Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2007

Wydanie I

Warszawa 2007

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Motto

- Południe 29 lipca 1944. Cztery i pół tysiąca metrów nad Mandżurią

- Centralne Biuro Konstruktorskie nr 29 NKWD w gmachu CAGI. Marzec 1941

- Wydział Zagraniczny WWS, Moskwa, wrzesień 1943

- Kilkanaście dni później na pokładzie DC-2 w okolicach Tomska

- Berlin, 11 listopada 1946 roku. Amerykańska strefa okupacyjna. Sekcja analityczna kontrwywiadu wojskowego US Army

- Waszyngton. Departament Obrony. Kilka dni później

- W tym samym czasie. Złomowisko lotnicze w stanie Kansas

- Moskwa, Kreml. Listopad 1943

- Lotnisko Sił Powietrznych Oceanu Spokojnego Centralnaja-Ugłowaja Władywostok, 29 lipca 1944, po południu

- Koszary Sił Powietrznych Oceanu Spokojnego. Pierwsza dekada sierpnia 1944 roku. Pokój przesłuchań w lewym skrzydle budynku B

- Moskwa, koniec sierpnia 1944

- Lotnisko Izmaiłowo pod Moskwą. Koniec czerwca 1945 roku

- Doświadczalny Instytut Lotniczy w miejscowości Żukowski pod Moskwą. 5 sierpnia 1945

- Kilka godzin później. Apartament Darrella na terenie Instytutu w Żukowskim. Wieczór

- Waszyngton D. C. Siedziba Zespołu Analityków Połączonych Sztabów US Army. Poniedziałek 6 sierpnia 1945

- W łódce na stawie w Czistych Prudach. 5 sierpnia 1945, późne popołudnie

- 3 sierpnia 1947, lotnisko Tuszyno w Moskwie

- Sala posiedzeń Departamentu Obrony, Waszyngton DC, sierpień 1947

- Lotnisko Sił Powietrznych Oceanu Spokojnego Centralnaja-Ugłowaja. Władywostok, 27 września 1947

- W tym samym czasie w DFS 364

- W tym samym czasie. Pralnia na terenie lotniska Sił Powietrznych Oceanu Spokojnego Centralnaja-Ugłowaja. Władywostok

- 13 maja 1964 roku w południe, na wysokości pięciu tysięcy metrów, okolice sztucznego zbiornika Cymlanskoje Wodochroniszcze, na pokładzie Tu-16z

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dedykuję wszystkim plagiatorom

dręczonym przez wyrzuty sumienia.

Maszyny o kilka wieków wyprzedzają moralność, a kiedy moralność je dogoni, może nie będzie już potrzebna.

Mam nadzieję, że nie. Jesteśmy jednak jedynie termitami na planecie.

Być może, kiedy zbyt głęboko wgryziemy się w planetę, dojdzie do obrachunku – kto wie?

Harry Truman

Tu nie chodzi o wybór między pokojem a wojną.

Tu chodzi o wybór między wojną a inną wojną.

Mahabharata

Wybrałeś wojnę i oto jest. Wszystko już gotowe: wojownicy, konie, rydwany, wozy pełne broni, konwoje, namioty dla rannych, drwa na stosy ciałopalne, jasnowidze, węże jadowite…

Mahabharata

Południe 29 lipca 1944. Cztery i pół tysiąca metrów nad Mandżurią

Chmury. Chmury. Chmury. W dole i po bokach. To było zabawne wrażenie. Wydawało się, że są bardzo blisko i wystarczyłoby tylko wyciągnąć rękę, żeby poczuć ich ulotny dotyk. Ale były także bardzo realne. Przepływały majestatycznie, niczym trącone łyżeczką kupki słodkiej pianki z białek, pływającej po mlecznej powierzchni zupy nic.

Gdy był mały, nienawidził tej zupy – za mdłą słodycz, ale jeszcze bardziej dlatego, że przyrządzanie jej wprawiało jego matkę w absurdalne samozadowolenie. Tak jakby stworzyła coś wielkiego i wspaniałego. Wnosiła tę zupę z triumfującą miną, niczym westalka niosąca święty ogień przed ołtarz Zeusa. Jego starszy brat uwielbiał to paskudztwo i był zwykle głównym akolitą na mdłym i słodkim jednocześnie nabożeństwie. Ale jego brat po kilkuletnim okresie wstrętu do jakiegokolwiek jedzenia – od czego rodzice żartobliwie ochrzcili go Teddym-Niejadkiem – wpadł w kolejny cykl: pożerania wszelkiej strawy bez umiaru. Smakowała mu nawet zupa nic. Świństwo sporządzone z zimnego, osłodzonego waniliowym cukrem mleka i równie słodkiej pianki z białek, ubitej kunsztownie zabawnym, sprężynowym ubijakiem. W dodatku zupę nic podawało się w domu Darrellów zamiast jego ulubionego deseru – wiśniowej galaretki z zastygłymi w kolorowym, pysznym żelu kawałkami pomarańcz. Ale teraz… – poprawił się w fotelu, bo nagle ostro zakłuło go w kręgosłupie – teraz kilka łyżek zupy nic sprawiłoby mu przyjemność. Może przywołałoby specyficzny, jedyny na świecie waniliowy zapach domu w niedzielne popołudnie, kiedy to zwyczajowo u Darrellów pojawiała się na stole zupa nic, niwecząc doszczętnie pikantny i kleisty smak świątecznego indyka z borówkami. Chmury były wspaniałe. Gdy leciutko zmrużyło się oczy, można było dostrzec w ich kształtach rzeczy zupełnie niezwykłe. Podstawa tej olbrzymiej, rozdętej do monstrualnych rozmiarów, lokowała się na dziewięciu tysiącach stóp. O ile znał się na chmurach, była polepiona z cumulusów. Ulotnych, niefrasobliwych tworów, jakże chętnie inicjujących swój nietrwały, liczony w minutach, żywot w taki właśnie piękny, słoneczny dzień. Gdy jednak twory te zaczną się gromadzić, jak demonstranci pod siedzibą władz stanowych, i konspirować, ich połączone nietrwałości rozbudują się, tak jak w tym przypadku, w imponującego stratocumulusa i wreszcie w twór o wygórowanych ambicjach – cumulonimbusa, którego wierzchołek sięgnie, lekko licząc, trzydziestu tysięcy stóp. Gigantyczna chmura po prawej w zabawny sposób przypominała chińską porcelanową figurkę, zdobiącą biurko dowódcy 462 grupy bardzo ciężkich bombowców, stacjonującej w Bazie A1 w Kiunglia. Figurka była wspaniała i Darrell podczas częstych wizyt w gabinecie dowódcy wpatrywał się w nią urzeczony, starając się puszczać mimo uszu to, co wyrzucał z siebie czerwony na gębie pułkownik Jak-mu-tam. Tak go między sobą nazywali, ponieważ wódz 462 grupy, absolutny władca ich życia i śmierci, znany był głównie z tego, iż nie potrafił zapamiętać nawet najprościej brzmiących nazwisk swych licznych podwładnych. Również pięknie dźwięczące nazwy malowniczych miejscowości w opanowanej przez 58 skrzydło bombowe okolicy – w których mieściły się prowizoryczne lotniska, oznaczone tajemniczymi kryptonimami CV, TC, TR i GI – stanowiły dla pułkownika Jak-mu-tam najprawdziwszą udrękę. Jak głosiły grupowe ploteczki, godzinami wpatrywał się w mapę, usiłując wbić do znękanej mózgownicy tajemniczą i niepojętą muzykę Pengshan, Kiunglia, Hinshing, Kwanghan. Ale nic z tego nie wychodziło. Nosił więc podobno w kieszeni karteczki ze starannie wykaligrafowanymi nazwami lotnisk i wyjmował je w stosownych chwilach wydawania ważnych rozkazów. Ale i tak nad wszystkim musiał czuwać jego adiutant, bo Jak-mu-tam mylił nawet owe karteczki. Ile w tym prawdy, nikt z załóg grupy nie wiedział, ale poziom umysłowy dowódcy był żelaznym tematem dowcipów. Jedna z załóg założyła nawet specjalny brulion, w którym skrzętnie zapisywała wciąż nowe anegdotki związane z pułkownikiem. Odczytywano je potem przy akompaniamencie żywiołowej wesołości na specjalnych, suto zakrapianych piwem spotkaniach, nazywanych konspiracyjnie wieczorami poetyckimi. Nie trzeba dodawać, że nie wszyscy byli na nie zapraszani. By wkupić się do klubu dowcipnisiów, trzeba było wymyślić kolejny, oryginalny dowcip. W ten sposób wstępowało się w konspiracyjne szeregi żartujących ze zwierzchności, a to – w pojęciu organizatorów „wieczorów poetyckich” – skutecznie zabezpieczało klubowiczów przed donosicielstwem.

