Zbigniew Kruszyński

KURATOR

Copyright © by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXIV

Wydanie I

Warszawa

Spis treści

- Kurator

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Jeszcze jedno potrafiłem dobrze: spać. Za dobrze, kładłem się przed północą, wstawałem o dziewiątej, nawet o dziesiątej. Nad ranem budził mnie pęcherz, z trudem opróżniany. Potem znów zasypiałem, z podwojonym zapałem. Potrafiłem też kłaść się w ciągu dnia i spać jak zwierzę, kot, pies albo waran. Nigdy nie opowiadam snów, nie ma nic nudniejszego. Nie chodziło o sny, chodziło mi o sen. (Śnił mi się pogrzeb samoobsługowy. Wchodziłem do rodzinnego grobu, dobrze znany cmentarz. Zamykałem się od środka, łykałem garść tabletek. Niezły sposób, by usunąć się dyskretnie, nie absorbując nikogo, lekarzy czy grabarzy).

Mogłem pojechać do obcego miasta, po krótkim spacerze wrócić do hotelu, wypróbować prysznic i ręczniki, białe, z lekkim zapachem chloru. Chloru, nie chloroformu, jednak mnie usypiał. Wieszałem na klamce karton: proszę nie przeszkadzać. Zaciągałem grube zasłony, jak w kinie. Spać. Spać na cały świat.

Kiedy wreszcie jakoś się wybudzałem, po dwóch kawach, mocno parzących wargi, kawa jakakolwiek, byle wrzątek, byle sparzyć język, który stawał kołkiem, wstawałem, włączałem laptop – zasypiał zawsze równolegle ze mną – i zaczynałem szperać po omacku.

Odpowiadałem zdawkowo na maile, domagały się przecież zdawkowości. Czy ktoś pisze wylewne maile, epickie esemesy? Wylewne zawsze lądowały w koszu. Opróżnić kosz? Tak, zanim zapleśnieje. Sprawdzam przelewy. Sprawdzam jakieś akcje. Sprawdzam stan konta i aktywa wolne. Natarczywie domagają się działania.

Przechodziłem na strony pod hasłem: sponsoring. Były coraz obszerniejsze i bardziej zachłanne. Wszyscy domagali się gratyfikacji, podbijali stawkę. – Nie myśl, że możesz mnie mieć za średnią krajową – ostrzegała szatynka na tle mola w S. – Molo w S., plaża, rozkładany tapczan, różne wersje kaloryferów oraz konwektorów, kabiny prysznicowe, szczyty łóżka, pościel, wielbłądy, piramidy, fotele lotnicze – taki był stały repertuar tła. Średnia krajowa wynosi trzy sześćset, osiemdziesiąt procent jej nigdy nie osiągnie. Za parę spotkań w miesiącu to nie było mało. – I masz mnie na wyłączność – zapewniała szatynka, proste włosy do ramion zasłaniały pół twarzy, naturalnie, bo na molo wieje. Ale w mailu załączy jakieś zdjęcie flauty. Na wyłączność? Po kilku dniach w miesiącu? Bardzo ograniczony wymiar czasu pracy. Co będzie robić w pozostałe dni? Tęsknić. Usychać z żalu. Czekać na telefon.

Kobiety kazały sobie płacić za gotowość. Są. Czekają. Dyżurne. Strój wyjściowy. Pachną. Czy zdajemy sobie sprawę, ile to kosztuje? Kostium, buty, bielizna, torebka niepodróbka. Tego nie da się kupić za średnią krajową, jeśli wszystko policzyć, jeszcze na tym tracą. Nie będą się spotykać z kimś, kto ich nie ceni. Ale – powtarzają, wklejając ustalony jednolity tekst – są otwarte na twoje propozycje.

Studentki potrzebują na czesne i stancję. Studentki stanowiły połowę ogłoszeń. Młode, ambitne, znające języki. Dobrze jest inwestować u progu kariery. Nie jesteśmy profesjonalistkami – zapewniały chórem. Sponsoring należy do sportów amatorskich. Chcesz zawodowstwa, zadzwoń do agencji.

Przed studentkami była mała grupa licealistek sprzedających cnotę. Mogłyby ją stracić gratis, pozbawione dobrego biznesplanu. Miały kilka okazji, dyskotek, domówek. Rozochoceni rówieśnicy nabierali śmiałości na ogół już po drugim piwie. Bywało, że pod kluczem w toalecie zmuszali je do innych czynności. Oralnych, ale one się nie liczą. Można wypluć albo zwymiotować. Przez usta jeszcze nikt nie stracił cnoty, nawet przeklinając. Gorzej, że pod wpływem internetu pchali się też do badań per rectum. Nieprzyjemnych, bolesnych, całkiem niepotrzebnych. Jednak – gotowe są dostarczyć stosowne zaświadczenie – nienaruszających cnoty jako takiej. Która kosztuje. Cena wywoławcza? Dziesięć tysięcy. Raczej okazyjna, jeśli policzyć te lata wyrzeczeń.

Otwieramy nowe okno, szkolne. Gdzie podziewa się nasz pierwszy raz? W liceum, u niej w domu, w bloku. W małym pokoju wyklejonym plakatami. Na wąskim tapczanie z narzutą – pamiętam ją dokładnie – cepeliowskie paski, lekko nas drapały. Nikt nie pomyślał, by wyciągnąć pościel. Tego dnia nie poszliśmy do szkoły. Leżeliśmy bez życia, posklejani potem. Lekcje mijały z wyłączonym dzwonkiem. Śpimy, jak nie przystoi pierwszy raz kochankom, których budzi nagłe szczęknięcie drzwi. Mama wróciła wcześniej, zwykły klasyczny powrót, zaskakujący przestępców in flagranti. – Jesteś? – wołała ostrzegawczo z kuchni (dostrzegła moją kurtkę w przedpokoju). Rozdzielili szybko ubrania na podłodze, splątane gorzej niż ich właściciele.

