Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2010

Wydanie I

Warszawa 2010

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Prolog

- Część pierwsza

- Rozdział I

- Rozdział II

- Rozdział III

- Część druga

- Rozdział IV

- Rozdział V

- Rozdział VI

- Rozdział VII

- Rozdział VIII

- Część trzecia

- Rozdział IX

- Rozdział X

- Rozdział XI

- Rozdział XII

- Epilog

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

PROLOG

Jestem sędzią śledczym – rzekł mój towarzysz.

– Aaa! Kogóż wy tu sądzić będziecie? – odparł zakonnik, wzruszając ramionami.

– Dziś w nocy ukradli wam dzwon…

– Tak, Marcina ukradli… Pewnie, że w nocy. Kiedym wyszedł dzwonić na jutrznię i pociągnąłem sznur, już nie odezwał się.

– Komuż to ksiądz dobrodziej dzwoni na jutrznię?

– Komu? Wszystkim – odpowiedział, wodząc ręką dokoła.

– A ci słuchają się? – spytał sędzia i wskazał na szereg leżących.

– Ooo! Czasami o północy bywa taki ścisk w kościele, że w stallach umieszczam tylko przeorów, a mniejsi ojcowie siadają w ławkach na środku.

Bolesław Prus, Z żywotów świętych

Sobota, 6 października 2007 roku

Kazimierz Dolny, godz. 18.30

W oknie na pierwszym piętrze klasztoru reformatów zapaliło się światło. Śpiący na parapecie gołąb czujnie podniósł głowę.

Od strony Plebaniego Dołu, między wysoką skarpą od południa i tą dużo niższą, osiadającą pod ciężarem klasztornego muru, zbliżał się, dobrze widoczny w jesiennym mroku, żar papierosa. Mignął obok szerokiej, obrośniętej lepką trawą wyrwy w murze i zakreślił w powietrzu czerwony łuk, gdy palący opuścił rękę. Żar przygasł na kilkanaście sekund, po czym uniósł się kolejnym świetlistym łukiem. Znów rozbudzony ognik oświetlił czerwoną łuną kościstą twarz.

Mężczyzna w zamyśleniu rzucił niedopałek na wilgotne kamienie i poprawił kołnierz. Już w ciemnościach ruszył w dół – w stronę centrum miasteczka.

Okrążył budynki klasztoru, nie spuszczając wzroku z muru. Przeszedł krótką uliczką Podgórną, minął rozjaśnione kilkoma lampami schody, prowadzące do sanktuarium.

Na Cmentarnej nie było latarni, ale docierały tu światła restauracji z biegnącej u stóp skarpy ulicy Krakowskiej. Chmury, gnane południowo-wschodnim wiatrem, forsowały Wisłę jak sześćdziesiąt trzy lata wcześniej armia Berlinga. Dopiero kilkadziesiąt metrów dalej Cmentarną znów okrył mrok i mglisty opar znad rzeki. Słychać było jedynie muzykę z knajp, a nieco bliżej skrzypienie poruszanej wiatrem okiennicy.

Mężczyzna, wciąż wpatrzony w zabudowania franciszkanów, sięgnął po kolejnego papierosa. Mur, tu nieco wyższy, umocniony szerokimi przyporami, prowadził wzrok ku przyrośniętemu do niego drewnianemu budynkowi. Mężczyzna potknął się i znów przystanął, tym razem jednak, by spojrzeć pod nogi, nie w górę.

– O kurwa jego mać!

Na brukowanej kocimi łbami uliczce leżał człowiek, zastygły w pozycji embriona. Mężczyzna cofnął się o krok, drugi, trzeci, aż wpadł plecami na płot. Wiatr cisnął mu w twarz kilka liści.

– O żeby cię…

Pstryknął zapalniczką i osłonił dłonią błękitno-pomarań-czowy płomień. Trup zezował, jakby zaciekawiony strużką krwi, która zakrzepła mu u nasady nosa. Spod brązowego habitu wystawał przekrzywiony kołnierz flanelowej koszuli i wystrzępiony T-shirt.

Mężczyzna rozejrzał się niespokojnie i zrobił krok w stronę martwego zakonnika.

W tym momencie zobaczył mdłe światło od strony cmentarza, w uszy wbił mu się wściekły zgrzyt piasty starego roweru. Zerknął na papierosa, który wciąż dymił mu spomiędzy palców. Odrzucił niedopałek za płot położonej niżej posesji i obrócił się na pięcie.

Przeraźliwy krzyk dopędził go dopiero w podcieniach Rynku.

CZĘŚĆ PIERWSZA

Jeśli nawet zdarzy się wam spojrzeć na jakąś kobietę, w żadną się nie wpatrujcie. Nie zabrania się wam bowiem widzenia kobiet, gdy gdzieś wychodzicie, jednak występną jest rzeczą ich pożądać lub chcieć być przez nie pożądanym. Nie tylko zaś dotykiem i uczuciem, lecz również spojrzeniem można namiętnie pożądać kobiety; i tak też bywa się przez jej namiętność pożądanym. Nie mówcie więc, że macie skromne serca, gdy nie są skromne wasze oczy. Z nieskromnych spojrzeń przeziera bowiem nieskromność serc. Kiedy zaś serca wzrokiem, nawet bez słów, zdradzają sobie bezwstydne pragnienia i lubują się wzajemnym cielesnym pożądaniem, wówczas – choćby nawet ciał nie splamiła nieczystość – ginie jednak czystość obyczajów. Kto zaś wpatruje się w kobietę i lubi, gdy także jej wzrok jest w niego utkwiony, niech nie sądzi, że nikt tego nie widzi. Widzą go z pewnością!

z Reguły św. Augustyna, biskupa

Onegdaj: po Aniele Pańskim trzy kobiety z votum dla Kazimierskiej Pani, niebogatym, wyobrażającym łódź, w jakich tutejsi rybacy na Wiśle łowią; słoniny solonej funt. Wczoraj: takoż w południe po rozgrzeszenie wieśniaczka spod Karczmisk, jako że do dobrodzieja swojego nie śmiała; jaja przyniosła, alem odmówił. Daemoni etiam vera dicenti non est credendum, powtarzam w duszy za Janem Chryzostomem. Z dachu nad chórem znów cieknie.

z zapisków o. Adriana Gałuszkiewicza OFMSO

ROZDZIAŁ I

Wtorek, 2 października 2007 roku

Lublin, Stare Miasto, godz. 7.00

Poranne słońce liznęło kamienice przy Szerokiej i ogień nabrał życia. Płomienie wybuchły ze zdwojoną siłą, starozakonny w bramie wychodzącej na przestrzał głośniej wykrzyknął swoją skargę, a jeździec w niebieskiej kurtce popędził wierzchowca. Procesja z relikwią Krzyża, zapewne zadzierając wysoko białe habity, przekroczyła właśnie cuchnący ściek, płynący powoli z miasta chrześcijańskiego ku żydowskiemu, i przystanęła wpatrzona w zabudowania klasztoru karmelitanek, do których pożar jeszcze nie dotarł – i nie dotrze.

Ojciec doktor Marek Gliński oderwał wzrok od obrazu i zwrócił go ku prezbiterium. Poranna msza przy prawie pustych ławkach dobiegła końca. Skłoniwszy głowę przed ołtarzem, zobaczył tylko dwie staruszki przy Matce Boskiej Paryskiej i młodą dziewczynę klęczącą przed św. Katarzyną ze Sieny. To był wyjątkowy obraz: albo efekt teologicznej ignorancji, albo przeciwnie, geniuszu. Dominikańska tercjarka nie trzymała w dłoni lilii, ale wbrew ikonografii, jabłko, owoc poznania dobrego i złego, zupełnie jakby artysta przewidział, że maluje przyszłego Doktora Kościoła Powszechnego. Gliński wycofał się za ostatni rząd ławek, przyklęknął i opuścił bazylikę.