Chmura przepływała teraz majestatycznie po prawej stronie i dzięki przestronnemu oszkleniu kabiny (w istocie siedzieli tu jak w wielkiej szklanej bańce, nazywanej przez załogi cieplarnią) można było podziwiać ją bez przeszkód. Kaprys bilionów mikroskopijnych kryształków lodu, kropelek wody i pary wodnej stworzył fantastyczną kopię figurki z biurka dowódcy. To był stary Chińczyk, siedzący na płaskim nadrzecznym kamieniu i łowiący ryby. Wszystko było jak trzeba, a sam kapelusz, idealnie wytoczony z altocumulusa, miał ze trzy kilometry średnicy. Brakowało tylko wędziska z dyndającą na końcu szylkretową rybką, więc gigantyczny staruszek głupio wyciągał przed pępkiem kilkusetmetrową, obejmującą rozrzedzone powietrze prawą dłoń. Wyglądało to tak, jakby się dostojnie onanizował w atmosferycznej samotności. Darrell rozkaszlał się, gwałtownie wyrwany z kontemplacji. Rozwalony w prawym fotelu drugi pilot, oficjalnie kapitan Forrest C. Fisher, a przez przyjaciół i znajomych zwany Legendą, zapalił kolejnego papierosa. Przezwisko miało swoje źródło w skomplikowanych historiach, którymi Fisher raczył swoje kolejne seksualne zdobycze. Najwidoczniej znajdował w zmyślaniu szczególną przyjemność, choć właściwie koloryzować nie musiał. W kwiecie dwudziestu dziewięciu lat był mężczyzną nad wyraz urodziwym. Darrell poradził mu czas jakiś temu, by miast konfabulować zabrał się za pisanie powieści, a dziewczętom mówił jedynie to, co nieodzowne jako preludium do seksualnych igraszek. Darrell nie palił od ośmiu lat, a ciśnieniowa instalacja kabin samolotu wysuszała mu wrażliwą jak u dziecka śluzówkę.

– Kopcisz jak głupi! – To była pretensja, ale brzmiał w niej ton autentycznej troski, bo Darrell bardzo lubił swego zastępcę mimo jego rozlicznych, trudnych do zniesienia wad. – Nawet nie masz pojęcia, jak to gówno śmierdzi. A pojęcia nie masz, bo nigdy nie rzuciłeś palenia. – Pomachał ostentacyjnie dłonią przed nosem. – Z czego oni robią tę truciznę?

– Przecież to camele! – Drugi pilot energicznie bronił ulubionej marki i nawet przyjął w fotelu całkiem przyzwoitą pozę. W każdym razie zdjął lewą nogę z krawędzi tablicy przyrządów (podeszwa buta niebezpiecznie naciskała na obramowanie szybkościomierza) i umieścił ją tam, gdzie należało, na płaskim pedale orczyka.

– Właśnie – Darrell zimno cedził słowa – pachnie dokładnie tak jak wielbłądzie gówno.

Legenda westchnął i zdusił połówkę camela w popielniczce. Na szczęście popielniczki w samolocie miały szczelne przykrywki na zawiaskach i niedopałki nie śmierdziały tak jadowicie. Darrell w swojej dziewiczej popielniczce trzymał torebkę z mocnymi miętówkami.

– Harold, skąd wiesz, jak śmierdzi wielbłądzie gówno? – Legenda był jednak lojalnym konsumentem.

Darrell uśmiechnął się z wyższością.

– Latałem przez dwa miesiące w Afryce i byłem na pustyni w nocy. Arabowie rozpalają z tego ogniska, bo te gówna są wyjątkowo suche i twarde. Tego zapachu się nie zapomina. A ty sam masz już zęby żółte jak wielbłąd. Kiedyś były całkiem ładne. – Wrzucił do ust miętówkę i wykrzywił twarz, bo wydała mu się wyjątkowo gorzka. – Jak te twoje dziewczyny mogą się z tobą całować? – gderał bez złości. – Równie dobrze mogłyby całować się z tą popielniczką.

Legenda miał gotowy argument i uśmiechnął się szeroko, bo rozmowa schodziła na jego ulubione tory:

– My się nie całujemy! – Darrell uniósł brwi w sardonicznym znaku zapytania i czekał na ripostę, świadom poczucia humoru podwładnego. – Od razu zabieramy się do rzeczy. Szkoda czasu. Zresztą całowanie się jest bardzo niehigieniczne. Te wszystkie mikroby i tak dalej.

– Myślisz, że jak zmuszasz je, żeby ssały tę twoją… – Darrell przez chwilę szukał dobrego słowa, by nie popaść w banał i wulgarność – …tę twoją turbosprężarkę, to to jest higieniczne?

– Dla mnie tak.

Darrell nie rzekł nic i tylko pokiwał z politowaniem głową. Ale to politowanie też było żartem, bo doskonale wiedział, że Legenda nigdy nie okazał się egoistą. Był dla swoich ofiar koleżeński i troskliwy. Dbał, by – nie daj Boże – nie zaszły z nim w ciążę, i zawsze upewniał się, że miały autentyczny orgazm. Jednym słowem, gdyby ograniczył swoje bigamiczne skłonności, mógłby być wzorem kochanka.

– Dobrze. – Darrell musiał się zmusić do tego, by na powrót wejść w rolę dowódcy. Słońce, chmury i rozmowa z Fisherem zupełnie go zdemobilizowały. – Zejdziemy na przelotową. Zmniejsz obroty.

Choć wciąż lecieli nad terytorium okupowanym przez Japończyków, nic im z ziemi ani na niebie nie zagrażało. Nad celem, a była nim stalownia koncernu Showa w Anshan, też nie działo się nic godnego odnotowania w dzienniku. Lotnictwo japońskie dogorywało. Nie mieli ani personelu, ani sprzętu, ani paliwa. Obrona przeciwlotnicza w rejonie celu to nieliczne baterie, których pociski ledwie sięgały pułapu, na którym podchodzili nad cel. Choć trzeba przyznać, że jeden pocisk rozerwał się całkiem blisko i samolotem zakołysało gwałtownie, gdy błyskawicznie przelatywał przez chmurę dymu. W kilka minut później, kiedy dziewięćdziesiąt sześć bombowców zaczęło wypróżniać się z prawie 900 ton bomb i stalownię pokryły dokładnie jaskrawe, pomarańczowo-czarne bąble eksplozji, słabiutka japońska artyleria zamilkła. Widać ze strachu.

Misja załogi superfortecy B-29, ochrzczonej zgodnie ze zwyczajem wisusowskim określeniem Ramp Tramp, zaczęła się nieszczególnie. Są takie dni, w których nic się nie układa. A w ogóle pomysł wysyłania samolotów na odległość 1650 mil był zwariowany. Gdy grzali silniki, Anderson, inżynier pokładowy, zameldował, że wysiadło zasilanie agregatu, który pompował płyn ze zbiornika wyrównawczego do instalacji przeciwoblodzeniowych. Zanim technicy obsługi naziemnej rozebrali urządzenie i poskładali je do kupy, upłynęło trzydzieści denerwujących minut. W zasadzie powinien zażądać odwołania lotu i dodatkowego przeglądu, ale machnął ręką na procedury i wystartowali w pogoń za formacją. Żeby ją dogonić, Ramp Tramp musiał pędzić przez dwie godziny na maksymalnych obrotach. Gnać potrafił. Pędzony czterema wright-cyklonami – z których każdy rozwijał, dzięki sprężarkom, moc 2200 koni – latał na wysokim pułapie z prędkością myśliwca. Ale szybkość kosztuje i Darrell z niepokojem obserwował zespolony wskaźnik paliwa. Dogonili, lecz znad celu trzeba było wracać noga za nogą, bo z wyliczeń Andersona wynikało, że do bazy dolecą na ostatnich galonach. Znów byli sami na wielkim niebie.

