Redakcja: Ewa Rojewska-Olejarczuk

Korekta: Magdalena Stajewska, Emilia Słomińska, Elżbieta Jaroszuk

Redakcja techniczna: Urszula Ziętek

Projekt graficzny serii i rysunek na I stronie okładki: Marek Goebel

Fotografia autorki: © W. Zawjałow

Wydawnictwo W.A.B.

02-502 Warszawa, Łowicka 31

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Komputerowe Usługi Poligraficzne Piaseczno, Żółkiewskiego 7

ISBN 978-83-7747-118-0

Patronat medialny:

Tytuł oryginału: Мужские игры

Copyright © A. Marinina, 1997

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2004

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2004

Wydanie I

Warszawa 2005

Skład wersji elektronicznej: Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- ROZDZIAŁ 1

- ROZDZIAŁ 2

- ROZDZIAŁ 3

- ROZDZIAŁ 4

- ROZDZIAŁ 5

- ROZDZIAŁ 6

- ROZDZIAŁ 7

- ROZDZIAŁ 8

- ROZDZIAŁ 9

- ROZDZIAŁ 10

- ROZDZIAŁ 11

- ROZDZIAŁ 12

- ROZDZIAŁ 13

- ROZDZIAŁ 14

- ROZDZIAŁ 15

- ROZDZIAŁ 16

- ROZDZIAŁ 17

- ROZDZIAŁ 18

- ROZDZIAŁ 19

- ROZDZIAŁ 20

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

ROZDZIAŁ 1

– No cóż, jeśli nie ma do mnie pytań w sprawach bieżących, na tym skończymy.

Wiktor Aleksiejewicz Gordiejew, którego podwładni między sobą nazywali czule Pączkiem, prowadził swoją ostatnią odprawę operacyjną jako szef sekcji zabójstw. Jeszcze dziś miał objąć wyższe stanowisko w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Jego dotychczasowi pracownicy będą podlegać nowemu zwierzchnikowi.

Ów nowy też tu był, uczestniczył w odprawie od samego początku, zapoznawał się ze sprawami, przejmował gospodarstwo. „Ciekawe – myślała Nastia Kamieńska – czy chociaż w przybliżeniu zdaje sobie sprawę, jak bardzo go tutaj nie chcą?” Nowo mianowany szef, na to przynajmniej wyglądało, nie miał o tym pojęcia, gdyż spoglądał na obecnych z życzliwym, a nawet nieco protekcjonalnym uśmiechem, jakby mówiąc: no cóż, kochani, rozumiem, jakeście tu żyli pod rządami tego starego grubasa, ale od dziś wszystko będzie inaczej, nie bójcie się.

Ani sama Nastia, ani jej koledzy wcale nie chcieli, żeby było „inaczej”. Rozumieli jednak, że skoro nie mają wpływu na sytuację, będą musieli po prostu zmienić stosunek do niej. Tak, nowy rok zaczynał się niezbyt radośnie.

– Teraz przedstawię panu pracowników – powiedział pułkownik Gordiejew. – Podpułkownik Paweł Wasiljewicz Żeriechow, zastępca szefa sekcji.

Niewysoki, przygarbiony Żeriechow uniósł się z krzesła i skinął głową. Jego pokryta przedwczesnymi zmarszczkami twarz nie wyrażała niczego oprócz znużenia i obojętności. Ale wszyscy pracownicy sekcji wiedzieli, że za tą pozorną obojętnością kryje się niemal fizyczny ból. Gordiejew zawsze był dla Żeriechowa kimś więcej niż po prostu przełożonym.

– Starszy oficer operacyjny, major Jurij Wiktorowicz Korotkow. Uwielbia pracować od bladego świtu do późnego wieczora, a także w niedziele i święta.

To była prawda. U Korotkowa w domu panowało istne piekło, więc Jurij starał się bywać tam jak najkrócej i jak najrzadziej.

– Starszy oficer operacyjny, major Nikołaj Michajłowicz Siełujanow. Najlepszy topograf w MUR-ze^1, świetnie zna miasto, wszystkie ulice, ślepe zaułki i przechodnie podwórza. Półtora miesiąca temu miał wypadek samochodowy, dlatego jeszcze trochę kuleje. Proszę nie wyznaczać mu na razie zadań związanych z dużym wysiłkiem fizycznym, by mógł całkowicie wrócić do zdrowia. Starszy oficer operacyjny, major Anastazja Pawłowna Kamieńska. Sugerowałbym wykorzystanie jej zdolności analitycznych. Dla mnie opracowywała comiesięczne raporty o sytuacji operacyjnej w Moskwie. Mam nadzieję, że po moim odejściu ta praktyka nie zostanie zarzucona. Oficer operacyjny, kapitan Igor Walentinowicz Lesnikow. Oficer operacyjny, kapitan Michaił Aleksandrowicz Docenko…Gordiejew przedstawiał pracowników, dodając na temat każdego kilka słów zwięzłej informacji. Wszyscy kolejno wstawali, niektórzy usiłowali nawet przywołać na twarz coś w rodzaju powitalnego uśmiechu, ale większość zebranych nawet nie próbowała okazywać fałszywej uprzejmości. Pączka wszyscy lubili i jego odejście było dla nich bardzo przykre. Nowy zwierzchnik nie znajdował uznania w ich oczach już przez sam fakt, że nie jest Gordiejewem. Z pewnością zresztą miał i inne wady…

Po zebraniu wszyscy rozeszli się do swoich pokojów i nie minęło dwadzieścia minut, a w budynku przy Pietrowce 38 nie zostało prawie nikogo z pracowników sekcji. Pracy było, jak zwykle, dużo: w ciągu czterech świątecznych dni na początku roku ponury proceder pozbawiania życia tych, którzy z jakichś powodów nie podobają się czy przeszkadzają innym, nie uległ zawieszeniu, przeciwnie, nasilił się w związku ze wzmożonym spożyciem alkoholu. Szczególnie groźne zdawało się pojawienie w Moskwie kolejnego maniaka – seryjnego mordercy. Świadczyło o tym dobitnie siedem trupów; zwłoki odnaleziono w różnych punktach miasta. Wszystkie ofiary uduszono w identyczny sposób: przestępca atakował od tyłu, uciskał tętnicę szyjną napadniętego, żeby odciąć dopływ tlenu do mózgu, a następnie zdejmował nieprzytomnej już ofierze szalik albo chustkę i dusił nimi, tym razem aż do skutku. Zamordował czterech mężczyzn i trzy kobiety; ludzie ci nie mieli ze sobą nic wspólnego, nie znali się nawzajem, nie pracowali razem, nie wiązały ich żadne interesy. Wiek poszkodowanych – od dwudziestu siedmiu do czterdziestu dziewięciu lat. Czas dokonania przestępstwa – po dwudziestej trzeciej. Miejsce – bramy domów. Zwykle takie sprawy Gordiejew powierzał Nasti Kamieńskiej, gdyż wymagały one starannej i dogłębnej analizy, bez której, jak pokazuje praktyka, nie sposób wpaść na trop zabójcy maniaka. Dzisiaj Pączek, „zapomniawszy” jakby, że już nie kieruje sekcją, zlecił zajęcie się tymi sprawami Nasti, Siełujanowowi i Miszy Docence. Nowy szef podczas zebrania nie wyraził sprzeciwu, co wcale jednak nie oznaczało, iż nie zmieni decyzji Gordiejewa. Teraz on tu rządzi i wszelkie dyrektywy swego poprzednika może mieć za nic.

Drzwi trzasnęły i do gabinetu Nasti wpadł Jura Korotkow. Bez słowa chwycił z biurka klucze, zamknął drzwi od wewnątrz i dopiero potem usiadł naprzeciwko Anastazji, przysunąwszy sobie wolne krzesło.

– Co ty wyprawiasz? – zdziwiła się Kamieńska.

– Szsz– sz. – Korotkow przyłożył palec do ust. – Szeptem, bardzo proszę. Nowy dziedzic wyruszył na obchód swoich włości. Ludzie się rozbiegli, zostaliśmy tylko my dwoje. Udawajmy, że nas też nie ma, bo jeszcze się przyczepi, zacznie pogaduchy… Panisko, niech go cholera.

Nastia w milczeniu wzruszyła ramionami i zapaliła papierosa. Nie była zwolenniczką odkładania nieprzyjemnych spraw na później. Jeśli nie można ich uniknąć, lepiej jak najprędzej mieć wszystko za sobą. Jeszcze na uniwersytecie, mimo panicznego strachu, zawsze podchodziła do egzaminów w pierwszym terminie i tylko raz nie weszła do sali w pierwszej piątce zdających. Chodziło o egzamin z prawa międzynarodowego. Zdawała go u groźnej pani profesor, damy, której wszyscy bali się jak ognia, gdyż było powszechnie wiadomo, że stara panna wprost nienawidzi dziewcząt, studentek, zwłaszcza niebrzydkich i dobrze ubranych. Ta nienawiść przenosiła się także na młodych ludzi płci męskiej, którzy, rzecz oczywista, najchętniej kręcą się właśnie wokół dziewcząt urodziwych i eleganckich. Krótko mówiąc, pani profesor piątek nie stawiała nikomu, a szansę na czwórkę miały osoby najbardziej niepozorne i niedbale odziane. Reszta musiała się zadowolić trójkami bądź otrzymywała dwóje. Rzeczywista znajomość materiału nie miała żadnego znaczenia. Nastia stała wówczas na korytarzu, starając się odsunąć moment nieuniknionej egzekucji, ale kiedy z audytorium kolejno zaczęli wychodzić ci, którzy zdali, pomyślała: „Mają już wszystko za sobą. Szczęściarze! A ja tu stoję i wciąż nie wiem, co mnie czeka. A, niech się dzieje, co chce…”.

– Jeśli dziedzic chce poznać swoich poddanych bliżej, i tak to zrobi – powiedziała cicho. – Nie wywiniemy się.

Na korytarzu rozległy się kroki, ktoś mocno pchnął drzwi, a potem poruszył klamką. Nastia i Korotkow zamarli. Po chwili usłyszeli ciche stukanie. Tak zwykle pukali koledzy, którzy wiedzieli, że Nastia ma zwyczaj zamykać się na klucz, żeby w spokoju popracować. Jura zrobił ostrzegawczy gest: nie otwieraj, to na pewno szef, nikt ze swoich. Człowiek za drzwiami postał jeszcze chwilę, potem odszedł.

– Jurka, to głupie – szepnęła Nastia. – Zachowujemy się jak dzieci. Niechby już lepiej wszedł i powiedział, co ma do powiedzenia.

– Nie jestem w nastroju do towarzyskich pogawędek – burknął Korotkow. – Słyszałaś o zabójstwie Wawiłowa?

– Słyszałam. Zajmuje się tym wydział regionalny, ten, w którym dawniej pracował. Jak długo Wawiłow był na emeryturze?

– Około trzech miesięcy. Nie wiem, co mu się w pracy nie podobało, że odszedł. Zatrudnił się w banku – i oto skutki. A moja Lalka wciąż mi wierci dziurę w brzuchu, żebym się zwolnił ze służby i wreszcie zaczął zarabiać jakieś ludzkie pieniądze. Wydaje jej się, że jak tylko zrzucę mundur, to od razu zacznę przynosić do domu bajońskie sumy w dolarach. A to, że po przejściu do innej branży mogę nie przeżyć trzech miesięcy, jakoś dziwnie jej nie niepokoi.

– Daj spokój, Jura. Ona po prostu tego nie rozumie. Widzi przecież dookoła siebie żywych i dobrze sytuowanych ludzi, skąd może wiedzieć, jak często giną z cudzej ręki? To ty i ja co dzień mamy z tym do czynienia, a Lalka patrzy na życie inaczej. Nie czepiaj się jej. A propos, trzeba by zadzwonić do Władika Stasowa i powiedzieć mu o Wawiłowie, przecież kiedyś razem pracowali. Stasow na pewno będzie chciał pójść na pogrzeb.

– Wiesz co, wprośmy się do niego z wizytą. Podobno dają tam bardzo dobre ciasto – zaproponował Korotkow.

– Podobno. – Nastia uśmiechnęła się. – I jeszcze słyszałam, że nawet bez nas trudno się tam obrócić. Troje dorosłych i Lilka na dodatek, ma teraz ferie szkolne, więc całymi dniami sterczy u boku ukochanych cioteczek Tani i Iry.

– No, skoro ich jest czwórka, zmieścimy się i my. Cicho, chyba znów słyszę kroki.

Jura nie mylił się, korytarzem rzeczywiście ktoś szedł i znowu przystanął pod drzwiami. Klamka się poruszyła, po czym rozległo się energiczne pukanie.

– Anastazjo Pawłowno, proszę otworzyć.

Korotkow pokręcił przecząco głową, ale Nastia szybko wstała, umyślnie głośno trzasnęła drzwiczkami sejfu i przekręciła klucz w zamku. W progu stał nowy szef, Władimir Borisowicz Mielnik.