Nad ulicą Złotą wolno przesuwały się chmury, na bruku widać było mokre ślady po oponach, a pod bramą Muzeum Czechowicza stało dwóch mężczyzn z psami. Nieufne spojrzenia skundlonych owczarków zwróciły się ku nadchodzącemu, ale gęby z przedwczorajszym zarostem zerknęły ku sąsiedniej bramie, z której wynurzył się trzeci facet, nieco niższy i bez psa, za to w takich samych dresach z poczwórnym lampasem. Mężczyźni zastygli w oczekiwaniu, gdy wyciągnął z kieszeni kombinerki, przykucnął i otworzył klapę hydrantu przeciwpożarowego. Gliński uśmiechnął się, widząc tam flaszkę i trzy równo ustawione szklanki.

– Szczęść Boże. – Facet kiwnął głową zakonnikowi, przechylając pionowo butelkę nad pierwszą szklanką. Kiedy wódka zagulgotała trzy razy, szybko przesunął szyjkę nad kolejne naczynie.

– Szczęść Boże. – Gliński mrugnął do mężczyzn, niecierpliwie wyczekujących porannych porcji chleba ich powszedniego. Gdy poprzedniego dnia przyjechał do Lublina po raz pierwszy od dwudziestu lat, miał wrażenie, że trafił do zupełnie innego miasta. Jednak pewne rzeczy były tu stare jak kamienice, dobrze znajome poecie Czechowiczowi, gdy pisał o zakazanych uliczkach: stare niczym prawo naturalne.

Wybacz im, Panie, choć dobrze wiedzą, co czynią, pomyślał zakonnik i skręcił za róg. Chciał pójść śladem procesji z obrazu: w dół Grodzką, przez nieistniejącą już dzielnicę żydowską w stronę św. Mikołaja i z powrotem. Ten poranny spacer czekał na niego ponad dwadzieścia lat… Tu miał mieszkać, w klasztorze przy św. Krzyżu, tak czuł, wsłuchując się w głos własnego powołania. Jednak wtedy nie rozumiał jeszcze, jakimi więzami są śluby posłuszeństwa…

Pałac Biskupi, godz. 10.40

Arcybiskup podparł brodę, przybierając wyraz głębokiego zatroskania.

Gliński znał tę minę, widywał ją często u swoich zakonnych przełożonych i wszelkiej maści dostojników kościelnych. Mina zawodowa, coś jak cyniczny uśmiech u aktorów grających role policjantów. Jednak gładko ogolona twarz lubelskiego metropolity wyglądała naprawdę wiarygodnie: w jego pasterskiej trosce był i namysł, i nawet nuta bezradności. Dominikanin patrzył na arcybiskupa z szacunkiem, miał nadzieję, że to ułatwi rozmowę z tym nowoczesnym i stanowczym hierarchą, u którego ewangeliczna skromność z pewnością nie należała do głównych zalet.

– Oczywiście nie mogłem nie słyszeć o szczególnej misji ojca i waszej Komisji. Jednak musi ojciec wiedzieć, że nawet wśród ścisłego grona kardynalskiego i arcybiskupiego zdania są podzielone. – Ubiegając odpowiedź Glińskiego, choć ten nawet nie otworzył ust, dodał z naciskiem: – Słyszałem i takie opinie, że nasz Ojciec Święty nie byłby z tej misji zadowolony.

Zadziwiające!, uśmiechnął się w duchu zakonnik. Wkrótce po śmierci papieża mniej więcej to samo powiedział ojciec Francesco Ottaviani, wikariusz generała, a nie dalej niż rok temu sam Carlos Alfonso Azpiroz Costa, osiemdziesiąty szósty generał Ordo Praedicatorum, był łaskaw użyć niemal identycznego wyrażenia: „nasz papież, a twój nieodżałowany rodak, Marku”. Tylko w tonie jego głosu nie było tej wystudiowanej troski; i choć ogorzałą twarz potomka konkwistadorów okraszał uśmiech, w spojrzeniu ojciec doktor dostrzegał jakąś melancholijną twardość: wypisz, wymaluj opat Abbon z filmowej adaptacji Imienia róży, nawet broda taka sama.

– Być może, księże arcybiskupie – zaczął z namysłem Gliński – lecz nie mnie to osądzać. Poza tym Jego Świątobliwość Benedykt XVI również jest  n a s z y m Ojcem Świętym.   N a s z y m  i   całego Kościoła.

– To samo powiedziałem kardynałom, gdy mówiliśmy o przyjeździe ojca. – Metropolita westchnął. – Ojciec stawia mnie jednak w trudnej sytuacji. Jak zapewne ojcu wiadomo, staram się być przejrzysty w swoich działaniach.

– Wiem, co roku publikuje ksiądz arcybiskup sprawozdania finansowe powierzonej mu metropolii, bierze udział w życiu publicznym i, jeśli nie urazi to księdza arcybiskupa, uchodzi ksiądz arcybiskup za liberała. Jednak zmuszony jestem zapytać waszą ekscelencję… – Gliński urwał. Ten aż nazbyt oficjalny tytuł powinien hierarchę zaniepokoić lub potrącić w nim czułą strunę miłości własnej; zamiast tego dominikanin zobaczył tylko ironiczny uśmiech. – Zmuszony jestem jednak zapytać, czy mogę liczyć na pomoc, o ile okaże się ona konieczna. Ze swojej strony obiecuję nie naprzykrzać się księdzu arcybiskupowi.

– Wcale się ojciec nie naprzykrza. – Metropolita powiedział to, przysłaniając sobie usta zwiniętą dłonią. Można by pomyśleć, że sprawdzał czułość mikrofonu ukrytego w rękawie jedwabiście czarnej marynarki. – Dawno nie czułem się aż tak bardzo arcybiskupem jak podczas rozmowy z ojcem. Ekscelencja! – znów się uśmiechnął. – Coś mi jednak mówi, że za tę przyjemność przyjdzie mi zapłacić jeszcze na tym świecie.

– Ksiądz arcybiskup stara się być przejrzysty, a ja, z bożą pomocą, postaram się być niewidoczny. Bardzo dziękuję, że ksiądz arcybiskup znalazł dla mnie czas. – Gliński wstał.

– Niewidoczny… To, o ile wiem, ojciec potrafi i bez bożej pomocy. – Metropolita ruchem głowy wskazał dominikaninowi krzesło, ale tym razem był to gest tak oszczędny, że prawie niedostrzegalny. Odkręcił skuwkę grubego pióra wiecznego i zapisał na wizytówce dziewięć cyfr. – Proszę, na wypadek gdyby spotkały ojca nieprzewidziane trudności. Nie kryję, każdy dzień, gdy ta komórka milczy, uważam za bardzo szczęśliwy. Nie chciałbym jednak, aby źle ojciec wspominał pracę w naszej archidiecezji. – Krótki grymas wyostrzył okrągłą twarz metropolity i ściągnął jego usta w wąską kreskę, zmiatając wyraz zawodowej troski. Tak, ten hierarcha nie ustąpił przed powagą Officium Secretum, on tylko wyświadczył uprzejmość natrętnemu petentowi.

– Bóg zapłać, księże arcybiskupie. – Gliński schylił głowę nad wizytówką, opatrzoną herbem z gołębicą w aureoli i otwartą Ewangelią. In Spiritu et Veritate, głosiło motto poniżej.

W Duchu i Prawdzie, przetłumaczył sobie dominikanin. Panie, nawet jeśli to nie Twój znak…

Katolicki Uniwersytet Lubelski, Instytut Historii, godz. 12.30

Collegium Norwidianum ziało biurowym chłodem, a niezwykle akustyczna posadzka korytarzy wzmacniała każdy dźwięk. Niewinne obcasy spóźnionej studentki stukały jak buty więziennego klawisza.