Legenda wyprostował się służbiście i z wystudiowaną godnością sięgnął do manetek sterujących przepustnicami silników. Ten gest byłby stosowny nawet dla prezydenta uruchamiającego główną śluzę Kanału Panamskiego podczas ceremonii otwarcia. Potem wydarzenia potoczyły się w oszałamiającym tempie. Numer trzeci, prawy wewnętrzny wright-cyklon, wyrzucił smugę czarnego dymu z płonącego oleju, a po chwili rzygnął tym olejem na lśniącą gondolę silnika i dalej na śliczne, błyszczące wypolerowanym duraluminium skrzydło. Pozbawiony smarowania silnik zatarł się błyskawicznie, a pięciometrowe, czterołopatowe śmigło Hamilton Standard znieruchomiało. To jeszcze nie było najgorsze. Bez ładunku dolecieliby z łatwością na trzech motorach, ale zlekceważona przez Darrella obrona przeciwlotnicza musiała trafić w coś, co unieruchomiło mechanizm szybkiej zmiany skoku. Mimo gorączkowych prób Fishera śmigło pozostawało w położeniu roboczym i nie dało się ustawić w chorągiewkę. Prawie pięć metrów kwadratowych powierzchni łopat dawało monstrualny opór czołowy. W dodatku Ramp Tramp trząsł się i podrygiwał jak chory na parkinsona, bo – żeby nie pożeglować ku ziemi – musieli zwiększyć obroty numeru czwartego i żonglować mocą pozostałych cyklonów. A i tak Ramp Tramp zataczał się po niebie jak podchmielony włóczęga. Oczywiste było, że w samolocie, który musi pchać stawiające opór łopaty śmigła, benzyna skończy się wcześniej, niżby sobie tego życzyli. To tak, jakby ktoś usiłował biec pod wiatr z otwartym parasolem.

– Tośmy sobie polatali – Darrell zaklął bez złości i sięgnął po słuchawki. – Nic się nie da zrobić? Anderson! Wymyśl coś, bo nie zdążymy na kolację!

Inżynier pokładowy już od dłuższego czasu tkwił frasobliwie pomiędzy fotelami pilotów. Teraz włożył suwak logarytmiczny do kieszeni bluzy najeżonej ostro zatemperowanymi ołówkami i pedantycznie zapiął guzik. Jego interpretacja była wiarygodna, ale ogólnikowa:

– To często tak bywa. Nie czuje się nawet uderzenia, a dopóki nie zmieniają się parametry lotu i pracy silnika, wszystko trzyma się kupy. Widzieliście, że odmaszerował dopiero wtedy, kiedy zredukowaliście obroty? Wcześniej przyrządy niczego nie pokazywały? Prawda?

Piloci posłusznie pokiwali głowami. Darrellowi jak na zawołanie wyświetliły się w głowie strony podręcznika o poetyckim tytule Awarie statków powietrznych. Musiał uczyć się na pamięć wykresów i tabel. Wymagano tego, udzielając licencji oblatywacza. Teraz wszystkie te wykresy i wyliczanki przyczyn i skutków można było sobie wsadzić do tyłka i popchnąć patyczkiem.

– Pewnie wycelowali w korek od oleju – Darrell zmrużył oko, uśmiechając się do drugiego pilota, choć sytuacja wyglądała na poważną i taką, która zasługiwała na miejsce w rzeczonej księdze katastrof. Zawsze gdy robiło się niewesoło, pierwszą jego reakcją było niestosowne, ale poprawiające nastrój dowcipkowanie. Załogę to zdecydowanie irytowało.

– Raczej dokładnie w RPM^1. – Legenda też się uśmiechnął, bo wyobraził sobie japońskiego celowniczego w owijaczach i z samuraj skim mieczem, mierzącego w ich samolot. Celowniczy był zezowaty i miał rzadkie żółte zęby.

– Aha! – westchnął Darrell i spojrzał w tył, do góry, na inżyniera: – Anderson, weź swój suwak i oblicz, dokąd mamy szanse zalecieć na tej kulawej kaczce, a po drodze powiedz Steinerowi, co ma przekazać do bazy.

Sierżant Albert J. Steiner był radiooperatorem i z racji niemiecko brzmiącego nazwiska obiektem niewybrednych docinków załogi. Chcieli mu koniecznie wmówić, że ma w Berlinie wysoko postawionego kuzyna i że gdyby tylko chciał, mógłby wykorzystać swoje rodzinne koneksje do odsunięcia Hitlera od władzy i szybkiego zakończenia wojny. Wręczyli mu nawet misternie wypiłowany z grubej, oksydowanej blachy Krzyż Żelazny, który ku ich zdumieniu i hałaśliwej aprobacie zawiesił sobie natychmiast w wycięciu kołnierzyka i nigdy się z nim nie rozstawał, wierząc w jego magiczną moc, chroniącą od zestrzelenia. Jak dotąd Krzyż działał doskonale.

Obliczenia nie trwały długo i po chwili Darrell usłyszał w interkomie głos Andersona:

– Harold, zostaw latanie Legendzie i chodź do nas.

Zdjął słuchawki i ciężko wygramolił się z fotela, bo korzonki znów dały o sobie znać ćmiącym ukłuciem. „To od tego cholernego latania – pomyślał. – Kiedy nie wyłazi się godzinami z fotela i człowiek nie rusza się przez cały dzień, to mięśnie zanikają i nie podtrzymują kręgosłupa, jak należy”. A fotele w superfortecy były wyjątkowo wygodne. Miały nawet, co Darrell uważał za zbyteczną ekstrawagancję, stosowniejszą raczej dla I klasy pasażerskiej, luksusowe, wyściełane podłokietniki. Od miesięcy obiecywał sobie w duchu, że zacznie się gimnastykować, biegać, grać z chłopcami w piłkę. Ale gdy po kolejnym locie wracał z baraku Intelligence Service, gdzie dowódcy bombowców spowiadali się z przebiegu misji, nie zachodził nawet do swojej kwatery. Nie szedł też pod prysznic, co byłoby ze wszech miar wskazane po długim locie w klimatyzowanej kabinie. Bocianimi krokami, przyspieszając jak koń, który wyczuje stajnię, sadził od razu do lotniskowej kantyny, by poczuć boski smak burbona, popijanego jasnym, puszkowym piwem. Teraz też chętnie by się napił, ale regulaminy USAAF nie przewidywały na pokładach statków powietrznych alkoholu innego niż ten, który krążył w instalacji antyoblodzeniowej. Anderson zajmował, wraz z nawigatorem w osobie kapitana Jacka W. Littona Jr., przedział oddzielony od kabiny pilotów pancernymi płytami. Było tu całkiem przytulnie. Umieszczone na lewej i prawej burcie okienka zasłonięte były wesołymi, kretonowymi zazdrostkami w kwiatki, które podarowała im narzeczona Juniora jeszcze w kraju. Po prawej, patrząc w stronę dziobu bombowca, wznosił się ozdobiony dziesiątkami zegarów, przełączników i dźwigni ołtarz głównej konsoli kontrolnej. Anderson miał tu obity skórą fotel. Intymnie oświetlony, rozkładany stół nawigacyjny z obrotowym fotelikiem i kompletem podstawowych przyrządów, a pod nim pomysłowy segregator na mapy, umieszczono na przeciwległej burcie. Stanowisko nawigatora sąsiadowało z boksem operatora doskonałego radaru bombardierskiego AN/APQ-23. W górze, niczym olbrzymi bojler, pracowała z cichym szmerem serwomotorów przednia wieża strzelecka. Niemal w jednej osi pomieszczono jej lustrzane odbicie: dolną wieżę. Dalej w stronę ogona zamontowano przegrodę ciśnieniową, za którą znajdowała się pusta w tej chwili gigantyczna komora bombowa. Anderson drapał się frasobliwie po krótko ostrzyżonej głowie. Obydwaj z Juniorem (z wszystkich członów skomplikowanych personaliów Littona ostał się tylko Junior) mieli nieszczególne miny. Nawigator gestem poprosił dowódcę o spojrzenie na mapę i nie podnosząc już wzroku na Darrella, wbił nóżkę cyrkla w karton.