– Zamyka się pani przed przełożonymi? – zapytał zresztą bez żadnej złośliwości.

– Przed osobami niepowołanymi – krótko wyjaśniła Nastia. – Przeglądaliśmy zebrane materiały. Sam pan wie, że instrukcja w sprawie zachowania tajemnicy…

– Tak, tak, oczywiście – przerwał jej Mielnik. – Przepraszam, że przeszkodziłem. Ale skoro już mnie pani wpuściła, może porozmawiamy o pani pracy analitycznej. Czy mogę przejrzeć raporty, które pani opracowywała dla Gordiejewa?

Nastia w milczeniu otworzyła sejf i wyjęła stamtąd grubą teczkę z kopiami raportów.

– Tu są materiały z ostatnich dwóch lat. Jeżeli potrzebuje pan wcześniejszych opracowań, też mogę panu dać. Mam je w innej teczce.

– Na razie nie, dziękuję. Na początek zapoznam się z tymi. Ale niech mi pani powie tak, z pamięci, ilu nieschwytanych morderców grasuje po Moskwie?

– Mniej więcej trzy setki.

– Aż tyle? Straszne u was nieporządki – próbował zażartować nowy szef.

– Przepraszam. Staramy się, jak możemy – odparła sucho Nastia.

Nie miała nastroju do żartów, zwłaszcza z Paniskiem (wyglądało na to, że powstałe już pierwszego dnia przezwisko ma wszelkie szanse, by się przyjąć na dobre wśród podwładnych). Władimir Borisowicz jednak okazał, że ma dość wyczucia, i od razu zarzucił wymuszony lekki ton.

– Rozumiem, że trudno się wam rozstać z Wiktorem Aleksiejewiczem – rzeki nieoczekiwanie ciepło – i że przez jakiś czas będę się spotykał z niechęcią z waszej strony. Nie czuję się dotknięty, sam bywałem w podobnych sytuacjach, i to nieraz. Jak sądzicie, czy wypada, żebym się przyłączył do was dziś wieczorem? Wiktor Aleksiejewicz mnie zaprosił, ale mam wrażenie, że będę tam zbyteczny. Z drugiej strony, nieładnie by było zlekceważyć zaproszenie. Co mi radzicie?

Nastia nie potrafiła ukryć zdziwienia. Jak widać, Panisku nieobce jest poczucie taktu i umiaru! Rzeczywiście, Gordiejew zaprosił dziś wszystkich pracowników sekcji do siebie do domu na wieczór pożegnalny. Mielnik także znalazł się w ich liczbie. Z punktu widzenia taktyki wdrażania się do obowiązków szefa to miało sens – stwarzało możliwość bliższego poznania podwładnych, równocześnie jednak stanowiło pewne zagrożenie, jeśli chodzi o zachowanie właściwej hierarchii w stosunkach służbowych – nowy zwierzchnik nie powinien już pierwszego dnia pić ze swoimi pracownikami, gdyż mogłoby to prowadzić do zbytniego spoufalenia. Wiktor Aleksiejewicz urządził swemu następcy mały egzamin: jeśli przyjmiesz zaproszenie, weźmiesz udział we wspólnej popijawie i zachowasz się niestosownie, znaczy, żeś dureń i idziesz na łatwiznę; jeśli nie przyjmiesz, wystraszysz się – jesteś przewidujący, przezorny, ale tchórzliwy. Ale skoro przyjdziesz, będziesz pił razem ze wszystkimi, a mimo to potrafisz zachować dystans – znaczy, że się nadajesz, można cię zaakceptować. Mielnik chyba nie był pewien, jak postąpić, i szukał moralnego wsparcia u dwojga podwładnych, którzy akurat się nawinęli.

– Zlekceważyć zaproszenia nie można, co do tego ma pan rację – ze źle ukrywaną złośliwą satysfakcją powiedział Korotkow. – Zwłaszcza że ludzie mogą pomyśleć, że nie umie pan pić, i pańskie akcje od razu spadną. Wiktor Aleksiejewicz daje panu szansę zaprezentowania się i zdobycia naszego szacunku.

– No cóż… – rzekł z uśmiechem Panisko. – Skoro tak pan stawia sprawę, to oczywiście przyjdę. Chciałem się zachować taktownie, rozumiem przecież, że jestem dla was człowiekiem obcym, którego niechętnie się widzi w wąskim gronie przyjaciół. Ale skoro zamiast serdecznego pożegnania z szefem zamierzacie mi urządzić oględziny, nie mam prawa się uchylać. Wszyscy rano otrzymali zadania do wykonania, więc o szóstej po południu proszę mi zameldować, co zostało zrobione, a co nie, i dlaczego. Tymczasem żegnam.

Nastia i Korotkow w osłupieniu patrzyli na zamykające się za Mielnikiem drzwi.

– A jednak – odezwał się w końcu Jura. – Facet z charakterem.

– Czy ja wiem… Ciekawe, czy ten popołudniowy raport ma w repertuarze przez cały sezon, czy tylko dziś, w dniu premiery?

– Zobaczymy. Dobra, Aśka, będę leciał, roboty mam po uszy. Chciałaś może czegoś ode mnie?

– Obiecałeś mi informacje na temat poprzednich miejsc pracy wszystkich ofiar dusiciela w ostatnich pięciu latach. Ponieważ oficjalnie powinni się tym zajmować Siełujanow i Miszka, a nie ty, ja też mogę coś dla ciebie zrobić, żeby się odwdzięczyć.

– Napisz za mnie sprawozdanie z delegacji, dobrze? Opowiedziałem ci ze szczegółami o wszystkim, co zdziałałem w Krasnodarze. A mnie tyle wysiłku kosztuje ta pisanina, że coś strasznego! Wolałbym zająć się jakąś pożyteczniejszą robotą. Na przykład twoimi uduszonymi.

– Zgoda – mruknęła Nastia.

Tak, za czasów Gordiejewa często tak robili. Dla Pączka zawsze najważniejszy był rezultat, więc pozwalał podwładnym tak dzielić pomiędzy siebie zadania, żeby sprawy posuwały się szybko, sprawnie, a wszelkie działania przynosiły konkretny skutek. Ale jak się do tego odniesie Panisko? Wiktor Aleksiejewicz traktował ze zrozumieniem fakt, że Korotkow, podobnie zresztą jak Kola Siełujanow, nie cierpi papierkowej roboty i każde zdanie pisemnych raportów wydusza z siebie z niewiarygodnym wręcz trudem, tracąc na to mnóstwo sił i czasu. Doskonale wiedział, że bardzo często pisze je za niego Kamieńska, której przychodzi to bez najmniejszego wysiłku. Anastazja natomiast, znana ze swego fantastycznego wprost lenistwa i niechęci do jeżdżenia po mieście, wiele razy korzystała z usług kolegów przy zdobywaniu rozmaitych informacji.

*

Dzień mijał jak zwykle. Dopiero o siódmej wieczorem zdarzyło się coś nieoczekiwanego. Na biurku Nasti zabrzęczał dzwonek wewnętrznego telefonu i głos Paniska zapytał:

– Czy dysponuje pani roczną informacją w rozbiciu na okręgi?

– Na razie nie. Wszystkie potrzebne materiały są gotowe, trzeba je tylko zebrać razem i sporządzić wykresy ułatwiające porównanie – odparła Nastia, z całych sił starając się ukryć zdumienie.

– Taka informacja potrzebna mi jest natychmiast. Ma pani na jej przygotowanie dwadzieścia minut.

I koniec. Ani cienia wątpliwości, że polecenie zostanie wykonane. Ale jak to zrobić? Trzeba czym prędzej znaleźć wolny komputer, i to nie pierwszy z brzegu, tylko taki, w którym są programy umożliwiające tworzenie wykresów i tabel. Miotając się po ogromnym budynku GUWD^2 w poszukiwaniu komputera i błagając, by dopuszczono ją do niego chociaż na pół godziny, po czym w gorączkowym pośpiechu układając tekst i wprowadzając dane potrzebne do opracowania wykresów, Nastia, pełna wątpliwości, zadawała sobie w myślach pytanie: ale właściwie po co to wszystko? I czemu tak nagle? Najwidoczniej przyszedł z ministerstwa kolejny okólnik, szykuje się kolegium podsumowujące całoroczne wyniki. Żadnego innego wytłumaczenia dla nacisku zwierzchnika Nastia nie potrafiła znaleźć. Roczna informacja, na której przygotowanie dostała dwadzieścia minut, do niczego więcej nie mogła być potrzebna. I to jeszcze w rozbiciu na okręgi… Chociaż, z drugiej strony, chyba to nie dla ministerstwa, ministerstwo zajmuje się Rosją jako całością, a więc dane dotyczące okręgów miejskich nie mają dla niego znaczenia. Tam rozpatruje się wszystko w skali całych obwodów. Najprawdopodobniej zatem chodzi o kierownictwo GUWD. Co też zresztą wydaje się zaskakujące, jako że kierownictwo GUWD nigdy specjalnie się nie interesowało pracą analityków. To znaczy, oczywiście, stwarzało pozory, że jest inaczej, i zatrudniało specjalistów w tej dziedzinie, ale poziom owej analityki był… ech, szkoda gadać. Sam fakt, że kierownictwo całkowicie zadowalał ten stan rzeczy, świadczył o tym, że nie stawia wielkich wymagań i nie wiąże z pracą analityków szczególnych nadziei, raczej lekceważy ją, ceni bardzo nisko i nie dostrzega w niej żadnego sensu. Musiało się więc rzeczywiście wydarzyć coś ekstra, jeśli żądano tak pilnie materiału analitycznego.Oczywiście w wyznaczonym przez zwierzchnika czasie Nastia się nie zmieściła. Z dwudziestu przydzielonych na wykonanie zadania minut piętnaście upłynęło na poszukiwaniach wolnego komputera. Po dalszych pięciu major Kamieńska, jako osoba zdyscyplinowana, zadzwoniła do Paniska i zameldowała, że informacja nie jest jeszcze gotowa, a ona Nastia, potrzebuje na ukończenie pracy dodatkowych dwudziestu, może dwudziestu pięciu minut. Panisko milczał chwilę, po czym oznajmił, że czeka na możliwie jak najszybsze dostarczenie materiału, ale głos miał taki, jakby się właśnie dowiedział, że przez cały rok nie będą mu wypłacać pensji. Nastia rozumiała niezadowolenie szefa i denerwowała się, że opóźnia wykonanie pilnego zadania, co nie pozwalało jej się skupić – myliła się, a to wprawiało ją w jeszcze większą irytację. W końcu materiał został opracowany, Nastia wydrukowała go, włożyła arkusze do teczki i pomknęła do gabinetu Mielnika. Trzydzieści metrów przed drzwiami zwolniła kroku, usiłując wyrównać oddech, by nie pojawić się przed obliczem szefa zaczerwieniona, rozczochrana i zasapana, tym bardziej że w pokoju może być również ktoś obcy.

Zapukała dyskretnie, po czym weszła do gabinetu, który tak wiele lat zajmował Wiktor Aleksiejewicz Gordiejew, i osłupiała. Za biurkiem, na miejscu Gordiejewa, siedział oczywiście Władimir Borisowicz Mielnik, ale w tym akurat nie było nic dziwnego. Jednakże człowieka, który zajął jedno z krzeseł stojących przy stole konferencyjnym, Nastia absolutnie nie spodziewała się tu ujrzeć, chociaż wiedziała, że bywa na Pietrowce, i to nierzadko. Czyżby to ze względu na niego Panisko tak ją poganiał? Nie, to niemożliwe, pomyślała Nastia. Lonia na pewno przyszedł w jakichś swoich sprawach, a konieczność pilnego przedstawienia materiałów analitycznych wyniknęła niezależnie. Obie rzeczy po prostu zbiegły się w czasie.

– Proszę bardzo, Władimirze Borisowiczu – powiedziała, podchodząc do biurka szefa i podając mu teczkę z materiałami.

– Bardzo długo to trwało – rzekł sucho Mielnik. – Czy w pani pododdziale zawsze notuje się taki poziom operatywności?

– Nie, zwykle bywa jeszcze niższy – podobnym tonem poinformowała Nastia. – Dzisiaj starałam się pracować szybciej, żeby zrobić dobre wrażenie. Towarzyszu pułkowniku, gdyby na moim biurku stał komputer, dane byłyby gotowe w ciągu dziesięciu minut. Musiałam jednak szukać miejsca, gdzie mogłabym wykonać zadanie. Lwią część czasu, który mi pan wyznaczył, straciłam na bieganinę po korytarzach.

Usiłowała nie patrzeć na Leonida Pietrowicza. Zapomnieć, że to jej ojczym. Że to mąż jej matki. Zapomnieć, że to człowiek, który ją wychowywał od najmłodszych lat i którego ona gorąco kochała, i całe życie nazywała ojcem. Zapomnieć, że widzieli się zaledwie kilka dni temu, a w najbliższą sobotę mama i Lonia oczekują jej razem z mężem na obiedzie. Nasti było nieprzyjemnie, że została skarcona w obecności ojczyma.