– To jest Paweł – powiedziała Ewa. – Pomaga mi w fizyce – prawie nie skłamała.

– Paweł -emski – przedstawił się korepetytor. Bardzo mu przyjemnie.

To z Ewą trwało niemal do matury. Tyle przedmiotów wymagało powtarzania. Spotykali się codziennie, w szkole, po szkole, czasem zamiast szkoły. Wielkie sumy nie wchodziły w grę. Byle starczyło na napój jabłkowy z zastępczą etykietą, w brązowej butelce. Wypijało się na miejscu, bez zastawu. Dla Ewy mleko, w butelce litrowej, ze srebrnym kapslem albo nawet złotym, pod którym, jeśli nieoszukane, gęstniała śmietana.

– Zatrujesz się, zobaczysz, to trzeba przegotować. – Ewa wychylała przed sklepem pół butelki. Wierzchem dłoni ścierała białe wąsy.

– Zostaw – starał się ją powstrzymać – dodają ci urody.

Apostrofy do mleka przed pasteryzacją wydają się dziś mocno naciągane. Czekanie na mleczarza jak na zbawiciela. Sakralne rytuały odstawiania na zsiadłe. Nostalgiczne bakterie, flora płytkich wspomnień. Można przecież kupić jogurt, zdrowszy. Albo od razu jakieś probiotyki.

Spotykali się codziennie, nie mając gdzie się schować. U niego odpadało, zawsze ktoś był w domu. Dziadek, gosposia, brat i jego wścibscy kumple – zaraz by roznieśli. Do niej sprowadziła się przyzwoitka ciotka, nigdy nie było wiadomo, na jak długo wychodzi. Najgorzej zimą, zmarznięci i zmoknięci tułali się po mieście, wstępując do kościołów. Zaszywali się w bocznej nawie, pod bocznym ołtarzem, z ust, kiedy je na chwilę od siebie odrywali, szła para, zalepiając Ewie okulary. Zdejmował je ostrożnie i kładł na ławce obok. Nic więcej nie dawało się obnażyć.

Wiosną ojciec Ewy dostał talon na samochód. Dużego fiata w kolorze beżowym. Nowy samochód nie może stać pod blokiem. Rdzewieje, dobierają się do niego kolekcjonerzy części. Kiedy ukradli wszystkie cztery koła, zostawiając samochód na cegłach jak na podmurówce, rodzice Ewy wynajęli garaż. Obskurny ciasny garaż śmierdzący benzyną, postawiony na dziko kawałek od domu, przy ogródkach działkowych, obok innych przykładów odważnej samowoli budowlanej. Ciężkie metalowe drzwi z masywną chińską kłódką chowaną w przyspawanej rurce, trudną do obcięcia. Od środka zamykały się na haczyk.

Samochód cały tydzień stał w garażu, używany tylko w soboty i niedziele do rodzinnych wypadów za miasto. U ślusarza dorobili sobie komplet kluczy i wreszcie mieli stałe miejsce schadzek. Ciasne wnętrze auta ograniczało ruchy. Nie było foteli rozkładanych dla śpiochów i kochanków. Musieli zadowolić się tylną kanapą z pikowanego brązowego skaju. Na udach odciskał swój wyraźny wzór.

Któregoś razu we wstecznym lusterku zobaczyli jasny fragment nieba. Drzwi do garażu musiały otworzyć się z haczyka. Może za bardzo rozbujali fiata, który ledwie się mieścił, tak że tylny zderzak zostawiał raptem parę centymetrów światła. Za samochodem stali już młodociani fani motoryzacji i zapuszczali żurawia do wnętrza.

Wróciłem do ogłoszeń, sprawdzałem najnowsze. Po co się poddawać dawnym uniesieniom, zastygłym spazmom, historycznym wzwodom. Zdjęcia były fragmentaryczne albo niewyraźne, z odwróconą albo zasłoniętą twarzą. Szybko skreśliłem samotne matki z dzieckiem, które szukają tutaj alimentów. Myśl, że miałbym być ojcem – chyba raczej dziadkiem – nie odjęła mi lat ani zmarszczek. Mógłbym wpłacać na fundusz alimentacyjny, byle dzieci zostawiły mnie w spokoju. Starzy ojcowie są karykaturalni, infantylni, seplenią, nie trzymają moczu. Sześćdziesięcioletni pisarze, którym w dowód potencji urodził się synek Antoś. Nie oszczędzą nam jego dorastania. Pisarzy powinno się sterylizować, są zbyt płodni, plemniki i idee tylko krążą wokół, wszędzie szukają dogodnego celu.

Z większą uwagą przyjrzałem się mężatkom. Nie chcą wnikać w moje prywatne życie. Czyli to, co będą ze mną robić, nie należy do życia prywatnego? I dlaczego mam płacić pięć tysięcy – taka była ich przeciętna stawka – za czyjeś nieszczęśliwe pożycie? Byłoby sprawiedliwiej, gdyby finansowali to mężowie, najwyraźniej niespełniający zadań. W ogłoszeniach mężatek tkwiło coś intrygującego. Nie obiecywały przyszłości – która może oznaczać tylko katastrofę – nie chciały nam towarzyszyć w podróży służbowej, uczestniczyć w kolacjach, spotkaniach biznesowych, wakacje raczej nie wchodziły w grę, nawet na wyspach, nawet Malediwach. Niewnikanie w życie prywatne miało się ograniczać do spotkań w hotelu, dyskretnych, incognito, najlepiej przed południem, kiedy mąż jest w pracy, a dzieci się uczą. Żadnych esemesów ani telefonów. Czasami może jakiś lekki lunch, przyniesiony przez kelnera na górę do pokoju.