– Jesteśmy tu. – Przyłożył do mapy ekierkę z centymetrową podziałką i rozsunął cyrkiel. Potem narysował półokrąg i uroczyście zakomunikował: – Możemy dojechać do każdego miejsca w tym kółku.

Darrell odsunął go delikatnie i zajął obrotowy fotelik. Przy okazji po raz pierwszy (choć wydawało mu się, że zna doskonale swój samolot) zauważył, że nóżki fotelika są sprytnie wsunięte w podłogowe listwy prowadnic. Konstruktor zrobił to tak przemyślnie, że gdyby nawet przyszło pilotowi do głowy zrobić superfortecą beczkę, to tylko nawigator oraz jego cyrkle i ekierki pożeglowałyby w stronę sufitu, a fotelik nie drgnąłby ani o cal. Granica zakreślona przez rysik cyrkla stawiała załogę Ramp Tramp w zupełnie nowej sytuacji i Darrell postanowił się upewnić:

– Tylko tyle?

Anderson oburzył się szczerze:

– Policzyliśmy dwa razy.

– Z tego, moi panowie, wynika niezbicie, że możemy albo spaść na głowę Japońcom, albo, jak zalecimy dalej – chińskim komunistom, ale ci ugotują nas z ryżem. Zresztą, o ile wiem, tu nie ma żadnych sensownych lotnisk. Możemy również wracać do Anshan i zobaczyć, czy stalownia jeszcze się pali…

Na Andersonie i Juniorze żarciki dowódcy nie wywarły żadnego wrażenia i Darrell też spoważniał:

– Macie inny pomysł?

Junior wyciągnął cyrkiel z mapy i wbił jego szpikulec w innym punkcie, o wiele bardziej na wschód. Gdy tym razem zakreślił półokrąg, w jego obrębie znalazła się dziurka uczyniona poprzednio. Darrell przyjrzał się dokładnie nowej konfiguracji:

– Nieeee. Jak pragnę zdrowia. Serio?… Chcesz lecieć do Ruskich? Co to w ogóle za miasto?

– Władywostok. – Junior był niewzruszony niczym gubernator stanowy odrzucający apelację. – Bardzo malownicze miejsce. Nad morzem – zachwalał.

– Lotnisko? – Nieprzekonany do pomysłu Darrell kręcił głową.

– Przecież to ich strategiczna baza! Muszą mieć porządny runway. Poza tym to sojusznicy.

Darrell podjął decyzję:

– Dobra. Wykreślaj kurs. – Potem wrócił do kabiny pilotów i moszcząc się w fotelu, polecił Legendzie: – Ster na szymbort, panie Fisher. Lecimy do Władywostoku. Junior zaraz poda nowy kurs^2.

– Święci niebiescy! Przecież to u Ruskich! – Drugi pilot był autentycznie zaciekawiony, co nie przeszkodziło mu w wykonaniu pięknego zakrętu w lewo. Fisher był niekwestionowanym mistrzem pilotażu i jego mistrzostwa nie umniejszały nawet podejrzane podrygi superfortecy. Manewrował okaleczonym kolosem delikatnymi ruchami sterów, jak wytrawny kawalkator narowistym ogierem.

– Mówią, że za górami. – Taka konstatacja oraz nowy kurs, wykreślony przez Juniora, uspokoiły zupełnie drugiegopilota. Do tego stopnia, że zapomniał o paleniu papierosów i cichutko mruczał coś, co w zarysach przypominało melodię Żółtej róży Teksasu. Legenda kochał latanie, bo latanie było dla niego zastępczą i przejściową formą jazdy konnej. Wychował się na dużej farmie i od dziecka nie rozstawał się z siodłem. Nawet sposób delikatnego, czułego trzymania trójramiennego wolantu i ułożenie długich, krzywych nóg na pedałach orczyków było pochodną hipicznych nawyków Fishera. Ilekroć Legenda z rutynową gracją zasiadał w prawym fotelu, tylekroć Darrell odnosił nieodparte wrażenie, że przystojny Teksańczyk dosiada konia i że ich B-29-5-BW^3 zacznie za chwilę rżeć, parskać i niespokojnie tańczyć pod wprawnym i wymagającym jeźdźcem. Dla Harolda Darrella latanie było zupełnie czymś innym. Było jedyną jak dotąd skuteczną metodą pokonywania największej, jak sądził, jego słabości. Harold Darrell uważał się bowiem za tchórza. O tym, że jest tchórzem, dowiedział się w dzieciństwie. Jego starszy o pięć lat brat wspinał się ochoczo na drzewa i właził bez cienia wahania na chybotliwe kładki przerzucone nad wodą. Dla Harolda te rzeczy były nieosiągalne. Nie wchodził na kruchy lód. Podczas wakacji na wsi nie zbliżał się do krów i koni, choć jego brat w tej samej chwili bez namysłu organizował corridę ze spotkanym na łące buhajem. W szkole szybko zyskał opinię ciapy i dryfulca, choć podziwiano jego inteligencję i ponadprzeciętne zdolności plastyczne. Tchórzostwo szybko przerodziło się w męczącą obsesję. Jako dwunastolatek Darrell nie wchodził na ciemne klatki schodowe, za nic w świecie nie zagłębiłby się samotnie w nieoświetlonym tunelu. Na widok grupki nieznanych sobie rówieśników, nadchodzących z przeciwka, zawracał lub skręcał pospiesznie w przecznicę. Brat taktownie udawał, że nie dostrzega łatwo przecież zauważalnych oznak słabości Harolda. Ojca to najwyraźniej bolało. Harold Darrell senior brałudział w poprzedniej wojnie i jako uczestnik walk w Europie dostał nawet medal za odwagę. Tchórzostwo Harolda okazało się magnesem przyciągającym krytyczne momenty i niebezpieczne sytuacje. Coraz częściej wracał do domu, mając podbite oczy albo posiniaczone kolana. Czarę tego, co mogła znieść duma ojca, przepełniło wydarzenie, które rozegrało się przed rodzinną rezydencją Darrellów pewnego majowego popołudnia. Zlodowaciały ze wstydu senior przez szczelinę żaluzji obserwował upokorzenie juniora. Zaczepiony przed własnym domem chłopiec stał ze spuszczoną głową. Z oczu kapały mu łzy, a prowodyr grasującej w okolicy młodocianej bandy łobuzów niespiesznie i niezbyt silnie, ale z widoczną przyjemnością policzkował Harolda z obu stron. Choć Darrell senior miał wielką ochotę wypaść z domu i solidnie przylać łobuzowi, pokonał w sobie ową chęć, jednakże incydent skłonił go do celowego i szybkiego działania. Już następnego dnia ojciec opłacił dwa kursy dla syna. Zapisał go na prowadzone trzy razy w tygodniu zajęcia dżiu-dżitsu oraz na rozpoczynające się wraz ze szkolnymi wakacjami dwumiesięczne szkolenie szybowcowe w pobliskim aeroklubie. Efekty przeszły najśmielsze oczekiwania stroskanego rodzica. Już po trzech miesiącach musiał spotkać się w sądzie z rodzicami napastliwego herszta młodocianego gangu, któremu szkolony przez cichego, skromnego Koreańczyka syn gładko wybił ramię ze stawu barkowego. Sprawa skończyła się polubownie, bo kilkunastoletni łobuz był wielokrotnie notowany przez policję, a Harolda napadł w biały dzień, w asyście swoich dwóch najlepszych silnorękich. Łamiąc zasadę milczenia, potwierdzili dysproporcję sił, zafascynowani możliwościami zademonstrowanymi przez ich nowego idola. Harold, wbrew ich cichym nadziejom, nie założył jednak konkurencyjnego gangu, do którego mogliby wstąpić, tak haniebnie zdradziwszy szefa. Wpadł po uszy w latanie. Pierwszy samodzielny skok w powietrze – bo trudno inaczej nazwać minutowe ledwie szybowanie nad stokiem – będzie mu się pewnie przypominać zawsze, jak pierwsza dziewczyna. Szybowiec był szczytem pomysłowości i prymitywizmu. Składał się ze skrzydeł, płozy startowej, do której przykręcono fotelik pilota, i kratownicy podtrzymującej usterzenie ogonowe. Niewiele więcej było trzeba. Za samo-wypinajacy się hak na przodzie zaczepiało się linę, której dwa końce, rozpięte na kształt kilkudziesięciometrowej litery V, ciągnęli w dół łagodnego trawiastego stoku pozostali entuzjaści. To wystarczyło, by wyrzucić szybowiec na kilka metrów w górę, i umożliwiało kilkusetmetrowy łagodny lot, zakończony twardym zwykle, z braku amortyzatorów, przyziemieniem. Pierwsze wrażenie było niesamowite. Ulokowany na końcu gigantycznej procy, ściskając w spoconej dłoni rurkę drążka, ze stopami na pedałach orczyka starał się uspokoić oddech. Gdy płoza przestawała szorować po trawie i ziemia łagodnie zapadała się pod nim, doznał ukojenia i uczucia, którego przez wiele dni nie potrafił ani sprecyzować, ani nazwać. Coś się przed nim otworzyło. Obszar, o którym po prostu nie miał pojęcia. Gdy po zbyt krótkim w jego przekonaniu locie wracał na ziemię, miał nieodparte skojarzenie z eiaculatio praecox. Potem nastąpiły kolejne loty, treningi z instruktorem w szybowcu szkolnym, aż wreszcie rankiem 14 lipca, w szesnaste urodziny, sfatygowany avro^4 wyciągnął go na trzy tysiące stóp w górę, gdzie w końcu mógł odrzucić hol i pokiwawszy holownikowi skrzydłami, zanurzyć się w chłodnym, przyjaznym niebie. To było nowe, niezwykłe doznanie i Harold po raz pierwszy uświadomił sobie absurdalny wymiar swoich lęków. Przecież miał pod sobą kilometr powietrza, od którego oddzielała go tylko warstwa użebrowanej buczyną brzozowej sklejki, nie grubsza niż jedna czwarta cala. Jak mógł się bać tam na ziemi kładek i drzew? Jaki wymiar wobec położenia, w którym się teraz znajdował, miały kuksańce ulicznego łobuza? Pamiętał, że patrząc życzliwie na powoli obracającą siępod nim scenę krajobrazu, śmiał się bezgłośnie w przeczuciu podniecającego spełnienia. Dowiedział się wtedy, że latanie jest przeznaczeniem, i ilekroć wracał myślami do pierwszego samodzielnego lotu, dziękował życzliwym mocom, że we właściwym czasie wyprawiły go w niebo. Wcześnie dosiadł także prawdziwego samolotu z silnikiem, a był to ten sam nieśmiertelny – zda się – avro, który holował go podczas szybowcowej inicjacji. Nie miał jeszcze osiemnastu lat, gdy sam zaczął wyciągać pod niebo innych. Potem wszystko potoczyło się gładko, jak w młodzieżowych powieściach o wzorowych, grzecznych amerykańskich chłopcach. Studia techniczne. Szkoła lotnicza. Kurs dla cywilnych nawigatorów, prowadzony przez PanAm, aż wreszcie dostał się w niewolę Matabelów z Boeinga. Na kilka lat przed Pearl Harbor został jednym z asów w zespole fabrycznych oblatywaczy. A były to lata, kiedy koncern, bogatszy o doświadczenia z typem 200 i YB-9, przymierzał się do wypuszczenia w powietrze rewolucyjnego modelu 299, późniejszej Latającej Fortecy.

