Anne Girard

MADAME PICASSO

Przełożyła Anna Gren

Tytuł oryginału: Madame Picasso

Copyright © 2014 by Diane Haeger

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXV

Copyright © for the Polish translation by Anna Gren, MMXV

Wydanie I

Warszawa, MMXV

Spis treści

- Dedykacja

- Część I. Ambicja, sztuka, pasja

1. Rozdział 1

2. Rozdział 2

3. Rozdział 3

4. Rozdział 4

5. Rozdział 5

6. Rozdział 6

7. Rozdział 7

8. Rozdział 8

- Część II. Sława, miłość, olśnienie

1. Rozdział 9

2. Rozdział 10

3. Rozdział 11

4. Rozdział 12

5. Rozdział 13

6. Rozdział 14

7. Rozdział 15

8. Rozdział 16

9. Rozdział 17

10. Rozdział 18

11. Rozdział 19

12. Rozdział 20

13. Rozdział 21

14. Rozdział 22

15. Rozdział 23

16. Rozdział 24

17. Rozdział 25

18. Rozdział 26

19. Rozdział 27

20. Rozdział 28

21. Rozdział 29

22. Rozdział 30

23. Rozdział 31

- Część III. Wojna, choroba, odkupienie

1. Rozdział 32

2. Rozdział 33

3. Rozdział 34

4. Rozdział 35

- Nota od autorki

- Podziękowania

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla Stephena Roberta

Część I
Ambicja, sztuka, pasja

Wierzymy zguby swojej pewni

Że miłość w drodze napotkamy

I wpół objęci rozmyślamy

O tej cygańskiej przepowiedni

– Guillaume Apollinaire, tłum. Julia Hartwig

Rozdział 1

Paryż, maj 1911

Eva wybiegła zza rogu i punkt wpół do trzeciej okrążyła tryskającą na placu Pigalle fontannę. Była niewybaczalnie spóźniona. Chwyciła przód swojej kraciastej niebieskiej sukni, uniosła go i ruszyła w dół zatłoczonego bulwaru Clichy, nad którym majaczył czerwony wiatrak Moulin Rouge. Resztę drogi pokonała sprintem.

Ludzie oglądali się za nią. Urodziwa i młoda, wyglądała na niezłe ziółko – policzki miała rumiane, jej targane wiatrem włosy w kolorze mahoniu splątały się z pąsową wstążką słomkowego kapelusza, który Eva przyciskała ręką do głowy, a z jej dużych błękitnych oczu można było wyczytać, że jest gotowa na wszystko. Nie przejmowała się, że w biegu ukazuje sięgające kolan pantalony. Takiej szansy drugi raz nie dostanie.

Przemknęła obok dwóch błyszczących dorożek, które rywalizowały o miejsce z automobilem, potem skręciła w wąski zaułek między krawcem męskim a cukiernią ze schludną różowo-białą markizą. Tak, to była droga na skróty, o której powiedziała jej Sylvette, ale po bruku nie dało się biec szybko. Pogrążone w cieniu kamienie były wilgotne, szare i omszałe; dwa razy się pośliznęła i omal nie upadła. Była już prawie u celu, kiedy z pluskiem wdepnęła w tłustą czarną kałużę i ochlapała sobie pończochy i czarne zapinane trzewiki.

Dotarła na miejsce, ale z rozpędu trudno jej się było zatrzymać. Nerwowe napięcie sprawiało, że w głowie miała mętlik.

– Spóźniłaś się! – huknął na nią jakiś głos.

W łukowatych drzwiach prowadzących za kulisy stanęła przełożona garderobianych. Była to złowróżbnie wysoka kobieta w średnim wieku. Kościste, naznaczone plamami dłonie madame Léautaud spoczywały na poszerzonych stelażem biodrach czarnej sukni ze sztywnego welwetu. Koronkowy kołnierz całkiem zakrywał jej szyję, nadgarstki ginęły w koronkowych mankietach. Ciemnopopielate włosy miała upięte w niski kok. Twarz o grubych rysach wyrażała otwartą pogardę.

Eva dyszała ciężko, policzki jej płonęły. Całą drogę w dół z Montmartreʼu i przez Pigalle przebyła na piechotę.

– Proszę mi wybaczyć, madame! Przysięgam, klnę się na wszystko, że przyszłam tak szybko, jak tylko mogłam! – wykrztusiła, z trudem łapiąc oddech. Miała świadomość, że przedstawia sobą okropny widok.

