rozstaje się z mosiężnym zegarem, nie chce z tak ciężkim fantem bujać się przez miasto. Białą figurkę biegnącej z parasolką panny rozbija o mur. Figurka, roztrzaskując się, wydaje ostatnie tchnienie, jak świetlówka w neonie trafiona kamieniem.

Żeby w domu nie stawiano kłopotliwych pytań o pieniądze, zanoszę je do piwnicy i wkładam do litrowego słoika po niemieckiej marmoladzie. Fest słój, z grubego szkła, banknot nie zawilgnie, gryzoń nie tknie. Słój wkładam do starej klatki po kanarkach. Nie wiem, skąd się tam wzięła, nie pamiętałem, żeby w domu kiedykolwiek były ptaki. Chyba że w telewizji, jak Hitchcocka grali.

Podobnie jest przy następnym wypadzie, z tą różnicą, że już się nie boję, dzięki czemu z zajścia zapamiętuję wiele szczegółów. Zanim świńskoblond przysadzisty skurwiel podchodzi do mnie, wszystko obczaja, zbliża się niepewnie, każe iść za sobą. Ja gram cherubinka do wydymania, Waldi mojego brata, który z ledwością potrafi do pięciu zliczyć. Na potrzeby akcji wymyśla historię, jesteśmy w niej sierotami mieszkającymi z obłożnie chorą babcią. Tchórzliwym pedrylom taki wariant bardzo odpowiada. Kumają tak: dzieciaki nie mają starych, mogących wstawić się za nimi, jedynie chorą babcię, która nawet gdyby się o czymś dowiedziała, nie kiwnie palcem w ich obronie, bo to albo przerośnie babcię, albo ona po prostu nie uwierzy, zdzieli szmatą po łbie, jak szczyle powiedzą coś kulawego na starszego człowieka.

Tak więc idę na chatę z pedałem, Waldi ubezpiecza tyły. Po grze wstępnej jest prawie tak jak za pierwszym razem, z małymi różnicami. Po pierwsze, Waldek zaopatruje się w aparat fotograficzny bez kliszy i po wjeździe na chatę udaje robienie zdjęć. Drugą różnicą jest pedalski dotyk, jak to się kulturalnie mówi, w miejsce intymne, to znaczy, świńskoblond kurwa wsuwa mi łapę między ściśnięte uda i próbuje za chuja złapać. Odbijam z nawiązką w trakcie sprzedawania przez Waldka laczków. Kiedy Waldi glanuje gościa, kilka razy solidnie przypierdalam z papcia, a kiedy zaczyna podobać mi się bicie, naskakuję na łeb. Obunóż. W głowie się nie mieści, ile głowa człowieka potrafi wytrzymać. Do tej pory myślałem naiwnie, że kiedy dobrze naskoczyć na bańkę, to eksploduje jak dynia, a tu niespodzianka — mało brakuje, a o jego łeb wykoślawiłbym sobie trzewiki, moje przepiękne kozaki marki Podhale. Pedryl, jęcząc, daje kasę, płacze, przeprasza, jego oczy wypełnia strach. Ten strach mnie napędza, więc przed wyjściem kopię go w twarz. Przeprasza. Z człowieka nie zostaje nic. Człowiek zamienia się w szmatę. Dobrze mu tak i szkoda jednocześnie.

Pedały to generalnie czyste stwory są, mieszkania mają przeważnie duże, dobrze urządzone. Fajnie w nich pachnie, nie pyrami, cebulą i gotowaną kapuchą, jak u nas w domu, ale wielkim światem, ambasadorem, którego jest czerwona i zielona amfora, papierosy milde sorte czy zachodnie płyty. I mnóstwo małych, drogich przedmiotów — tu tancerka ze srebra, tam pieta ze stiuku. Mówię o pederastach z górnej półki, o pedale, o którym można powiedzieć „homoseksualista”, nie o pedalstwie z Głównego czy Zachodniego, bo tam generalnie bieda z nędzą, licząca na darmolca w szalecie. Pedalskie lodówki to coś, nad czym warto się pochylić. Drogie, dobre żarcie: szynka z puszki z fikuśnym kluczykiem, niemieckie parówki w wysokich słoikach, oliwki, które nie smakują, ale oliwka to oliwka, żre się nie dla smaku, ale dla szpanu, nie przed kimś, lecz przed sobą — jacy my goście, jemy oliwki, gdy cała reszta kamienicy mortadelę. Jemy kapary, nie smakują nam, ale z angielskiego filmu pamiętam, że piraci jedli mięso w sosie kaparowym, to jemy z udawanym zachwytem. Waldkowi nie smakują, sam zjadam słoiczek kaparów. W zapasach pedryla ikona dziecięcych lat, Marilyn Monroe pośród wiktuałów — czekolada toblerone, gumy donald z animowanymi historyjkami i tic taki.

Wypady do Poznania na pedała nie są częste. Po akcji na dwa, trzy miesiące dajemy sobie spokój. Nie jesteśmy głupkami pchającymi się milicji na szypę. Czas przerwy nie jest jednak marnowany. Waldemar zasięga języka odnośnie do łowisk, żeby dwa razy nie pojawić się w tym samym miejscu. Dobra, ale Poznań to nie Nowy Jork, tak więc po roku czy półtora zabrakło miejsc, gdzie moglibyśmy urządzać polowanka.