– Myślisz, że będą tam dziewczyny? – Ton nadziei w pytaniu drugiego pilota skłonił Harolda do uśmiechu.

– Z pewnością mają tam dziewczyny. Przecież to port, a w porcie zawsze są mewy. – Darrell z maskowaną niechęcią oderwał się od wspomnień.

Forrest gwałtownie zaprzeczył, a ruchy jego ramion zakołysały ich statkiem:

– Nie… Nie takie… Porządne rosyjskie dziewuszki. Widziałem kiedyś taki ich chór w narodowych strojach. Miały długie kiecki. Te kiecki zaczynały się wysoko w talii… Na to takie krótkie kaftaniki… No wiesz, o dotąd… – Legenda puścił wolant i kantami obu dłoni pokazywał, dokąd sięgały kaftaniki rosyjskiego chóru, a Darrell uświadomił sobie, że dokładnie w tych miejscach, czyli tam, gdzie kończą się żebra, znajdują się wyjątkowo wrażliwe na uderzenia punkty. – Na głowach chusteczki… Jednym słowem opakowane jak zakonnice. – Jedna dłoń Forresta wróciła na wolant, ale druga trzepotliwie ilustrowała opowiadanie. – Niby wszystko było zakryte, prócz twarzy. Rzęsy długachne i wywinięte do góry, jak u lalek. A może mi się tylko tak wydawało. Siedziałem na balkonie. Ale daję ci słowo, że to tylko pomagało mi wyobrazić sobie, jak są zrobione pod tymi kieckami. Szczególnie, że miały białe skarpetki czy pończoszki. Nie masz pojęcia, jak ja lubię dziewczyny w białych skarpetkach. Od razu wydają mi się o wiele bardziej niewinne. – Drugi pilot oparł obie dłonie na sterze, westchnął i dostojnie spojrzał przed siebie, jakby gdzieś w mandżurskim niebie spodziewał się ujrzeć taką chórzystkę bez ubrania.

– Pamiętasz przynajmniej, co śpiewały?

– Ni w ząb. Ale podobało mi się, że są idealnie wytrenowane i wyćwiczone. Chciałbym być kierownikiem tego chóru… – rozmarzył się. – Wyobraź sobie, wszystko idealnie zgrane w czasie. Bo nie tylko śpiewały, ale tańczyły. Drobniutko. Tymi nóżkami w białych skarpetkach. Jak pod sznurek. Kupiłbym sobie taki patyk do dyrygowania…

– Batutę – podpowiedział skwapliwie Harold i zawyrokował: – Panie Fisher. Pańska erotomania przybrała formy najzupełniej przerażające. Teraz wydało się, że aby zaspokoić pańskie nazbyt wyrafinowane chucie, potrzebny jest komunistyczny chór. I tak dobrze, że nie mieszany albo chłopięcy… – Spojrzeli na siebie i miast się roześmiać, spoważnieli. Ich wzajemne porozumienie było niezwykłe. Pierwszy, już zupełnie innym tonem, odezwał się Darrell:

– Trzeba by się pozbyć książek kodowych, map, modułów sterujących i instrukcji.

Forrest podchwycił z ledwie słyszalną nutką powątpiewania:

– Myślisz, że mogliby…

– Formalnie nie są w stanie wojny z Japońcami i wolałbym nie tłumaczyć się potem temu Jak-mu-tam.

– W końcu to alianci… – Fisherowi obraz sojuszników wciąż mąciło idylliczne wyobrażenie chórzystek.

– Tak czy inaczej zrób coś z tym, na wypadek gdyby tu wleźli i zaczęli węszyć.

Fisher zdjął ręce z wolantu, ale nie wyłaził z fotela, dopóki nie upewnił się, że pierwszy pilot zrozumiał i nauczył się kontrolować nienormalne zachowania samolotu. Do zebrania było sporo i Legenda, obszedłszy wszystkie sekcje superfortecy, z wysiłkiem przydźwigał do kabiny stertę książek i rulonów. Ułożył to pedantycznie na podłodze i oddychając ciężko przez nos, zasiadł znów na swoim tronie, by naradzić się z dowódcą:

– Nie wiedziałem, że tyle tego mamy. Prawdziwa, cholerna biblioteka. Moglibyśmy założyć instytut lotniczy…

Kolorowy stosik na podłodze składał się z wielostronicowych instrukcji obsługi płatowca, silników, urządzeń i uzbrojenia, broszur procedur startu i lądowania w aluminiowych okładkach, książek kodów i procedur radiowych, a wreszcie afiszów poglądowych z łopatologicznymi schematami kolejnych kroków procedur awaryjnych i przeciwpożarowych, które przyklejano na burtach i przepierzeniach. Darrell spojrzał z szacunkiem na te materiały, uświadamiając sobie po raz kolejny, jak skomplikowanym urządzeniem jest ich bombowiec, i spytał:

– Masz na ten śmietnik jakiś pomysł? Przecież nie będziemy tu rozpalać ogniska.