– Dzień dobry, proszę usiąść – powiedział dominikanin, kiedy kroki ucichły, a przez uchylone drzwi zajrzała głowa młodej blondynki z modnie wystopniowaną grzywką, opadającą na oczy. – Jestem ojciec doktor Gliński.

– Przepraszam ojca doktora. – Dziewczyna, starając się poruszać jak najciszej, podeszła do stolika w pierwszym rzędzie, nieco na lewo od katedry. – Agnieszka Nowak.

Dominikanin na chwilę zatrzymał wzrok na studentce. Kolejnej studentce; czyżby temat zajęć trącił feminizmem? Nie ona jedna się spóźniła, ale dlaczego nie szukała miejsca jak najdalej od prowadzącego? Sięgnął po okulary do czytania w delikatnej srebrnej oprawce i uzupełnił listę.

Sala w wykończonym przed rokiem gmachu była prawie pusta, tak jak się Gliński spodziewał. W niczym nie przypominała tych poklasztornych i pokoszarowych pomieszczeń starego budynku, które pamiętał ze studiów. Co prawda, już za jego czasów nie przechadzały się tam duchy dominikanów, ale widok sołdata z 69. Riazańskiego Pułku Piechoty byłby jeszcze całkiem zrozumiały. Natomiast do Collegium Norwidianum najlepiej pasował beżowy żakiet i szpilki tej spóźnionej studentki. Choć na interdyscyplinarnym konwersatorium z wielokulturowej przeszłości miast polskich na przykładzie Lublina, które przez dwa semestry, razem z wykładem monograficznym, miał prowadzić ojciec doktor Gliński, wyglądały nieco kuriozalnie.

Nie wiedział, jak się odnaleźć w roli dydaktyka, nie zdążył nawet przyjechać na radę wydziału. Co prawda nie służy ona temu, by komukolwiek doradzać, ale zorientowałby się przynajmniej, co robią inni. Ramowy plan zajęć, mimo że był opatrzony jego nazwiskiem, Gliński dostał później niż dziekan. Zrobiono wiele, by ulokować go w Lublinie w sposób niewzbudzający podejrzeń, ostatecznie to jednak on musiał zjeść tę żabę i z braku doświadczenia jak najlepiej naśladować własnych wykładowców. I przynajmniej na początku unikać zbyt trudnych pytań, żeby nie było jak u Joyce’a: „Ty, Armstrong. Czy wiesz coś o Pyrrusie? – O Phallusie, proszę pana? Phallus to taki pal, który się wbija pod molo”…

Zaczął więc bezpiecznie od wypytania studentek, czego one same oczekują. Szybko się zorientował, że większości brakuje po prostu punktów do wymaganego limitu, tylko temu zawdzięczał ich obecność. Oczywiście na trzecim roku potrafiły już wymyślać na poczekaniu inne powody, a co zdolniejsze nawet podpierać je akademicką nowomową.

Szczera była chyba tylko jedna dziewczyna z polonistyki, ubrana w szeroki sweter i z obrączką-różańcem na palcu. Gliński nie cierpiał tego oazowego gadżetu; według niego człowiek, który wpadł na pomysł zredukowania pełnego znaczeń przedmiotu do kawałka blaszki, zasługiwał na ekskomunikę. Sam ojciec doktor nosił w kieszeni różaniec z drzewa oliwnego wykonany na wzór muzułmańskiej subhy. W każdą podróż zabierał też drugi, zrobiony z chleba wjednym z obozów internowania na początku lat osiemdziesiątych, lecz po niego sięgał tylko w piątki.

– …bo czy wielokulturowość to nie jest takie poprawne politycznie określenie zagrożenia polskiej tożsamości? – mówiła, a rumieniec pokrywał coraz większą część jej policzków. Brak makijażu pozwalał dostrzec pod nosem delikatny meszek. – Dyskutowałam o tym na forum z jednym z ojców z Dominikańskiego Ośrodka Informacji o Sektach. Tak w ogóle to myślałam, że i ojciec doktor jest z nim związany, bo…

– Nasz zakon ma długą tradycję zajmowania się problematyką pogranicza kultur i religii – przerwał jej w końcu Gliński. – Początkowo, by walczyć z herezją, dziś raczej, by zrozumieć.

– No ale przecież wciąż istnieją herezje. Sekty, masoneria…

– Zrobiłaby pani karierę w Świętej Inkwizycji, pani Moniko – pokiwał głową ojciec doktor – ale dziś Kościół stara się, jeszcze nieśmiało, zauważać, że szukanie wszędzie sekt to bardzo sekciarska doktryna. Świat naprawdę nie jest aż tak tajemniczy, a w każdym razie nie w tym aspekcie. „Miłujcie nieprzyjaciół”, jak powiedział Jezus, i „zło dobrem zwyciężaj”, jak proponował już św. Paweł.

– I „prawda was wyzwoli”, jak powiedział Jan Paweł II – wtrąciła Agnieszka Nowak. Od kilku minut kręciła się nerwowo, czyżby uważała, że zwróciła na siebie zbyt mało uwagi samym teatralnym wejściem?

Gliński spojrzał na nią znad okularów.

– Przed nim powiedział to jednak Jezus – sprostował, zastanawiając się, o co jej właściwie chodziło.

Teraz miał wrażenie, że skądś zna tę dziewczynę, a właściwie nie tyle ją, ile jej twarz. Nie było to déjà vu, raczej coś takiego jak te sytuacje ze studiów w Niemczech, kiedy ktoś mu przedstawiał czarnoskórego kleryka, a Gliński następnego dnia na wszelki wypadek kłaniał się każdemu o afrykańskich rysach.

– Pani Agnieszka Nowak – przeczytał na głos, żeby dać swojej pamięci nieco czasu.

Takim osobom jak ona w kwestionariuszach pisało się „znaków szczególnych nie ma”. Szatynka średniego wzrostu, o okrągłej, słowiańskiej twarzy, a wyraźnie zarysowane kości policzkowe sugerowały, że któryś z jej przodków czynem poparł humanistyczne idee współżycia kultur. Przez ostatnie kilkanaście lat Gliński rzadko widywał kobiety o tym typie urody, ale w młodości jego podświadomość musiała zarejestrować tysiące podobnych twarzy – ładnych, jednak powtarzalnych.

– Pani Agnieszko, pani studiuje…

– Administrację, na trzecim roku – i uśmiechnęła się, jakby w tym humanistyczno-teologicznym gronie był to szczególny powód do dumy.

– Oryginalnie – przyznał dominikanin. – W takim razie panią zapytam nieco inaczej niż resztę państwa… pań – poprawił się. – Co panią do nas sprowadza?

– Administracja, ojcze doktorze. – Podniosła dłoń, jakby chciała zaczesać grzywkę, ale tylko poprawiła żakiet. – Interesuje mnie praca w administracji lokalnej, a wielokulturowość to od kilku lat promowana specyfika…

Wiedział, co teraz usłyszy. Przez chwilę Gliński miał nadzieję na studentkę, dla której warto się starać, ale już wiedział, że może liczyć tylko na jej programowo cięte riposty. No chyba że dowcip tej dziewczyny był jak na jej wiek bardzo piętrowy i specjalnie przemawiała nowomową z internetowych stron biur promocji urzędów miejskich i marszałkowskich, aby zakończyć niespodziewaną figurą retoryczną. W końcu należała do pokolenia podobno wychowanego na Monty Pythonie…

Jednak nie, to były gładkie bzdury o tyglu kulturowym, małych ojczyznach, tożsamości, szansach i Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Najwyraźniej, w odróżnieniu od Glińskiego, nie miała w liceum matematyczki, która co chwilę powtarzała: „Nie używaj słów, których znaczenia nie rozumiesz”. A jeśli nawet miała, to uważała, że po maturze to jedenaste przykazanie już jej nie dotyczy.