Pewnego razu Waldi dostaje namiar na zakład fryzjerski na Jeżycach. Wedle informacji pedryli jest tam jak ryb w stawie po spuszczeniu wody. Najbliższej soboty jedziemy na Jeżyce, stajemy w pobliżu zakładu fryzjerskiego i rozpoczynamy grę wstępną. Waldi mizdrzy się do wszystkich facetów przekraczających progi salonu damsko-męskiego, aż w końcu fryzjer strzygący klientów zaczyna nam się przyglądać, a kiedy na horyzoncie pojawia się suka, nie czekając na dalszy ciąg zdarzeń, puszczamy się w długą. Kucha, czasami w interesie tak bywa. Do domu wracamy bez kasy, jak zwykle w dworcowym zupa pomidorowa na pół i po połowie pszennej bułki. Jak zwykle obserwuję Waldiego, czy nie posyła do zupy gila, ale Waldek to charakterniak, mimo porażki nie wyżywa się na mnie, zielonego gila do zupy nie puszcza.

•

Po jakimś czasie skończyło się babci sranie. Jeden z pedałów — wysoki, szczupły, koło czterdziestki, z rozbieganymi oczkami — podczas próby wyłudzenia kasy tłucze Waldiego na kwaśne jabłko, mnie kopie, zamyka drzwi mieszkania. Przytrzymuje leżącego Waldka kolanem, jednocześnie dzwoni po milicję. Mit o delikatnych pedziach, facetach niezdolnych do walki, pęka. W trakcie wykręcania numeru wyrywam się, wybiegam z mieszkania. Nie goni mnie, zajęty jest przytrzymywaniem szamoczącego się Waldka. Zbiegając, jestem pewien, że Waldi za chwilę dołączy do mnie. Stojąc na dole klatki schodowej, zerkam na drugie piętro, czekam. Nie ma. Pedała jest na wierzchu, tym bardziej że po moim zwianiu ma robotę trzymać tylko Waldiego. Wyrywam z barierki schodowej rzeźbioną balaskę i ruszam z odsieczą. Wchodząc, słyszę zajeżdżający pod kamienicę samochód. Kumam, że szkieły przyjechały, nie wiem, co robić, panikuję, po ułamku sekundy przywołuję się do spokoju, tymczasem tamci wychodzą z auta, trzaskają drzwiami. W ostatniej chwili, słysząc stukot butów o trotuar, chowam się w wejściu do piwnic. Idą na górę, zgarniają Waldka. Do domu wracam sam, nie mam ochoty na zupę z bułką, choć i zupa, i bułka w całości byłyby dla mnie.

Na szkiełowni Waldek nie pruje się, mogę czuć się bezpiecznie. Mogę, ale się nie czuję. Nie udaję cwaniaka, do sprawy i wyroku drżę jak osikowy listek, boję się, że Waldi pociągnie mnie za sobą, a gadanie o honorze jest nic niewarte. Mylę się. Później wstydzę się, że źle myślałem o Waldku. Dzisiaj wiem, że nic by mi nie zrobili, bo nielat byłem, dziesięć lat zaledwie miałem, ale wtedy człowiek tego nie wiedział. Niebawem Waldi po raz pierwszy staje na wokandzie, sędzia wsadza go do poprawczaka w Witkowie. Raz czy dwa głupio mi się robi, że Waldi siedzi, a ja frukam na wolności, ale co mam robić? Iść i przyznać się do współudziału? Zresztą, co tu dużo gadać, to nie żałość człowieka dorosłego, ale dziecka, szybko przechodzi. Podczas chwil żałości obiecuję, że pojadę do Waldka w odwiedziny z rakietą napakowaną wiktuałami, ale wkrótce pomysł wyjazdu z rakietami wiktuałów umiera.

Waldi idzie siedzieć w październiku osiemdziesiątego pierwszego, chwilę przed swoimi osiemnastymi urodzinami. Kiedy go brakuje, nie ma nikogo, z kim chciałbym się zakolegować. O czym miałem rozmawiać z kolegami z klasy? O Bolku i Lolku? Waldi wysoko podniósł standardy zachowania, nikt z mojego otoczenia nie był w stanie ich osiągnąć. Waldka brakuje również z powodu dysponowania wieloma praktycznymi umiejętnościami — celnie rzucał nożem, dobrze wędził ryby, potrafił naprawić rower, pralkę, odkurzacz, umiał robić zdjęcia, jadł szklanki, podobnie jak Szklana Pogoda małą butelkę pepsi bez szkód własnych roztrzaskiwał o głowę, bił się znakomicie, przegrana z pedałem wynikała z zaskoczenia i rutyny, gadał bajerą ze starymi garuchami, którzy przegibali pół żywota w mamrze, miał szacun u ludzi z miasta, co wtedy było przeze mnie ledwie zauważalne i nie w pełni doceniane. Waldi był człowiekiem wysokiego gatunku, żytnią wśród wódek, ale nie krajową, lecz eksportową, z Peweksu. Tymczasem muszę radzić sobie bez Waldka.