– Nie ma tu miejsca na żadne pokrętne wymówki, czy to jasne? Ludzie płacą za spektakl i oczekują spektaklu. Nie wolno się spóźniać. Nie zrobiłaś na mnie szczególnie dobrego wrażenia. Przed występem trzeba dopilnować wielu rzeczy, tyle ci powiem!

Chwilę później obok Evy stanęła jej współlokatorka, Sylvette, ubrana w falbaniasty zielony kostium i grube czarne pończochy. Jej umalowana twarz miała przypominać buzię lalki z czarnymi rzęsami i przerysowanymi ustami w kolorze wiśni. Brązowe włosy Sylvette zostały fachowo spięte w koczek na czubku głowy. Jedna z dziewcząt musiała jej powiedzieć o incydencie, bo Sylvette przybiegła Evie na pomoc, dzierżąc jeszcze puszkę białego pudru do twarzy.

– To się już nie powtórzy, madame – obiecała z przejęciem, w siostrzanym geście obejmując szczupłe ramiona Evy.

– Tak się złożyło, że jedna z tancerek podarła sobie podczas próby halkę i pończochy, a nasza szwaczka zapadła się pod ziemię, więc masz szczęście. Inaczej natychmiast bym cię odesłała. Cóż, wy młódki wszystkie zjawiacie się tutaj, sądząc, że wystarczy mieć ładną buzię. Myślicie tylko o tym, by złowić na widowni bogatego dżentelmena i wyjechać, a ja zostaję z niczym.

– Jestem dobrą pracownicą, madame, zapewniam, że to prawda. Nie szukam mężczyzny, który by mnie uratował – zapewniła Eva z całą gorliwością, na jaką ta filigranowa wiejska dziewczyna o ogromnych błękitnych oczach potrafiła się zdobyć.

Jej słabe protesty nie przekonały garderobianej, bowiem madame Léautaud nie przepadała za naiwnymi i urodziwymi dziewczętami. Tego ranka Sylvette ostrzegła Evę, że jeśli nie przekona tej kobiety o swoich uczciwych intencjach, to nim się spostrzeże, dostanie kopniaka w delikatne siedzenie i znajdzie się na powrót w ich pokoiku w la Ruche (budynek nazwano tak, ponieważ przypominał kształtem ul). Sylvette pracowała tu już ponad rok i nadal występowała tylko w dwóch numerach, i to jako tancerka w zespole; była jedną z anonimowych postaci w tle – kimś, komu nigdy nie udało się zaistnieć bliżej jasnych świateł rampy.

W drzwiach pojawiły się trzy tancerki w strojach okazalszych od kostiumu Sylvette. Dziewczęta, zwabione gniewnym głosem przełożonej, miały nadzieję zobaczyć kłótnię. W pełnej napięcia ciszy przyglądały się Evie z pogardą. Jedna z nich oparła dłonie na biodrach i kpiąco uniosła brwi. Dwie pozostałe szeptały między sobą. Evie od razu przypomniały się dawne czasy w rodzinnym Vincennes. Miała wtedy konkurentki – dziewczyny, które uważały ją za gorszą od siebie. Właśnie z ich powodu uciekła do wielkiego miasta. Miała w głowie pustkę. Serce ścisnęło jej się z bólu. Jeśli zmarnuje tę szansę… Zaryzykowała tak dużo, opuszczając przedmieście. Naraziła się na dezaprobatę rodziny. Marzyła o sukcesie w Paryżu, ale jak dotąd, przez rok, wiele nie wskórała. Odwróciła wzrok, bo czuła, że do oczu cisną jej się łzy. Nie chciała, by tancerki zobaczyły, jak się mazgai. Miała dwadzieścia cztery lata, ale czasami potrafiła zachowywać się dziecinnie. Po jałowym roku w Paryżu nareszcie odzyskała nadzieję, że jej życie zmieni się na lepsze. Nie mogła teraz okazać słabości.

– Zapewne masz nadzieję zostać tancerką, tak jak one? – spytała madame Léautaud, wskazując dziewczęta ruchem podbródka. – Zdobycie miejsca tutaj kosztowało je wiele pracy i wiele godzin ćwiczeń, więc marnowałabyś mój i swój czas, gdyby taki był twój zamiar.

– Potrafię dobrze reperować koronki. – Eva postarała się, by jej głos zabrzmiał pewnie.