– Dobrze, dziękuję – uciął przydługi słowotok i zwrócił się do wyraźnie urażonej studentki od sekt: – O interesujących panią zagrożeniach tożsamości narodowej też oczywiście będziemy mówić. Na pierwszym spotkaniu chciałem przede wszystkim poznać oczekiwania… pań wobec naszego konwersatorium, ale ponieważ zostało nam trochę czasu, czy mogę jeszcze czymś służyć?

Tak jak przypuszczał, wszystkie zaczęły chować notatniki, zadowolone, że nie obarczył ich żadną lekturą, gdy nagle szuranie krzeseł zagłuszył głos Agnieszki Nowak:

– To nie jest może związane z tematem zajęć, ale czy ojciec doktor jest tym samym ojcem Glińskim od Komisji Ducha i Prawdy?

– Zdemaskowała mnie pani. – Uśmiechnął się grymasem, który trenował od połowy lat osiemdziesiątych. – Gdyby to był instytut dziennikarstwa, bałbym się, że zechcą panie trenować na mnie taktykę konferencji prasowej.

To był tylko Instytut Historii, jednak nikt nie wyszedł, a święta Monika od Sekt znów sięgnęła po dopiero co schowany notatnik.

KUL, I Katedra Historii Nowożytnej, godz. 15.00

Gabinet był tak ciasny, że na żadnym innym uniwersytecie nie zdołano by w nim upchnąć aż trzech biurek. Jednak w murach katolickiej uczelni, przed kilku laty nazwanej imieniem Jana Pawła II, Bóg najwyraźniej czynił wiele małych, codziennych cudów, jak uznał Marek Gliński OP, kiedy zobaczył tę klitkę dla historyków nowożytnych.

Wygaszacz ekranu laptopa płynnie zmieniał cytaty ze św. Jana i pism mistycznych Ibn ’Arabiego, bateria się ładowała. Dominikanin powoli kończył kupioną w barku drożdżówkę, dokładnie przeżuwał, a co drugi kęs popijał małym łyczkiem białej kawy. Na obiad się nie zdecydował, chociaż kierownik katedry serdecznie zapraszał. Glińskiemu jednak odebrał apetyt już sam zapach – mniej: cień zapachu z nowej stołówki w podziemiach głównego budynku uniwersytetu. Mimowolnie zerknął wtedy przez okno w stronę dawnej stołówki, małej, ciasnej i wiecznie zatłoczonej. Przed wejściem do niej Prymas Tysiąclecia wciąż klęczał na pomniku przed Papieżem Polakiem, ten zaś obejmował go łagodnie i zachęcał do powstania. Słynny gest ze słynnego zdjęcia. I ze słynnego KUL-owskiego dowcipu: „Karolu, nie idź tam! Znowu mielone”. Dziwna rzecz, że kiedyś Glińskiemu, długowłosemu studentowi historii, smród smażeniny aż tak nie przeszkadzał. Dziś jako zakonnik gotów był na różne formy męczeństwa, byle – Boże, odpuść! – nie gastronomiczne.

Przed ojcem doktorem leżały dwa telefony komórkowe. Jeden wyglądał jak młodszy brat lśniącego metalicznym srebrem laptopa, drugi: wysłużony, odrapany grzmot ze sterczącą antenką, prezentował się przy nim żałośnie. Nic dziwnego, że słysząc pukanie do drzwi, dominikanin szybko ukrył stary aparat w kieszeni marynarki.

– Przepraszam, czy ksiądz nie widział profesora Wedera? – Do gabinetu zajrzała krótko ostrzyżona głowa. Spod chudej szyi z pokaźnym jabłkiem Adama zwieszał się krzywo zawiązany krawat w białoszare pasy.

Weder. Kiedy zakonnik usłyszał to nazwisko, ostatnio częściej wymieniane w toruńskiej rozgłośni niż nawet na KUL-u, z miejsca przypomniała mu się święta Monika od Sekt. Przełknął ostatni kęs drożdżówki.

– Nie widziałem – odparł, a ledwie zamknęły się drzwi, złośliwie dodał pod nosem: – I Panu Bogu dziękować.

Chwilę walczył z oknem, zanim zdołał je otworzyć, i strzepnął okruchy na parapet. Potem zabrał się do pracy.

Gdy planował następne zajęcia i listę lektur na ten semestr, kilka razy zadzwoniła jego srebrna komórka. Drugi telefon jednak milczał.

Aleje Racławickie, godz. 19.30

Kiedy Gliński opuścił Collegium Norwidianum, było ciemno. Skrzyżowania z Krakowskim Przedmieściem nie korkował już sznur samochodów, w godzinach szczytu sięgający starego budynku uniwersytetu. Spiżowy Norwid mógł wreszcie przestać wypatrywać, czy na skrzyżowaniu zmieniły się światła.

Zakonnik zapiął marynarkę i pierwszy guzik płaszcza. Bezwiednie obracał palcami paciorki różańca, ale się nie modlił. Nie teraz, teraz myślał o sobie. Właśnie tą drogą miał chodzić codziennie: z KUL-u do klasztoru, może czasem w towarzystwie ojca profesora Krąpca, rozmawiając o św. Tomaszu i o życiu.

I dziś po raz pierwszy wracał z pracy do domu dokładnie tak, jak to sobie kiedyś planował. Bóg spełnił prośbę, choć w Jemu właściwy sposób. Myśl stała się ciałem, tylko w zupełnie innych okolicznościach, i teraz dominikanin zadawał sobie gorzkie pytanie, czy nie lepiej było modlić się o coś innego, choćby o pokój na świecie. Oto dostał swoją wyśnioną enerdowską kolejkę elektryczną… Nie będziesz pochopnie prosił o bzdury Pana swego…

Naprzeciw Akademii Medycznej drewniany parkan ogradzał Teatr w Budowie, który był w budowie, gdy Gliński opuszczał Lublin, i nadal straszył pustymi otworami okien i sterczącymi żeliwnymi prętami. Wiatr szarpał nagie już drzewa, mrugało światło latarni przy pubie „Aviator” po drugiej stronie skweru. W Miasteczku Akademickim jesień przychodziła najwcześniej.

Wtedy zakonnik usłyszał krzyk. Gałęzie znów zachybotały, rzucając przebłysk światła na wąski chodnik między skwerem a parkanem, oddzielony od głównej ulicy plątaniną niskich zarośli, jakby ktoś postanowił wyhodować tu dziki zakątek, ku radości wszystkich lokalnych złodziei. Gliński zobaczył jakieś szamocące się postacie… Tak, był pewien – dwóch, nie, trzech mężczyzn i przyciśnięta do ogrodzenia kobieta. W pierwszym odruchu rzucił się w tamtą stronę, ale po chwili przystanął i sięgnął do wewnętrznej kieszeni po srebrną komórkę. Wystuka tylko 112, zawiadomi dyspozytora o napadzie i odejdzie.

Głos napadniętej wydał mu się jednak znajomy. Szybko ruszył w kierunku napastników.

Zresztą co bym powiedział?, usprawiedliwiał się sam przed sobą, chowając telefon. Napadnięta kobieta na rogu Racławickich i Nowotki? Nowotko na pewno został wymieniony na kogoś, kto nie był przywódcą PPR-u i twarzą gierkowskich dwudziestozłotówek. Tylko na kogo?

– Stój! – krzyknął, wybiegając zza ostatniego rzędu krzaków.

Widział ich wyraźnie. Jeden szarpał dziewczynę za ubranie, drugi przytrzymywał, trzeci próbował wyrwać kurczowo trzymaną torebkę.

– Zostaw ją. Wezwałem policję – zablefował Gliński.