•

Zarabianie pieniędzy bardzo mnie rajcuje. Podoba mi się ich zdobywanie i gromadzenie. Dlaczego właśnie pieniędzy? Jak mówił Waldi: „kiedy znudzą ci się znaczki, co z nimi zrobisz? Jasne, sprzedasz, ale ze stratą czasu i kasy, identycznie w przypadku monet i każdego gówna, jakie przylepi się do łap. A pieniądz jest bajeczny przez zdolność zamiany w każdą zachciankę, każdy towar, we wszystko, czego zapragniesz, rozumiesz?”. Moja dusza pragnie pieniędzy, nieskażonych gównem frazesów, że pieniądze szczęścia nie dają; dają, im ich więcej, tym większe szczęście. Czasami żal mi debili mających pieniądz za nic, bo to tak, jakby wyrzucić klucze otwierające życie.

W tym samym roku, kiedy Waldiego zabierają do poprawczaka, na ekrany kin wchodzi u nas Czas apokalipsy. Na film walą tłumy, tak więc na tłumach idących do kin przychodzi mi zarobić następny pieniądz. Zaczyna się od sprzedawania z zyskiem biletów. Bileterką jest starsza o trzy lata siostra Waldiego, Marzena Karcz. Marzenę każdy w mieście ma centralnie w dupie, gdyż mówi się, że ma trzy cycki, dwa zwykłe jak każda baba, trzeci pośrodku. Przez ten trzeci cycek, prawdziwy czy zmyślony, nikt z Marzeną nie chce chodzić, o żeniaczce nie mówiąc. Dochodzę do wniosku, że trzeci cycek mogę wykorzystać na swoją korzyść, jak Hindusi trzecie oko, jak w porzekadle pokorne cielę dwie matki ssie. Ja nie miałem dwóch matek, ale przed oczami trzeci cycek Marzenki Karcz. Dla kontaktów z Marzeną buduję taktykę. Po pierwsze, nie patrzeć w jej biust i tym samym nie starać się dociec, czy aby na pewno prawdą jest, co mówi miasto, bo jeśli ludzie dopierdalają z tym trzecim cyckiem z lewa i prawa, to dziewczyna z pewnością wyczulona jest na spojrzenia w wiadome okolice. Po drugie, postanawiam uśmiechać się z jednoczesnym patrzeniem w oczy, dając do zrozumienia, że Marzenka mi się podoba. Nie wiem, czy zagrało moje postępowanie, czy tylko znajomość z bratem, niemniej jednak kiedy Marzena jest sama w kasie kina Pionier i nikt z obsługi się nie kręci, daje mi od dziesięciu do dwudziestu biletów w komis. Kiedy w grafiku widowni Marzena zakreśla miejsca wypisane na biletach, ruszam do akcji. Z niewielką nadwyżką sprzedaję stojącym na końcu. Z Marzeną rozliczam się po rozpoczęciu ostatniego seansu, przed zamknięciem raportu kasowego. Żeby nie wyjść na hienę, pewnego razu chcę odpalić jej parę złotych za fatygę, niestety, próba spoufalenia się spełza na niczym, Marzena pieniędzy nie przyjmuje. Dzielenie się kasą biorę również od Waldiego, który zwykł mawiać: „Nie bądź chuj, podziel się. Ty się podzielisz, z tobą się podzielą, tylko trzeba wiedzieć, z kim się dzielisz, bo jak z chujem, to ni chuja, nie oczekuj wdzięczności, chuja z tego będziesz miał. Z człowiekiem tak, choć na początku myślisz, że chuja z tego będziesz miał, ale z czasem okaże się, że będziesz miał, jednak musisz w mig czaić, kto chuj, kto człowiek”.

Pewnego razu operator projektora, kojarzący mnie z konikowania, pyta, czy nie skoczę po giewonty. Czemu nie. Nic nie stracę, a mogę coś ugrać. Co? Czas pokaże. Idę, po dziesięciu minutach przynoszę giewonty, a on w zamian daje mi zdjęcie z Czasu apokalipsy. Zajebioza, fota Roberta Duvalla w kapeluszu z trupimi czachami, scena po serfowaniu pod obstrzałem żółtków. Pomysł na zdjęcie mam jeden — sprzedać. Bo co z nim zrobić? Galerii w rynku nie otworzę. W domu nie zostawię, jak znajdzie Bartek, upierdoli dżemem albo porysuje kredkami świecowymi, jak trafi w ręce matki, urwie narożnik i będzie czyścić nim zęby, stary ukradnie. Tak czy siak, nie mogę zdjęcia trzymać w domu, bo rodzinka zgotuje mu Wietnam.