Mówiła prawdę. Kiedy była dzieckiem, jej matka tworzyła prawdziwe cuda z koronek. Madame Gouel zabrała ze sobą swoje koronki, kiedy opuściła Polskę i udała się do Francji. Nauczyła córkę delikatnych, kunsztownych ściegów, by Eva mogła wspomagać rodzinny budżet, kiedy zgodnie z oczekiwaniami wyjdzie za mąż za miłego krajana. Takie w każdym razie były nadzieje rodziców Evy, zanim ich córkę niedługo po dwudziestych trzecich urodzinach zwabił Paryż. Teraz, kiedy wydała już prawie całe oszczędności, otwierała się przed nią pierwsza rzeczywista szansa na zdobycie pracy.

Sylvette milczała jak zaklęta. Bała się, że osłabi własną niepewną pozycję, jeśli jeszcze choć słowem wstawi się za przyjaciółką. To ona powiedziała Evie, że w Moulin Rouge potrzebują szwaczki, bo przy tych wszystkich kankanach i teatralnych upadkach na siedzenie tancerki wiecznie rozdzierały stroje. Ale jak Eva wykorzysta tę okazję, to już zależy od niej.

– Cóż, dobrze, wypróbuję cię. – Madame Léautaud zgodziła się w końcu i lekko westchnęła. – Ale tylko dlatego, że jestem w tarapatach. Proszę za mną, zreperujesz halkę Aurelie. Proszę się sprawić szybko i pokazać mi halkę podczas próby.

– Oui, madame. – Eva skinęła głową. Czuła się przytłoczona i onieśmielona, ale wzięła się w garść i rozciągnęła usta w uśmiechu.

– Nieśmiałe z ciebie dziewczątko jak rusałka. Nie można powiedzieć, by brakowało ci uroku – stwierdziła garderobiana od niechcenia na wspomnienie wcześniejszej rozmowy z Sylvette. – Jak się nazywasz?

– Marcelle. Marcelle Humbert – odpowiedziała Eva, choć wymówienie nowego paryskiego imienia, które, miała nadzieję, przyniesie jej szczęście, wymagało odwagi.

Od dnia, kiedy samotnie przybyła do miasta w zbyt dużym płaszczu i czarnym filcowym kapeluszu, cały swój dobytek niosąc w starej podróżnej torbie, Eva Gouel żyła jednym żelaznym postanowieniem. Zamierzała zaistnieć w Paryżu w taki czy inny sposób, choć wiedziała, że porywa się z motyką na słońce. Jednak powiedziała sobie, że na tym świecie zdarzają się i dziwniejsze rzeczy.

Madame Léautaud uniosła brodę okoloną kołnierzykiem z czarnej koronki, odwróciła się i zrobiła kilka kroków w stronę otwartych drzwi na scenę, dając Evie znak, by szła za nią. Dziewczyna po raz pierwszy miała okazję rzucić okiem na tajemniczy świat słynnego Moulin Rouge.

Ściany za drzwiami pomalowano na czarno i ozdobiono złotymi arabeskami. Po bokach wisiały ciężkie, czerwone, aksamitne kurtyny. Wnętrze kabaretu przypominało egzotyczną jaskinię. Świat, w który Eva miała z takim wahaniem wkroczyć, był niezwykły i powabny. Podniecenie i lęk pobudzały jej serce do szalonego bicia.

Idąc za madame Léautaud, Eva rozglądała się na boki. Starała się nie zwracać niczyjej uwagi. Nerwowo wykręcała dłonie za plecami, tętno miała przyspieszone. Nie wiedziała, czy da radę zapanować nad drżeniem rąk, kiedy przyjdzie jej nawlec igłę.

Gęsty od cieni mrok za sceną ledwie rozpraszało światło dnia. Eva czuła woń alkoholu i zwietrzałych perfum. Były to niepokojące i zarazem podniecające zapachy. Mijało ją coraz więcej tancerek idących na scenę albo z niej wracających i Eva zaczęła rozpoznawać twarze z kolorowych plakatów, którymi oklejone było miasto. Mariska, baletnica – mim, główna tancerka Mado Minty i piękna comedienne Louise Balthy, która grywała role tyrolskiej lalki Caroline i Mulatki. Byli tam również treser zwierząt Romanus, monsieur Toul znany ze swoich kupletów i tancerze z trupy hiszpańskiej w czerwonych bolerach i czarnych kapeluszach z frędzlami.