– Społeczniak, kurwa! – bandzior puścił torebkę i odwrócił się raptownie do zakonnika. Postawna sylwetka na chwilę ostudziła jego zapał, jednak na widok koloratki uśmiechnął się z politowaniem. A jeszcze szerzej, gdy zobaczył teczkę na laptop. Zalśnił rozkładany motylek. – Ksiądz?! Dawaj kompa – prawa ręka uniosła się, wykonując efektowny kołowrót nożem.

– Nic jej nie rób. – Gliński cofnął się, zsunął pasek teczki z ramienia.

– Dawaj! – Kolejny błysk oświetlił chłopięcą, nawet sympatyczną twarz. Zaraz jednak zgasł, gdy niespodziewany kopniak wyrzucił nóż w ciemność, między krzaki. Teczka z laptopem upadła na trawę, a bandyta zgiął się wpół i upadł, przyciskając ręce do żołądka, zanim zdążył zrobić zamach.

Zakonnik doskakiwał już do pozostałych. Zablokował pięść tego, który wcześniej przytrzymywał dziewczynę, i zastawił się jego ciałem przed trzecim napastnikiem. Usłyszał – dziwna rzecz, głośniejszy niż krzyk dziewczyny – odgłos prutego materiału, gdy puścił rękaw kurtki bandyty.

Ostatni w lot zrozumiał, że lepiej będzie odpuścić sobie i torebkę, i laptop. Pobiegł ulicą, której nazwy Gliński nie pamiętał, a teraz nagle sama pojawiła mu się w głowie – Radziszewskiego, pierwszego rektora KUL-u. Młody bandyta potrącił parę, wychodzącą właśnie z „Aviatora”, i pobiegł dalej. Dominikanin zdążył tylko zapamiętać białe litery na zgniłozielonej kurtce. Mocniej docisnął unieruchomione ramię oszołomionego napastnika i odchylając połę płaszcza, sięgnął za plecy do paska. Jednak jego palce trafiły tylko na szlufkę spodni.

Zerknął przez ramię: dziewczyna patrzyła na Glińskiego szeroko otwartymi oczami, pewnie była zbyt przestraszona, by zarejestrować ten dziwny ruch ręki. Za to on, gdy powiew wiatru znów odgarnął gałęzie przesłaniające światło latarni, zrozumiał, dlaczego jej głos brzmiał znajomo – to była Agnieszka Nowak, od kilku godzin studentka ojca doktora.

Pierwszy przeciwnik z trudem dźwignął się z kolan, ale znów opadł na bruk, rzucając wściekłym bluzgiem. Dominikanin o mało się nie roześmiał: kiedy jeszcze tu mieszkał, równie nieporadnie przeklinały chyba tylko dzieci udające bandytów.

Walnął o płot głową trzymanego napastnika i rzucił go na ziemię. Chwycił za to pod ramię dziewczynę.

– Nic się pani nie stało? Idziemy stąd!

Agnieszka pokręciła głową, a sekundę potem jej twarz oświetlił błysk niebieskiego koguta. Od Radziszewskiego nadjechał radiowóz z napisem PATROL UNIWERSYTECKI.

– No to chyba jednak nie pójdziemy. – Gliński westchnął i zaczął szukać wzrokiem swojej teczki. Całe szczęście nikt nie wykorzystał sytuacji, laptop nadal leżał na mokrej trawie.

Dominikanin delikatnie odsunął od siebie dziewczynę. Podczas gdy jeden z policjantów bez zbędnych pytań skuwał odgrażającego się bandytę, a drugi jego kolesia, Gliński szybko podniósł teczkę, z obrzydzeniem strzepnął przylepiony do niej liść i rozejrzał się dyskretnie. Obaj mundurowi wciąż byli zajęci napastnikami, wystarczyło zrobić dwa kroki, a zniknąłby w cieniu i może zdołałby po prostu odejść za plecami coraz liczniejszych gapiów.

– Dziękuję – odezwała się nagle Agnieszka.

To słowo powinno było utonąć w bluzgach zatrzymanych, w wymianie lakonicznych zdań policjantów, a jednak przyciągnęło uwagę mundurowych. Jeden z nich odwrócił głowę i podszedł do dziewczyny.

– To pani została napadnięta? Trzeba wezwać lekarza?

– Nie. – Pokręciła głową i stanęła pół kroku za dominikaninem. – Ojciec doktor mnie obronił.

– To pan… To znaczy ojciec nas wezwał? – Policjant otworzył notatnik.

– Nie, nie było czasu. Przepraszam, ale bardzo mi się spieszy. A trzeci uciekł tam… – Gliński wskazał ulicę prowadzącą do Miasteczka Akademickiego. – W głąb Radziszewskiego. Może panowie zdążą. Z wyglądu dwadzieścia lat, metr siedemdziesiąt pięć, zielona kurtka z białym napisem…

Mundurowy uruchomił trzeszczącą krótkofalówkę i przekazał rysopis oficerowi dyżurnemu.

– Dobrze – zwrócił się do dominikanina. – To już sprawa innych patroli. My musimy zająć się panią. I spisać dane ojca. Bo rozumiem, że ksiądz jest zakonnikiem?

– Tak. – Gliński nerwowo poprawił pasek teczki na ramieniu. Strzepnął z niej jeszcze jeden liść, ale mokry ślad pozostał. – I chętnie jutro złożę zeznania na komisariacie, a teraz, jeśli nie jestem potrzebny…

– To potrwa tylko chwilę. Poproszę dowód osobisty. Mariusz! – zawołał do kolegi. – Pakuj ich i zajmij się panią!

Podeszli do radiowozu, zakonnik z niezadowoleniem otworzył portfel. Długopis funkcjonariusza poruszał się wolno, za wolno. Nazwisko, PESEL…

– Ojciec nie ma wpisanego adresu zameldowania – mundurowy spojrzał badawczo na duchownego.

– Kilkanaście lat mieszkałem za granicą, wróciłem przedwczoraj. Proszę pana, naprawdę bardzo się spieszę… – Gliński obrzucił spojrzeniem oświetlone wnętrze samochodu, dostrzegł ryngraf ze św. Krzysztofem. – Jeśli nie zdążę, grozi panu ekskomunika – zażartował. Miał nadzieję, że wystarczająco naturalnie.

– A jakiś inny dokument? Z adresem?

Dominikanin spojrzał na policjanta. Pytanie nie zabrzmiało nawet jak żądanie służbisty, raczej jak prośba. Najwyraźniej miał papiery do wypełnienia i w nich wszystko musiało się zgadzać. Ojciec doktor wyjął międzynarodowe prawo jazdy, w którym był wpisany adres monachijskiego Domu Polskiej Prowincji przy Situlistrasse.

– Czy to wystarczy?

– Tak. Proszę przyjść jutro na czwarty komisariat. Bardzo nam ojciec pomógł. – Policjant oddał zakonnikowi dokument i również się uśmiechnął.

Gliński szybkim krokiem ruszył wzdłuż parkanu w stronę centrum. Mijając Agnieszkę i przepytującego ją policjanta, skinął dziewczynie głową.

– Raz jeszcze ojcu dziękuję – usłyszał.

– Nie ma za co. Do widzenia – rzucił przez ramię, niemal biegnąc.

Krakowskie Przedmieście, godz. 19.50

Gliński wszedł do budynku Poczty Głównej i przyspieszył kroku. Ledwie zarejestrował wzrokiem wystawę jakichś znaczków czy pocztówek, kierując się do okienka kiosku, jedynego, do którego nie trzeba było pobierać numerka z maszyny regulującej kolejki, utrapienia emerytów i rencistów.

– Starter do komórki na kartę, poproszę. Najtańszy.