Fisher z zadowoleniem wrócił do pilotowania:

– Jak chcesz to wyrzucić, to teraz, ale nawet gdybyśmy to podarli na milion kawałków, jest szansa, że Japończycy to znajdą, skleją i godzinami będą studiować.

Darrell podchwycił z ochotą:

– Potem bogatsi o wszystkie te mądrości, wykorzystają je przeciw nam i jednak wygrają tę wojnę. Odpada. Upchnij to w komorze przedniego koła.

– Myślisz? – Legenda nie był pewien, czy to dobry pomysł.

– Jasne. Podnieś płytę w podłodze. Tam są takie śruby z motylkami i wsadź to w tę wnękę z prawej. Potem włóż uszczelkę i zakręć porządnie. Nikomu nie przyjdzie do głowy, żeby tam węszyć. Tylko nie wpadnij tam na dobre, bo jak dolecimy, wypuszczę cię razem z podwoziem. Albo już lepiej ty leć do tego Władywostoku, a ja to zrobię.

Darrell, wzdychając, zszedł do nosa maszyny i wyprosił stamtąd (przedtem obudziwszy) smacznie drzemiącego bombardiera. Steve Pace, zwany przez załogę Susłem, potrafił spać o każdej porze i w każdych warunkach. Najwidoczniej nie przeszkadzały mu niecodzienne podrygi i uskoki bombowca. Pace, ziewnąwszy, poszedł spać do przedziału nawigacyjnego, a Darrell przekręcił uchwyt i gdy udało mu się – pokonując lekkie na tej wysokości podciśnienie – podnieść pokrywę, mógł, pochyliwszy się akrobatycznie, dotknąć prawie metrowej średnicy opon podwójnych kół i goleni przedniego wózka. Od spodu komorę zamykały symetryczne pokrywy, które składały się po wciągnięciu podwozia wzorem złożonych dłoni, czerpiących wodę z potoku. Gdy samolot stał na ziemi i pokrywy były otwarte, można było odczytać napis ogłaszający, że palić można dopiero w odległości dziewięćdziesięciu stóp od bombowca. Pomyślał, że nie będzie upychał książek i rulonów po jednej sztuce, wylazł więc z ciasnego przedziału, poszedł do tyłu i po minucie wrócił uzbrojony w koc i zwój kabla. Legenda, pochłonięty pilotowaniem, udawał dyplomatycznie, że nie widzi tej krzątaniny, i zacisnąwszy filmowe szczęki godne Gary Coopera, patrzył uporczywie przed siebie. Zasapawszy się porządnie (trzeba jednak będzie zrzucić parę kilogramów), Darrell upchnął wreszcie tobół we wnęce. W czasach, gdy pracował dla Boeinga, wiedział nawet, do czego ta wnęka służy. Było z pewnością kilka ważnych przyczyn, tłumaczących jej istnienie. Teraz nawet nie usiłował sobie tego przypominać. Gdy poczerwieniały wrócił na swój fotel, pomyślał, że musi uprzedzić załogę. Chrząknął i prztyknął przełącznikiem interkomu:

– Uwaga wszyscy. Mówi dowódca. Nie możemy lecieć do domu, bo nie starczy nam paliwa. Będziemy lądować we Władywostoku. Jak będziemy na ziemi, niech wszyscy siedzą na swoich miejscach. Jeśli macie przy sobie jakieś… – zastanowił się chwilę – rzeczy, które mogą zawadzać o wojskowe tajemnice, zniszczcie to teraz. No wiecie… Prywatne notatki, kody, częstotliwości, ściągawki i tak dalej. Sami wiecie najlepiej… Rosjanie to nasi sojusznicy i pewnie wszystko będzie OK, ale lepiej zróbcie, co mówię.

Bardzo chciał dodać do komunikatu jeden ze swoich słynnych dowcipów, ale coś go powstrzymało. Wyłączył interkom, żeby nie słyszeć niewybrednej wymiany poglądów na temat nowej sytuacji, i zagadnął Fishera:

– Ciekawe, czy mają tam jakiś bar? Czy ty w ogóle masz pojęcie, co tam się pije?

Na tym akurat Legenda znał się doskonale, bo kolejną po seksie i lataniu pasją jego życia było degustowanie i zbieranie wysokoprocentowych trunków. W Stanach honorowe miejsce w jego służbowym mieszkaniu, tuż obok kanapy (która oczywiście była najważniejsza), zajmował rozłożysty pomocnik z mahoniu zapełniony ciasno najróżniejszego kształtu butelkami i flakonami. Były tam alkohole z całego świata, a przyjaciele Legendy nie mieli nigdy problemu z obmyślaniem urodzinowych prezentów dla Teksańczyka. Największą radość sprawiała mu butelka, której jeszcze nie miał w swojej kolekcji. Ognista zawartość eksponatów służyła do wstępnego odurzania kolejnych ofiar, a czasami – powiedzmy to szczerze – pocieszała go w razie niepowodzenia w ostatecznym szturmie na jakąś szczególnie silnie bronioną fortecę.

– Oczywiście, że mam. Powinno ci się spodobać, bo pędzą bardzo dobre wódki i koniaki. No i ten ich szampan jest całkiem niezły. Można z niego robić diabelskie mieszanki. Nauczył mnie tego jeden Rusek, koleżka mojego dziadka. – Legenda rozmarzył się i oczy mu zabłysły. Najwidoczniej przypomniał sobie coś szczególnie przyjemnego. – Jak zmieszasz to pół na pół z koniakiem, wychodzi tak zwany Niedźwiedź, a jak z czystą wódką albo jeszcze lepiej ze spirytusem, to masz Ognie Moskwy. Jak rany! Oni tak to nazywają: Ogni Moskwy. Pije się całkiem gładko, ale po szklance nawet tęgim pijakom zdarza się klapnąć na zadek. Idzie do głowy jak dym… A zagryza się pokrajaną w ćwiarteczki cytryną. Razem ze skórką, uważasz. Taka maniera. Ale dopiero po drugiej szklance. Po pierwszej nie wypada…

– Ze spirytusem? – Darrell uważał, że wszystko, nawet poświęcanie się na ołtarzu wysokoprocentowego Bachusa, ma swoje granice.

– A coś ty myślał? – Legenda był dumny, że może podzielić się ze starszym kolegą swoimi doświadczeniami. – To tylko kwestia wprawy. Jak pierwsze samodzielne lądowanie. Jak raz ci się uda, to już potem idzie gładko…

– Do pierwszej katastrofy – podsumował spokojnie pierwszy pilot, ale Fisher to zignorował:

– Trzeba tylko nabrać powietrza. Rozumiesz? Żeby się nie zachłysnąć albo nie zakrztusić. Bo koniec z tobą. Za to po setce spirytusu wrażenia są niepowtarzalne.

– To znaczy? – Darrell lubił dokładne wyrażenia.

– Niesamowity skok samopoczucia. Przez pierwsze pięć minut mógłbyś góry przenosić. Gdybyś mi teraz skombinował szklankę spirytusu, wylazłbym na skrzydło do tej cholernej czwórki i kopniakami ustawił to pieprzone śmigło w chorągiewkę.