Wkładam fotę do kiejdy w ten sposób, by wystawał jej szczyt i aby każdy z kupujących bilet dobrze ją widział. Sam nie proponuję zdjęcia, z prostej przyczyny — kiedy ty się nastręczasz, cena towaru pikuje w dół. Jak ktoś się pyta, sytuacja ulega odwróceniu; on się pyta, on chce kupić — cena towaru idzie w górę. Na zainteresowanie się zdjęciem długo nie czekam. Kiedy puszczam w obieg bilety, jeden z klientów proponuje mi kupno zdjątka, na co z ochotą przystaję. Dwaj jego kumple pytają, czy nie mam więcej. Obczajam, co odpowiedzieć, z milicji nie są, za młodzi, uśmiechnięci, szczere, upstrzone pryszczami pyski. Nie mam, ale tej nocy myślę intensywnie, co zrobić, żeby mieć, mieć więcej, znacznie więcej, bo więcej zdjęć znaczy więcej pieniędzy. W końcu wymyślam. Następnego dnia proponuję kamerzyście interes, on będzie załatwiał zdjęcia, ja je gonił w szkole i wśród klienteli kinowej. Zyski uczciwie — pół na pół. Pizduś zastanawia się dwa dni, w końcu ecie-pecie bierze górę, przystaje na moją propozycję. Od następnego poniedziałku on robi zdjęcia kadrom filmu, wywołuje klisze, powiększalnikiem rzuca na papier, ja puszczam foty w miasto. Dzielimy się uczciwie, mimo pokusy wyjebania go w powietrze. Później się wycwania, ględzi, że przez przystanie na proporcje traci, bo „na papier muszę wydać, na wywoływacze, utrwalacze, co chwilę do Poznania jeżdżę, bo u nas w optycznym dziwnie się patrzą, tylko czekać, aż wjedzie SB, bo wezmą za opozycjonistę działającego w drukarni, a ja mam w dupie Solidarność, człowiek, który ma łeb na karku, poradzi sobie w każdych warunkach, źle mamy?”. Pewnie, że nie, „ale proporcje musimy zmienić, bo mi przestaje się opylać”. Kamerzysta wyrzyguje, że mam się jak panisko, nie ponoszę kosztów, tylko kasuję na czysto. Ja krótko, że możemy się zamienić, idź, kurwa, sprzedawać w zimno, ciekawe, co udzióbiesz. Nic nie mówi, ale dyskusja się nie kończy, po chwili głupio mu, że taki gówniarz dyktuje warunki, więc daję mu odczuć, że to on w tym układzie jest szefem, ja podwykonawcą. Co mi szkodzi trochę poudawać, niech się dobrze czuje, chodzi o kasę. Najpierw więc ja udaję, później on gra prawie jak Jan Kobuszewski. Gra szefa i wszystko jest w najlepszym porządku. Po Czasie apokalipsy interes robimy na Wejściu smoka i Klasztorze Shaolin. Klasztor jest harówą na dwa etaty. Ostatnie seanse grają o pierwszej w nocy, tak więc do domu trafiam koło drugiej. Matka śpi, ojciec przez sen wyje, ja czuję się jak magnat, rankiem wieczorny utarg upycham w słoiku po niemieckiej marmoladzie, stojącym w klatce po kanarkach. Kiedy pieniędzy robi się dużo, a ja drżę o ich bezpieczeństwo, słoikowy kapitał umieszczam w piecu, który stoi w piwnicy babci Klejnotowej, mieszkającej dwie ulice dalej, w kamienicy przy Rzecznej 3. Klatka była newralgicznym punktem biznesu, bo niech Zdzichowi Karczowi zechce się hodować ptaszki, a stary pochwali się, że klatkę ma w piwnicy, i po kasie.

Najwięcej zdjęć puszczam w szkole, nawet nauczycielki kupują dla swoich niezaradnych synusiów, z których każdy chce być Bruce’em Lee, ale nikt nie wie, jak kupić fotę. Nauczycielki wstydzą się kupować od ucznia, każą mi zostawać po lekcji, na przerwie zamykają klasę, ofertę sprzedaży wykładam na ławkę, one wybierają, czasami w wyborze uczestniczą ich dzieciaki, jeśli akurat chodzą do szkoły, w której uczy mamusia. Z nauczycielkami interesy robi się dobrze, nigdy się nie targują, dostaję, ile zechcę, a chcę tylko cenę spod kina, nic więcej. Po to właściwie do szkoły chodzę, aby zarobić, nie po to, aby słuchać nauczycielskich bredni.

Czasami muszę czegoś posłuchać, a później odtworzyć, wszystko po to, aby przejść do następnej klasy. Drugim powodem chodzenia do budy są dziewczyny z pocztów sztandarowych. Absolutne piękności w niebieskich spódniczkach i białych bluzeczkach, zapinanych starannie pod szyję. Właśnie w dziewczynie z pocztu sztandarowego zakochuję się po raz pierwszy. Wybranka ma na imię Lila, jest uczennicą klasy ósmej, prymuską i wybitną szkolną sportsmenką. Na apelu głośno śpiewam hymn szkoły, „otwierasz swoje podwoje, by uczyć i kształcić nas”; wyję o tym kształceniu głośno, w nadziei, że Lilka usłyszy mnie i odwzajemni moje wielkie i gorące uczucie. Nic z tego, Lilka nawet nie ma mnie w dupie, jest gorzej — nie ma pojęcia, że istnieję. Kiedy Lilka jako pierwsza z pocztu wchodzi do sali gimnastycznej, gdzie odbywa się poniedziałkowy apel, mój kutas staje w poprzek. Na szczęście noszę za małe, a przez to ciasne majtki, co powoduje, że nie uzewnętrzniam tętniącego uczucia. Jednak pewnego razu niemal dochodzi do katastrofy. Do szkoły idę w gaciach ojca, bo moje wyprane. Ojcowskie za duże, niemal w nich tonę, jest akurat dzień patrona. Kiedy uczniowie klas młodszych prawią o osiągnięciach Mikołaja z Torunia, patrzącego w gwiazdy jak szpak w pizdę, ja patrzę w Lilkę jak w gwiazdkę, i w pewnej chwili tak mi się podnosi, że muszę w kieszeni przywrzeć go ręką do nogi, na siłę, na chama, żeby nikt nie zauważył podniosłego stanu, w jakim znajduje się część mnie. Kiedy apel dobiega końca i wszyscy się rozchodzą, zostaję w sali dłużej, pyta stoi jak narwana, za chuja nie chce opaść. Siadam na ławce, czekam, za chwilę opadnie. Uczucie jest niezłomne, silne w swojej pierwotnej postaci. W pewnej chwili wuefista mówi, że mam dołączyć do klasy. Jasne, ciekawe jak. Dupę jednak ruszyć muszę, powoli wstaję i ruszam, kiedy wychodzę, przytrzymuję go i żeby dla tego chuja w dresie mój kutas był niewidoczny, kuleję na lewą nogę. Udaje się, wychodzę z sali, nie uzewnętrzniając przed światem szlachetnego uczucia, którym darzę Lilkę.

