AGNIESZKA SZPILA

Łebki od szpilki

Copyright © Agnieszka Szpila, MMXV

Wydanie I

Warszawa, MMXV

Spis treści

Motto

Zwiastun

Ślimaki

Początek

Pycha

Ciąża

Pani Budda

Zapach

Szajba

Droga mleczna

Maszerują strzelcy, maszerują

Spacerek

Znowu Warszawa

O różowych lizakach, drogach krzyżowych i wiernych rzekach, czyli o różnych koncepcjach „szczęścia”

Walka o niepodległość

Dziewczyna-bylina

Roczek

Początki złego. Wielki wóz, czyli Mela i Hela w kosmosie

Szpital

Hesia Heil Hitler

Morze

Oświecenie

Godzina zero

Wielkanoc 2011

Inność

Peruka

Szamanizm kontra medycyna klasyczna

Kłótnie z B.

Skaleczone

Matka – manekin bytu

Krzywo pod sufitem

Kołchoźnica

Autori: Is it always so fucking hard?

Uziemione

Niesforność

Galerianki

Kupa mądrości

Terapie, schematy i inne tarapaty

O pewnej Rąbkowskiej

O burzach, zaburzeniach i innych związkach meteorologii z neurologią

Getto zabawkowe, czyli śmierć teletubisiom!

Kod w butach, czyli początki ustawek

Kościoły

Przywalić czy wiać? – czyli zapiski z sesji osteopatycznych z doktorem Larusso

O zasobach i kluczowych momentach

Urodzone 26 lipca

Guantanamo

Wielki Drwal

Miłość

Chciałabym, ałabym, ałabym, ała…

O obrotach ciał i wielkich przewrotach

The end

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dlatego tak mówi Pan Bóg: Ponieważ tak wysoko wyrósł, a wierzchołek swój podniósł aż do chmur i serce jego wbiło się w pychę z powodu własnej wielkości, dlatego podałem go w ręce mocarza wśród narodów, aby się z nim obszedł stosownie do jego niegodziwości. Odepchnąłem go.

Z Księgi Ezechiela 31,7–14

A Spoonful of sugar help the medicine go down in a most delightful way.

Z musicalu Walta Disneya Mary Poppins, 1964

Zwiastun

Mam może pięć, może siedem lat. Właśnie wróciłam z babcią Tereską ze sklepu Społem, w parku przy Wróblej, w pewnym dużym i pięknym mieście po Niemcach. Podobno w owym sklepie dostałam histerii i rzucałam się po podłodze w dzikich konwulsjach, bo uparłam się, wbrew zakazom babci, że kupię sobie pół kilo tłustego twarogu i pepsi. Zjadam to wszystko po drodze, a potem wymiotuję pół nocy na świeżo zakupioną amerykankę, czyli wyposażone w żelazne składane nóżki łóżko, które można przemienić w kanciastą sofę. Amerykanka – sen człowieka Wschodu o życiu człowieka Zachodu, nie tylko w Ameryce, ale nawet i w RFN.

Wymiotuję, zanosząc się płaczem, a w ręce trzymam babciną książeczkę do nabożeństwa z zakładką zrobioną z obrazka przedstawiającego Matkę Boską depczącą węża. Węża, czyli szatana – wiem to, bo ksiądz opowiadał o tym kilka dni wcześniej podczas kazania w kościele Świętego Karola Boromeusza. Słuchałam tej opowieści o pięknie i pysze, i Księgi Ezechiela słuchałam, choć może nie wszystko z niej rozumiałam, ale pamiętałam, że opowieść o najpiękniejszym cedrze, który z owego piękna popadł w pychę i przez to utracił miłość Boga, aż napełniła mnie dreszczem. Poczułam przerażenie, na czoło wystąpiły mi kropelki potu i skóra ścierpła. Bałam się o ten cedr najpiękniejszy i o tego szatana. Co z nimi teraz będzie? I dlaczego ten Bóg tak ma, że nie można Mu nigdy nadepnąć na odcisk, bo wtedy od razu – sru! – i już jest po wszystkim? Przecież to Pan Bóg go stworzył takim pięknym. Wszystko przykryte jakimś pokrętnym myśleniem, totalną manipulacją, żadnej wiary w człowieka, tylko to odwieczne sprawdzanie, kij i marchewka, lizak przez szybkę, a potem czapa.