– Czy mogę odejść, Władimirze Borisowiczu?

– Tak, proszę. – Mielnik kiwnął głową, nie patrząc na Anastazję.

Nastia wróciła do swego pokoju, w środku cała aż kipiąc z wściekłości. Żeby chociaż powiedział „dziękuję”, palant. Ciekawe, czy wie, co ją łączy z Lonią, czy nie. Raczej nie, w przeciwnym razie niewątpliwie rzuciłby jakiś trywialny żarcik na ten temat. Nastia nie miała jeszcze na razie okazji przetestowania poczucia humoru nowego zwierzchnika, ale w głębi duszy była już przekonana, że dowcipy Paniska muszą być płaskie.

Próbowała wziąć się w garść i uspokoić. Włożyła grzałkę do wysokiego porcelitowego kubka z wodą i włączyła do kontaktu. Trzeba się napić kawy i wrócić do równowagi. Boże, dlaczego Pączek od nich odszedł? Odszedł, pozostawiając ich na pastwę tego… Zaczęła w myśli szukać dostatecznie zjadliwego epitetu, ale nic sensownego nie przychodziło jej do głowy. Panisko, nic dodać, nic ująć. Trudno o lepsze określenie.

Woda w kubku właśnie zaczęła wrzeć, kiedy drzwi się otworzyły. W progu stał Leonid Pietrowicz. Wyglądał jednocześnie na zmieszanego i rozbawionego.

– Cześć, tatku – powitała go Nastia z uśmiechem. – Napijesz się kawy?

– Może być.

Ojczym zdjął kożuszek, rzucił go niedbale na wolne biurko w kącie i podszedł do Nasti, żeby ją ucałować.

– Ejże, jesteś cała spocona – skonstatował zatroskany, dotknąwszy ustami jej czoła. – Coś ci dolega?

– Nie, nie przejmuj się. To z tego całego zamieszania i ze złości. No i jak ci się podobał nasz satrapa? Dwadzieścia minut, choćbyś miał stanąć na głowie. Nie wiesz, skąd nagle taki pożar?

– Dziecko, nie gniewaj się… – Leonid Pietrowicz był wyraźnie zmieszany. – To dla mnie.

– Co dla ciebie? – nie zrozumiała Nastia. – Te dane dla ciebie?

– No tak. Bywam przecież u was regularnie co miesiąc i proszę o wszystkie materiały, które można wykorzystać w toku nauczania. Chodzi o jak najlepszą ilustrację różnych zagadnień, konkretne przykłady. Przyszedłem do Gordiejewa, nic nie wiedziałem, że od dziś macie nowego szefa. Wspominałaś mi, że Wiktor ma odejść, ale nie sądziłem, że tak szybko… Słowem, wchodzę do gabinetu, patrzę – a tu jakiś nieznajomy. Przedstawiłem się i wyjaśniłem, po co przychodzę. A ten od razu zaczął naciskać guziki i wydawać dyspozycje. Słowo daję, że go o to nie prosiłem, a tym bardziej nie nalegałem, żeby materiały dostarczono mi w ciągu dwudziestu minut. To była jego inicjatywa.

– No jasne – rzuciła ze złością Nastia. – On wykazał inicjatywę, a ty z zadowoleniem ją podtrzymałeś. Pewnie ci się bardzo spodobało, że on z twojego powodu naciska guziki i każe ludziom wychodzić z siebie, chociaż to wcale nie jest konieczne. Tatku, nigdy cię nie podejrzewałam o takie jaśniepańskie zapędy. Dlaczego go nie przystopowałeś? Mogłeś powiedzieć, że to nic pilnego. Albo po prostu zrezygnować i wyjść. Czemu pozwoliłeś, żeby się na mnie wyżywał? I w ogóle dlaczego do niego poszedłeś? Przecież wiesz, że te zestawienia robię ja, i zawsze brałeś je właśnie ode mnie, a nie występowałeś o nie drogą oficjalną.

– Dziecino, nie złość się. Skąd mogłem wiedzieć, że to dla ciebie taka skomplikowana sprawa?

– Nie chodzi o to, czy skomplikowana, czy nie! – wybuchnęła. – Nawet jeżeli nie, dlaczego miałbyś pozwolić mu się zgrywać na Bóg wie jakiego ważniaka? Czy ciebie samego to nie mierzi? Przecież to typowe maniery surowego bossa, obrzydliwe, chamskie zagrania, a ty jeszcze go podkręcasz i z satysfakcją uczestniczysz w tym przedstawieniu!

Przepraszam cię, tatuśku, ale po tobie nigdy bym się tego nie spodziewała.

Leonid Pietrowicz uśmiechnął się pojednawczo i sięgnął po papierosa.

– Przestań już, dziecino – powiedział spokojnie. – Mielnik nie przypadł ci do gustu, to widać na kilometr, dlatego wszystko masz mu za złe. Tyle lat pracujesz pośród samych mężczyzn i jeszcze się nie nauczyłaś, co to takiego męskie gierki. Tak, facet ma satysfakcję, że może naciskać guziki i wydawać polecenia, które muszą być niezwłocznie wykonane. No i co w tym złego? Tak, mnie też było przyjemnie, że dla mnie, kierownika katedry, twój szef tak się stara. Jesteśmy mężczyznami, mamy swój punkt widzenia, swoje zasady. Nie powinnaś nas za to potępiać. I przestań zachowywać się arogancko wobec zwierzchnika, to nieprofesjonalne. Musisz umieć się opanować. No co, skończyłaś już na dziś?

– Na razie nie. Jeszcze wcześnie. Mam kupę spraw do załatwienia.

– Może jednak? Podrzuciłbym cię do metra. Co?

– Nie, tatuśku. – Nastia też już zaczęła się uśmiechać.

– Dzięki. Popracuję jeszcze trochę. Poza tym Pączek wydaje dziś bal pożegnalny, wybieramy się wszyscy do niego.

– Nie zapomniałaś o sobocie?

– Ale skąd! – żachnęła się Nastia. – Loszka o niczym innym nie marzy, tylko o twoich smażonych kurczętach.

– Kiedy leci?

– Za tydzień.

– Na trzy miesiące?

– Trochę mniej. Wraca pod koniec marca.

– Nie będziesz tęsknić?

Nastia podniosła na ojczyma zdziwiony wzrok.

– Tato, przecież mnie znasz.

– Znam, znam – westchnął Leonid Pietrowicz. – Chodzisz jak kot własnymi drogami. Nawet za mamą nie tęskniłaś, kiedy mieszkała za granicą. Dobrze, jeżeli nie chcesz ze mną jechać, to już pójdę. W sobotę o piątej, nie zapomnij.

Ucałował Nastię, włożył kożuszek i wyszedł.

Zrobiło jej się smutno. Oto jak nowy szef zaczyna pokazywać pazurki. Oczywiście, to miłe, że nie lekceważy metod naukowych, co od dawna uchodzi za rzecz w dobrym tonie, i potraktował poważnie sprawę dostarczenia materiałów dla katedry działań operacyjno-śledczych jednej z wyższych uczelni milicyjnych. Kto inny skrzywiłby się tylko i próbował się jakoś wykpić od prośby natręta, ale on – nie. Cóż, czas pokaże, jaki jest naprawdę Władimir Borisowicz Mielnik. Chociaż Gordiejew i tak był lepszy. Gordiejew to Gordiejew. Nie wypada go nawet porównywać z nikim innym.

Około ósmej wieczór zjawił się Jura Korotkow z miną niepewną i zaniepokojoną. Piętnaście minut szczegółowo relacjonował Nasti życiorysy ofiar tajemniczego dusiciela. Nastia słuchała uważnie, notowała, stawiała jakieś znaczki w swoich wykresach. Dotychczas nie natrafili na żaden trop. Nie było ani jednej cechy wspólnej, która łączyłaby wszystkie siedem zabójstw. Oprócz tej, naturalnie, że dokonano ich późnym wieczorem w opustoszałych bramach.

Nastia sprzątnęła papiery z biurka i wstała.

– Na razie nic nie mamy, Jurik. Dobra, jedźmy do Pączka, może pod wpływem alkoholu jakaś odkrywcza myśl przyjdzie nam do głowy.

*

Ogrzewanie w samochodzie działało sprawnie, więc mimo ostrego mrozu kierowca i pasażer byli w rozpiętych paltach i bez rękawiczek.

– No cóż, gratuluję pierwszych absolwentów – mówił pasażer, zwrócony bokiem do kierowcy. – O ile wiem, wszystko poszło dobrze. Jak zamierzacie przeprowadzić kolejną rekrutację?

– Z tym właśnie są problemy, Witaliju Arkadjewiczu. Mój zastępca nalega, by zastosować inne zasady naboru. Upiera się też przy innym systemie kształcenia. Nie mam argumentów, które pozwoliłyby mi go przekonać.

– Jak to nie masz argumentów? – zdziwił się pasażer.

– Czy uwieńczona sukcesem metoda nauczania, zastosowana wobec pierwszej grupy to niewystarczający argument?

– Niestety, nie. Na razie nie – uściślił kierowca. – Absolwenci zdali jedynie końcowy egzamin, ale jak się sprawdzą, że tak powiem, w warunkach polowych, nie wiadomo. Chciałbym wierzyć, że obejdzie się bez wpadek.

– A co sugeruje twój zastępca?

– Zielenin jest przeciwny temu, żeby przygotowywać ludzi w systemie koszarowym. Uważa, że zakłóca się w ten sposób proces socjalizacji, że z chwilą gdy wyizolowuje się człowieka ze społeczeństwa i zwykłego, codziennego życia, staje się on oderwany od rzeczywistości, nieprzystosowany. Osobiście nie jestem zwolennikiem takiego poglądu, ale mój zastępca od wielu lat zajmuje się nauczaniem i trudno mi się z nim spierać. Zaczyna przytaczać takie przykłady… Krótko mówiąc, chciałbym prosić, żeby pan podjął decyzję w tej sprawie.

– Jaką znowu decyzję? Ty jesteś szefem. Ty rządzisz. Nie potrafisz swojego zastępcy przywołać do porządku? Jeżeli nie, to żaden z ciebie zwierzchnik.

– Witaliju Arkadjewiczu, to nie takie proste. Zielenin cieszy się dużym poparciem w pańskim środowisku. Proszę pamiętać, że to nie ja go wyszukałem – pan mi go polecił. I powiedział pan, że Zielenin to kandydat pańskiego szefa. Byłbym zobowiązany, gdyby pan jakoś doszedł do porozumienia z Zieleninem.

– Dobrze, pogadam z nim. Ale tobie też coś powiem: to nie w porządku, kiedy szef boi się swojego zastępcy. Powinno być na odwrót. Zatrzymaj się na rogu, dalej pójdę pieszo.

Witalij Arkadjewicz ociężale wygramolił się z samochodu i nie oglądając się za siebie, ruszył w stronę dużego budynku przy Nabrzeżu Krasnopriesnieńskim. Dwadzieścia minut później siedział już w swoim gabinecie, wyłożonym dębową boazerią.

– Przejrzy pan pocztę, Witaliju Arkadjewiczu? – zapytała urodziwa sekretarka.

– Odłóż to – zarządził, popierając swe słowa władczym gestem – i zrób mi herbaty, bo zmarzłem. Z warsztatu nie dzwonili w sprawie samochodu?

– Dzwonili. Trzeba wymienić przerywacz. Wieczorem wóz będzie gotowy.

– To dobrze. – Skinął majestatycznie głową. – Niezręcznie mi już fatygować znajomych, wciąż prosić o podwiezienie.

Sekretarka wyszła, a Witalij Arkadjewicz chwilę się zastanawiał, po czym podniósł słuchawkę bezpośredniego telefonu.

– Wasiliju Walerianowiczu – rzekł oficjalnym tonem – pozwoli pan, że przyjdę?

Tak w ogóle to Wasilij Walerianowicz był dla niego po prostu Wasią, ale Witalij Arkadjewicz znał obyczaje swego szefa, który lubił rozmawiać przez głośno mówiący telefon. I jeśli w tej chwili w gabinecie Wasi ktoś akurat był, to wcale nie musiał wiedzieć, że dwóch pracowników agend rządowych łączą tak nieformalne stosunki.

Wasilij Walerianowicz, wysoki, chudy, z długą, pobrużdżoną twarzą i w okularach w grubej oprawie, przywitał go uśmiechem, który miał na zawołanie. Uśmiechał się zawsze, nawet kiedy był zły, ba, wściekły. Uśmiech był jakiś krzywy. Nieliczni tylko wiedzieli, że to następstwo mikrowylewu sprzed kilku lat.