Co do istoty sprawy, obiecywały wrażliwość, niedocenioną w małżeństwie, doświadczenie, zrozumienie potrzeb (rimming). Które tamten notorycznie lekceważy, mimo że sypialnia jest za darmo.

Na przeciwnych pozycjach stały, w luźnej pozie, kandydatki aspirujące do wyłączności. Będą spotykać się z jednym mężczyzną, dyspozycyjne, na każdy telefon, ale oczekują przy tym wzajemności. Taki układ, symetryczny, obopólny, chociaż zasilany jednobiegunowo. –Szukam jednego na układ – tak się to formułuje.

Były też ogłoszenia – pod modnym hasłem: inne – które znalazły się tu przez pomyłkę. Ktoś prosił o pieniądze na leczenie syna. (Anons sprzed roku: choroba przewlekła). Ktoś za doładowanie konta chciał się za mnie modlić, nie precyzował, w jakiej sieci i kościele. Ktoś kompletował ekipę na warsztaty buddystów; czy buddyści czytają takie ogłoszenia? Kilka sekretarek potrzebowało szefa, który będzie je regularnie molestował. Pewnej inwestorce brakowało jeszcze paru tysięcy, żeby dopiąć interes, z niebotycznym zyskiem.

Długo nie mógł się zdecydować, do kogo napisać. Jeszcze raz przeglądał galerię zdjęć, które obiecując wiele, mało pokazywały. Czyjeś plecy, piersi, odsłonięte udo. Twarz zasłonięta włosami albo wymazana. Albo widoczna, nie wiadomo czyja, anonimowa, może z katalogu. Katalog twarzy – facebook – podnosił obroty, nawet Kościół się do niego włączył. Z rozpaczy przeszedł do działu męskiego, zobaczyć, w jakim doborowym towarzystwie się obraca.

Właściciele, prezesi, zarządcy, inwestorzy. Prężni, dynamiczni, obyci, zajęci. Najzupełniej normalni, tylko w nawale pracy nie wystarcza im czasu na życie rodzinne. Szukają kobiety reprezentacyjnej. Która będzie umiała się równie dobrze znaleźć w sytuacjach intymnych, jak i pro publico bono. W hotelu, podróży, klubie, przy wystawnym obiedzie. Musi się dobrze ubierać i rozbierać. Musi mieć chemię. Nawet petrochemię – tabela wymagań była coraz twardsza, bardziej kamienna, bardziej przemysłowa. Plus aktualne badania – tu następowały skróty groźnych chorób przenoszonych drogą.

Ale czeka ją słodkie życie, kolacje i kurorty, prezenty, kosztowności, głębokie dialogi. Obcowanie z kimś wyjątkowym, hojnym i wydolnym. Górna półka zajęta przez piękne kapelusze. To chyba nie jest o mnie? – żachnął się czytelnik i aby zyskać na czasie, przeszedł na inne strony, dla odmiany: sponsoruje pani. Tu było zaledwie kilka propozycji, w większości nieaktualnych, mocno przedawnionych. Jakaś trzydziestolatka zapraszała go na sylwestra, sprzed czterech lat, w ten sposób młodniejemy. Chętnie by poszedł, odbierał i składał życzenia obcym alkoholikom, popijał fałszywego szampana, już nieco zwietrzałego. Tańczył w grupie, pompując przy niewidzialnej studni. Słone orzeszki wchodziłyby mu nieprzyjemnie w plomby.

(Jak spędził wtedy sylwestra, gwoli dokładności? Chciałem go po prostu przespać. Położyłem się godzinę przed północą, włożyłem korki do uszu. Obudziło mnie przytłumione strzelanie, jakby front się przesuwał gdzieś dalej).

Jakaś Maria chciała, by na weselu kuzynki odgrywać rolę jej narzeczonego. Niewykluczone, że jeśli zaiskrzy (chemia organiczna), to mogą się też przespać. Spać potrafię sam nie najgorzej – uciął narzeczony.

Pozostałe kobiety szukały partnerki, mężczyźni niech nie zapychają skrzynki. Najchętniej młodszej i niedoświadczonej. Która dopiero zrozumie, co traci, oddając się płci przeciwnej. Szkoda, chętnie wcisnąłby się na trzeciego. Gwoli sprawiedliwości mu się należało, tyle razy pomawiano go o zniewieściałość.

Nic tu jednak nie wskóra, wrócił na stronę główną. Dziesięć tysięcy kobiet żądało jego pieniędzy. Jeśli miałyby być – powiedzmy – dwie średnie krajowe, to w ciągu roku zebrałby się niezgorszy kapitał. Można by kupić pakiet. Na przykład rafinerii. Byle nie Możejki. A gdyby tak opodatkować te transakcje, zmniejszyć deficyt budżetowy? Fiskus się wtrąca i domaga swego przy daleko mniejszych obrotach.

Ograniczmy się tylko do najnowszych anonsów. Jeśli ktoś szuka miesiącami, chyba chce zbyt wiele. Jest wybredny albo kompletuje klony na skalę przemysłową. Cały czas zapewniając, że chodzi o jednego.

Odrzućmy jeszcze studentki i kandydatki najmłodsze. Nie żeby miał tu jakieś zahamowania, mężczyźni w pewnym wieku, rzecz smutna i żałosna, tracą zainteresowanie dla swoich rówieśnic i zgrabnie przeskakują o dwa pokolenia. Bał się jednak wstydu przy formalnościach w hotelu, podejrzliwych pytań recepcjonistki, czy córka ma na pewno to samo nazwisko. – Humbert? Dwa razy Humbert?

Szukał gdzieś przed czterdziestką, ale z podejrzeniem, że trochę zaniżają wiek, więc może znajdzie kogoś po i w ten sposób zmieszczą się dla przyzwoitości we wspólnej dekadzie.