Eva po raz pierwszy w życiu widziała z tak bliska słynnych artystów kabaretu. Sama myśl o tym, że mogłaby ich poznać, napełniała ją lękiem i podnieceniem.

A jeśli madame Léautaud ją odrzuci? Czy będzie musiała wrócić na przedmieście? Nie, Eva podjęła już decyzję. Nie wróci do Vincennes. Tyle że jeśli zostanie w Paryżu bez pracy, nie będzie miała żadnych perspektyw. Louis zaproponował, że zaopiekuje się nią, jeśli zostaną parą. Skorzystanie z tej propozycji może się okazać jedynym wyjściem.

Biedny Louis. Był jej drugim przyjacielem w Paryżu. Zapoznała ich Sylvette. Ponieważ był Polakiem, tak jak matka Evy, i wszyscy mieszkali w la Ruche, ich znajomość szybko przerodziła się w przyjaźń. Cała trójka stała się nierozłączna.

Eva spotkała się z Louisem wcześniej tego dnia. Nie powiedziała mu o przesłuchaniu w Moulin Rouge. Wspomniała tylko, że ma coś do załatwienia, i znikła za najbliższym rogiem. Louis stał przed drzwiami galerii Vollarda, rozwiązując teczkę z wyborem swoich akwarel. Prawie nie słyszał tego, co mówiła Eva, z nerwów, bo i jego czekało spotkanie, które mogło oznaczać szczęśliwą odmianę losu. Ambroise Vollard był słynnym marszandem, prowadził galerię na brukowanej rue Laffitte niedaleko nich i po wielu miesiącach w końcu zgodził się obejrzeć kilka prac Louisa.

Louis, który naprawdę miał na imię Ludwik^1, studiował wcześniej na Académie Julian, malował wieczorami i by zarobić na czynsz, sprzedawał rysunki satyryczne do „La Vie Parisienne”. Fakt, że jego wspaniałe akwarele w stylu impresjonistycznym się nie sprzedawały, był dla niego źródłem frustracji.

Louis udzielił Evie pożyczki i przez ubiegły rok systematycznie fundował jej kolacje, żeby jakoś dała sobie radę finansowo. Dziewczyna nie chciała się wiązać uczuciowo; nie chciała też go zawieść. Lojalność była dla niej niezmiernie ważna.

Teraz stała przed madame Léautaud w garderobie za sceną. Garderobiana sprawdzała brzeg halki, który Eva właśnie skończyła reperować.

– Nie widzę ani ściegów, ani rozdarcia, tak dobrze to zrobiłaś! – zawołała w końcu. Zaprawione irytacją zaskoczenie w jej głosie mieszało się z podziwem. – Zaczniesz u nas dziś wieczorem. Proszę wrócić na szóstą, ani minuty później. Tym razem proszę się nie spóźnić.

– Merci, madame – powiedziała Eva, starając się, by jej głos brzmiał pewnie.

Minęła je grupka techników i członków personelu obsługującego scenę, którzy głośno chichotali.

– Podczas występu będziesz stać za kulisami. Sylvette pokaże ci gdzie. Nie wolno przeszkadzać artystom. Na zreperowanie kostiumu będziesz miała zaledwie chwilę. Chodzi zwykle o podwinięcie rozprutego brzegu czy przyszycie guzika, mankietu albo kołnierzyka. Nie wolno się guzdrać, rozumiesz? Nasi goście słono płacą nie po to, żeby oglądać podarte kostiumy. Nie lubią też przerw w spektaklu. – Potem madame Léautaud nachyliła się do niej i wyszeptała: – Widzisz, nasza wspaniała comedienne, mademoiselle Balthy, przytyła ostatnio. Gorset sznurujemy jej już dość luźno, a ona i tak podczas upadków na siedzenie zawsze rozdziera pantalony. – Madame Léautaud przygryzła wargę, maskując chytry uśmieszek, i mrugnęła okiem.

Chwilę później Eva znalazła się w brudnym zaułku, ale po raz pierwszy w życiu wypełniało ją uczucie tryumfu. Biegnąc na rue Laffitte, gdzie czekał na nią Louis, czuła się tak, jakby wyrosły jej skrzydła.