– Muszę z tobą pogadać o programie – zaczął Witalij Arkadjewicz, usadowiwszy się w niewygodnym, za twardym fotelu. – Pierwszy etap został zakończony, pora przejść do drugiego. I tu wyłaniają się pewne problemy.

– Jakiego rodzaju?

– Stojanowowi nie układają się stosunki z twoim protegowanym, Zieleninem. Mają odmienne koncepcje co do metod realizacji programu. Trzeba by zniwelować te różnice poglądów, Wasia, zanim obaj wezmą się za łby. Powiedz, masz wobec tego Zielenina jakieś zobowiązania?

– Naturalnie – wycedził przez zęby Wasilij Walerianowicz.

– Inaczej bym go nie polecał. O jakie różnice poglądów chodzi? Nie są zadowoleni z uposażenia, tak?

– Nie idzie o pieniądze, Wasia. Pensje mają jednakowe. Rzecz w podejściu do całego przedsięwzięcia. Na pierwszym etapie pozwoliliśmy Stojanowowi realizować je tak, jak to sam proponował. Teraz Zielenin upiera się przy tym, że sposób rekrutacji kadr i metody kształcenia muszą być zmienione. Stojanow.

Witalij Arkadjewicz zawahał się. Nie chciał być nieszczery wobec Wasilija, znali się zbyt długo i zbyt dobrze, by się bawić w kotka i myszkę. Ale żeby Stojanow, jego protegowany, podpadł, także nie chciał.

– No więc co Stojanow? – zniecierpliwił się Wasilij.

– Odniosłem wrażenie – zaczął znów ostrożnie Witalij Arkadjewicz – że Stojanow zgadza się ze swoim zastępcą. Rozumiesz? W głębi duszy się z nim zgadza. Uznaje jego racje. Ale nie chce tego przyznać głośno. No, sam wiesz, takie tam męskie gierki. Nie wolno zgadzać się z zastępcą, który zajmuje przeciwne stanowisko. To niesłuszne z punktu widzenia tego, kto sprawuje władzę. Dlatego Stojanow chce, żeby decyzja przyszła z góry. Wtedy będzie mógł zachować twarz.

– Widzisz go! – mruknął Wasilij. – I kto niby miałby wydać tę decyzję? Chodzi ci o to, żebym ja to zrobił?

– A któż by inny? Oczywiście że ty. Zielenin to twój człowiek. Moje słowo dla niego nic nie znaczy.

– A Stojanow – twój – przypomniał Wasilij.

– Ale ty kierujesz realizacją programu. To był twój pomysł, twoje ukochane dziecię. I ty, Wasia, powinieneś rozstrzygnąć, w jaki sposób przeprowadzić drugą rekrutację. Tak jak chce Zielenin czy tak jak Stojanow.

Wasilij Walerianowicz, który dotąd przechadzał się w zamyśleniu po obszernym gabinecie, stanął i przysiadł na skraju długiego biurka.

– Witalij, rozumiem, o co ci chodzi. Boisz się wziąć na siebie odpowiedzialność, ponieważ nie czujesz się w tej dziedzinie profesjonalistą. Ale i ja także nie jestem kompetentny. Właśnie dlatego postawiliśmy na czele tego przedsięwzięcia Stojanowa i Zielenina, którzy dobrze znają się na rzeczy. Ani ty, ani ja nie możemy rozsądzić, który z nich dwóch ma rację.

– Ale zmarnować drugiej rekrutacji także nam nie wolno – wtrącił Witalij Arkadjewicz.

– No właśnie. – Wasilij kiwnął głową. – Dlatego trzeba podjąć strategiczną decyzję. Myślę, że bez względu na to, jak będzie przeprowadzona druga rekrutacja, my nie powinniśmy narażać na szwank samej idei programu. Nie zapominaj, że wprawdzie ja go opracowałem, ale pieniądze na realizację dają inni. Jeśli nie będzie dotacji, nie będzie programu. Zielenin to nie po prostu mój człowiek. Polecili mi go sponsorzy naszego przedsięwzięcia. I jeśli Stojanow zacznie z nim wojować, wyjdzie nam to bokiem.

– Ale Stojanowa też nie należy się pozbywać – skontrował Witalij Arkadjewicz. – Facet ma dojścia do samej góry, dobrze o tym wiesz.

– Wiem.

Wasilij Walerianowicz znów podjął spacer po gabinecie.

– Dlatego proponuję…

Już po upływie kilku minut Witalij Arkadjewicz wyraźnie poweselał. To, co przedstawił jego stary przyjaciel, było skomplikowaną, wielowątkową intrygą, ale pozwalało uporać się z problemem, który jeszcze niedawno wydawał się niemal nierozwiązywalny.

*

Pierwszy cios trafił w szczękę, i Nikita od razu poczuł na przygryzionym języku smak krwi. Nie zdążył się jeszcze odezwać, kiedy nastąpił drugi cios, a za nim – trzeci. Teraz bili go w brzuch. Dwóch trzymało Nikitę za ręce, trzeci metodycznie wymierzał jedno uderzenie za drugim.

– No i co? – zapytał jeden z tych, którzy go przytrzymywali. – Wystarczy? Czy mamy kontynuować?

Nikita w milczeniu kiwnął głową. Dłużej nie wytrzyma bicia.

– Czego kiwasz? Kontynuować, tak?

– Nie – wydusił z trudem. – Nie trzeba. Powiem.

Napastnicy posadzili go na kanapie. Dwaj usiedli tuż przy nim, po bokach, tak by zdążyć go chwycić, gdyby zaczął się szarpać. Trzeci, ten, który przed chwilą go bił, zajął się teraz czym innym – otworzył dużą torbę i wyjął z niej najpierw niewielki dyktafon, a potem wideo. Dyktafon postawił na stoliku obok kanapy, kamerę zaś zarzucił sobie na ramię.

– Zaczynaj. Najpierw się przedstaw, podaj imię i nazwisko, rok urodzenia i adres. Potem będziesz odpowiadał na pytania.

– Nikita Mamontow. – wybełkotał niezrozumiale napadnięty.

– Wyraźniej! Głośno i wyraźnie. Jeszcze raz.

Nikita zebrał wszystkie siły. Nie rozumiał, czego od niego chcą ci ludzie. To znaczy, rozumiał, oczywiście. Od razu na wstępie oznajmili, czego chcą, ale on nie mógł pojąć, na co im to potrzebne. Jeszcze gdyby byli z milicji… Ale nie, to niemożliwe. Z milicją miał już do czynienia.

– Nikita Mamontow, rok urodzenia tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty pierwszy, mieszkam w Moskwie, ulica…

– No proszę, już lepiej – pochwalił go szeptem ten, który siedział z lewej.

– Byłeś przesłuchiwany w sprawie o zabójstwo na Dworcu Paweleckim?

– Tak.

– W którym roku?

– W zeszłym.

– Konkretniej – zażądał ten, który stał przed nim z kamerą.

– W dziewięćdziesiątym piątym.

– Czyli w zaprzeszłym – uściślił siedzący z prawej. On także mówił szeptem.

– No tak – posłusznie zgodził się Nikita.

– Dlaczego cię nie posadzili?

– Nie było dowodów.

– Opowiedz dokładnie, co się zdarzyło.

– Mieliśmy czekać na pociąg…

– Co za „my”? Powiedziałem: dokładnie.

Nikita opowiadał o dokonanym przed półtorarokiem zabójstwie, przeklinając w duchu wszystko na świecie, a zwłaszcza siebie, swoją słabość. Bał się bólu, nigdy nie brał udziału w bójkach, i stosując przemoc fizyczną, można było z niego zrobić szmatę. Wtedy, w dziewięćdziesiątym piątym, przesłuchiwano go wiele razy, ale tamto wytrzymał bez trudu. Był niegłupi, miał dobrą pamięć i sporo sprytu, toteż nie plątał się w zeznaniach, twardo obstawał przy swoim, szybko pojąwszy, że bezpośrednich dowodów brak, a gliniarze tylko czyhają na jakąś jego pomyłkę, żeby się czegoś uczepić i go wrobić. Ale on nie pozwolił się na niczym przyłapać, więc go wypuszczono, sprawcy zabójstwa zaś pozostali niewykryci. Od chłopaków nasłuchał się różnych strasznych opowieści, jak to w milicji biją, i wiedział, że jeśli go uderzą choćby tylko dwa razy, od razu pęknie. Ale jakoś go nie bili. I to Nikitę uratowało.

A dzisiaj zjawili się ci trzej, wykręcili mu ręce i zaczęli go młócić. Okropnie bolało, i w ogóle strasznie się przeraził. Więc opowiedział im wszystko.

*

Nastia bardzo się bała, że wieczór pożegnalny u Gordiejewa będzie smutny, ale jej przewidywania na szczęście się nie sprawdziły. Ton nadał sam Wiktor Aleksiejewicz, który wciąż żartował, zwłaszcza na temat, że kiedy kota nie ma w domu, myszy harcują.

– Wiem, wiem – przygadywał – cieszycie się z całego serca, że wreszcie sobie pójdę i przestanę się was czepiać, dokuczać wam swoimi zawyżonymi wymaganiami. Pod rządami nowego szefa będziecie w końcu mieć spokój.

Nowy szef już był obecny, ochoczo przyłączał się do żartów Gordiejewa i wykazał się żywym, autentycznym poczuciem humoru. Nie bał się też wychylić kielicha, pił równo ze wszystkimi, ale działania alkoholu w ogóle nie było po nim widać.

Ponieważ – oprócz żony Gordiejewa, Nadieżdy Andriejewny – Nastia była w towarzystwie jedyną kobietą, zaofiarowała się, że pomoże gospodyni. W pewnej chwili, gdy myła talerze przed podaniem gorącego dania, została w kuchni sama. Skończywszy ze zmywaniem, już miała wrócić do pokoju, ale nieoczekiwanie zmieniła zamiar. Ogarnął ją nagły smutek, w gardle coś nieprzyjemnie ścisnęło, łzy nabiegły do oczu, więc Nastia nalała sobie szklankę wody i zapaliła papierosa. Chciała też odpocząć chwilę od hałasu.

– Znowu się pani chowa? – rozległ się za jej plecami głos Mielnika.

Odwróciła się, przywołując na twarz uprzejmy uśmiech. Panisko stał obok niej, trzymając w rękach kieliszek i szklaneczkę.

– Wypijmy, Anastazjo Pawłowno – powiedział, podając jej szklankę. – To martini. Uprzedzono mnie, że nic innego pani nie pija.

Nastia nie miała ochoty pić, zwłaszcza z Paniskiem. Ale nie wypadało odmówić. Wzięła więc szklaneczkę i spojrzała pytająco na zwierzchnika.

– Za co wypijemy?

– Za panią i za mnie.

– To znaczy?…

– Za panią i za mnie, tak jak powiedziałem – powtórzył Mielnik z uśmiechem. – Za to, żeby pomiędzy mną, pani nowym szefem, a panią, najlepszym analitykiem na Pietrowce, współpraca jak najlepiej się układała. Wiem, że cieszy się pani zasłużonym autorytetem pośród kolegów, i od pani zdania w dużym stopniu zależy, jak oni będą się do mnie odnosili. Dlatego nasze stosunki służbowe powinny być naprawdę dobre i oparte na wzajemnym zrozumieniu. Proszę, niech pani za to ze mną wypije.

No cóż, pomyślała Nastia, przynajmniej szczerze stawia sprawę. Z właściwym sobie męskim szowinizmem zawsze uważa kobietę za najsłabsze ogniwo łańcucha, dlatego też sądzi, że jest ona łatwą zdobyczą. Przeciągnąwszy na swoją stronę najpierw ją, potem zabierze się do innych podwładnych, tych o bardziej podatnym, łagodnym usposobieniu, i wreszcie sprawi, że stopniowo ilość przejdzie w jakość, a gdy już sobie zapewni poparcie większości, łatwo przekabaci i resztę.

Uniosła lekko szklaneczkę i wypiła martini, nie trącając się z szefem. Powinna się przynajmniej uśmiechnąć, ale jakoś nie miała nastroju…

Panisko opróżnił kieliszek jednym haustem.

– Cóż to, pije pani, nie stuknąwszy się nawet, jak na stypie? – zażartował.

– Przepraszam, jakoś odeszłam od tych zasad – usprawiedliwiła się Nastia.

Mielnik postawił kieliszek obok zlewozmywaka i otworzył piecyk. Słaby dotąd zapach pieczonego mięsa od razu buchnął z duchówki i rozszedł się po całej kuchni.

– Według mnie, jest już gotowe – powiedział. – Poprosić Nadieżdę Andriejewnę czy poradzimy sobie sami?

– Zaraz wszystko zrobię.

– Pomogę pani – ochoczo zaofiarował się Panisko, zdejmując z haczyka grube kuchenne rękawice. – Kobieta o takich delikatnych dłoniach nie powinna dźwigać ciężkiej, gorącej brytfanny. Chciałem to pani powiedzieć jeszcze rano, ale wciąż jakoś nie było okazji. Ma pani niezwykle piękne ręce, Anastazjo Pawłowno.