Kiedy Waldi był jeszcze na wolności, pod Lilki siostrę Patrycję regularnie walił konia, o czym poinformował mnie, gdy wracaliśmy z Poznania z pedalskiej akcji. Kiedy w banie zaczyna mówić o waleniu konia, natychmiast wyobrażam sobie przypałacową stajnię, Waldiego skradającego się do niej nocą, wybierającego ofiarę i walącego seriami z pięści w kombinacji prawa-lewa-prawa nieszczęsnego kłapouchego kuca. Nie stawiam pytania, po co Waldi wali konia. Jest oryginałem i robi różne rzeczy, których sens wyświetla się przede mną tygodnie, miesiące, lata później. Sens walenia konia przychodzi mi zrozumieć w czasie, gdy wychodzę z sali gimnastycznej, poganiany słowami nauczyciela wychowania fizycznego.

•

Odbiorcami zdjęć oprócz uczniów i klientów spod kina są właściciele strzelnic. Przyczepa kempingowa z tysiącem kolorowych gadżetów, co rusz w innym miejscu Polski, robota lekka, dobrze płatna. Jedną z nich prowadzi Grzelak. Pewnego razu, po zostawieniu zdjęcia w komis, zabieram się do strzelania z wiatrówki. Patyk, na czubku zdjęcie oszałamiającej czekoladki. Cizia ma biust potężny i rozłożysty. Strzelam. Śrut leci ciut za wysoko i w mikrosekundę robi z Murzynki amazonkę. Grzelak szaleje, widząc piękność z odstrzelonym kawałkiem cyca. Odstrzelonym cyckiem dostarczam chujowi pretekstu do oszukania mnie. Bydlę nie chce płacić za zdjątka zostawione w komis: „Za odstrzał cycka grosza, kurwa, nie dostaniesz, najlepsze zdjęcie mi upierdoliłeś, smarku, nałapałem na nie tylu klientów, a jak coś ci nie pasuje, smarku, możesz iść na milicję”. Krew mnie zalewa, ale na milicję iść nie mogę i nie chcę. Po pierwsze, z psami się nie współpracuje. Kodeks Waldiego zakładał, że „podjebać możesz tylko jednego człowieka: milicjanta, bo milicjant, wiadomo, nie człowiek. Ale człowieka w żadnym wypadku”. Po drugie, gdybym podpierdolił Grzelaka, siłą rzeczy musiałbym powiedzieć wszystko i o kamerzyście, i o handlu. Przez takie zwierzenia facet z kina traci robotę, a ja źródło dochodu, tak więc nie ma mowy o łażeniu na szkiełkownię i skarżeniu się. W pierwszej chwili pożałowałem, że Waldi jest w Witkowie, ale w następnej, że to dobrze, bo jest okazja, by załatwić coś samemu, bez stawania za plecami kolegi. Tego dnia po zamknięciu strzelnicy przebijam Grzelakowi wszystkie opony. Następnego ranka zaraz po otwarciu przychodzę po pieniądze, na luzie, jak gdyby nigdy nic. Skurwiel domyśla się, kto przerżnął opony. Rusza na mnie ostro, kiedy pojawiam się w zasięgu jego wzroku. Skurwiel trzyma w ręku lewarek, idzie w moją stronę rozjuszony jak postrzelone zwierzę. Przestraszam się jak cholera, w efekcie czego dopuszczam się aktu tchórzostwa, uciekając do parku Wiosny Ludów. W parku głupio mi się robi, że zwiałem, chwilę więc stoję przy mostku i myślę co dalej. Po chwili jest ze mną gorzej, bo zadziewa się coś, co dzisiaj nazywam poczuciem hańby. Poczucie w pierwszej chwili chce wysłać mnie po któregoś z kumpli Waldka, ale nie robię tego, łażę, i wkrótce dochodzę do wniosku, że na tym, co się teraz, za chwilę, za dziesięć, piętnaście minut stanie, mogę wygrać lub też, jeśli to się nie stanie, mogę wiele stracić. Waldi zawsze wygrywa. Wygrywa dzięki odwadze. Pokazuje, że odwaga zawsze się opłaca, zawsze przekuwa się w konkretne korzyści. Muszę do sprawy podejść przygotowany, z cwancykiem, na głupa nie ma sensu działać, bo stracę.