Na wzgórze podjechała naziemną kolejką linową i najszybciej jak się dało, pobiegła do galerii monsieur Vollarda. Wspaniale było mieć przez ostatnie miesiące w Paryżu polskiego powiernika – kogoś, komu nie musiała tłumaczyć swoich myśli i zamierzeń po francusku. Eva nie chciała go stracić. Louis był dla niej jak brat, choć wiedziała, że on pragnie czegoś więcej. Byli do siebie zbyt podobni, by tworzyć dobrą parę. Eva mogła zawsze na nim polegać, a tego potrzebowała w Paryżu znacznie bardziej niż miłostek.

Biedny Louis, wysoki, o szaroniebieskich oczach, żył w cieniu wielkich marzeń Evy. Wciąż mówił z wyraźnym polskim akcentem. W przeciwieństwie do niej nie starał się dopasować do wielkomiejskiego stylu. Nadal pieczołowicie woskował końcówki swoich płowych wąsów, a wychodząc, wkładał staroświecki cylinder, ulubiony jednorzędowy frak i dwukolorowe sztyblety, niemodne od kilku lat.

Louis wymyślił dla niej imię Marcelle i była mu za to ogromnie wdzięczna. Nowe imię przyniosło jej szczęście. Pili wino w małej karczmie Au Lapin Agile przycupniętej na szczycie wzgórza Montmartre i Louis uroczyście uznał Evę za skończoną paryżankę, nadając jej imię o rdzennie francuskim brzmieniu.

Pomysł z nowym wcieleniem rozbawił Evę, ale też od razu jej się spodobał. Bycie kimś innym przypominało zabawę i dawało swobodę, uskrzydlało. Marcelle wolno było się nosić tak, jak Eva nie miałaby odwagi. Eva była ostrożna i pokorna. Marcelle mogła być beztroska i pewna siebie, nawet odrobinę uwodzicielska. Przyswoiła sobie melodyjny wielkomiejski akcent i dzięki drobnym przeróbkom nosiła teraz modne spódnice do pół łydki i szerokie paski.

Louis powiedział, że jej mały zadarty nos przypomina guzik. Eva miała niebieskie oczy, które wydawały się jeszcze większe i bardziej wyraziste dzięki okalającym je długim ciemnym rzęsom. Była filigranowa. Zdaniem Louisa wyglądała jak niewinne dziewczątko. Ale Eva wcale nie czuła się niewinna. Tak naprawdę była wulkanem energii i nie mogła się doczekać, kiedy zacznie naprawdę żyć.

Pragnęła być częścią rozbuchanej nowej epoki w Paryżu, uczestniczyć w wydarzeniach w Moulin Rouge i Folies Bergère. Słynne aktorki Sarah Bernhardt i Isadora Duncan przyciągały ogromne tłumy na Trocadéro, a dwa lata wcześniej znana tancerka z nocnego klubu, Colette, pocałowała na scenie inną kobietę tak namiętnie, że prawie wywołała zamieszki. Ach, gdybyż mogła to zobaczyć! Paryż tętni życiem – myślała Eva – W tym mieście roi się od zuchwałych młodych pisarzy i tancerzy, a wszyscy oni, podobnie jak ja, nie mogą się doczekać, by dać się poznać.

Paryżanie czytali Maupassanta i Rimbauda, którzy z takim realizmem przedstawiali życie. Równie popularna była bezkompromisowa twórczość dwóch nowych paryskich poetów, Maxa Jacoba i Guillaumeʼa Apollinaireʼa. Eva uwielbiała utwory Apollinaireʼa. Ostrożnej dziewczynie z prowincji wydawały się odważne i prowokacyjne. Wiersz Apollinaireʼa Cyganka zawierał w sobie jej rojenia o szalonym, porywającym życiu w Paryżu.

Wierzymy zguby swojej pewni

Że miłość w drodze napotkamy

I wpół objęci rozmyślamy

O tej cygańskiej przepowiedni^2.

Mimo że droga powrotna na Montmartre prowadziła przez cały czas pod górę, Eva szła sprężystym krokiem, mijając sklepiki na brukowanej rue Laffitte. Kiedy dotarła przed galerię Vollarda, promieniała szczęściem jak dziecko. Louis zobaczył ją przez witrynę. Otwierając drzwi, poruszył mały dzwonek nad nimi.

– Wiedziałaś, ile to spotkanie dla mnie znaczy. Już się skończyło. Chciałem cię przedstawić, jesteś przecież moim magicznym talizmanem, ale znikłaś. Gdzieś ty się podziewała, do diabła?

– Znalazłam prawdziwą pracę! Będę tylko szwaczką, ale to zawsze coś. Chciałam ci zrobić niespodziankę.