Nastia z niedowierzaniem spojrzała na szefa, a potem przeniosła wzrok na swoje dłonie.

– Cóż to, próbuje pan ze mną flirtować? – zapytała.

– A czemu to panią dziwi? Czyżby inni mężczyźni tego nie robili?

Nastia pomyślała z niechęcią, że Panisko ucieka się do starych, tanich chwytów, a ona nie bardzo potrafi radzić sobie w takich sytuacjach. Rzeczywiście mężczyźni rzadko prawili jej komplementy, co tam rzadko – prawie nigdy. Oczywiście, okazywali jej podziw i szacunek, ale to zwykle wiązało się z pracą, ze sprawami, które prowadziła. Kiedyś dostała nawet ogromny bukiet róż, lecz kwiaty przysłał członek mafii, żeby ją prosić o pomoc w wykryciu poważnego przestępstwa. Innym razem dostarczono jej do domu piękne mieczyki w wielkim kryształowym wazonie, ale to także był prezent od mafii, tyle że takiej, której – przeciwnie niż pierwszej – zależało na tym, by Nastia nie angażowała się w śledztwo. Bywało, że zapraszano ją do restauracji, niekiedy przyjmowała te zaproszenia, niekiedy zaś odmawiała, ale zawsze wiązało się to z koniecznością spotkania się z kimś czy rozmowy w sprawach służbowych. Tak że komplementy Nastia słyszała najczęściej nie z ust gorących wielbicieli (których zresztą nigdy nie miała), lecz od osób zainteresowanych w tym, by dobrze ją do siebie usposobić.

– Nie – powiedziała spokojnie, choć z trudem ukrywała rozdrażnienie – mężczyźni ze mną nie flirtują. Pewnie dlatego, że wiedzą, że mam męża, z którym nie wytrzymaliby konkurencji. Zatem nawet tego nie próbują.

– A więc to tak!

Panisko przysunął sobie taboret i usiadł obok Nasti, bardzo blisko. Tak blisko, że kolanem niemal dotykał jej biodra.

– I dlaczegóż to pani mąż jest taki niebezpieczny? Ma mistrzostwo świata w kick-boxingu?

– Władimirze Borisowiczu, nie zamierzam rozmawiać z panem o moim mężu. Jeżeli interesuje pana formalna strona zagadnienia, proszę wziąć moją teczkę personalną z działu kadr, tam znajdzie pan wszystkie informacje.

– A jeśli interesuje mnie strona nieformalna?

– O tej rozmawiam tylko z najbliższymi. I bardzo proszę nie patrzeć na mnie w tak znaczący sposób. Dawno już mam za sobą lata, kiedy robiło to na mnie wrażenie.

Mielnik wybuchnął śmiechem. Śmiał się z całego serca, wesoło, zaraźliwie.

– Jest pani naprawdę czarująca, Anastazjo Pawłowno! Dlaczego wszędzie węszy pani podstęp? Czy ktoś kiedyś w życiu tak bardzo panią oszukał, że jest pani gotowa w najbardziej niewinnych postępkach czy słowach dopatrywać się podłości i próby wyrządzenia pani krzywdy? Proszę brać sprawy prościej, a sama pani zobaczy, że tak o wiele łatwiej się żyje. Pani nawet nie dostrzega, że swoją nieustanną podejrzliwością zraża do siebie ludzi, którzy wcale źle pani nie życzą.

Położył dłoń na ręce Nasti, która na ten poufały gest po prostu osłupiała. Ręka Mielnika była ciepła, ale Anastazji, która z powodu kłopotów z krążeniem prawie zawsze miała zimne dłonie, wydała się gorąca jak poduszka elektryczna.

– Przypominam, że miał się pan zająć pieczenią – zwróciła uwagę szefowi, wstając gwałtownie i usuwając się na bok.

Mielnik także się podniósł i znów włożył rękawice. Wyjął brytfannę z piecyka, zgrabnie przełożył wielki kawał pieczeni na deskę, po czym zaczął krajać mięso na równej grubości plastry i układać je na przygotowanym półmisku. Stał plecami do Nasti, która właśnie miała niepostrzeżenie wymknąć się z kuchni, kiedy zatrzymał ją głos Paniska:

– Anastazjo Pawłowno, czekałem na panią dzisiaj długo po szóstej, ale pani nie raczyła się pokazać, chociaż była pani jeszcze w pracy. Czy mam to uważać za swego rodzaju demonstrację, czy też pani po prostu zapomniała?

– Byłam punktualnie o szóstej, ale nie zastałam pana w pokoju.

– Wezwał mnie generał i wróciłem do siebie dziesięć po szóstej.

– Ale ja nie mogłam przewidzieć, że to sprawa kilku minut. Drzwi gabinetu były zamknięte, więc z czystym sumieniem wróciłam do swego pokoju. Pomyślałam, że jeśli będę panu potrzebna, sam mnie pan wezwie.

– Proszę mi powiedzieć, czy w waszej sekcji zwykło się uważać takie usprawiedliwienie za wystarczające?

– W naszej sekcji nikt nigdy nie musiał się usprawiedliwiać przed szefem z takiego powodu – sucho odparła Nastia.

– Wiktor Aleksiejewicz doskonale rozumiał, że wywiadowca nie może zaplanować rano dnia pracy w taki sposób, żeby punktualnie o szóstej zjawić się z raportem. To specyficzna robota. Żeby przyjść dokładnie o szóstej, musiałby zakończyć pracę mającą na celu wykrycie przestępstwa o trzeciej, po czym zamknąć się w pokoju i wypełniać papierki. Dlatego jeżeli o wpół do piątej znajdzie świadka, za którym uganiał się od dwóch tygodni, i doprowadzi do tego, że ten się wreszcie rozgada, to piętnaście po piątej będzie musiał mu powiedzieć: przepraszam, obywatelu, bardzo dobrze nam się rozmawia, ale musimy odłożyć pogawędkę do jutra, bo mam szefa despotę.

Mielnik z nożem w ręku odwrócił się do Nasti. Na jego twarzy malowała się ciekawość, niczym u entomologa, który obserwuje nieznanego mu dotychczas owada.

– A pani w ogóle się nie boi zwierzchników?

– Nie. W ogóle się nie boję. Przepracowałam ponad dziesięć lat z Gordiejewem i przyzwyczaiłam się do myśli, że dobry szef to taki, którego człowiek szanuje, a nie boi się go. Poza tym nie obawiam się też, że mnie wyrzucą.

– Czyżby? – Mielnik uniósł brwi. – Tak dalece czuje się pani niezastąpiona?

– Nie o to chodzi. Dopóki pracowałam u Gordiejewa, myśl o odejściu napawała mnie strachem. I rzeczywiście bałam się zrobić coś nie tak, naruszyć jakieś przepisy, żeby nie wylecieć z pracy. A teraz jest mi wszystko jedno. Proszę mnie właściwie zrozumieć, Władimirze Borisowiczu. Nie chcę pana obrazić, ale jest mi obojętne, kto będzie moim szefem, jeśli nie będzie nim Gordiejew. Dlatego pana także się nie boję. Jeśli nie ułoży nam się współpraca – odejdę.

– Do Zatocznego? Czy też ma pani w odwodzie jeszcze jakichś generałów?

To już był cios poniżej pasa. Siedział tu, wdzięczył się, przyciskał kolanami, wypytywał o męża, udawał, że nic o Nasti nie wie, a tymczasem, jak widać, nieźle się przygotował, zebrał informacje, a nawet krążące plotki.

Nastia zastanawiała się, jak odpowiedzieć sensownie, a jednocześnie bez niepotrzebnej arogancji, ale właśnie w tej chwili przybiegła z pokoju żona Gordiejewa, Nadieżda Andriejewna.

– O Boże, zagadałam się z Miszeńką i zupełnie zapomniałam o mięsie!

– To nic, Nadieżdo Andriejewno – zapewnił wesoło Mielnik – strzegliśmy go tu pilnie razem z Anastazją Pawłowną, żeby nie przegapić właściwego momentu.

Cofnął się od stołu i teatralnym gestem wskazał wielki prostokątny półmisek, na którym leżały równo ułożone płaty mięsa.

– Proszę bardzo, droga pani, można podawać.

Nadieżda Andriejewna wzięła półmisek i zaniosła go do pokoju. Nastia wymknęła się za nią, zadowolona, że w naturalny sposób udało się przerwać rozmowę, która przybrała tak nieprzyjemny obrót. Ostatni wszedł do pokoju Panisko o od razu wdał się w pogawędkę z Gordiejewem. Do końca wieczoru nie odezwał się do Nasti i nawet nie patrzył w jej stronę. A ona nie wiedziała, czy się z tego powodu cieszyć, czy raczej niepokoić.

ROZDZIAŁ 2

Nikita leżał na kanapie odwrócony do ściany, z kolanami podciągniętymi niemal pod brodę. Jego dręczyciele dawno już sobie poszli, bez złości wymierzając mu na pożegnanie parę kuksańców. Całe ciało miał obolałe, oddychał z trudem, przygryziony język wciąż jeszcze krwawił, pozostawiając nieprzyjemny, metaliczny posmak w ustach.

Tamci nagrali wyznanie na dyktafon i taśmę wideo – i zmyli się. Kim byli? Dlaczego przyszli? Do czego im potrzebna jego relacja?

Pierwszą myślą oczywiście było, że są z milicji. Rozważywszy jednak sprawę, Nikita doszedł do wniosku, że coś tu się nie zgadza. Jeżeli gliny mogą ot tak, po prostu, włamać się do mieszkania, dać człowiekowi wycisk i zmusić go do zeznań, to dlaczego zrobili to teraz, a nie półtora roku temu? W tej chwili cała sprawa jest absolutnie nieaktualna. O facecie, którego załatwił na Dworcu Paweleckim, wszyscy już dawno zapomnieli. Dzisiaj nawet o zabójstwach różnych gwiazd i wielkich polityków nikt nie pamięta dłużej niż dwa miesiące. A jeśli to ludzie działający na zlecenie jakiegoś ugrupowania mafijnego, to na cholerę jest komu potrzebny po półtora roku?

Dlatego następna myśl, która przyszła Nikicie Mamontowowi do głowy, wydała mu się o wiele słuszniejsza. Upomnieć się o swego mogli tylko jego koleżkowie. Nie spodobało się im, że w stolicy ktoś wykończył ich kumpla, i postanowili dać zabójcy nauczkę. Oczywiście milicyjne dochodzenie wcale im nie było na rękę, a fakt, że odłożono sprawę na półkę, mógł ich tylko cieszyć, ale działania milicji to jedno, natomiast prywatne, wewnątrzmafijne porachunki to całkiem inna bajka. Niech no tylko ten łobuz, który załatwił naszego kolesia, nawinie nam się pod rękę!

Przy takim podejściu do sprawy półtoraroczna zwłoka nie wydawała się niczym nadzwyczajnym. Członkowie struktur kryminalnych kierują się własną, odmienną niż milicyjna, logiką. To gliny zawsze się śpieszą, naczalstwo ich pogania, prokuratorzy nie dają spokoju. A ci z mafii rozliczają się między sobą inaczej. Wtedy, kiedy jego, Nikitę Mamontowa, wysłali na Dworzec Pawelecki, pomiędzy dwiema grupami gra była prawie wyrównana; zamiejscowi byli minimalnie górą – i załatwienie jednego z nich doprowadziło do remisu. Teraz zaś, po półtora roku, przewagę mogli uzyskać ci z Moskwy, więc ich „konkurencja” posłużyła się Nikitą jako kartą przetargową.

Przypomniał sobie oficera operacyjnego z Pietrowki, który go wtedy obrabiał. Wyciągał z niego duszę po kawałku, po trzy godziny dziennie nękał go pytaniami, usiłował się do niego dobrać i tak, i siak. Jak też on się nazywał? No, zresztą nieważne. A więc ten oficer powtarzał Nikicie: „Wiem, że ty dokonałeś tego zabójstwa. Wiem i koniec. I radzę ci wziąć jedną rzecz pod uwagę. Jeżeli znajdę dowody twojej winy, dostaniesz wyrok. Solidny wyrok, ale to w końcu tylko odsiadka. Jeśli pójdziesz po rozum do głowy i sam się przyznasz na piśmie, wyrok będzie mniejszy, a jak zaczniesz aktywnie współpracować i powiesz, kto ci zlecił zabójstwo – jeszcze mniejszy. Natomiast jeżeli ja nie znajdę dowodów przeciwko tobie, pozostaniesz na wolności, ale długo na niej nie pożyjesz”.