Anna, trzydzieści dziewięć lat, dwa zdjęcia odsłaniały tylko trochę skóry na ramieniu – wiarygodnej dermatologicznie, piegowatej – i włosy, założone za ucho z prześwietlonym kolczykiem, proste, opadające do ramion (bo gdzie miałyby opadać?). Lśniące, kolor marchewkowy, bardziej chyba jednak od szamponu niż diety. Kolor włosów często się nie zgadzał, różnił w opisach i na zdjęciach, chwilowy, zależał od nastroju.

Hej – skreślił, droga Pani – skreślił, droga Anno, przeczytałem Pani ogłoszenie i pomyślałem, że powinienem chyba odpowiedzieć. Ja także lubię kolacje i czerwone wino, długie romantyczne spacery, chętnie wzdłuż wybrzeża, operę niemydlaną i teatr. Niestety, nie czytałem Paulo Coelho. Tak, jestem jak najbardziej konkretny, abstrakcja jest źródłem wszelkiego zła i nudy.

W każdym dziale marketingu wiedzą, że respons nie jest równy zapytaniom, więc dla pewności postanowił napisać jeszcze dwa zgłoszenia.

Daria była szatynką, włosy są niejadalne, ale ich barwy pochodzą od owoców. Wysoką, zgrabną, wydepilowaną (uprzedzała wypadki). Podobnie jak my wszyscy, nie lubiła nudy. Zapracowana, chciała się oderwać. Wygląd nie pozostawi nikogo obojętnym, gwarantowane. Długie nogi w rajstopach (ma pani bardzo zgrabne rajstopy – chciał w pierwszej chwili napisać), dodatkowo sztukowane obcasami. Biust – miseczka C, nie wiedział, co to znaczy, ale brzmiało obiecująco, pożywnie.

Natalia była młodsza, na pewno nie odpisze. Wszystko zwaliło się jej na głowę, już nie wie, co robić. Zdjęcie nie potwierdzało niewiedzy, twarz, tym razem odkryta, uśmiechnięta, promieniowała spokojem (raziło w oczy, musiałem zmniejszyć o stopień jasność ekranu), należała raczej do doradcy finansowego niż kogoś, komu w końcu miesiąca brakuje na spłaty. Niewykluczone, że z zemsty Natalia zamieściła na swoim profilu zdjęcie pani z banku. Bluzka była zapięta aż pod samą szyję – a powinna być rozchylona – włosy też upięte wysoko, zaczesane, gładkie. Makijaż bardzo dyskretny, szminka – albo ślina? – z lekkim połyskiem w naturalnym bladym kolorze, wystające kości policzkowe z rumianymi plamami od – trzeba by to sprawdzić – krwi (tętniczej)? Różu?

Odpowiedziała pierwsza. Nie, wcale nie przeraża jej różnica wieku, woli nawet starszych, doświadczonych, pewnych, nie ma o czym rozmawiać z rówieśnikami. Chciałaby się spotkać jak najszybciej, koniec miesiąca się zbliża, kurs franka rośnie jak szalony, już boi się sprawdzać. (Może płacić jej we frankach, z konta w Crédit Suisse, które leży odłogiem?).

Umówili się nazajutrz w Monopolu, restauracja i od razu hotel, dla szybkich i konkretnych.

Przyszedł kwadrans przed czasem (wolę czekać, niż żeby na mnie czekano). Tak lubił, życie zyskiwało nagle sens i wektor. Tymczasem odebrał klucze i rozglądał się po sali, pustawej. W rogu siedziała para i kłóciła się zażarcie po kolacji, rozwodowa, niesponsorowana. W drugim rogu inna para romansowała, on odkładał nóż i w celach pokojowych głaskał ją po ręce z widelcem, na którym stygło mięso zatrzymane w pół drogi. Jakiś samotny sponsor nad piwem – prostata jeszcze mu pozwala na piwo wieczorem – rozłożył tablet, wolał aseptyczny świat wirtualny, mimo że wokół miał rzeczywisty, ciekawszy i hormonalny. Spod oka lustrowała go żywa konsumentka, bawiąc się serwetką, okruchy spadły jej na sukienkę, strącała je starannie, ale wciąż pojawiały się nowe, wszędobylskie jak łupież.

Kelner przecierał szklanki białą ściereczką i patrzył na nie pod światło, jakby temu, kto zagląda do kieliszka, mogły przeszkadzać plamki po płukaniu. Mężczyzna coś uparcie przewijał na niewidzialnym ekranie. Kartkował bezszelestnie, bez papieru, bez kartek, enter, wciskał zawzięcie, enter, to mu podchodzi. Kobieta przegrała walkę z okruchami, wyszła do toalety, exit. Tych dwoje jest w separacji, ustalił obserwator.

Przypomniał sobie wklęsły czas po swoim rozwodzie. Puste mieszkanie, pozbawione sprzętów. Bolesną rekonstrukcję przedmiotów. Nie chciał odchodzić, nienawidził zmian, więc spakował walizkę jak wtedy, gdy wyjeżdżasz na kilka dni, zestaw obowiązkowy. Wynajął pierwsze lepsze dwa pokoje, dwa, żeby móc przechodzić z pustego do próżnego. Przez miesiąc nic nie zjadł w domu, nie miał naczyń i sztućców, apetyt też go opuścił. W plastikowym kubku popijał wodę z kranu. Czuł nieodpartą niechęć do nowego życia, kupował rzeczy jednorazowe. Koszule nosił do pralni, bieliznę prał w umywalce.

A potem przeciwnie, chodził do desy i szukał rzeczy używanych, wyślizganych. Kupił drogi serwis, który wyżywił kilka pokoleń, tu i ówdzie nieco wyszczerbiony, tym lepiej. Trochę mebli, starych, wysiedzianych, niekoniecznie stylowych. Jakiś zegar, który – nakręcany – podtrzymywał następstwo epok. Przez chwilę zastanawiał się nad portretem przodka – nie jego – ale pomyślałem, że to już może przesada, skoro go tu zostawili do wzięcia, na widoku publicznym, na ścianie, na pewno był tyranem. Zupełnie jak mój dziadek, po którym nic nie zostało, poza wspomnieniami.