Louis natychmiast wybaczył Evie. Porwał ją w swoje długie cienkie ramiona i zakręcił nią tak, że jej kraciasta spódnica rozwinęła się na kształt dzwonu.

– Och, wiedziałem, że w końcu coś znajdziesz!

Postawił Evę na ziemi, przyciągnął do siebie i przycisnął mocno do swojej kościstej piersi. Widać jednak przypomniał sobie od razu o granicach przyjaźni, bo puścił ją, cofnął się o krok, a jego blade policzki spłonęły rumieńcem.

– To wspaniała nowina! Tak się składa, że ja też mam dla ciebie niespodziankę. Musimy to uczcić! – Odsłonił w uśmiechu krzywe żółte zęby, po czym pokazał jej dwa bilety i uśmiechnął się szerzej. – To na jutrzejsze popołudnie, na wystawę w Salonie Niezależnych – powiedział z dumą.

– Jakim cudem udało ci się je dostać? Cały Paryż chce tam być!

Zdobycie biletów graniczyło z cudem. Eva, zwykła śmiertelniczka, nie mogła sobie pozwolić na większość paryskich atrakcji, więc toczące się tuż obok pełne podniet życie pozostawało w sferze marzeń. Perspektywa spędzenia całego popołudnia sam na sam z Louisem nie nęciła jej szczególnie, ale Eva cieszyła się, że w końcu odwiedzi głośny Salon Niezależnych. Była to jedna z najważniejszych dorocznych wystaw sztuki. Młodzi artyści z Paryża wystawiali tam swoje prace obok dzieł słynnych malarzy. Eva wiedziała, że na wystawie pojawi się mnóstwo wpływowych osób.

– Mój pryncypał z redakcji zdobył bilety dla swojej żony. Okazało się jednak, że niektóre z wystawionych obrazów są dla niej zbyt ordynarne.

Eva zachichotała. Sylvette zzielenieje z zazdrości – podobnie jak inni artyści z Moulin Rouge. Przyjęła zaproszenie.

Szli ulicą, która wiła się wokół butte de Montmartre. Witały ich szare łupkowe dachy i łuszcząca się farba. Zaczęło padać. Spacerowym krokiem, w świetnych humorach, minęli stragan uginający się od skrzyń wypełnionych dorodnymi dojrzałymi owocami i warzywami. Ich słodki zapach mieszał się z aromatem ciepłego chleba płynącym z boulangerie.

Eva spojrzała w górę na majaczący w oddali fantazyjny wiatrak Moulin de la Galette. Znaleźli się w gorszej dzielnicy. Wśród sekretnych brukowanych zaułków kryły się tancbudy i burdele sąsiadujące z winnicami i ogrodami, gdzie pasły się stada owiec i kozy. Wystarczyło pójść w górę, w przeciwnym kierunku, by trafić na plac Ravignan. Stał się sławny z powodu artystów i poetów, którzy tam mieszkali i pracowali w walącej się ruderze nazywanej Bateau-Lavoir. Dziewczyna otrząsnęła się z dreszczu fascynacji.

– Co powiesz na mały toast w la Maison Rose, tylko we dwójkę, zanim ruszymy do domu? – spytał. – Może potem pozwolisz mi na buziaka.

– Już o tym rozmawialiśmy. Naprawdę musisz to sobie wybić z głowy. – Eva się zaśmiała, nadając głosowi serdeczny ton.

– Cóż, skoro nie chcesz zostać moją kochanką, bądź przynajmniej moją muzą. – Louis się uśmiechnął. Nic nie mogło zepsuć jego dobrego humoru, nawet fakt, że Eva kategorycznie odrzuca jego zaloty. – Będę potrzebował muzy. Vollard kupił jeden z moich obrazów. To moja druga wielka niespodzianka.

– Cudownie! – wykrzyknęła Eva. – Odpowiednia będzie francuska muza. W każdym razie nie polska – dodała z uśmiechem zadowolenia.

– Tak, piękna francuska muza – odpowiedział Louis po polsku. – Każdy dobry artysta potrzebuje takiej muzy, by pobudzić twórczą inwencję.

Wieczorem kabaret Moulin Rouge prezentował się inaczej niż po południu – wypełniały go migotliwe jasne światła, mocny zapach perfum i kosmetyków do makijażu oraz odgłosy ciągłej krzątaniny. Eva cieszyła się, że jest częścią enklawy za kulisami.