Nikita wówczas nie uwierzył. Jego zleceniodawcy wydawali mu się silni, potężni i niezniszczalni. Na pewno nie pozwolą go skrzywdzić. Zwłaszcza że okazał się takim spryciarzem, wywinął się glinom. Jednakże minęło półtora roku i wszystko się zmieniło. Grupa, do której należał, nie była wcale taka silna i wszechmocna. Osłabiały ją waśnie wewnętrzne, a milicja także nie zasypiała gruszek w popiele, tego i owego potrafiła zahaczyć i zręcznie wyłowić. Trzy miesiące temu żałosne resztki grupy włączyły się do innej struktury, większej i silniejszej, która podporządkowała sobie mocodawców Nikity Mamontowa. Dla samego Nikity jednak nie znalazło się w niej miejsce. To znaczy, owszem, nie zostawili go całkiem na lodzie, dostał odprawę, ale dano mu jasno do zrozumienia, że nikt nie będzie po nim płakał, jeśli się zmyje. Żaden z niego żołnierz, żaden snajper, osiłek, zabijaka czy mistrz kierownicy i w ogóle żadnymi specjalnymi umiejętnościami się nie wyróżnia. Jego dawni szefowie, ot, drobnica, cieszyli się z każdej pary rąk, zwłaszcza jeśli te ręce należały do tchórza, któremu łatwo rozkazywać. Ale u nowych panują inne porządki. Tam o każde miejsce trzeba się ubiegać niemal konkursowo i tacy jak Nikita w ogóle nie są potrzebni. Oczywiście, przyjmą go, jeżeli zechce zostać, ponieważ ma na swoim koncie mokrą robotę i tym sobie zasłużył na prawo przynależności do struktury mafijnej. Ale nic poza tym. Rola żałosnego pionka na łaskawym chlebie to maksimum, na jakie może liczyć.

Nikita odmówił z godnością, oświadczył, że nie rości sobie żadnych pretensji do niczego, i z ulgą zakończył swoje kontakty ze światem przestępczym. Od dziecka był słaby i tchórzliwy, ale mając lat dwadzieścia pięć nabrał przynajmniej trochę rozumu. Jako dziewiętnastolatek dał się wciągnąć w działalność kryminalną, gdyż bał się odmówić. W dwudziestym czwartym roku życia dokonał zabójstwa również dlatego, że stchórzył i nie odważył się powiedzieć „nie”. Bał się, że będą go bić. Ale od tamtej chwili myślał tylko o tym, jak by się z tego wszystkiego wymotać. Koniec, dość wygłupów. Trzeba pójść po rozum do głowy, nauczyć się jakiegoś zawodu i spać w miarę możliwości spokojnie. Ale wyrwać się ze świata przestępczego, i to jeszcze mając takiego haka, jak mokra robota, okazało się rzeczą wcale niełatwą. Najmniejszą niesubordynację traktowano jako przejaw „zsuczenia”, czyli działania na rzecz milicji bądź konkurentów. Niegłupi, lecz słaby Nikita siedziałby więc po wiek wieków na mafijnym przypiecku, gdyby – na jego szczęście – piec nagle nie zaczął się walić. Jawną pogardę nowych szefów dla swojej osoby Nikita uznał za prawdziwy dar losu, który pozwoli mu wreszcie wieść normalne życie – bez zagrożeń, cudzych podejrzeń i strachu. Tak w każdym razie uważał. Ale nic z tego nie wyszło…

Wyglądało na to, że tamten oficer miał rację. Nikita niedługo cieszył się wolnością. Jak też on się nazywał? Mamontow przypomniał sobie, że milicjant dał mu wtedy swój telefon, i domowy, i służbowy, i powiedział:

– Kiedy się zdecydujesz zeznawać, od razu do mnie zadzwoń. Nie krępuj się, dzwoń o każdej porze, nawet w nocy.

Karteczkę z telefonami Nikita znalazł szybko. Zawsze lubił porządek i nigdy niczego nie gubił. Aha, Jurij Wiktorowicz Korotkow. I numery. A gdyby tak zadzwonić? Teraz już wszystko jedno, można i jemu przyznać się do zabójstwa, tamci trzej i tak mają to na wideo. Korotkow przynajmniej doradzi, co robić.

Nikita jeszcze chwilę się zastanawiał, potem zdecydowanym ruchem zdjął słuchawkę i wykręcił domowy numer Korotkowa. Była już dziesiąta wieczór, więc uznał, że dzwonić pod służbowy numer nie ma sensu.

Odezwał się niezadowolony kobiecy głos.

– Nie ma go. Coś przekazać?

– Zadzwonię później. Może być za godzinę?

– Proszę – sucho powiedziała kobieta i odłożyła słuchawkę.

Ale za godzinę Korotkowa też nie było w domu. Nikita postanowił dziś więcej nie dzwonić, jakoś nie wypada budzić całej rodziny. Zatelefonuje lepiej jutro rano. Ciekawe, czy ten Korotkow w ogóle go pamięta. Co dzień ma pewnie do czynienia z tuzinem takich jak Nikita.

*

Nastia Kamieńska nie zdążyła po przyjściu do pracy zdjąć kurtki i powiesić jej w szafie, kiedy już pojawił się u niej Korotkow.

– Aśka, odśwież mi pamięć. Dziewięćdziesiąty piąty rok, zabójstwo przyjezdnego kuriera na Dworcu Paweleckim. Podejrzany Nikita Mamontow.

– Było coś takiego – potwierdziła Nastia. – O jakie szczegóły ci chodzi? Mam to wszystko w papierach, ale szukanie długo potrwa.

– Nie musisz szukać, mów, co pamiętasz.

– A o co chodzi?

– Przed chwilą dzwonił do mnie ten Mamontow. Chce się spotkać. Umówiłem się z nim na wpół do dwunastej przy stacji metra Czertanowska.

Nastia w kilku zdaniach zrelacjonowała Korotkowowi wszystko, co pamiętała ze sprawy zabójstwa na Dworcu Paweleckim. Miała znakomitą pamięć, co często wykorzystywali jej koledzy.

– Czyli facet był z grupy Usojewa – rzekł w zamyśleniu Jura. – A grupa Usojewa, o ile wiem, czy raczej to, co z niej zostało, połączyła się gładko z grupą niejakiego Laszenki, ksywa Lach. Cóż, widocznie naszego małego Nikity zdecydowanie nie urządza istniejący stan rzeczy. Ciekawe.

Cały ranek Nastia spędziła na analizie danych mających lub mogących mieć związek z dusicielem psychopatą. Zaczęły już wpływać kolejne wyniki sekcji siedmiu ofiar i z wniosków patologów sądowych można było wyłuskać pewne informacje. Na przykład pierwsze ze znalezionych zwłok miały na szyi ślady paznokci, u wszystkich pozostałych natomiast – mimo że zaatakowano ofiary z podobną siłą – takich śladów nie wykryto. Należało więc sądzić, że pomiędzy pierwszym a drugim zabójstwem morderca obciął paznokcie. Istotny szczegół! Gdyby tak jeszcze dzięki tej informacji udało się wpaść na trop maniaka…

Uwagę Nasti zwróciła też inna wskazówka. Sądząc po rozmieszczeniu krwawych wybroczyn na szyjach ofiar, można było założyć, że zabójca jest osobą bardzo wysokiego wzrostu. Uduszeni mierzyli od stu sześćdziesięciu dwóch centymetrów do metra osiemdziesięciu, a ślady palców na ich szyjach pozwalały wyciągnąć wniosek, że napastnik był wyższy od wszystkich swoich ofiar. Niestety, miejsce i sposób zadzierzgnięcia pętli nie wnosił żadnych nowych informacji na temat przestępcy. Kiedy ofiara, po silnym uciśnięciu tętnicy szyjnej, traciła przytomność, napastnik kładł ją na ziemi, zdejmował jej szalik lub chustkę i zaciągał pętlę, jak pisali w swoich raportach z wyników sekcji lekarze sądowi, „ruchem od tyłu do przodu i z góry do dołu, co potwierdza obecność biegnącej ukośnie bruzdy w dolnej części szyi”. Uważali oni, że przestępca musi mieć co najmniej sto osiemdziesiąt osiem centymetrów wzrostu, ale – co pewniejsze – mierzy raczej blisko dwa metry. To już było coś. Należało rozejrzeć się wśród koszykarzy.

I jeszcze jedna sprawa, być może, najważniejsza. Człowiek wraca do domu o północy, wchodzi do pustej bramy. I natychmiast zostaje zaatakowany. Ale tylko w bajkach wszystko toczy się tak prosto i gładko. Co to znaczy „zostaje natychmiast zaatakowany”? Morderca musiał iść za upatrzoną ofiarą pustą ulicą, wejść za nią do bramy… Czy ludzie doprawdy są tak lekkomyślni? A przecież wyniki sekcji stwierdzają wyraźnie, że ani jedna z ofiar nie znajdowała się w stanie upojenia alkoholowego, kiedy to zdaje się człowiekowi, że wszyscy ludzie są najżyczliwszymi przyjaciółmi i że mógłby wręcz góry przenosić. A może zabójca nadchodził z przeciwnej strony, idąc na spotkanie ofiary? Ale wtedy człowiek tym bardziej czułby się wystraszony lub przynajmniej wzbudziłoby to jego czujność. I nie pozwoliłby tak łatwo chwycić się za gardło. Byłyby jakieś ślady walki. Tymczasem nic takiego nie znaleziono. A więc ofiara absolutnie nie spodziewała się ataku, jej mięśnie nie były instynktownie napięte i traciła przytomność natychmiast, gdy tylko palce mordercy ucisnęły tętnicę. Można to było wyjaśnić w trojaki sposób. Po pierwsze, ofiara znała zabójcę i nie bała się go. Przeprowadzone badania na razie nie potwierdzały tej wersji. W każdym razie wspólnych znajomych u całej siódemki denatów, jak dotąd, nie znaleziono. Po drugie, morderca pojawiał się znienacka, nie szedł za ofiarą ani nie zbliżał się z przeciwka, lecz wynurzał się z ciemności, gdzie stał zaczajony, cierpliwie czekając na spóźnionego lokatora. Teoretycznie to możliwe, ale w praktyce… Wszystkie bramy, w których znaleziono zwłoki mieszkańców, były dobrze oświetlone i nie miały zakamarków, gdzie można by się schować, a potem znienacka wyłonić.

Pozostawał trzeci wariant: ofiara widziała zabójcę, lecz nie obawiała się go i nie spodziewała, że zostanie zaatakowana, chociaż nie znała przestępcy. Przed kim można nie czuć strachu o dwunastej w nocy, w pustej bramie? Przed dzieckiem albo kobietą. Nawet bardzo wysoką kobietą…

Z tych rozważań wyrwał Nastię dzwonek telefonu. W słuchawce rozległ się głos Korotkowa:

– Asiu, zajrzyj do swoich papierów, potrzebny mi adres tego kretyna Mamontowa. Czekam już na niego godzinę, zmarzłem na kość.

– A co, nie przyszedł?

– Nie przyszedł, bydlak. Jak go znajdę, nogi mu z tyłka powyrywam.

Nastia szybko otworzyła sejf i wyjęła teczkę z materiałami z 1995 roku, gratulując sobie w duchu przezorności. Oczywiście, prościej byłoby trzymać wszystko razem, w jednym miejscu, ale ona, kierowana jakimś niewytłumaczalnym instynktem, dzieliła materiały na dwie części. W jednej teczce przechowywała końcowe raporty i podsumowania, bezosobowe, najeżone cyframi i suchymi konstrukcjami logicznymi, niezawierające żadnych nazwisk, w drugiej – wszystkie bieżące notatki, kopie przesłuchań, nazwiska, ksywy, adresy, telefony i inne przydatne informacje. Co tydzień dane te Nastia wprowadzała do domowego komputera i tam, dzieląc je na pliki i katalogi, opracowywała następnie najrozmaitsze zestawienia i tabele, ale tu, w gabinecie na Pietrowce 38, materiały znajdowały się w teczkach, i to nie zawsze w najidealniejszym porządku. Co prawda, Nastia orientowała się w nich doskonale, ale nikt inny nie znalazłby tu potrzebnych danych. Gdyby wszystkie materiały trzymała w jednej teczce, a dwa dni temu Panisko osobiście zabrałby ją, żeby się z nimi „zapoznać”, Jurka Korotkow zobaczyłby potrzebny adres jak własne ucho. Musiałby go szukać przez biuro adresowe, a w Moskwie Mamontowów jest jak psów.

Podyktowała Korotkowowi adres i – na wszelki wypadek – numer telefonu Nikity Mamontowa, przesłuchiwanego w 1995 roku w związku ze sprawą zabójstwa na Dworcu Paweleckim. Nikita mieszkał daleko od stacji metra Czertanowska, na drugim końcu miasta, w Otradnem.

– Pojedziesz do niego teraz, od razu? – spytała Korotkowa.