Jeszcze na schodach bocznego wyjścia włożył odpakowaną kartę do swojego odrapanego telefonu. W cieniu za pomnikiem Czechowicza wystukał z pamięci numer.

– Tu Marek. Bartolome Carranza, Comentarios sobre el Catechismo Christiano.

– Pagina 378? – zapytał rozmówca.

– Duos grados de oracion. Ojcze, zgrzeszyłem.

– Zadzwonię za pięć minut, wyznasz grzechy.

Dominikanin znów włożył do aparatu starą kartę, a nową złamał w palcach. Jedną połówkę wdeptał w trawnik, drugą – nachylając się, by poprawić sznurowadło – wrzucił do studzienki kanalizacyjnej.

ROZDZIAŁ II

Wtorek, 2 października 2007 roku

Redakcja „Kuriera Lubelskiego”, godz. 19.55

Tomasz Stawek już sięgał po kask, gdy poczuł wibrowanie telefonu i spod skórzanej kurtki motocyklowej wydobył się przenikliwy pisk. Spojrzał na zegarek – do końca dyżuru zostało mu pięć minut. Stawek opadł na krzesło.

– No co tam? – rzucił do słuchawki. – Co masz, Kamil?

– Piwo mam u ciebie – usłyszał głos znajomego policjanta. – Kojarzysz Zaułek św. Komórkowego?

Kojarzył, podobnie jak każdy glina i każdy dziennikarz w tym mieście. Parkan Teatru w Budowie (w wiecznej budowie, nieraz pisał o tym w „Kurierze”), pod tym parkanem ledwo co oświetlone przejście, a zaraz po lewej krzaki i skwer z tablicą upamiętniającą cholera wie kogo. Tędy właśnie szło się z dzielnicy akademickiej do centrum i tu studentki traciły portfele i komórki.

– Kurwa, Kamil, a nie mogłeś pół godziny wcześniej? – Dziennikarz sięgnął do plecaka po dopiero co zamknięty laptop.

– Tomek, dopiero co zabrałem gostków, no i dzwonię. Chociaż wcale nie muszę.

– A, no dzięki wielkie. I słucham cię uważnie.

Laptop wydał z siebie windowsowy ni to brzęk, ni to plusk. Na poznaczonym licznymi odciskami palców ekranie pojawiło się logo gazety.

– Siedzisz wygodnie? – spytał ze śmiechem policjant. – No to słuchaj: trzech gówniarzy wyrywa torebkę dziewczynie, a tu pojawia się wybawca i wszystkich trzech kładzie równo na glebę. Jak jakiś antyterrorysta, wyobraź sobie. Dobra, niech będzie, że dwóch, bo trzeci uciekł.

– Konkrety! – upomniał się Stawek, wklepując już pierwsze zdanie wieczornego newsa.

– No bez jaj! Ja zwykły krawężnik jestem, nie referat prasowy! Ale jedno mogę ci powiedzieć. Ten Zorro jest księdzem. A właściwie dominikaninem. I co powiesz?

– Okij! – Stawek uśmiechnął się z zadowoleniem. – Jak to dokładnie było?

– Dokładnie, jak ci mówię. Czarny fachowo ich obezwładnił i z gleby żeśmy gostków pozbierali.

– O, w mordę! A nazywa się jakoś?

Policjant westchnął ciężko do słuchawki. Jednak tylko grał i dziennikarz czuł to dobrze. Kamila aż korciło, żeby opowiedzieć o czarnym, który zabawił się w szeryfa.

– Dobra, ale tylko do twojej wiadomości, inaczej nie wypłacisz się z mandatów. Nazywa się Gliński. Doktor Marek Gliński. Ciekawe, co za doktor. – Policjant znów wybuchnął śmiechem.

– Od chorób wenerycznych. A sprawcy?

– Dzwoń rano do rzecznika. Mnie w ogóle nie wolno z tobą rozmawiać. Narka!

– Dzięki i nara – powiedział Stawek do milczącego już telefonu.

Ponownie spojrzał na zegarek. Do dwudziestej brakowało jeszcze prawie minuty, więc wciąż był na dyżurze. Co prawda ochota na zarywanie nocy dla gazety przeszła Stawkowi wraz z wielką reorganizacją redakcji i wprowadzeniem cholernie motywacyjnego systemu płac przez nową naczelną, ale uznał, że pół godziny go nie zbawi. Zwłaszcza że przynajmniej jeśli chodzi o zakonnika Zorro, „Kurier” miał szansę być o krok przed „Dziennikiem”, o miejskiej „Wyborczej” nie wspominając.

Otworzył przeglądarkę i wpisał w Google: „dr marek glinski”. Nie żeby się spodziewał znaleźć jego stronę domową z pełnym CV, niemniej lubił wiedzieć, o kim pisze. Przynajmniej z grubsza. Tymczasem doktor Marek Gliński był tylko jeden: inżynier z Politechniki Warszawskiej. Co prawda Stawek nie odnalazł jego zdjęcia, ale w życiu nie słyszał o inżynierze w koloratce albo w habicie. Spróbował bez żadnych tytułów naukowych. Lista Marków Glińskich poszerzyła się o tenisistę stołowego, producenta wentylatorów z Łomianek, administratora sieci z Międzylesia oraz reżysera teatralnego, z epizodem lubelskim, jednak Stawek zupełnie go nie kojarzył.

– Kurwa, Kamil pomylił imię, jak ostatnio! – palnął się w czoło dziennikarz.

Wpisał samo: „glinski” i zaraz zaśmiał się pod nosem. Jakby zgadł z tymi chorobami wenerycznymi, bo wyskoczył mu prof. dr hab. n… med. Wiesław Gliński, dermatolog, ale zaraz za nim był ks. dr Waldemar Gliński, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

– Jakieś gościnne występy na KUL-u, jakaś sesja… – kombinował Stawek, szukając zdjęcia.

Już prawie był pewien, że trafił: sympatyczny czterdziestoparoletni facet, rezydent parafii w Tomaszowie Mazowieckim. Tyle że ks. dr Waldemar Gliński nie był dominikaninem, w ogóle nie był zakonnikiem, a nawet Kamilowi nie mogło się aż tak popieprzyć.

Dziennikarz sprawdził bazę osobową Nauki Polskiej i SY-NABĘ: poza tym chemikiem z Warszawy żaden doktor Marek Gliński nie istniał. Znalazł skrót zakonu dominikanów w Wikipedii i spróbował jeszcze „marek glinski op”, ale również bez skutku.

Dochodziła 20.30, gdy wreszcie Stawek ułożył ostrożny tekst:

KSIĄDZ PRZEŚWIĘCIŁ BANDYTÓW

Studentce, napadniętej dziś około godz. 19.30 przy skwerze u zbiegu ul. Radziszewskiego i Al. Racławickich, ruszył z pomocą przechodzący tamtędy duchowny. Patrol uniwersytecki policji przyjechał na miejsce już po kilku minutach, ale nie miał wiele do roboty. Dwaj z trzech napastników, którzy pastwili się nad młodą dziewczyną, pod silną ręką księdza przemienili się w potulne owieczki. Zostali przez niego obezwładnieni i przekazani policjantom.

– Dokładnie nie widziałem – relacjonuje świadek zdarzenia – bo wszystko działo się bardzo szybko. Usłyszałem krzyk, a zaraz potem pojawił się ten mężczyzna i załatwił ich niczym Rambo. Dopiero później zobaczyłem, że to duchowny.

Według świadka, trzeci bandyta zbiegł. (TS)

Zastanawiał się jeszcze przez chwilę, czy nie zadzwonić na komórkę rzecznika komendy miejskiej, jednak zrezygnował. Na pewno nikt nie odrywa faceta od kolacji błahą w sumie sprawą i rzecznik mógłby się zainteresować, dlaczego Stawek wie więcej niż on. Anonimowy świadek na razie musiał wystarczyć.