Starała się nie przeszkadzać obsłudze sceny i aktorom, którzy biegali tam i z powrotem obok wieszaków pełnych kostiumów. Zafascynowana chłonęła wszystko szeroko otwartymi oczami. Barwny tłum zupełnie ją oszołomił. Artyści plotkowali szeptem. Wielu z nich piło – by pozbyć się tremy, jak twierdzili ze śmiechem.

Eva zauważyła, że ich jaskrawe kostiumy są zadziwiająco tandetne. Jednego była pewna – zrobiono je i uszyto tanim kosztem. Dawno temu matka nauczyła Evę, jak rozpoznawać dobrą jakość. Dziewczyna zwróciła uwagę na cery, naprawy, zażółcone kołnierzyki i brudne pończochy. Doznała rozczarowania, ale nie pozwoliła, by to umniejszyło przyjemność, jaką czerpała z samej obecności tutaj, w tętniącym życiem, sekretnym świecie artystów kabaretu!

Czekając na moment, kiedy będą jej potrzebować, starała się nie rzucać w oczy. Splotła palce, by powstrzymać drżenie dłoni, ale serce tłukło się jej w piersi. Rozpoznawała wszystkich artystów. Najpierw przepłynęła obok niej Mado Minty; jej kostium ze szmaragdowej tafty był rozkloszowany od bioder, miał wciętą talię i obcisły stan. Po drugiej stronie przejścia, niedaleko stojaka z kapeluszami i stroikami na głowę, stała słynna comedienne Louise Balthy o charakterystycznej pociągłej twarzy i ciemnych oczach. Jadła ciastko.

Zgodnie z przewidywaniami madame Léautaud podczas występu Evę kilkakrotnie wzywano, by błyskawicznie zjawiła się z igłą i nitką.

W pewnej chwili ktoś potknął się o jej stopę.

– Hej, uważaj, co robisz! Nie wiesz, kim jestem?

Kiedy uświadomiła sobie, że wypowiedziane ostrym tonem słowa skierowano do niej, drgnęła. Podniosła wzrok znad koszyka z przyborami do szycia i ujrzała piękną kobietę w eleganckim kostiumie, który wykończono z wielką dbałością o szczegóły. Wyglądała dokładnie tak jak na plakatach, Eva poznałaby ją wszędzie. To była Mistinguett – obecna gwiazda Moulin Rouge.

– Prze… przepraszam – wyjąkała Eva.

Wysoka, posągowo zbudowana artystka mierzyła ją zagniewanym wzrokiem.

– Skąd oni biorą tych ludzi? – westchnęła, prostując się i otrzepując niewidzialny pyłek z aksamitnego stanu swojego kostiumu.

– Dwie minuty, Mistinguett! Dwie minuty do pani następnego numeru! – zawołał jakiś głos.

– Sylvette! Gdzie się u licha podziałaś? – warknęła artystka.

Jej ton był tak ostry, że kilka osób się obejrzało. Chwilę później przybiegła współlokatorka Evy. Sądząc po brakach w garderobie, Sylvette była w trakcie przebierania się. W ręku trzymała kieliszek czerwonego wina.

– Przepraszam, mademoiselle, właśnie byłam w połowie…

– Guzik mnie to obchodzi, Sylvette.

Eva przyglądała się w milczeniu, jak jej pobladła z upokorzenia przyjaciółka przyjmuje rolę służącej. Po chwili opuściła oczy i rozdrażniona wróciła do swojej igły i nitki.

Przedstawienie trwało, a Eva reperowała kostiumy. Rozerwany rękaw, urwany guzik. Ostatecznie to nie Louise Balthy, ale Mistinguett rozdarła sobie pantalony podczas kankana. Z impetem zbiegła ze sceny i rzuciła Evie gniewne spojrzenie.

– A ty na co się gapisz?

To obcesowe pytanie zawisło między nimi oskarżycielsko. Przecież Eva się nie gapiła. Mistinguett wpatrywała się w nią ze złością. Wspierając się na ramieniu swojej młodej garderobianej, aktorka próbowała zsunąć z nóg podarte pantalony przez czarne sznurowane trzewiki.

– Proszę mi wybaczyć. Po prostu czekałam – odpowiedziała Eva pokornym tonem.

– Czekałaś na co?

– Na pani pantalony, mademoiselle. Żebym je mogła zszyć.

– Ty? Nigdy cię tu nie widziałam!

– Może jestem tu nowa, mademoiselle, ale wiem, jak się obchodzić z igłą i nicią.