– Akurat, już się rozpędziłem – burknął rozzłoszczony Jura. – I tak straciłem przez niego całą godzinę. Specjalnie wyznaczyłem mu spotkanie przy Czertanowskiej, bo mam w tej okolicy dwie sprawy do załatwienia. Jedna zresztą dotyczy twojego dusiciela. Jak skończę tutaj wszystko, co zaplanowałem, to potem może zajrzę do Nikity, jeśli jeszcze dam radę. No dobra, koleżanko, lecę dalej.

*

Była to klasyczna pułapka, którą zastawiano setki razy i w którą wpadało tyleż osób. Mało tego, przedstawiano ją w dziesiątkach powieści kryminalnych i filmów. Mimo to wpadki wciąż się zdarzały.

Major Korotkow był doświadczonym oficerem operacyjnym. Dlatego najpierw długo dzwonił do drzwi Nikity, a potem pchnął je ostrożnie. Stwierdziwszy, że są otwarte, nie wszedł do środka, przymknął drzwi i nacisnął dzwonek do sąsiedniego mieszkania. Otworzyła mu młoda kobieta z rocznym berbeciem na rękach. Jura pokazał jej legitymację.

– U pani sąsiada drzwi są otwarte – powiedział – a on nie reaguje na dzwonek. Czy mogę od pani zadzwonić po milicję?

– Przecież pan sam jest z milicji – roześmiała się kobieta.

– Pojedynczy milicjant to nie milicjant – konfidencjonalnie ściszając głos, rzekł Korotkow.

– Jak to?

– A tak. Nam także potrzebni są świadkowie, jak wszystkim. Co by było, gdybym tak teraz wszedł do mieszkania Nikity i okazałoby się, że buszowali tam złodzieje? Nigdy w życiu bym nie udowodnił, że sam czegoś nie zabrałem, korzystając z okazji.

– Mogę wejść z panem – zaproponowała ochoczo sąsiadka Nikity. – I jeśli będzie trzeba, zaświadczę, że pan niczego nie wziął. Chce pan?

Korotkow nie chciał. Nie widział najmniejszej potrzeby, żeby ta miła młoda kobieta miała być zamieszana w sprawę o zabójstwo. Co zaś do tego, że chodzi właśnie o zabójstwo, a nie o okradzenie mieszkania, nie miał cienia wątpliwości. Jurij Korotkow był doświadczonym wywiadowcą.

*

Walentin Bagluk zawsze ciężko znosił kaca. Właściwie to pił niezbyt często, tylko w miłym, zaprzyjaźnionym gronie, ale wtedy już bez umiaru – miewał przerwy w życiorysie, nic nie pamiętał, słowem, pełny odlot. I za każdym razem po uroczym wieczorze następował ranek. Koszmarny. Odrażający. Wprost nie do zniesienia. Tak straszny, że wydawał się Wali Baglukowi ostatnim porankiem w jego niedługim życiu.

Bagluk pracował w popularnej moskiewskiej gazecie, znanej z wyciągania na światło dzienne różnych skandali i podejmowania „gorących” tematów. Walentin, obudziwszy się, uznał, że już nigdy więcej nie napisze ani jednego artykułu do swojej gazety, z tej prostej przyczyny, że ten ranek będzie ostatnim w jego życiu. Do jasnej cholery, po co się wczoraj tak schlał? Przecież za każdym razem powtarza się ta sama historia: wie, co będzie następnego dnia, a mimo to pije, przy czym im więcej alkoholu w siebie wlewa, tym bardziej odległa i mglista staje się perpektywa koszmaru porannego kaca. Ranek jest jeszcze hen, daleko, a wesołość i radosne uniesienie trwają, są tu i teraz.

Słowem, Walentin czuł się fatalnie. Cierpiał jak potępieniec. Niemal płakał nad własną głupotą i bezsilnością, ponieważ jedno wiedział na pewno: nie może sobie pozwolić na klina. Jeśli człowiek zacznie od rana klinować, to znaczy, że jest zdeklarowanym alkoholikiem. I chociaż z opowieści przyjaciół Bagluk wiedział, że setka wódki w mgnieniu oka postawiłaby go na nogi, mężnie przemagał pragnienie.

Z trudem dobrnąwszy do łazienki, stanął pod prysznicem. Dziesięć minut pod letnią wodą sprawiło, że poczuł się odrobinę lepiej. Kiedyś, jeszcze za władzy radzieckiej, można było dostać w aptece wspaniałe tabletki pod nazwą aeron. Teraz już od dawna ich nie produkowano, ale Bagluk w tamtych dawnych czasach sprytnie zakupił spory ich zapas, gdyż właściwie przechowywane, zachowywały ważność do 1998 roku. Tabletka aeronu zażyta razem z tabletką novocefalginy skutecznie likwidowała ból głowy i nudności po przepiciu.

Walentin już wyszedł z łazienki, wyjął drogocenne lekarstwa i właśnie miał popić je wodą, kiedy zadzwonił telefon wiszący w kuchni na ścianie. Bagluk postanowił go nie odbierać. Nie miał siły rozmawiać. Ale sygnały nie ustawały, a wtyczki nie można było wyjąć z gniazdka, aparat był zamontowany na stałe. Żeby go wyłączyć, Walentin musiałby znaleźć śrubokręt, ukucnąć, wykręcić śruby i odłączyć zaciski. O tak skomplikowanej operacji w obecnym stanie nie mógł nawet pomyśleć. Co więcej, aparat był stary, regulator głośności dzwonka dawno się popsuł, tak że sygnału nie dawało się ściszyć. Chyba żeby przynieść z pokoju poduszkę… Ale to też nic nie da. Aparat przecież wisi na ścianie. Nie, lepiej już podnieść słuchawkę, bo od tych rozdzierających, przeraźliwych dzwonków można dostać konwulsji. O Boże, po co wczoraj tyle pił!

– Halo – zabełkotał w słuchawkę głosem umierającego, w nadziei, że dzwoniący weźmie go za ciężko chorego i odczepi się.

– Walentin Nikołajewicz? – rzekł nieznajomy głos.

– Tak, słucham – odezwał się Bagluk, oczyma duszy widząc się na scenie w roli Damy Kameliowej w ostatnim akcie dramatu.

– Czy jest pan zainteresowany informacjami dotyczącymi zabójstwa?

– Zależy jakiego.

– Morderstwa dokonano wczoraj. Ofiara jest informatorem Pietrowki. Proszę sobie przypomnieć, w wielu gazetach ukazały się informacje o tym, że milicja werbuje ludzi, wykorzystuje ich, a następnie wyrzuca jak bezużyteczne śmieci. Informator staje się nikomu niepotrzebny, mało tego, nawet ochrona jego danych osobowych przestaje obowiązywać. I oto rezultaty. Wasza gazeta, tak popularna i lubiana przez mieszkańców Moskwy, nie wiadomo dlaczego ani razu nie podjęła tego tematu. Redakcja nie jest tym zainteresowana?

Bagluk szybko powracał do życia. A więc to jeszcze nie finał, kiedy Dama Kameliowa umiera na suchoty. Jesteśmy dopiero w środku akcji.

– Owszem, jest, ale nie dysponowaliśmy wystarczającymi informacjami. Takich przypadków, o jakich pan mówi, nie było wiele, i za każdym razem inne redakcje nas wyprzedzały. A jeśli nie ma się wyłączności na taką publikację, to już nie to, o co chodzi.

– Wobec tego tym bardziej powinno to pana zainteresować – oznajmił nieznajomy rozmówca. – Ponieważ pan jest pierwszym człowiekiem, który się dowiedział, że zamordowany wczoraj Nikita Mamontow był informatorem jednego z pracowników sekcji zabójstw na Pietrowce.

– Ale potrzebne mi są dowody – rzekł ostrożnie Bagluk.

– Wie pan przecież, że nasza gazeta i tak ma już na swoim koncie kilka procesów z powodu publikacji opartych na niesprawdzonych informacjach.

– Ma się rozumieć – odparł spokojnie nieznajomy. – Przedstawię panu dowody. Umówimy się od razu na spotkanie czy chce pan jeszcze przemyśleć sprawę?

– Chciałbym zrozumieć, jaki pan ma w tym interes. Dlaczego proponuje pan informacje akurat naszej gazecie, a właściwie konkretnie mnie. I na co pan liczy w zamian?

– Zaraz panu wyjaśnię. To jedyna gazeta codzienna, która może rozpracować tak skomplikowaną sprawę. Oczywiście, w „Ściśle Tajnym” czy „Kronice Kryminalnej” są specjaliści, którzy lepiej od pana zorientują się w materiale i przedstawią całą historię o wiele efektowniej, ale te pisma ukazują się raz na miesiąc. Czyli byłaby to już musztarda po obiedzie. Teraz co do mojego własnego interesu. Pracuję w organach bezpieczeństwa i nie jest mi obojętne, jak przebiega działalność agenturalnooperacyjna. Niestety, obecnie sprawy wyglądają nie najlepiej. W tej sytuacji chciałbym zrobić wszystko, żeby ukrócić ten proceder, na przykład zorganizować w mediach kampanię, która otworzyłaby wreszcie władzom oczy na fakt, że system wykrywania przestępstw i ścigania winnych po prostu się sypie.

To wydało się Baglukowi dość przekonujące. W każdym razie zetknął się już z ludźmi, którzy usiłowali forsować swoje racje za pomocą skandali prasowych. Co prawda, racje te zawsze miały charakter polityczny, a nie zawodowo-merytoryczny… Ale za to artykulik będzie można napisać, że paluszki lizać!

*

Jura Korotkow przychodził do pracy bardzo wcześnie. Atmosfera w domu była nie do wytrzymania, więc zwykle starał się wstać, zjeść śniadanie i wyjść, zanim żona się obudzi, żeby uniknąć kolejnej awantury i nie psuć sobie nastroju na resztę dnia. Dzisiaj także zjawił się na Pietrowce bardzo wcześnie, już za kwadrans ósma siedział w gabinecie, który dzielił z Kolą Siełujanowem, i przepisywał na czysto informacje, które zdołał zebrać wczoraj. Notował je na różnych świstkach, bazgrał na pudełkach od papierosów, papierkach od cukierków i innych podobnych „nośnikach informacji”.

Dziesięć po ósmej zabrzęczał dzwonek telefonu wewnętrznego.

– Juriju Wiktorowiczu – rozległ się głos Mielnika – proszę do mnie.

Korotkow ze zdziwieniem spojrzał na zegarek i udał się do szefa. Władimir Borisowicz powitał go lodowatym milczeniem. Rzucił tylko na długi stół konferencyjny jakąś gazetę i stanął pod oknem, odwrócony od Korotkowa plecami. Jura wziął ją ze stołu, przebiegł wzrokiem tytuły, aż natknął się na jeden, zakreślony jadowicie zielonym markerem: Zwłoki na śmietnisku. Artykuł był spory, zajmował cały dół drugiej kolumny. Początek brzmiał bardzo efektownie.

„Powiedział mi: «Wiem, że to ty zabiłeś. Być może nie potrafię tego udowodnić, ale i tak wiem to z całą pewnością…».

Doskonałe ujęcie sprawy, nieprawdaż? Macie państwo przed sobą spisane z taśmy zeznanie, w którym pewien młody człowiek imieniem Nikita przyznaje się do dokonania zabójstwa na Dworcu Paweleckim w 1995 roku. Jego nazwiska na razie nie wymienimy. Młodzieniec ów znalazł się od razu w orbicie zainteresowań wydziału kryminalnego, został zatrzymany i przez blisko miesiąc intensywnie go przesłuchiwano. Nie dość tego, gdyż – jak to już wiemy – pracownicy milicji byli przekonani, że właśnie on jest zabójcą. Wiedzieli to z całą pewnością. Wiedzieli i… wypuścili Nikitę.

Jakże to? – zapytacie. Dlaczego to zrobili, skoro mieli pewność, że jest winien? Czyżby Nikita był sprytnym mafiosem, który potrafił wszystkich przekupić? Nie. Był najzwyklejszym młodym człowiekiem, związanym wprawdzie z pewną grupą o charakterze przestępczym, stanowiącą jednak zaledwie margines środowiska kryminalnego. A może miał wpływowych rodziców, którzy zdecydowali się wywrzeć odpowiedni nacisk w duchu tak dobrze znanej tradycji: «Pan nie wie, kto ja jestem…»? I znów odpowiedź brzmi: nie. Matka Nikity jest lekarką w poradni dziecięcej, a ojciec dawno nie żyje. A więc co się stało? W jaki sposób Nikita znalazł się na wolności?

Odpowiedź jest prosta. Nikitę zwerbowano. Milicjanci udali, że nie mogą znaleźć dowodów jego winy, nie ujawnili ich podczas śledztwa i wypuścili zabójcę na wolność. W zamian zyskali informatora, który na bieżąco donosił im, co się dzieje wewnątrz grupy przestępczej, do której sam należał. Widzicie państwo, jakie to proste?