Zmieniał właśnie „patrol uniwersytecki” na „patrol”, żeby nie wskazywać jednoznacznie na Kamila, kiedy rozdzwonił się telefon na biurku. Dziennikarz jednak nie odebrał – teoretycznie od pół godziny już go tu nie było, no a żona dzwoniłaby na komórkę. Ta zagrała melodią z Pulp Fiction, gdy właśnie miał kliknąć „publikuj”. Zerknął na wyświetlacz, ale zobaczył tylko „numer prywatny”.

– Proszę, Tomasz Stawek.

– Dobry wieczór, panie redaktorze – usłyszał znajomy głos księdza rzecznika z kancelarii arcybiskupa. – Proszę wybaczyć późną porę, jednakże mam do pana wielką prośbę. Pan, jak sądzę, pisze właśnie o incydencie nieopodal KUL-u.

– O jakim incydencie? – Dziennikarz w pierwszej chwili naprawdę nie zrozumiał.

– O ile wiem, dziś wydarzyła się tam tylko jedna rzecz, która mogłaby pana zainteresować. Chodzi o napadniętą dziewczynę i zakonnika, który jej pomógł.

– A tak, rzeczywiście. – Stawek przysunął notes. – Nie spodziewałem się komentarza, bo o tej godzinie kuria zwykle nie pracuje. Krótka notka, prawie wysłałem ją na serwer, ale chętnie rozwinę, słucham księdza.

– Ksiądz arcybiskup byłby zobowiązany, gdyby pan nie publikował tego tekstu.

Dziennikarza w pierwszej chwili zamurowało. Spodziewał się raczej pytań, czy informacja pójdzie na pierwszą stronę, czy nie zginie gdzieś między przepełnionym śmietnikiem na Ponikwodzie a jakąś stłuczką.

– Ale dlaczego? – wydusił Stawek. – To przecież znakomity PR dla Kościoła!

– Być może – przyznał uprzejmie rzecznik. – Mimo to zobligowany jestem powtórzyć stanowczą prośbę księdza arcybiskupa.

Stawek nie mógł nie zauważyć, że biskup najpierw tylko „byłby zobowiązany”, teraz prośba stała się już „stanowcza”.

– Ale czy może wyjaśnić mi ksiądz.

– Niestety nie mogę, nie znam całej sprawy, jednak ksiądz arcybiskup byłby niepocieszony, gdyby pan o tym napisał. Pan redaktor rozumie, że nie przysłużyłoby się to naszej jak dotąd znakomitej współpracy…

– Rozumiem, ale…

– Dziękuję – przerwał mu rzecznik. – Ksiądz arcybiskup również będzie niezmiernie rad. Dobranoc.

Dziennikarz jeszcze przez kilka minut siedział w pustej redakcji, zastanawiając się, jaka bomba mogła tykać w tym zupełnie niewinnym zdarzeniu. Korciło go, aby zrobić to, co zrobiłby każdy pismak z amerykańskiego filmu. Jednak w realnym Lublinie są prośby, którym się nie odmawia.

Środa, 3 października 2007 roku

Redakcja „Kuriera Lubelskiego”, godz. 10.00

Ojciec doktor Gliński odnalazł się następnego dnia, gdy Stawek przeglądał serwisy internetowe konkurencyjnych gazet. Odnalazł się w „Dzienniku Wschodnim”.

MEDIA NIE BĘDĄ MIAŁY Z NAS POŻYTKU

Magdalena Boziak

Rozmowa z o… dr. Markiem Glińskim, dominikaninem, od niedawna wykładowcą historii na KUL-u i członkiem kościelnej Komisji Ducha i Prawdy.

Tuż po przylocie do Polski udzielił ojciec krótkiego wywiadu dziennikarzowi TVN, lecz wciąż nie wiemy, co będzie wyświetlać albo naświetlać Komisja Ducha i Prawdy.

Powołanie Komisji jest wyrazem troski Stolicy Apostolskiej i episkopatu o duchową kondycję Kościoła w Polsce. Nasze gremium jest rodzajem ostrego dyżuru teologicznego czy gorącej linii od prawd wiary i czystości nauczania Kościoła. Będziemy reagować na problemy zgłaszane nam przez kapłanów, biskupów oraz wiernych, dla których zostanie uruchomiona strona internetowa. Proszę jednak nie oczekiwać od Komisji spektakularnych działań. Obawiam się, że media nie będą miały z nas pożytku.

Stawek uśmiechnął się złośliwie. Jeśli to zdanie konkurencja wyciągnęła na tytuł, dalszy ciąg był przewidywalny. Zakonnicy – dziennikarze 1:0. Co najmniej 1:0. Czytał jednak dalej.

Jednak nie tylko Stolicy Apostolskiej zależy na kondycji polskiego Kościoła. Lustracja księży czy niepokojąca zwłaszcza lublinian sprawa arcybiskupa Wielgusa, domniemanego agenta SB, to są problemy ważne nie tylko dla katolików. Czy Komisja Ducha i Prawdy powie nam o tym prawdę?

Jeśli ją pozna, to powie, obiecuję to pani jako historyk. Lecz jako duchownego nie takie prawdy najbardziej mnie interesują.

W takim razie jakie?

Te, których nigdy jeszcze nie spotkałem na pierwszych stronach gazet, nawet pism katolickich. Gdzie jest ztoty środek między Kościołem tradycji a Kościołem współczesności? Co jest modą, a co znakiem czasów w naszym nauczaniu? W jakich aspektach wielość propozycji formacji duchowej proponowanej przez Kościół może być zagrożeniem dla jego jedności? Takie pytania szczególnie mnie interesują…

Bo zakon dominikański ma długą tradycję walki z herezją?

Istotnie, nasz zakon ma taką tradycję, ale habity wciąż białe, pani redaktor.

I tak to szło jeszcze przez pół kolumny. W wywiadach redaktor Boziak, zwanej w lubelskim światku dziennikarskim Bozią, nieraz czuć było, że rozmówca wije się jak piskorz. Wierci się na krześle, co chwilę łyka mineralnej, ale zeznaje, co trzeba.

No chyba że szły święta, wtedy Bozia potrafiła zrobić naprawdę słodką rozmowę, na przykład z proboszczem artystą z jakiejś pipidówy. O tym, jak maluje kwiaty, a co namaluje, to się uduchawia, i radzi, jak przeżywać święta. W sam raz na podmiejski target, który w przeciwieństwie do czytelników „Kuriera” oprócz krwi i przemocy lubi sobie trochę popłakać.

To były jednak nastrojowe wyjątki, gdy nawet Bozia mówiła ludzkim głosem. Stawek znał ją, pracowali razem ponad rok, zanim przeszedł do „Kuriera”. On miał motor, dzięki któremu zawsze był pierwszy, gdy startował dziennikarski wyścig do wisielca pod Motyczem albo innego karambolu na trasie warszawskiej. Ona miała bezbłędną babską intuicję i męski instynkt zabijania. Choć tym razem zabrakło jej kluczowej informacji i cisnęła dominikanina od dupy strony. A ten Gliński tak naprawdę nie odpowiedział na żadne pytanie, a w każdym razie nie tak, jak wydawcy „Dziennika Wschodniego” lubią najbardziej. Tylko dlaczego kurii tak zależy na wyciszeniu sprawy z napadniętą studentką? I medialna, i PR-owa jak mało która.