Lisiorude oczy Mistinguett rozszerzyły się.

– Przedrzeźniasz mnie?

– Ależ skąd, mademoiselle Mistinguett.

Eva czuła na sobie wzrok artystów, którzy przechodzili obok nich w scenicznych strojach. Wiedzieli z doświadczenia, że lepiej się nie zatrzymywać, kiedy znana z popędliwego usposobienia gwiazda jest rozgniewana.

– Lepiej, żebyś tego nie próbowała! – Mistinguett odwróciła się gwałtownie. – I pośpiesz się z tym. W drugiej połowie wykonuję mój popisowy numer.

Evie przemknęło przez głowę, że powinna zszyć pantalony w taki sposób, żeby Mistinguett rozdarła je tego wieczoru jeszcze raz. Szybko jednak zrezygnowała z tego przewrotnego pomysłu. Zbyt wiele zależało od tego, jak wykorzysta swoją szansę. Na razie zemstę trzeba było odłożyć.

Kiedy kryzys został zażegnany, Mistinguett odeszła w towarzystwie wysokiego młodzieńca o bujnych jasnych włosach, które przy użyciu pomady zaczesano w falach do tyłu.

– Kto to? – spytała Eva Sylvette.

– Nazywa się Maurice Chevalier – odparła Sylvette. Za moment miała wyjść na scenę. – Tańczy z nią tango pod koniec drugiej połowy. Z całą pewnością nie dzięki talentowi dostał tę pracę. – Puściła do Evy oko, a Eva zagryzła wargę, żeby się nie roześmiać.

Tyle się działo w tym zachwycającym miejscu. Tyle występów, tyle osobowości i tyle nazwisk do zapamiętania. Na razie Eva dzielnie trwała na swoim posterunku. Jak dotąd, poradziła sobie ze wszystkimi krawieckimi poprawkami.

Kiedy artyści jeden po drugim ruszyli za kulisy, by odetchnąć podczas przerwy, Eva odważyła się zerknąć za ciężką aksamitną kurtynę. Na widok tłumów na widowni jej serce zaczęło bić szybciej. Morze jedwabnych cylindrów, meloników i fedor. Nie było ani jednego pustego miejsca. Wzrok Evy prześliznął się po wytwornie odzianej publiczności i zatrzymał na grupie ciemnowłosych młodych mężczyzn o egzotycznej urodzie, ubranych w różne odcienie czerni i szarości. Siedzieli blisko sceny przy stoliku zastawionym butelkami wina i whisky oraz baterią kieliszków. Złowiwszy uchem strzępy ich ożywionej rozmowy, Eva domyśliła się, że to Hiszpanie. Siedzieli w niedbałych pozach, na zmianę to szepcząc, to pijąc bez umiarkowania. Przypominali niegrzecznych chłopców, którzy starają się zapanować nad swoim gwałtownym zachowaniem.

Jeden z mężczyzn przyciągnął jej uwagę. Miał czarne, przenikliwe oczy i długie, gęste kruczoczarne włosy. Był krępy i szeroki w barach. Miał na sobie wygniecione beżowe spodnie i wymiętą białą koszulę, której rękawy zawinął powyżej łokci, tak że odsłaniały opalone, muskularne ramiona. Marynarkę przewiesił przez oparcie krzesła. Wydał się Evie niewiarygodnie pociągający. Pomyślała, że nieznajomy jest kimś ważnym, skoro siedzi na samym przodzie. Zauważyła, że nie ma u jego boku żadnej pięknej kobiety. A przecież tak atrakcyjny mężczyzna musiał mieć żonę. A przynajmniej kochankę.

Chciała wypytać o niego Sylvette, ale orkiestra zaczęła grać tusz na początek drugiej części przedstawienia. Po chwili zawołała ją madame Léautaud. Na rojenia będzie czas później. Teraz Eva miała do wykonania zadanie. Przecież postanowiła, że dzięki tej pracy do czegoś dojdzie.

Przekład: Anna Gren

Redakcja: Maria Wirchanowska

Korekta: Artur Kaniewski, Bogusława Jędrasik

Cover Art: © 2014 by Harlequin Books S.A.

Covert art used by arrangement with Harlequin Books S.A. ® and ™ are trademarks owned by Harlequin Books S.A. or its affiliated companies, used under license.

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2275-1

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Aleksandra Łapińska / Virtualo Sp. z o.o.