Nikita uczciwie spełniał swoje obowiązki, pracował w pocie czoła. Stopniowo grupa niejakiego Usojewa (bo właśnie do niej należał) zaczęła się rozpadać. Niektórych jej członków łapano przy jakichś drobnych wykroczeniach na gorącym uczynku. W grupie zaczęły się kłótnie, nastąpił rozłam, zwarty kolektyw słabł z dnia na dzień, aż w końcu, po upływie kilku miesięcy, władzę nad grupą przejął nowy szef, o większym autorytecie i wpływach. W nowej «rodzinie» nie znalazło się miejsce dla Nikity, a co za tym idzie, przestał być użyteczny dla milicji. Skoro nie można już było wyciągnąć od niego żadnych informacji, po co miał się plątać pod nogami? Milicja posłała go do wszystkich diabłów.

I nie byłoby w tym nic złego, gdyby jej czarna niewdzięczność ograniczyła się do utraty zainteresowania Nikitą. Na tym jednak nie koniec. Nie zatroszczono się nawet o to, by fakt współpracy Nikity z wydziałem kryminalnym pozostał objęty tajemnicą. Zrozumiałe więc, że wiadomość dotarła, gdzie należy. W środowisku przestępczym zdrady się nie wybacza, to coś całkiem innego niż skok w bok męża czy żony. Nikita zaniepokoił się, czuł, że wokół niego robi się gorąco. I gorączkowo zaczął szukać pomocy. Do kogo się po nią zwrócił? A kogóż by miał prosić o radę i ochronę, jeśli nie owego oficera operacyjnego, dla którego pracował i któremu przekazywał informacje? W naszym posiadaniu jest kaseta z zapisem rozmowy, dzięki której pewne sprawy staną się dla czytelnika bardziej zrozumiałe.

– Halo, chciałbym mówić z Jurijem Wiktorowiczem.

– Słucham.

– Moje nazwisko Mamontow. Nikita Mamontow. Pamięta mnie pan?

Z wahaniem:

– Nie, nie przypominam sobie.

– Zabójstwo na Dworcu Paweleckim. No jak to, Juriju Wiktorowiczu… Dał mi pan przecież swoje numery telefonów, żebym w razie czego dzwonił.

– A, tak, pamiętam. O co chodzi?

– Muszę się z panem zobaczyć.

– Po co?

– To bardzo ważne. Proszę… Nie chcę o tym mówić przez telefon. Mam naprawdę ważną sprawę.

– Dobrze, wobec tego o wpół do dwunastej, stacja metra Czertanowska. Może być? Na wysokości ostatniego wagonu, koło kiosku loterii. Zrozumiałeś?

– Tak. Dziękuję panu…

Jak widzisz, drogi czytelniku, pracownik sekcji zabójstw wydziału kryminalnego, zwany Jurijem Wiktorowiczem, wcale się nie kwapił do spotkania ze swoim bezużytecznym już informatorem. Mało tego, próbował nawet udawać, że w ogóle Nikity Mamontowa nie zna i nie pamięta. Nikita, czując, że zagrożenie jest coraz bliżej, nie prosi o spotkanie, lecz nalega, błaga o nie niemal z płaczem, jego szef z milicji natomiast cedzi słowa przez zęby, by w końcu łaskawie się zgodzić.

Ot, taka sobie zwykła historyjka. Tyle że za chwilę, kochani czytelnicy, już za chwilę, przestanie być zwykła, jako że Nikitę znaleziono martwego. W jego własnym mieszkaniu. Jeszcze tego samego dnia. Komuś najwidoczniej bardzo się nie spodobało, że chciał się on spotkać z funkcjonariuszem organów ścigania. A może było to nie w smak samemu Jurijowi Wiktorowiczowi? Z pewnością nieprzypadkowo to on pierwszy znalazł się przy zwłokach swego byłego informatora. Informatora, który teraz stał się bezużyteczny, ale zbyt dużo wiedział…”.

Tyle, jeśli idzie o fakty; w dalszej części artykułu znalazł się wysoce emocjonalny komentarz autora, rozdzierającego szaty nad tym, jaka to milicja jest zła, bo nie chroni swoich informatorów, którzy ryzykują życie, pomagając w wykrywaniu przestępstw. Tekst zawierał mnóstwo zawoalowanych sugestii, że w eliminowaniu wykorzystanych i niepotrzebnych już agentów zainteresowani są sami przedstawiciele organów ścigania, nie tylko środowiska przestępcze. Korotkow raz jeszcze rzucił okiem na miejsce w artykule, gdzie została przytoczona jego rozmowa telefoniczna z Mamontowem. Tak, wszystko się zgadzało, słowo w słowo. Czyżby Nikita dzwonił do niego na czyjeś polecenie z aparatu telefonicznego, w którym zamontowano podsłuch?

– Czekam na pańskie wyjaśnienia.

Głos Mielnika był zimny jak lód i zgrzytliwy niczym stary, zardzewiały nóż.

– Nie potrafię tego wyjaśnić.

– W ogóle? Nie ma mi pan nic do powiedzenia?

– Nie rozumiem, jak do tego doszło. Ale mogę przekazać panu to, co wiem.

– Nie rozumie pan? – Mielnik podniósł głos. – Pański informator zostaje rozszyfrowany, Juriju Wiktorowiczu, właśnie pański, a pan nie wie, jak do tego doszło? Proszę mi powiedzieć, jeśli łaska, kto jeszcze oprócz pana mógł znać jego nazwisko?

– Jest pan w błędzie. – Jura starał się mówić spokojnie, choć niezbyt dobrze mu to wychodziło. – Nikita Mamontow nigdy nie był moim informatorem. Nie pracował dla mnie.

– Juriju Wiktorowiczu, sam pan doskonale rozumie, że to gołosłowne twierdzenie. Mogę naturalnie sprawdzić wszystkie pańskie dokumenty, dotyczące siatki informatorów, ale jeśli nie znajdę tam nazwiska Mamontowa, to wcale jeszcze nie będzie znaczyło, że z panem nie współpracował. Ani pan, ani ja nie urodziliśmy się wczoraj i świetnie wiemy, ilu nieformalnych informatorów zatrudniają oficerowie operacyjni. Może jeszcze raz wspólnie przejrzyjmy artykuł. Pracował pan z Mamontowem w dziewięćdziesiątym piątym?

– Tak jest.

– Rzeczywiście był pan przekonany o jego winie?

– Tak.

– Więc dlaczego nie znalazł pan dowodów?

– Wszystko rozbijało się tam o zeznania świadków. Popracowali nad nimi skutecznie ludzie Usojewa, tak że nic nie mogliśmy zdziałać. Z punktu widzenia kryminalistyki była to zbrodnia dokonała. Proszę sobie wyobrazić tę sytuację: tłum pasażerów, którzy wysiedli z pociągu, rusza peronem w kierunku wyjścia, a z przeciwnej strony napiera taka sama masa ludzka, gdyż na sąsiedni tor podstawiono właśnie pociąg podmiejski, który za chwilę ma odjechać. W takich warunkach znalezienie jakichkolwiek śladów, przydatnych do identyfikacji, jest po prostu niemożliwe. Oskarżenie mogłoby się opierać jedynie na zeznaniach świadków.

– Tak, rozumiem. Więc wypuścił pan Mamontowa?

– Nie ja, tylko śledczy. To już nie była moja sprawa.

– O tyle pańska, że nie potrafił pan znaleźć sposobu, żeby udowodnić mu winę. Czy to prawda, że mówił pan Mamontowowi, iż jest pan przekonany, że to on dokonał zabójstwa, czy też chodzi tu jedynie o dziennikarski blef, któremu Mamontow nie może już teraz zaprzeczyć?

– Tak, towarzyszu pułkowniku, mówiłem to Nikicie. Niegłupi chłopak, tylko słaby. Podczas przesłuchań trudno go było zbić z tropu i przyłapać na kłamstwie, proszę mi wierzyć, miałem z nim wtedy do czynienia blisko miesiąc. Próbowałem go złamać, twierdząc, że i tak jesteśmy przekonani o jego winie, ale, niestety, ten numer nie wyszedł. Mamontow trzymał się twardo do końca.

– Co było dalej? Zwerbował go pan jeszcze przed zwolnieniem, czy później?

– Władimirze Borisowiczu, zapewniam, że nie werbowałem Mamontowa. Daję panu na to słowo honoru.

– Tak? A dlaczegóż to? Przecież sam pan powiedział, że był niegłupi, choć słaby. Takim osobnikom zwykle ciąży przynależność do struktur przestępczych, źle ją znoszą i chętnie idą na współpracę z nami. Czemu więc nie skorzystał pan z okazji?

Takiego obrotu sprawy Jurij nie oczekiwał. Dlaczego nie zrobił Nikity Mamontowa swoim informatorem? Ależ dlatego, że Mamontow w ogóle się do tej roli nie nadawał. Jurze nie przyszło wówczas nawet do głowy, żeby chłopaka wciągać do współpracy. Tchórzliwy, mało odporny na ból, wygada się natychmiast przed każdym, kto tylko podniesie na niego rękę. Cóż z takiego faceta za informator? Śmiechu warte.

– Mamontow nie nadawał się do zwerbowania ze względów psychologicznych – odparł.

– Przypuśćmy, że tak – zgodził się Mielnik. – Co było dalej?

– Nie wiem. – Korotkow wzruszył ramionami. – Zawieszono dochodzenie ze względu na brak winnego, którego można by pociągnąć do odpowiedzialności karnej. Mamontow został zwolniony. Więcej go nie widziałem.

– Więc czym należy tłumaczyć fakt, że trzy dni temu do pana zadzwonił?

– Nie wiem.

– Zapis waszej rozmowy telefonicznej jest prawdziwy?

– Prawdziwy.

– Może pan to jakoś wytłumaczyć?

– Nie, towarzyszu pułkowniku, nie mogę. Mogę tylko przypuszczać, że Nikita dzwonił z aparatu z wmontowaną pluskwą.

– Bardzo wnikliwy wniosek.

Mielnik milczał chwilę, spoglądając gdzieś w bok, po czym podniósł na Jurę jasne oczy o przenikliwym spojrzeniu.

– Co panu powiedzial Mamontow?

– To, co pan przeczytał w gazecie, Władimirze Borisowiczu. Rozmowę przytoczono w całości.

– Niech pan nie robi ze mnie idioty! – wybuchnął Mielnik.

– Pytam, co panu powiedział Mamontow podczas spotkania. Co się stało? Dlaczego do pana dzwonił?

– Nie widzieliśmy się.

– A to czemu?

– Nie wiem. Byliśmy umówieni o wpół do dwunastej na stacji metra Czertanowska. Mamontow nie przyszedł na spotkanie.

– To może pan opowiadać swojej cioci. Mnie, z łaski swojej, proszę opisać, jak się spotkaliście i co Mamontow panu mówił.

– Władimirze Borisowiczu, daję panu słowo honoru, że nie widziałem się z Mamontowem.

– A co pan robił w pobliżu jego mieszkania w chwili zabójstwa?

A niech to, zaklął w duchu Korotkow, teraz wszystko będzie obracał przeciwko mnie. Trzeba przyznać, bez dwóch zdań, że nowy szef potrafi rozwiązać człowiekowi język. Proszę, jak to zgrabnie ujął: co pan robił w pobliżu jego mieszkania w chwili zabójstwa? Trzeba starannie przemyśleć odpowiedź, bo inaczej zaraz się przyczepi: a skąd pan wie, kiedy doszło do zabójstwa?

– Pojechałem do Mamontowa do domu, żeby sprawdzić, co się stało i dlaczego nie stawił się na spotkanie.

– Skąd tyle troski?

– Zdawałem sobie przecież sprawę, że nie zadzwonił ot, tak. Z pewnością wydarzyło się coś ważnego, skoro przypomniał sobie o mnie. Zachowałbym się nieprofesjonalnie, lekceważąc to. Sprawdziłem adres Mamontowa, załatwiłem swoje sprawy w Czertanowie i dopiero potem pojechałem do Otradnego. Najpierw długo dzwoniłem do mieszkania, potem odkryłem, że drzwi nie są zamknięte.

– I oczywiście wszedł pan do środka – z nieukrywaną złością dokończył Mielnik. – Zostawił pan tam odciski palców i teraz już nigdy w życiu nie udowodni pan, że zjawił się pan w mieszkaniu w jakiś czas po zabójstwie, a nie w momencie dokonywania przestępstwa.

– Nic podobnego – zaprzeczył stanowczo Korotkow. – Nie wchodziłem do mieszkania. Moich odcisków tam nie ma i być nie może.

Mielnik podniósł na niego oczy, których spojrzenie w jednej chwili stało się cieplejsze.

– To prawda? Nie wchodził pan tam?

– Nie wchodziłem. Władimirze Borisowiczu, sam pan przecież powiedział, że nie urodziliśmy się wczoraj. To pułapka stara jak świat, wstyd po prostu byłoby w nią wpaść.

– No to chwała Bogu!