Jednak Magda Boziak niechcący wyświadczyła Stawkowi przysługę: wiedział, że Gliński pracuje na KUL-u, i miał jego zdjęcie, które na wszelki wypadek skopiował sobie na twardy dysk. Był mniej więcej w wieku księdza doktora Glińskiego z Tomaszowa Mazowieckiego, ale z wyglądu znacznie lepiej pasował do bohaterskich odsieczy w typie tej wczorajszej. Miał lekko kanciasty podbródek jak u filmowych Jamesów Bondów i szpakowate włosy ostrzyżone na zapałkę. Do tego policzki jak z reklamy balsamu po goleniu i lekkie zaczerwienienia na nosie, najwyraźniej zakładał okulary do czytania. Po tym, jak nisko zdawała się umieszczona klamka u drzwi widoczna w tle zdjęcia, Stawek oszacował jego wzrost na jakieś metr osiemdziesiąt, może dziewięćdziesiąt.

– Ania – zawołał stażystkę – ty studiujesz na KUL-u. Kojarzysz go?

Dziewczyna nachyliła się nad monitorem, a dziennikarz odsunął nieco głowę. Nie chciał jej zasłaniać, ale przede wszystkim drażnił go zapach czekoladowego szamponu do włosów. Kompletne wariactwo, zresztą podobnie jak staż w „Kurierze”. Podczas gdy inne początkujące dziennikarki pchały się do lubelskiej „Wyborczej”, a ta chętnie je brała jako mięso armatnie, Ania Małek wychodziła sobie miejsce właśnie tu. Podobno wcisnęła naczelnej, że u niej w domu „Kurier” robił za „kultową gazetę”. Ciekawe, jakim cudem, skoro Anka jest z Podlasia!

– Nie, nie kojarzę – pokręciła głową. – Na pewno nie. Na KUL-u w życiu nie widziałam kogoś w takiej lansiarskiej marynarce!

Tego Stawek wcześniej nie zauważył. Nawet arcybiskup czasem wydawał się wczorajszy i wymięty, za to o… dr Marek Gliński OP wyglądał jak z dodatku o modzie. Najlepiej ubrany duchowny albo Kto jest modny na KUL-u?, to mogło się kiedyś przydać, Stawek zrobił nawet notatkę na pulpicie laptopa.

– A to widziałeś? Weź powiększ! – Dziewczyna wskazała lewą dłoń dominikanina, leżącą swobodnie na blacie stołu.

Anka miała oko do detali. Dziennikarz w pierwszej chwili zrozumiał tylko, że widzi coś nieewangelicznie drogiego. Zegarek dominikanina nie rzucał się w oczy, jednak kanciasta srebrna koperta z dodatkami w kolorze czerwonego złota i odkryty cyferblat, odsłaniający wnętrze mechanizmu, robiły wrażenie.

– No i co powiesz? – zapytała dziewczyna. – Na oko tytan i śrubki z czerwonego złota.

– Chyba starego – poprawił ją dziennikarz. – Czerwone to noszą ruskie baby.

– Sam jesteś ruska baba. Czerwone złoto to fajny dodatek. Na przykład w splocie z białym i żółtym albo właśnie z tytanem. Chociaż nie, to raczej stal nierdzewna… Ale tak czy owak, wart pewnie całe moje stypendium. Ze wszystkich lat – prychnęła.

– Przyzwyczajaj się. – Stawek wzruszył ramionami. – A macie w necie program zajęć?

– Mamy, z zeszłego roku. Aktualny będzie pewnie pod koniec semestru! – Zaśmiała się stażystka. – A chcesz coś o nim napisać? Mogę…

– Aniu – dziennikarz rozparł się na krześle – póki co, to ty tu jesteś od parzenia kawy. Dużą bez mleka. – Podał jej swój kubek. W zasadzie nie wymagał mycia, bo poprzedniego wieczoru Stawek pił tylko mineralną.

Godz. 10.30

Jasnobrązowa kropla spłynęła z brzegu naczynia, po czym okrążyła wypukłe logo Aprilli. To miał być jego szczęśliwy kubek – a przynajmniej tak zapewniał sprzedawca, dodając go Stawkowi jako bonus do motocykla.

Przy kawie dziennikarz, choć tego nie znosił, nadal przeglądał strony konkurencji. Kofeina pobudzała do myślenia, a newsy w „Dzienniku” i „Wyborczej” pokazywały, kto tego dnia jest królem podwórka. Wprawdzie podobne rankingi bardziej podniecały naczelną niż jego, ale tym razem naprawdę był niespokojny. Gdyby się okazało, że konkurencja jednak opisała historię wczorajszego napadu i odsieczy ojca doktora Glińskiego, że ktoś olał kurię, to choć temat nieduży, Stawka chyba by szlag trafił.

Zwłaszcza gdyby to zrobiła Magda Boziak.

Na szczęście czytał tylko, że w Chełmie unieważniono listę wyborczą jakiegoś odłamu Brony, śmieciarka walnęła w autobus, poszła zapowiedź lubelskiego retrokryminału o komisarzu Maciejewskim, w Dąbrowicy powstanie nowy pomnik papieża, mundurki nie przyjmują się w szkołach… O żadnej napadniętej studentce ani o księdzu obezwładniającym bandytów nikt nie wspomniał.

Dziennikarz przystawił sobie telefon i przyciskając co chwilę redial, czekał, aż dobije się do rzecznika komendy miejskiej. Trwało to kilka minut.

– Dzień dobry, panie Witku, Tomasz Stawek z „Kuriera”, mógłby mi pan potwierdzić pewną informację? – zaczął ostrożnie.

– Groźnie brzmi! – Ze słuchawki dobiegł śmiech. – Dobrze, tylko bardzo proszę szybko, bo…

– Jasne, wczoraj między osiemnastą a dziewiętnastą podobno był napad na jakąś dziewczynę niedaleko „Aviatora”, przy wylocie Radziszewskiego. Słyszałem od znajomego…

– Wylot Radziszewskiego? – Po drugiej stronie zaszeleściły papiery. – Nic nie mam. Jeśli nawet, nie było zgłoszenia.

– Ale musiało być. Jeśli mnie nikt nie wkręca, to przyjechał radiowóz i kogoś zatrzymaliście.

– Niemożliwe, wiedziałbym o tym od dwóch godzin, zwłaszcza jeśli byli zatrzymani. Jest pan pewien, że chodziło o wczoraj?

– Chyba jednak ktoś zrobił mi dowcip. Dziękuję i do widzenia.

Stawek łyknął stygnącej kawy. Wszystko pasowało: jeśli jeszcze wieczorem zamietli sprawę pod dywan, to rano rzecznik przeszedł po nim i nawet nic nie poczuł. Nie było protokołu, a tamci dwaj bandyci przejechali się do komisariatu na Lipową i zaraz wyszli.

Tylko komu i dlaczego tak cholernie na tym zależało?

– Aniu, daj komórkę – poprosił dziennikarz.

– A co, bateria ci siadła? – zdziwiła się stażystka.

– Nie, ale jak ja się wyświetlę, może nie odebrać. Potem doładuję ci kartę.

Miał rację, Kamil nie odebrałby połączenia. Gdy usłyszał głos Stawka, najpierw zaniemówił, a potem zaczął się plątać.

– Kurwa, bez jaj – przerwał mu dziennikarz. – Mieliśmy układ, tak? No to mów, co jest grane. Ktoś był u was zaraz po twoim telefonie? Jakiś czarny, tak?

– Skąd wiesz, że czarny? – zaniepokoił się policjant.

Redaktor prowadzący: Filip Modrzejewski

Redakcja: Katarzyna Arbaczewska-Matys

Korekta: Krzysztof Zadros, Małgorzata Denys

Redakcja techniczna: Anna Hegman

Projekt okładki i stron tytułowych: Szymon Wójciak

Fotografie wykorzystane na I stronie okładki:

© Cristian Ciobanu – Fotolia.com, © mirec – Fotolia.com

Fotografia autora: Piotr Sztajdel

(z archiwum Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie)

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

ISBN 978-83-7414-800-9

Skład wersji elektronicznej: Michał Latusek / VIRTUALO SP. Z O.O.