– Przepraszam za spóźnienie – usłyszał i zobaczył jej wypielęgnowaną rękę, odsłoniętą do łokcia, opaloną, paznokcie mignęły na czerwono, bransoletki zadzwoniły zachęcająco na powitanie. – Nie szkodzi, nic nie szkodzi. – Miała ciepłą, lekko wilgotną dłoń, z jaśniejszą, jak u Murzynki, skórą. – Nie zamawiałem niczego, czekałem, nie wiem, czy jest pani, czy jesteś głodna, czy wieczorem jadasz.

– Może coś lekkiego. – Siadła, założyła nogę na nogę, która się, zamiast skrócić, wydłużyła, lycra zaszeleściła metalicznie, kiedy bransoletki ucichły. Studiowała kartę w miękkich, watowanych okładkach, w restauracji jadłospis zastępuje dialogi.

– Apéritif? – O, tak, niech będzie, i może z lodem, lepiej coś trzymać i grzechotać kostkami, kiedy ręce poszukują zajęcia, a cisza zaczyna doskwierać.

Była ubrana odważniej niż na zdjęciu. Tym razem szary kostium zapinał się raptem na jeden guzik, poniżej piersi, odsłaniał dekolt przekreślony w poziomie czymś czarnym i błyszczącym w charakterze zasłony. Spódnica do pół uda była, jeśli komuś za mało, dodatkowo rozcięta i odsłaniała uciekający ku górze es-flores, zgadnijcie, wzór na rajstopach czy pod nimi tatuaż. Buty nie wiadomo jak się trzymały na nodze, jeden spiralny pasek obejmujący kostkę. Makijaż był inny, wyraźniejszy wokół oczu, a bledszy na policzkach, szminka mocno czerwona, ale nie zostawiała śladu na kieliszku, ku zadowoleniu kelnera. Jeśli dziś miałaby być doradcą finansowym, to raczej na rynku opcji i derywatów, papierów większego ryzyka.

Miło, że przyszła, bo do końca nie wiedział, internet służy raczej do zakładania pułapek na ludzi. Tak, ona też się parę razy nacięła, ale przecież wymienili dwa maile, to pewniejsze i bardziej osobiste, z adresem. Nawet jeśli ten lewituje gdzieś w sieci, niedostępny chyba na piechotę. Nie wiedział, czy go rozpozna, bo zdjęcie, prawdę mówiąc, miało już parę lat na karku, którego zresztą nie widać, tylko zarost, a u góry, przeciwnie, początki łysiny. Nie miała tu, zauważmy, wielkiego wyboru, między nim a kelnerem, ale kelner był młodszy i bez okularów, i przecierał kieliszki, więc wybrała jego (gdzieś zniknął facet nad tabletem). Nie żałuje? Nie, czemu, zresztą zobaczymy.

Przez chwilę jedli w milczeniu, trzymała nóż inaczej niż większość, między palcem wskazującym a kciukiem, jak długopis.

I jak to sobie wyobraża? Trudno wyrokować, ale mogłaby się pojawiać tak dwa razy w tygodniu, tysiąc złotych za każdym razem naprawdę ją ratuje. Dopóki mu się nie znudzi.

Dlaczego miałby się znudzić. Pomyślałem z ulgą, że raz, dwa razy na tydzień zniósłbym czyjąś obecność. Ale często byłby skłonny płacić tysiąc za wieczór, byle tylko zostawiono go samego. Uniknąć wspólnych kolacji, nakrywania, rozmów, stanowisk przy stole. Komentowania wina, czy ma długi posmak. Oglądania telewizji, filmów, w których trwają pościgi albo dialogi. Czekania, aż zwolni się łazienka z obietnicą odosobnienia. Ustalania czegokolwiek na przyszłość, co kto kupi i kiedy wróci, nigdy. Owszem, przy kawie brakuje kogoś (próbowałem go zastąpić gorącym mlekiem). Ale jak spędzić noc samotnie, a potem zjeść z kimś śniadanie? Chyba w hotelu. Dlatego lubię hotele: długie śniadanie wśród ludzi mających dzień przed sobą.

Właśnie, czy wezmą pokój? Zarezerwował dwójkę z wielkim łóżkiem niesłusznie zwanym małżeńskim, ale nic ich przecież nie obliguje, można anulować. Nie, dlaczego, przecież jest zdecydowana, konkretna. Na co mają czekać, już dość się nagadali przez internet. Dobrze, pomyślałem, rozwiążę kwestię wzoru na rajstopach albo tatuażu na udzie. Choć właściwie było mu wszystko jedno, lubił obydwa. Tatuaże były w modzie i coraz bardziej rozległe, zaczynały już przeszkadzać w rezonansie magnetycznym pacjentów, farby zawierały metale, interferowały, parzyły.

– Wezmę pokój na siebie, proszę poczekać – zaproponował. Tak będzie prościej, unikną niezgodności nazwisk i dowodów. I zapłaci za jedną osobę, dwójka jako jedynka, pomyślał oszczędnie, nie mylić z harpagoństwem. Dostał plastikową kartę zamiast klucza i wrócił. Niestety, nie da się nią płacić ani wyjąć gotówki.

Może jeszcze czegoś się napiją dla kurażu. Z nieśmiałości można popaść w alkoholizm. Likieru, żeby sobie osłodzić? Zamawiają cointreau, z lodem, czekają, aż stopnieje, aż likier zmatowieje.

W windzie nie było ciasno, zbyt widno i za krótko, żeby się zbliżyć do siebie. Lepsze są stare dźwigi analogowe, nawet jeśli w przystępie bliskości zgniatają pasażera.