Idę do dziadka Marczaka na złomowisko, łażąc po stercie żelastwa, trafiam na pręt zbrojeniowy, czterdzieści centymetrów. Z Marczakiem zamieniam kilka zdań, co ma ten skutek, że chwilowa gadka odsuwa strach, który z wolna zaczyna mnie oplatać. Pęta strachu próbują izolować od tego, co za chwilę, za dziesięć, za piętnaście minut mam zrobić. Po zakończeniu rozmowy z Marczakiem strach wraca, ale nie po to, by mnie opleść i odciąć od czynu, wręcz przeciwnie, wraca krótkim intensywnym impulsem, jakby w ułamku sekundy prąd przebiegł przez głowę, impulsem każącym działać tu, teraz, natychmiast. Po chwili na nic nie ma już czasu, ponieważ rozpoczyna się akcja.

Z prętem w dłoni podchodzę pod strzelnicę. Kiedy Grzelak mnie zauważa, rusza w moją stronę, wyje: „Jeśli tylko zamachniesz się, chłystku, jesteś martwy, ze ściany będą zeskrobywać cię żyletkami”. Mam ochotę spierdalać, ale nie, nie teraz. Czas na napierdalankę. Łeb boli od napięcia, krew bulgocze w tętnicach szyjnych. Pod skórą czaszki przelewają się płyny. Nie czekając, aż powie coś więcej, przede wszystkim nie czekając, aż cokolwiek zrobi, unoszę ajzol i uderzam. Pręt zbrojeniowy gruchocze gnaty głowy, słychać chrzęst kości. Z nóg go ścina. Kiedy leży przed strzelnicą, rozglądam się i nie widząc nikogo, skaczę za ladę. Z kasy biorę należność za zdjęcia, ani grosza więcej, łapię pręt i zmykam. Kilkadziesiąt metrów dalej wrzucam do rzeki pręt zbrojeniowy. Czuję się wyśmienicie, akt odwagi daje poczucie szczęścia. Brakuje mi Waldka, żeby móc o wszystkim szczegółowo opowiedzieć. Opowiem, jak wyjdzie. Słyszę głos Waldka: „Jacuś, ty kontra życie jeden zero dla ciebie”.

Tego samego dnia nachodzi mnie strach, w każdej chwili spodziewam się wjazdu na dziedziniec szkiełów. Co chwilę zerkam, przyjechali, nie przyjechali, w każdym stuknięciu na schodach dosłuchuję się kroków milicyjnych buciorów. Im bliżej nocy, tym intensywniej rozmyślam nad zdarzeniem. Bez paniki, pomyślmy. Po pierwsze, Grzelak nie zna imienia, nazwiska, kiedy się zwraca, mówi do mnie młody albo ancymon, zdjęcia sprzedałem mu dopiero trzeci raz, tylko raz, kiedy z nim rozmawiałem, widziała mnie osoba trzecia. Zero dowodów. Nieprawda, są dowody, zostawiam odciski palców. Spokojna o pręt, chyba że ktoś widział, jak rzucam do rzeki. Co jednak mogą zdjąć z dowodu wyciągniętego z wody? Niewiele. Na pewno odciski zostawiam na kasie. Dobrze, ale odciski trzeba z czymś porównać, dokładnie tak jak w 07 zgłoś się. Nie mają przecież moich odcisków na komendzie. Mogą odciski porównać z odciskami własnych fiutów. Gorzej, jeśli mnie wskaże, wtedy będą mieć, jak mawia porucznik Borewicz, materiał porównawczy. Cię mać. Co robić? Nic nie robić, strach jest ceną odwagi.

Milicja się nie pojawia. Przez kilka dni chodzę do szkoły, nie pokazuję się w pobliżu zamkniętej strzelnicy. Zaczynam poruszać się po mieście pewnie, kiedy strzelnica wyjeżdża z miasta na dobre. Wydaje mi się, że wiadomość o zdarzeniu dostaje się w krwiobieg miejski. Wydaje mi się, że staję się rozpoznawalny dla ludzi z miasta. Chłystki w moim wieku, a nawet starsi, mówią „cześć”, staję się niemal ich kumplem. Przejmuję się tym, bo kiedy wieści trafią na szkiełownię, mogę mieć kłopoty. Spokojnie, to, że ktoś powiedział „cześć”, może nie mieć związku ze sprawą, dlaczego miałby mieć? Z pewnością nie ma. Kiedy kłopoty nie nastają, mijają lęki.

•

Jest rok osiemdziesiąty czwarty, hity kinowe się skończyły, z powrotem na ekranach goszczą filmy ruskie, a nasz interes, jak by to subtelnie ujęła wielka poetka, chuj strzelił. Muszę rozejrzeć się za nowym źródłem ukochanych pieniążków.