Może już wtedy przeczuwałam, że moja droga będzie poniekąd drogą tego cedru, że i mnie przyrżnie się kiedyś mocno w dupę i strąci do Hadesu, wszak pychy nie brakowało mi nigdy. Na niej to rosłam jak na drożdżach, osiągając jako dwulatka wagę dwudziestu ośmiu kilo. W moje drugie urodziny jeszcze nie chodziłam, jeździłam w chodziku, który na oczach zaproszonych przez rodziców gości – cioć, wujków, stryjków i stryjenek – spektakularnie się załamał, pozbawiając mnie tym samym zarówno godności, jak i dwóch górnych mleczaków – a jakże, jedynek!

To nie mogło się skończyć dobrze. To znaczy mogło i pewnie kiedyś się skończy, ale najpierw zostałam skazana przez tak zwaną Górę na wcale niekrótką, bo trwającą bez mała siedem lat, wycieczkę do piekła. Bez przewodnika. Bez Google Maps i bez dżipiesa.

Ślimaki

W pierwszym wspomnieniu, które pamiętam, leżę lub siedzę w małym drewnianym łóżeczku i trzymam w rękach słoik ze ślimakami. Ślimaki przyniósł mi z działki dziadek K. Brzydzą mnie, ale jednocześnie fascynują do tego stopnia, że nie bawię się niczym innym. Słoik jest zakręcony. Złota zakrętka ma dziurki, żeby ślimaki miały czym oddychać. Dziadek mówi, żebym się do nich uśmiechała. Dopóki będę się do nich uśmiechać, dopóty będą żyć. W nocy staram się w ogóle nie zasnąć. Żeby mi te ślimaki nie pozdychały. Zasypiam nad ranem. Po obudzeniu widzę, że wszystkie ślimaki są martwe.

Winę za śmierć ślimaków noszę w sobie przez kilka pierwszych lat życia. To wystarczy wrażliwemu dziecku, by mieć już w życiu lekko pod górkę, by brać na siebie odpowiedzialność za Hiroszimę, Czarnobyl, połowy tuńczyków, dziurę ozonową, Holocaust.

W mojej głowie mieszkają same robale – larwy motyli, dżdżownice, ślimaki. To one pilnują złych wspomnień. Nie dają im odejść w spokoju. Jak tylko bolesne wspomnienie chce już na zawsze skapitulować i odejść w niepamięć, te wszystkie robale, płazińce, poczwary obłapiają je i przyklejają się do niego. A potem na swoich pancerzykach, skrzydłach, skorupkach taszczą je do kory mózgowej, wałkują i wbijają z powrotem w płat czołowy, żebym przypadkiem nie poczuła się w tym wcieleniu za bardzo wyluzowana, bo co jak co, ale komfort psychiczny dla mnie to crème de la crème egzystencji i może gdzieś na starość dane mi będzie go wreszcie polizać. Ale jeszcze nie teraz, o nie – tego w mojej księdze życia jakoś jeszcze nie zapisano. Klucze od tego komfortu Bóg zawsze nosi przy dupie, w tylnej kieszeni spodni, i bardzo pilnuje, by nie trafiły w niepowołane ręce.

Nie lubię tych wspomnień z dzieciństwa. Nie lubię ich nośników – robali, co zawsze w końcu mnie przyskrzyniają i przyparłszy do muru, zaczynają swój spektakl. Wyciągają z odwłoków mikroskopijne rzutniki i projektory, wyświetlają mi na nich wszystkie koszmarne historie, o których tak bardzo chciałabym już zapomnieć.