Parę chwil zmagał się z zamkiem, wsuwał i wysuwał kartę jak skimmer, ale lampka świeciła na czerwono. Dopiero kiedy ją przekręcił zgodnie ze strzałką, coś pisnęło, zapaliło się zielone i klamka ustąpiła.

Jej język był ekspansywny, bardziej ruchliwy niż w dialogach przy stole. Szybko znalazł jego stare plomby, dwie dolne piątki, reagujące na gorąco i zimno, trzeba by może wreszcie pójść do dentysty, za jeden wieczór z Natalią mógłby załatać całą szczękę, rachmistrz szybko obliczył. Potykając się, dotarli do łóżka, ona szła tyłem na obcasach i robiła dziury w wykładzinie. Ściągnęli ciężką, ornatową narzutę i na białej pościeli zobaczyłem wyraźnie, że to tatuaż, biegł wyżej, ponad biodro, i na plecach łączył się z drugim, symetrycznym, dzieło strzeliste jak płomienny gotyk. Sprawdził farbę, nie rozmywała się, nie smakowała metalicznie, raczej słono, podobnie do innych miejsc, nietatuowanych. Jakimś cudem uporał się z zapięciem i piersi opadły o dwa piętra, próbował je formować, poddawały się miękko, materiał budowlany.

W pępku miała biżuterię, nie wiadomo, czy odziedziczoną po mamie. Bielizna była elegancka i nie wymagała ściągania, stosunki w ubraniu są bardziej wyuzdane. Urzędniczkom każe się przychodzić do banku w pończochach w środku lata, ale ten sam dress code przejęli operatorzy internetowych filmików. Nie zdjął jej butów, wygodnie będzie chwycić za paski. Vero cuio, przeczytał na podeszwie, chodzić tylko po suchym. – Jak dla mnie, to nie trzeba – powiedziała, patrząc, jak zmaga się z celofanowym opakowaniem, i tak wymienili już płyny. – Ale będzie bezpieczniej. – Zębami przerwał celofan, wewnątrz były saszetki z trucizną na plemniki dla tych, którzy obawiają się potomstwa. Pomyśleć – pomyślał z trwogą – że ktoś mógłby się wrodzić. Wyjęła mu z rąk gumowe, zrolowane kółko, przytrzymała w ustach końcówkę, a resztę szybkim ruchem rozwinęła, trochę go depilując.

Czy w tej sytuacji wypada przywoływać inne osoby? Z jedną partnerką uprawiać seks grupowy? Wywoływał je po kolei, kobiety znane z widzenia, spotkane raz, niedawno albo przed laty, bez litości dla chronologii, naruszając ich integralność. Finansista, często zaczynał od banku. Nierzadko rezygnował z operacji przez internet tylko po to, aby patrzeć, jak kasjerka za biurkiem zakłada nogę na nogę. Przechodził do drogerii, gdzie zaopatrywał się w środki plemnikobójcze, i podziwiał chłodną obojętność, z jaką ekspedientka bierze do ręki śliskie pudełko, przejeżdża nim przed czytnikiem i podaje cenę, jak na truciznę, niewygórowaną. Niestety, nie zagrzeje miejsca przed kasą, bo kolejka, w której nie brak innych erotomanów, musi się posuwać.

W restauracji kelnerka wysuwała biodro w moją stronę i tak na chwilę zastygała, przyjmując zamówienie.

– Z frytkami?

– Tak, z frytkami, ale krwisty, nie wysmażony.

W środkach komunikacji miejskiej odbywał się nieustający nawet w korkach casting na pasażerkę. W pociągach intercity miejscówki stykały się łydkami.

Pod koniec, kiedy czułem, że koniec się zbliża, wracałem do Natalii. Widać ją było z góry, wysokość się zmieniała niewiele, jak przy robieniu pompek, i z trudem można było rozpoznać tę samą twarz, która tak nam się podobała – w pionie – w restauracji. Włosy leżały rozrzucone na poduszce, nie wiadomo, dokąd by sięgnęły spięte. Czoło zrobiło się szersze, nos utracił wypukłość. Oczy się powiększyły i patrzyły w niebo, w sufit, omijając obserwatora. Na skronie wystąpiły krople potu i wcale nie spływały. Czy dokonuję obdukcji? – pomyślał, pomyślałem. Pobieżnej, bo śmierć jest pozorowana. Natalia wydała z siebie westchnienie i zastygła, cała.

Skąd miałem pieniądze? O to samo pytał urząd podatkowy. Skąd obywatel ma na koncie. Środki dawne i bieżące.

Pot jej spływał po plecach i szukał zagłębienia. Znalazł dwa zbiorniki retencyjne w lędźwiach. Dobrze jest leżeć zmęczony po fakcie, po wydzielinach. Jeździłem jej palcem po ramieniu, szkicując łopatkę. Zasypialiśmy, wykończeni. Wierzę w pożądanie ciała i nieuleczalną samotność duszy, za Söderbergiem.

Skąd miałem pieniądze? Berga jest rozległym domem starców, podzielonym na małe domki na przedmieściu, wśród pagórków i lasów, sarny podchodziły pod sam taras co wieczór. Rzecz w tym, aby starcy byli samodzielni jak najdłużej, do grobu. Nikt nie opiekuje się rodzicami, zlećmy to pielęgniarzom. Tak więc opiekowałem się kilkoma domkami. Przynosiłem posiłki, sprzątałem, latem kosiłem trawę, zimą odśnieżałem. Gudrun była zamożną wdową. Zostawałem u niej po godzinach, pomagałem jej trochę w inwestycjach, to były dobre lata, bez trudu dawało się uzyskać kilkadziesiąt procent w skali roku. Uciekaliśmy przed podatkami, nie miała już nikogo, a zyski lepiej rozłożyć na dwie osoby. I tak miała zamiar zapisać mi połowę, a połowę zostawić jakiejś fundacji, która oczywiście chciała połknąć wszystko, nie wierzcie fundacjom.