Oryginalny nie jestem, idę w butelki. Na chwilę, bo w stosunku do wcześniejszego zajęcia butelki to degradacja. Chowam ambicje głęboko, każdego dnia wstaję rano i robię obchód miasta. Łażę wszędzie, gdzie mogą leżeć i czekać na mnie — śmietniki restauracji, parki, bramy kamienic. Najzasobniejsze są niedziele rano, naród w sobotę solidnie pije, to i butelek na kopy. Nawet ci, co podobnie jak ja trudnią się zbieractwem, w niedzielę odsypiają kaca, tak więc zaszczane, zarzygane ulice mam tylko dla siebie. Zbieram wszystko — flaszki po mleku i piwie, wódzie i śmietanie. Butelki od nabiału dają grosz mizerny, ale zawsze grosz, nie wolno olewać kasy i okazji do zarobienia. Największy problem mam z nimi. Są ubrudzone pozostałościami po mleku, śmietanie, przed oddaniem do sklepu muszę je umyć. Najgorsze do umycia jest dno butelczyny — tam gromadzi się najwięcej mlecznego osadu, ale co tam, dno rzadko kiedy bywa łatwe. Jeśli w sklepie nabiałowym jest tylko młoda, problemu nie robi, bierze flaszki, wypłaca, mówię pięknie „do widzenia”, kłaniam się, wychodzę. Kiedy jest kierowniczka, zaczynają się schody. Prawie zawsze dzika kurwa robi problem, a to, że nie tu kupione, a to, że „mają smugi brudu po umyciu w kałuży”, choć w kałuży nigdy nie myję, natomiast woda w fontannie niekiedy jest zasyfiona, więc podejrzenia kierowniczki są uzasadnione. Młoda po mojej stronie, ale ryja nie otwiera, boi się dzikiej kurwy. Mam ochotę szmatę sponiewierać, ale nie mogę zadzierać, bo po takim numerze musiałbym źródła zbytu szukać gdzie indziej, a nie chcę, bo sklep jest w centrum, blisko Gorzałki. W spożywczaku po upłynnieniu butelek kupuję jedzenie, ser topiony, biały, chleb i mleko. Niekiedy, po obfitych łowach, pasztet z metra cięty czy galart przemysłowy sprzedawany z aluminiowych mis, latem pomidor, ogórek małosolny. Jest nieźle, jakoś biedę przeganiam z życia, co zostaje, ląduje w słoiku. Latem butelki myję w stawie parkowym, w fontannie w rynku, w zbiorniku przeciwpożarowym naprzeciw szpitala. Zimą przy mrozie zamarza woda na ściance mytej butelczyny. Biorę się na sposób, w babcinej piwnicy otwieram myjnię — wiadro z wodą, kilka szmat, gazety do wycierania na sucho. Kiedy myję, babcia przynosi herbatę. „Ulung”, zachwala.

Stary chuj przychodzi do sklepu mniej więcej w porze, kiedy ja przyłażę. Kiedy kupuję kostkę białego sera, a skurwiel jest w sklepie, od razu otwiera ryja tekstem: „Ja białym to kury karmię”. I tak za każdym razem. „Ja białym to kury karmię”. I śmieje się pyskiem zaopatrzonym w tanią protezę. Pod protezą dwa tłuste jak u wieprza podgardla. „Ja białym to kury karmię”. I tak, kurwa, w kółko. Kury dziabiące biały ser śnią mi się po nocach, we śnie znosiły jajka — bielusieńkie jak biały ser, jedna z kur mnie nawet dziobnęła, od dziabnięcia zabolała ręka.

Młoda i kierowniczka domyślają się, że głodne kawałki o białym serze adresowane są do mnie, nic nie mówią, ze spojrzeń ich czytam, że za każdym razem, kiedy jesteśmy, urządzają ze mnie ciche pośmiewisko. Kibicują staruchowi, który dopierdalając mi z lewa i prawa, czuje się powiatowym Jamesem Deanem. Dłużej nie będzie stara kurwa kosztem mnie urządzała widowiska. Dopala się we mnie strach, tlący się ostatkiem sił od czasu akcji ze strzelnicowym Grzelakiem, gotów jestem do dalszych wyzwań, jakie stawia przede mną życie. „Nie masz prawa się bać, nie masz prawa klękać przed strachem”. Nie mam.

W końcu kiedyś po kolejnym tekście o białym serze idę za staruchem. Trzymam się w bezpiecznej odległości — gdyby się odwrócił, mogę niezauważenie czmychnąć w bramę kamienicy. Rozpycha się we mnie pokusa załatwienia sprawy od razu, jak wzorowy katolik poskramiam jednak pokusę, nie mam nic solidnego pod ręką, żeby go fest jebnąć. Łapami spraw załatwiać nie chcę, na ręce mocny nie jestem, nigdy nie byłem. Czasu nie uważam za stracony, gdyż na tej nadplanowej przechadzce dowiaduję się, gdzie chuj sflaczały mieszka. Zajmuje mieszkanie komunalne na parterze przy Matejki, pokój z kuchnią, z oknami na dziedziniec. Jeszcze tego samego dnia zapominam o sprawie, wiele innych mam na głowie, a nie przejmowanie się drętwym kaszlem. I zapomniałbym na dobre, ale cuchnący staruch któregoś dnia znów w sklepie wyjeżdża do mnie z serem i kurami. Koniec. Waldi, co ty byś zrobił? Wiem, co byś zrobił, bardzo dobrze wiem, co byś zrobił.