Na jednym z nich jest mała gruba dziewczynka Agusia bawiąca się w parku ze swoim tatą. Tata mówi do mnie: „Agusia, teraz zrobisz hop, pod moimi nogami, tylko, proszę, trzymaj mnie mocno za ręce”. Jestem tuż pod jego kroczem i wiem, że nie mogę puścić jego rąk, bo ostrzegał, że wtedy upadnę i poważnie się potłukę. Jednak wewnętrzny przymus sprawdzenia, jak to jest, jak się zrobi coś, czego nie powinno się robić, a co dodatkowo związane jest z wielkim ryzykiem, zwycięża. Puszczam dłonie taty i ląduję twarzą w żwirowej alejce. Wyję wniebogłosy z bólu i przerażenia. Żwir wżera się głęboko pod skórę, tracę kolejne już w swoim życiu zęby. Wyję, ale na swój sposób jestem bardzo szczęśliwa, bo wiem, że jednak, jakimś cudem, ten pierwszy poważny upadek udało mi się przeżyć. Może z wybitymi zębami i policzkiem inkrustowanym żwirem, ale jednak.

Kilka innych, związanych z dokładnie tym samym balansowaniem na granicy życia i śmierci (oczywiście śmierci w umownym znaczeniu, jednak dla mnie – dziecka – to było prawdziwe zagrożenie życia, nigdy przecież nie miałam gwarancji, że od tego nie zginę), dotyczy jazdy na rowerze.

Od samego początku jeździłam na nim dość słabo. Bardzo niepewnie. Nigdy do końca nie posiadłam umiejętności panowania nad kierownicą. Kierownica roweru była dla mnie żywym organizmem, który buntował się, wił, histeryzował i zawsze chciał jechać w przeciwną stronę.

Wiedziałam, że absolutnie nie mogę puścić kierownicy, nawet na moment, ani prawą, ani też lewą ręką. Na podwórku były dzieci, które potrafiły jeździć na rowerze, w ogóle puszczając kierownicę. Mimo napomnień całej rodziny, która wypuszczała mnie na rower tylko wtedy, gdy przysięgłam na mamę, tatę, babcię, dziadka, Matkę Boską i Serce Jezusa, że nigdy, przenigdy nie puszczę kierownicy i nie zjadę z chodnika na ulicę, chyba że na pasach dla pieszych, i tak, wsiadając na rower, nie myślałam już o niczym innym, jak tylko o puszczeniu po kolei najpierw lewej, potem prawej ręki, w grand finale zaś obu rąk, co zawsze przecież kończyło się tak samo tragicznie.

Opowiadam o tym z jednego powodu, wszystko bowiem, co się później w moim życiu wydarzyło, ma swój początek właśnie w owej pospiesznie naszkicowanej dewiacji, polegającej na przymusie udowadniania sobie i światu, że wbrew temu, co mówią ludzie, i wbrew temu, co pokazuje życiowa logika – co mnie nie zabije, to mnie wzmocni. A co za tym idzie, że trudne, opresyjne sytuacje, w których balansujemy na granicy ryzyka, zwane czasem przez mądre głowy doświadczeniami granicznymi, takim jak ja są potrzebne do życia – podobnie jak niektórym zanieczyszczone powietrze. Są nawet, w pewnym sensie, uprawomocnieniem mojego istnienia.

Z powietrzem jest tak, że wiadomo – czyste lepsze. Ale tylko ten dawny syf z wałbrzyskich kopalń czy z Bełchatowa daje możliwość docenienia tego nieskażonego i jakiegoś w ogóle życiowego postępu. Ot, po prostu, Davos może docenić każdy, ale były górnik z kopalni, w czarnej tekturowej czapce z bibułkowym pióropuszem lub bez, taki, co się z innymi górnikami na piwie spotykał i nagle wszyscy, niczym jacyś homoseksualiści, zdejmowali spodnie i gacie i klepali się po białych jak marmur kararyjski dupach i zgadywali następnie, kto kogo, a kto komu, a kto w kogo, a kto w co – o, właśnie taki górnik dopiero to Davos i czyściuteńkie tamtejsze powietrze docenić może najbardziej.

I ja, jako taki górnik właśnie, co zamiast węgla z kopalni życia tylko koszmarnie trudny los wydobywał, składam tu teraz przed wami wszystkimi świadectwo, że z tej golgoty, z tego krzyża może być w życiu wielka alchemia, przemiana wilka w człowieka, a co za tym idzie, jakaś inna świadomość, czasem gnoza, czasem groza, innym zaś razem patent na szczęście.

Redakcja: Krystyna Borowiecka-Strug

Korekta: Zofia Sawicka, Artur Kaniewski

Projekt okładki: Jagna Wesołowska

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

Tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN: 978-83-280-1768-9

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.