Darrell podjął grę i wyobrażając sobie Fishera, jak przytrzymując kapelusz, maszeruje po skrzydle superfortecy w strumieniu powietrza wiejącego z szybkością 150 węzłów, odpowiedział z nutką żalu:

– I tak byśmy już nie zawrócili…

Fisher nie tracił rezonu:

– Ale przynajmniej wylądowalibyśmy z fasonem. Jestem przekonany, że tam jest mnóstwo dziewczyn… Amy będziemy opadać jak zaczadzona gęś, a nie jak przyzwoity bombowiec…

– No i dobrze! – Darrell nie pozwolił mu dokończyć. – Na sam widok zlecą się wszystkie ślicznotki z okolicy. Z trzema silnikami wyjdziemy na bohaterów. Szkoda, że nie ma dymu… – Pierwszy pilot powiedział to niemal serio.

Legenda nie dał się wytrącić z uderzenia:

– Z tego, co czytałem, z Ruskimi trudno konkurować w bohaterstwie. Podobno jednemu myśliwcowi Niemiec podpalił na trzech kilometrach spadochron. Tak że biedak spadał na samych linkach, jak kometa. Wyobraź sobie… to zupełnie nieprawdopodobne. Jak w kreskówce Disneya. W locie wyprzedził go jego własny płonący samolot. Uderzył tuż pod nim o ziemię… Wybuchł… I ta eksplozja wyrzuciła faceta z powrotem w niebo i na jakieś sprężyste chojary. W dodatku z tych chojarów spadł w błotniste bajoro i nic mu się nie stało. Wstał o własnych siłach. Z trzech kilometrów! – entuzjazmował się Legenda. – A ty mi tu o trzech silnikach. Oni pewno, jak trzeba, potrafią latać bez żadnego silnika. Samą wolą zwycięstwa. Spirytus też pić umieją. Żebyś ty widział kumpla mojego dziadka. To był prawdziwy mistrz!

Darrell zaciekawił się:

– Skąd twój dziadek w Teksasie wytrzasnął rosyjskiego koleżkę?

– Wyobraź sobie, że poznali się jeszcze w zeszłym stuleciu. Przy okazji wodowania w Filadelfii krążownika dla Rosjan^5. Ten Rosjanin był w ekipie odbierającej okręt od stoczni. Gdy już pudło spłynęło na wodę, dziadek – który, choć rodowity Teksańczyk, był, jak wiesz, stoczniowcem – zaprosił tego Rosjanina do baru. Odpłynęli razem tak, że zrozpaczona babcia po trzech dniach od wodowania musiała prosić policję, żeby odszukali dziadka. Policja znalazła dziadka i tego rosyjskiego specjalistę bez większego trudu. Wystarczyło tylko odwiedzić kilka burdeli w najbliższej okolicy. Wyobraź sobie, bawili się razem doskonale i dziadkowi z trudem udało się wyperswadować pomysł zamieszkania w burdelu na stałe, razem z Rosjaninem. No i wspólne przeżycia tak ich zbliżyły, że prowadzili odtąd regularną korespondencję. – Fisher uśmiechnął się, patrząc uważnie przed siebie, a Darrell wyczytał w tym uśmiechu wiele sympatii i uznania zarówno dla protoplasty, jak i Rosjanina. Drugi pilot złowił jego spojrzenie kątem oka i był zadowolony, że Harold chwyta tak wiele rzeczy od razu i że niczego nie trzeba mu szczegółowo tłumaczyć. – W czasie pierwszej wojny ten Rosjanin znów zjawił się u nas. Był wysokim oficerem marynarki carskiej, bodaj z jakąś misją torpedową ichniego admirała. Jak mu tam? – Legenda podrapał się frasobliwie w czuprynę i to pomogło mu przywołać trudne do zapamiętania nazwisko: – Kołczaka. Misja się przeciągała, no i jak sam rozumiesz, facet wiele czasu spędzał u nas. Pamiętam, że był zabawny i miły. I w nic się niepotrzebnie nie wpieprzał. Lubiłem go za to. Zdecydowanie go lubiłem.

Fisher pytająco spojrzał na kolegę, ale znów dostrzegł niewymagające dalszych zabiegów zrozumienie wartości „niepotrzebnego niewpieprzania się”. Ciągnął więc:

– Potem ten Rosjanin zakochał się w młodej kuzynce mojej babci i chociaż miał już ponad pięćdziesiąt lat, ta kuzynka, która miała ledwie trzydziestkę, a była jeszcze całkiem atrakcyjną kobitką, też się w nim zabujała. W tym czasie w Rosji wybuchła rewolucja i ten Rosjanin postanowił, że przeczeka ją w Ameryce. No i został. Dziadek znalazł mu pracę w stoczni na Zachodnim Wybrzeżu i od tego czasu część każdego urlopu spędzali razem. Korzyść z tego była taka, że dziadek nauczył się pić spirytus, a tę sztukę, już jako umiejętność rodzinną, przekazał tacie i mnie. Bo trzeba ci wiedzieć, że w tradycyjnej teksańskiej rodzinie trzy pokolenia mężczyzn upijają się wspólnie i razem chodzą się zabawić. To bardzo scala rodzinę. Nawet w czasach prohibicji. – Drugi pilot uśmiechnął się, przypominając sobie zapewne coś przyjemnego, i znowu otworzył usta, by snuć dalej swoje teksańskie wspomnienia, ale Darrell uciął to krótkim ruchem dłoni, bo w interkomie zazgrzytał głos nawigatora.

– Szefie. Do celu sześćdziesiąt mil.

„To jakieś piętnaście minut” – ocenił w myślach pierwszy pilot i polecił Legendzie:

– Zawiadom bazę, że skorzystamy z rosyjskiej gościnności, i spróbuj wywołać Ruskich. Może ktoś tu uczył się angielskiego w szkole. Tylko mów wolno i bez akcentu. Wiesz, o co mi chodzi? Nie popisuj się jednym słowem… – Puścił do Fishera oko i przejął stery. Z mapy, którą oglądał u nawigatora, wynikało, że najrozsądniej będzie ominąć miasto od południa i przeciąwszy szerokim łukiem Zalew Ussuryjski, zawrócić i zrobić eleganckie, na ile pozwoli na to kontuzjowany cyklon, podejście od wschodu. – Potem poczekamy, aż rozwiną czerwony dywan, ściągną orkiestrę dętą i dziewczątka z naręczami powitalnych bukietów – ironizował, ale tylko po to, by odgonić natrętny niepokój.

Fisher nerwowo przeglądał częstotliwości, kręcąc selektorem. Wreszcie dał spokój i spojrzał spod nasępionych brwi:

– W domu chyba śpią, a ci tutaj nie rozumieją, co się do nich gada. Ktoś tam coś bez przerwy skrzeczy, ale ani jednego słowa po angielsku.

– Spróbuj po rosyjsku. W końcu ten kumpel twojego dziadka to prawie twoja rodzina – znów nie w porę żartował Darrell.

– Umiem tylko powiedzieć: „Na zdrowie”. Ale dobry akcent mam jedynie ze szklanką w garści.

– Nadaj w takim razie po naszemu oficjalną prośbę o zgodę na lądowanie ze względu na awarię. – Darrell pomyślał, że jeśli Rosjanie mają zwyczaj rejestrowania rozmów, to będzie dowód, iż przestrzegał międzynarodowych procedur.

Obniżali stopniowo lot i Darrell z zaciekawieniem przypatrywał się ziemi. Po kilku minutach, gdy byli na trzech tysiącach stóp, zabłysła przed nimi w oddali, niczym przed widzami rozpartymi w amfiteatrze, świetlista i iskrząca się miliardami odbić materia odległego o kilkanaście ledwie mil oceanu. Gdy przelecieli kolejnych osiem czy dziesięć, mogli już, nie wytężając wzroku, dostrzec niezliczone sylwetki rybackich kutrów, ciągnących za sobą delikatne zmarszczki kilwaterów, i gdzieniegdzie tęższe krople transportowców, mozolnie odkładających za rufą tłuste, migotliwe ślady powolnej żeglugi.

– Dobra. Proś o pozwolenie jeszcze raz i będziemy siadać. Niezależnie od tego, czy im się to podoba, czy nie. Uważaj z klapami. Nie lądowałem jeszcze na trzech silnikach i z zablokowanym śmigłem. Ustaw ciśnienie ładowania.