Biały dzień odpada, nie jestem durniem, żeby przez zemstę pchać się w łapy milicji. Powalę się i wyląduję gdzie Waldi. Muszę maksymalnie wykluczyć ryzyko wpadki, na przykład poprzez natknięcie się na przypadkowego świadka. We łbie tańczy paranoja napędzana zdarzeniem spod strzelnicy. Paranoja przemawia: jeśli do tego, co być może wiedzą — wiedzą, na pewno wiedzą — dodadzą wiedzę o tym, co się stanie, bo to się stanie, a milicja na pewno się dowie, nie wiem jakim sposobem, ale dowie się, już wie, to przyładują mi kilka lat. Spokojnie, bez histerii. Pokonanie paranoi zostawiłem wyobrażeniu, jak w podobnej sytuacji postąpiłby Waldek. Wyobrażenie podpowiada, że reagować trzeba na sytuacje, a nie na wyobrażenia, tak więc po pokonaniu paranoi wracam do planowania. Pozostaje noc, wieczór, albo… No właśnie, mój brat wczesny ranek. Ranek będzie doskonałą porą, w końcu kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje. Po wyborze pory starannie wybieram narzędzie. Najpierw wybór pada na małą butelkę od pepsi. Grube szkło i długa szyjka, która ma posłużyć za uchwyt. Mankament jest taki, że tą butelczyną można ukatrupić człowieka, tak jak można zabić niewielką butelką ketchupu Heinz. Nie chcę załatwić starucha, tylko dać solidną szkołę. Od mleka odpada — gruba szyja, trudna do objęcia, cienkie ścianki, rozwali się na łbie, nie czyniąc wielkiej szkody. Pozostają flaszki od piwa albo wódki, one będą w sam raz. Po dokonaniu wyboru wracam do pierwszej myśli i szkła po pepsi — lepiej przedobrzyć, niż później żałować.

Jak postanawiam, tak działam. Czerwcowego ranka, dwa dni przed zakończeniem roku szkolnego, staję w wąskim przejściu między kamienicą, w której mieszka, a ulicą prowadzącą do spożywczaka. W przejściu jest wnęka z brudnymi drzwiami z rodzaju drzwi zawsze zamkniętych. Do drzwi prowadzą trzystopniowe schody. Dobrze się składa, bo dziad jest wyższy ode mnie, stanę na najwyższym, będę mieć przewagę. O piątej rano zaczajam się i czekam na najwyżej położonym stopniu. Wstrzymuję oddech, wytrzymuję napięcie. Kiedy po dwudziestu minutach słyszę, że idzie, serce łomocze, a ja zaczynam w sobie szukać argumentów, żeby nie zrobić, co zaplanowane, szukam argumentów, żeby uciec. Znajduję ich zbyt mało i zbyt późno, on tymczasem jest na wyciągnięcie ręki. Po szybkim ciosie staruch pada tak zabawnie, że nieomal wybucham śmiechem. Uderzenie brzmi głucho, jakbyś przyjebał piąchą w karton. Co było do przewidzenia, butelka nie pęka. Wiadomo, pepsi — co marka, to marka, a skoro nie rozsypuje się w drobny mak, zabieram ze sobą. Nie będę przecież przez chuja stratny, nie będę zostawiał na miejscu materiału dowodowego. Wieść o pobiciu starszego miłego pana ruck-zuck rozchodzi się po mieście, tak zwana opinia publiczna szemrze o będącym na przepustce kryminaliście.

Przez dwa dni chodzę w przyczajce, boję się, że szkieły mnie zhaltują i na komendę zawiozą, a tam wszystko może się zdarzyć. Twardzielem można być przy kumplach, na ulicy, a kiedy ląduje się na komendzie, często z człowieka uchodzi powietrze. Często, nie zawsze, bo rzecz nie dotyczy takich miśków jak Waldi. Po mieście krążą opowieści, jak to na szkiełowni przycinają ludziom jaja szufladą, jak delikwentów, którzy nie chcą się przyznać, częstują prądem. Bezpośrednio po walnięciu starucha wyobraźnia pracuje na trzech etatach. Widzę siebie zarówno w wersji z jajami w szufladzie, jak i podłączonego do misternej konstrukcji pompującej w człowieka 220 woltów. Boję się jak jasna cholera, ale im dalej od tego, co się wydarzyło, tym częściej wyobraźnia i strach zachowują się jak fiut w zimnej wodzie.

Kierowniczka i młoda pewnie nawet przez chwilę nie myślą, że ja mogę być sprawcą rozwalenia łba gnojowi. Gdyby było inaczej, przeczytałbym to w ich oczach, stosunku do mnie. Podpytuję babcię Klejnotową, co się stało z tym starszym miłym panem, o którym mówiła kilkanaście dni temu. Babcia odpowiada, że po pobiciu trafił do szpitala, gdzie przeszedł operację, a po powrocie do domu nie wychodzi już na zakupy wczesnym rankiem. Później dociera do mnie, że pobicie łączy się ze sprawą polityczną, bo starszy miły pan jest ormowcem i po wprowadzeniu stanu wojennego donosami narobił sobie wrogów. Teraz dopiero mogę odetchnąć pełną piersią, pewnego ranka chcę starszemu miłemu panu zawiesić na klamce kostkę białego sera dla kur, ale daję sobie spokój.

Redakcja: Jan Koźbiel

Lorekta: Beata Wójcik, Agnieszka Sprycha

Projekt okładki, opracowanie graficzne i skład: Aleksandra Nałęcz-Jawecka — to/studio

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki: © camrocker — Fotolia.com

Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

00–372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646–05–10, 828–98–08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2334-5

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.