Wytoczyli mi proces, pracownicy nie mogą przyjmować darowizn od pensjonariuszy, w ten sposób zapobiegamy otruciom. Ale ja nie byłem już pracownikiem, zwolniłem się zawczasu. Dla adwokata sprawa dziecinnie prosta, wystarczy ustalić daty. Miał tu łatwy zarobek, wliczyłem go w koszty.

Pod koniec tolerowała już tylko mnie i pielęgniarkę, a potem sam nauczyłem się robić zastrzyki. Poprawiałem jej poduszkę, uchylałem okno. – Tak? Trochę więcej? – porozumiewała się ruchami powiek. Zdobyłem starą wodę kolońską, jakiej używał jej mąż przed ćwierćwieczem, chciała odnowić zapach. Kroplówka nie smakuje i nie pachnie.

Czytałem jej indeksy; Sztokholm, tu mieliśmy najwięcej, Londyn i Frankfurt. Nowy Jork, wczorajszy. Świetnie pamiętała notowania. Ostatniego dnia prosiła o owoce. Czereśnie. W środku zimy? Musiałem znaleźć importera w Kopenhadze. Potem wyjmowałem z nich pestki, bo bałem się, że połknie albo się zadławi.

Poprosiła o kosmetyki. Zrobiłem lekki makijaż, nie odmłodniała, ale uśmiechnęła się do lusterka, kiedy jej podałem. Umarła we śnie nad ranem, żadnych nekrologów. Kolumny cyfr są do wglądu w urzędzie podatkowym, tam fiskus jest przezroczysty.

To haniebne płacić za seks – za którymś razem zwierzyłem się Natalii, gdy inkasowała.

– Zwariowałeś? – zaśmiała się szczerze rozbawiona. – Przecież nie płacisz za seks, tylko za wszystko, czego nie musisz robić.

Czego nie musiałem? Doznawać głębszych uczuć. Nie wzdychałem i nie słuchałem westchnień. Najpierw nie cierpiałem rozłąki, a potem oszczędzono mi przeprowadzek, kiedy wreszcie państwo młodzi się zdecydowali zamieszkać razem. Nie chodziłem na nauki przedmałżeńskie, niezbyt skuteczne, sądząc po rozwodach. Nie musiałem poznawać jej rodziców, matka nie patrzyła na mnie sceptycznie spod kapelusza. (– Chyba się zagalopowałeś, matka nosi czapkę). Ojciec nie oczekiwał, że będę mówił do niego: tato. – Macie fajny samochód, weźcie mnie na przejażdżkę – nie zaproponowała siostra, jeśli była siostra. Braciszek nie wspinał mi się na barana i nie kazał się wozić po ogrodzie, waląc mnie piąstkami po oczach.

Kiedy zachorowała, nie stałem przy jej łóżku, nie mierzyłem gorączki, skąd trzydzieści dziewięć? Nie martwiłem się o rokowania i czy antybiotyk nie zeżre jej flory bakteryjnej. Kiedy umarła babka, nie byłem na pogrzebie. Padało, cmentarz tonął w błocie, jak tu obrócić się w proch przy takiej ulewie. Ksiądz pokropił trumnę, po której spływało, sam przemoknięty. Grabarz się poślizgnął i zleciał do grobu.

W lipcu jechała na wakacje, nie odprowadziłem jej na dworzec. Morze jak morze, zimne, i śliskie wodorosty. Piach nie daje się wytrząsnąć z butów, a woda, pomimo śmiesznych podskoków, z ucha. Któregoś popołudnia wypłynęła sama na niestrzeżonej plaży i już myślała, że nie zdoła wrócić, prąd znosił ją coraz dalej od brzegu. Gdyby się utopiła – pomyśl, niech pomyślę – to nie ja musiałbym rozpoznać ciało.

Nie wyjdzie za mnie za mąż, oszczędzi mi rozwodu. Nie będzie rzucać we mnie popielniczkami. Zastawa w kuchni zachowa integralność, ubrania pozostaną w szafie, a walizek nikt nie będzie spuszczał ze schodów. Alkohol można pić dla smaku, niekoniecznie z rozpaczy. Dwa ośrodki w mózgu, na które działa effectin, pozostają nietknięte.

I to wszystko za tysiąc złotych.

Daria odpowiedziała po dwóch tygodniach. Przeprasza, ale mail się gdzieś zawieruszył. Nie szkodzi, zapewne dostała górę odpowiedzi, więc spokojnie poczekajmy na swoją kolej (aż tamte się okażą literaturą). Czy wyjechałaby z nim na trzy dni? Tak, w rubryce: zainteresowania, obok zdania, którego doskonałość podziwiał (lubię długie rozmowy na ciekawe tematy), wpisała krótkie: podróże. Umówili się na lotnisku, z należnym wyprzedzeniem.

Lubimy atmosferę lotnisk, bo przed zbyt szybkim lotem następuje błogosławione spowolnienie, czekanie na check-in, kolejka do kontroli, w której się niespiesznie rozbieramy, obowiązkowe godzinne błądzenie pośród sklepów wolnocłowych i barów. Daria się spóźniała. Przybiegła w ostatniej chwili, dwadzieścia minut po czasie. Korki, wszędzie korki, kiedy będzie wreszcie pociąg na lotnisko? Jej obcasy stukały natrętnie, podbiegała to tu, to tam, jakby zapomniała, z kim się umówiła.