Darrell delikatnie cofnął przepustnice trzech silników i rozpoczął długi nawrót w lewo, na północny zachód. Musiał się bardzo koncentrować, bo choć upalne popołudnie było wyjątkowo spokojne i bezwietrzne, superforteca, przy mniejszej szybkości i w gęstszym na tej wysokości, ciepłym powietrzu zachowywała się nad wyraz kapryśnie. Powoli napłynęły pod „szklarnię” linia brzegu i port zaśmiecony bezlikiem pirsów, betonowych nabrzeży, składów i budynków. Mimo wysokości, która zwykle działała na korzyść krajobrazów, Darrell widział, że miasto jest brzydkie. Może nawet nie tyle brzydkie, co zaniedbane, zaśmiecone i… – chwilę szukał w myślach tego słowa – zapaskudzone. Na całym świecie widział takie miejsca i jeśli tylko było to możliwe, starał się ich unikać. Z każdego bowiem zakątka, z każdej okolicy, nawet najładniej urządzonej przez przyrodę, można zrobić miejsce zapaskudzone. Mistrzami w zapaskudzaniu są zwykle ludzie ze szwankującą wyobraźnią i tacy, którzy piękno otaczającego ich świata mają za nic.

– Zagracili tu wszystko ponad miarę. Nie uważasz? – Drugi pilot posłużył się zapewne telepatią, odbierając bez pudła nieprzychylne Władywostokowi myśli Darrella.

– Może lotnisko będzie ładniejsze? – rzucił pierwszy pilot bez przekonania i dostrzegając daleko przed nosem bombowca linię betonki, idealnie przedłużającą tor ich lotu, dodał: – Panie Fisher. Podwozie.

Drugi pilot prztyknął przełącznikami i podniósł niewielką klapę w podłodze, by przez pleksiglasowe okienko sprawdzić, czy podwozie wyszło jak należy. Potem poprosił strzelców o potwierdzenie położenia klap. Jak na razie wszystko było w porządku.

Przelatywali właśnie nad wcinającą się w ląd zakrzywionym jęzorem zatoką o poetyckiej nazwie Złoty Róg. Luki podwozia otworzyły się, parte hydraulicznymi siłownikami. Podwozie wyszło z głuchym łomotem, a samolot leciutko, ale dostrzegalnie, przyhamował. Darrell, który miał zwyczaj regularnego kontrolowania tylnej półsfery, zauważył, że wszystkie tak pieczołowicie spakowane przez niego tajności, trzepocząc wesoło, rozsypały się za samolotem i opadały w wody zatoki, która teraz, gdy lecieli prawie prosto pod słońce, wydawała się wypełniona nie wodą, ale płynnym złotem. Najwidoczniej podciśnienie, wytworzone przez strugi powietrza, wyssało pakunek, mimo że pierwszy pilot tak starannie go upchnął. Fisher zauważył niezaplanowany zrzut niemal w tej samej chwili i posłał koledze ironiczne spojrzenie. Darrell, zajęty utrzymaniem maszyny na torze podejścia do nieznanego lądowiska, skwitował to z ulgą:

– I bardzo dobrze. Raz-dwa wszystko namoknie i pójdzie na dno, a jak…

Nie dokończył i ze zdziwieniem potrząsnął głową, widząc, jak wystrzelona z tyłu solidna seria smugowych pocisków ciasno opasuje kabinę. W chwilę potem, nim zdążył odwrócić głowę, by spojrzeć do tyłu, w odległości nie większej niż piętnaście metrów od lewego skrzydła z wizgiem i szumem przemknął beczkowaty kształt myśliwca. Zaraz potem dwa kolejne śmignęły nad prawym. Nawet w tak skrótowej i chwilowej tylko ekspozycji Darrell bezbłędnie rozpoznał ławoczkiny. Trójka grasantów, błyskawicznie wyprzedziwszy wolno opadający bombowiec, pokazała czerwone gwiazdy na skrzydłach w wariackim wywrocie, wykonanym jak na komendę: dwa w prawo, jeden w lewo. Poszli pionowo w górę i po chwili piloci B-29 stracili ich z oczu.

– To na powitanie? – Fisher był blady i widać było, że ekshibicjonistyczny popis Rosjan zrobił na nim pewne wrażenie.

– Zgłupiałeś. To nie ślepaki! – Darrell był wkurzony i zdezorientowany. – Czego oni chcą?

Do początku betonowego pasa zostało im ledwie kilkaset metrów, a ziemia coraz szybciej podchodziła pod kadłub, odsłaniając niewidoczne z większej wysokości szczegóły. Zauważyli, że trawa jest sucha i wypalona słońcem. Jednak runway zdawał się w zupełnym porządku. Wtedy Rosjanie znów zaczęli strzelać, nadlatując od tyłu, a kłębuszki pyłu, znaczące uderzenia pocisków z działek o ziemię przed pasem, zdawały się narzucać nowy tor podejścia. To nie były żarty. Najwidoczniej Ruscy nie życzyli sobie, by Ramp Tramp dotykał ich betonki. Nawet w swoim żywiole, na trzydziestu tysiącach stóp, ze sprawnymi silnikami i przy pełnej szybkości, bombowiec byłby wobec trzech radzieckich myśliwców w sytuacji nie do pozazdroszczenia. Ła-7 – a z takim, najnowszym modelem mieli właśnie do czynienia – także powyżej dwudziestu pięciu tysięcy stóp był znacznie szybszy od ich bombowca^6. A trzy dwudziestomilimetrowe działka były naprawdę skuteczną bronią. Jednak w górze można by pogadać z myśliwcami za pomocą automatycznych wieżyczek strzeleckich, z których każda wyposażona była w parę równie groźnych co radzieckie polewaczek. Nie oddaliby skóry tanio. Tuż nad ziemią, z otwartymi klapami i wypuszczonym podwoziem, nie mieli jednak najmniejszych szans i Darrell, jedynie domyślając się intencji ostrzegawczych serii, skierował samolot lekko w bok, obokbetonki. Na szczęście boeing miał solidne podwozie, a podwójne koła głównego chassis ponadmetrową średnicę. O dziwo, udało mu się posadzić samolot idealnie na trzy punkty, co dobrze świadczyło o jego zimnej krwi. Gdy toczyli się ciężko po szarożółtej, spalonej słońcem trawie, wzbijając w gorącym powietrzu gęste kłęby aksamitnego pyłu, piloci ławoczkinów raz jeszcze zademonstrowali idealne opanowanie sztuki pilotażu, przelatując niebezpiecznie blisko „szklarni”. Potem ławoczkiny odleciały, a oni zatrzymali się wreszcie w pełnym słońcu, dotkliwie prażącym przez szyby kokpitu. Darrell wyłączył zapłon i zapadła cisza. Syczało tylko rozkręcone żyro, a w kabinie nawigatora ktoś rozkaszlał się sucho i gwałtownie. Od strony kontroli lotów pędziły w ich stronę, podskakując na muldach, trzy łaziki. Nawet z tej odległości można było dostrzec oksydowane sygnały słońca na hełmach i automatach żołnierzy, podrzucanych zabawnie, jak ziarna kukurydzy na rozgrzanej patelni.

Słowa Harry’ego Trumana cytowane za: Robert H. Ferrell (red.), Truman at Potsdam, w: „American Heritage”, VI-VII, 1980, tłum. Piotr Amsterdamski

Cytaty z Mahabharaty na podstawie tłumaczenia Artura Karpa

Konsultacja z zakresu historii lotnictwa wojskowego:

Andrzej Konarzewski

Konsultacja sztuk walki: sensei Radosław Januszkiewicz

Konsultacja metalurgiczna: Henryk Malinowski

Redakcja: Jarosław Skowroński

Korekta: Elżbieta Jaroszuk, Anna Sidorek

Redakcja techniczna: Alek Radomski

Projekt okładki:

© Brightness Creative Studio / Kede Maruda, Konrad Kiełczykowski

Materiały wykorzystane na I stronie okładki: z kolekcji Brightness Creative Studio

Fotografia autora: © Mikołaj Dzierżanowski

Wydawnictwo W.A.B.

02-502 Warszawa, ul. Łowicka 31

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

ISBN 978-83-7747-043-5 wersja elektroniczna

Skład wersji elektronicznej:

Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.