Ze mną, ze mną, mężczyzną w słusznym wieku, sto siedemdziesiąt osiem centymetrów i osiemdziesiąt kilo. Przy kontroli straciła połowę kosmetyków, zabranych pochopnie, za późno, aby je nadać na bagaż, takie same stały za bramką w perfumerii, ale sprawdzone, niewybuchowe. Straciła nawet pastę do zębów, w za dużym opakowaniu, trudno, umyje moją, ktoś, kto miał sponsorować, przynosi same straty. Dwa razy przechodziła przez bramkę. Bransoletka. Buty. Fetyszysta kontroler zlustrował jej smukłe stopy, rozmiar na oko czterdzieści. Jego biseksualna koleżanka kazała jej stanąć w rozkroku, przejechała dłońmi po piersiach, miseczka C, wreszcie wiem, co to znaczy, po biodrach i po pośladkach, zgrabnych, a na końcu po udach, wszystko to, co ja miałem zrobić, ale niepublicznie.

W lotniskowej drogerii odrobiliśmy część strat. Małe opakowania, droższe, do przejścia przez kontrolę. Można zmienić swój zapach i zacząć nowe życie.

Przed gatem czekała nas niełatwa operacja redukcji trzech sztuk bagażu – torby, torebki, kuferka z kosmetykami – do jednej, do czego wzywał ostrzegawczy głos z głośników: tylko jedna sztuka bagażu podręcznego, damskie torebki, laptopy, reklamówki liczą się jako jeden, razem dziesięć kilo, nie więcej. Chyba powinni ważyć z pasażerem – popatrzyłem na grubasa zajmującego dwa fotele naprzeciwko. Jakoś się udało, zrobiłem miejsce dla torebki i kosmetyczki w plecaku. Obserwowałem desperackie wysiłki innych pasażerek, aby zmieścić dwa w jednym, co udaje się tylko w reklamach szamponu. Pewnie mógłbym jeszcze coś przewieźć – pomyślałem usłużnie – podróże łączą ludzi. Tylko czy wśród cudzych kosmetyków nie ukrywały się środki odurzające (skoro tak na niego działały)?

To były tanie linie, ale wykupiłem miejsca numerowane, bo czasem tłok jest taki, że trudno znaleźć dwa obok siebie, jak w tramwaju, nie chciałem ryzykować separacji już na wstępie. Przy takich cenach można by właściwie kupować bilet, nigdzie nie lecąc, dla samej satysfakcji celu podróży, zasypiać w swoim łóżku ze świadomością, że wysłało się pusty fotel do Barcelony.

Pomogłem jej zapiąć pas, sukienka podjechała nieco do góry, odsłaniając kawałek uda. Miała te same rajstopy co na zdjęciu, czarny koncentrował się z boku, a w środku rozcieńczał. Przejechałem dłonią ruchem podpatrzonym u kontrolerki, upewniając się, że niczego nie przemyca, poza bielizną, którą zlokalizujemy później.

Przy starcie wziąłem ją za rękę prosto od manikiurzystki, moje krótkie wałkowate palce zacisnęły się wokół szlachetnie długich. Studiowałem profil na tle białych chmur za oknem, sugerujących, aby się położyć. Jeszcze trochę, jeszcze nie teraz, na razie można co najwyżej odchylić fotele, kiedy zgaśnie lampka. Nos był prosty, niewielki, niegogolowski, a piegi ledwo było widać spod pudru; czoło gładkie, bez zmartwień; oko nie wiadomo jakie, bo zamknęła powiekę lekko pociągniętą sadzą. Usta kończyły się łukowatą pionową kreską, jakby wszystko, co mówiła, wziąć w nawias. Czy coś mówiła? Nie, tymczasem będzie drzemać, nie wykazując drygu do dialogów.

Przed lądowaniem obudziły ją turbulencje.

– Jezu – szepnęła – spadamy.

Nie, to tylko powietrze się zagęszcza, a katastrofy następują na końcu, nie na początku.

Przylecieliśmy do Schengen. Europa dzieli się na dwa kontynenty, Schengen i non-Schengen, osobne wejście. Znowu szliśmy pośród sklepów i barów, zderzając się z tymi, którzy odlatują. Teraz już mogliśmy rozdzielić bagaże.

– Ale nie, ja poniosę – powiedział.

Żółtym lotniskowym ekspresem dotarli do centrum w dwadzieścia minut. Hotel z widokiem na wodę, za widok dopłata. Winda z windziarską muzyką, coraz powszechniejszy gatunek. Z okna widać było Nybroviken i kawałek Strandvägen. Zaraz pójdą na spacer, zakochani turyści, pod rękę. Ale najpierw prysznic, weszli razem, ciśnienie jak z hydrantu, lustro zaparowało, rozmazując odbicie. Może lepiej tego nie widzieć dokładnie.

Namydliłem jej plecy, piana zaokrągliła kształty, i tak już krągłe, skóra nie stawiała oporu, zapraszając do ślizgów. Wciągnąłem wodę nosem i poczułem się jak na basenie przed laty, niewprawny pływak. Jej dłoń niebezpiecznie przyspieszyła, zakręciłem, nie lubię tego kończyć pod prysznicem, białko natychmiast się ścina w gorącej wodzie i grudki oblepiają włosy, potem trzeba je zdrapywać. Założyliśmy płaszcze kąpielowe, jeśli nam się spodobają, do kupienia w recepcji, sugerował kartonik wiszący na wieszaku jak cena, ktoś dawał do zrozumienia: nie kraść. Pozwoliłem jej założyć bieliznę, żeby mieć co zdejmować. Czarna koronkowa robota, prosimy rozciągać, tylko wtedy koronki nabierają kształtu i przejrzystości.

Jak zwykle pobiegłem myślą gdzie indziej. Męskość, zauważmy, zyskuje w roztargnieniu.

Redakcja: Marianna Sokołowska

Korekta: Marta Stochmiałek, Justyna Kot

Adiustacja: Filip Modrzejewski

Redakcja techniczna: Anna Gajewska

Projekt okładki: Krzysztof Rychter

Fotografia na I stronie okładki: © Corbis / FotoChannels

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54

biuro@gwfoksal.pl

ISBN 978-83-7881-308-8

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Aneta Rawska / Virtualo Sp. z o.o.