Henning Mankell

POWRÓT NAUCZYCIELA TAŃCA

przełożyła Ewa Wojciechowska

Tytuł oryginału: Danslärarens återkomst

Copyright © 2000 by Henning Mankell Published by agreement with Leopard Förlag AB, Stockholm and Leonhardt & Høier Literary Agency A/S, Copenhagen

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2011

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2011

Wydanie I

Warszawa 2011

Henning Mankell (ur. 1948) – jeden z najpopularniejszych pisarzy szwedzkich, dziennikarz i człowiek teatru; stał się sławny dzięki kryminałom, których bohaterem jest komisarz Kurt Wallander. Cykl miał wiele ekranizacji, w tym 26-odcinkowy szwedzki serial telewizyjny oraz nowy serial produkcji brytyjskiej.

Książki Mankella publikowane są w trzydziestu dziewięciu krajach i rozeszły się w milionach egzemplarzy. Nakładem W.A.B. ukazało się dotychczas dwanaście jego powieści dla dorosłych, w tym tytuły spoza serii o Wallanderze – Comédia infantil (2008), Chińczyk (2009) oraz Powrót nauczyciela tańca (2011). W przygotowaniu są kolejne książki kryminalne autora, m.in. Nim nadejdzie mróz.

Pisarz zdobył wiele wyróżnień literackich, m.in. Europejską Nagrodę Literatury Kryminalnej „Ripper Award” (2008) oraz Erich-Maria-Remarque Friedenspreis za szczególne zasługi w obronie praw człowieka (2009). Mankell odnosi też sukcesy jako twórca literatury dziecięcej i młodzieżowej, za którą został uhonorowany Nagrodą Astrid Lindgren (1996). Wydawnictwo W.A.B. opublikowało jego cykl książek o nastoletnim Joelu.

Powieści z Kurtem Wallanderem:

Morderca bez twarzy 1991 (WAB. 2004)

Psy z Rygi 1992 (WA.B. 2006)

Biała lwica 1993 (WAB. 2005)

Mężczyzna, który się uśmiechał 1994 (WAB. 2007)

Fałszywy trop 1995 (WAB. 2002)

Piąta kobieta 1996 (WAB. 2004)

O krok l997 (WAB. 2006)

Zapora 1998 (WAB. 2008)

Niespokojny człowiek 2009 (WAB. 2010)

oraz zbiór opowiadań

Piramida 2000 (tom I: Cios, Szczelina, tom II: Mężczyzna na plaży, Śmierć fotografa, tom III: Piramida, seria: Zima z Kryminałem, 2011)

Cykl o Joelu:

Pies, który biegł ku gwieździe 1990 (WAB. 2008)

Cienie rosną o zmierzchu 1991 (WAB. 2009)

Chłopiec, który spał pod pierzyną ze śniegu 1996 (WA.B. 2009)

Podróż na koniec świata 1998 (WAB. 2010)

PROLOG

Niemcy

grudzień 1945

Samolot wystartował z wojskowego lotniska pod Londynem tuż po drugiej po południu, 12 grudnia 1945 roku. Było chłodno i padał drobny deszcz. Co jakiś czas gwałtowne podmuchy targały rękawem wskazującym kierunek wiatru, a potem znów robiło się spokojnie. Samolot, dwusilnikowy bristol blenheim, brał udział już w bitwie o Anglię jesienią 1940 roku. Został wówczas wielokrotnie trafiony przez niemieckie myśliwce i był zmuszony do awaryjnego lądowania. Potem naprawiano go i wracał do służby. Obecnie, gdy wojna dobiegła końca, maszyny używano głównie do transportu zaopatrzenia dla brytyjskich oddziałów stacjonujących na terenie pokonanych i spustoszonych Niemiec.

Właśnie tamtego dnia jej kapitan, Mike Garbett, otrzymał rozkaz przetransportowania kogoś w miejsce o nazwie Bückeburg. Start zaplanowano na popołudnie. Pasażera miał ktoś odebrać na miejscu, a Garbettowi polecono przylecieć z nim z powrotem do Anglii wieczorem następnego dnia. Od swojego przełożonego, majora Perkinsa, kapitan nie usłyszał, ani kim jest ów pasażer, ani w jakiej sprawie udaje się do Niemiec. Garbett nie dopytywał się. Mimo że wojna się skończyła, kapitan miał czasem wrażenie, że wciąż trwa. Tajemnicze loty nie były rzadkością.

Po otrzymaniu rozkazu Garbett spotkał się w jednym z lotniskowych baraków z drugim pilotem Peterem Fosterem i nawigatorem Chrisem Wiffinem. Z map Niemiec, które rozwinęli na stole, wynikało, że docelowe lotnisko znajduje się kilkadziesiąt kilometrów od miasta Hameln. Garbett nigdy wcześniej tam nie latał, ale miejsce to znał Peter Foster. Ponieważ w pobliżu lotniska nie było żadnych wzgórz, lądowanie powinno odbyć się bez problemów. Jedyną przeszkodę mogła stanowić mgła. Wiffin wyszedł na chwilę, by porozmawiać z meteorologami. Po chwili wrócił z informacją, że tego popołudnia i wieczorem nad terytorium północnych i środkowych Niemiec przewiduje się bezchmurne niebo. Ustaliwszy trasę lotu, Garbett, Foster i Wiffin obliczyli potrzebną ilość paliwa, po czym zwinęli mapy.

– Mamy zawieźć tam jednego pasażera – wyjaśnił Garbett. – Nie wiem, kto to jest.

Jego załoga nie okazała zainteresowania, co kapitana nie zaskoczyło. Z Wiffinem i Fosterem latał od trzech miesięcy. Łączyło ich to, że byli jednymi z nielicznych, którym udało się przeżyć. Wielu pilotów Royal Air Forces zginęło na wojnie. Nikt tak naprawdę nie wiedział, ilu przyjaciół już nie ma. Ten, komu udało się przetrwać, odczuwał ulgę, ale zarazem dręczyła go świadomość, że dane mu było ocalić życie, które inni stracili.

Tuż przed czternastą przez bramę prowadzącą na teren lotniska wjechał samochód. Foster i Wiffin siedzieli już w samolocie i zajmowali się ostatnimi przygotowaniami do startu. Garbett stał na popękanej betonowej płycie i czekał. Zmarszczył czoło, zauważywszy, że pasażerem jest cywil. Z tylnych drzwi samochodu wyszedł niski mężczyzna, w ustach trzymał niezapalone cygaro. Wyjął z bagażnika małą czarną torbę podróżną. W tej samej chwili na lotnisko zajechał jeep majora Perkinsa. Tajemniczy pasażer miał kapelusz tak głęboko wciśnięty na czoło, że Garbett nie zdołał nawet dostrzec jego oczu. Z jakiegoś niezrozumiałego powodu kapitan poczuł się nieswojo. Major Perkins przedstawił Garbettowi mężczyznę w kapeluszu, a ten niewyraźnie wypowiedział swoje nazwisko. Garbett nie dosłyszał jego słów.

– Możecie startować – powiedział Perkins.

– Nie ma więcej bagażu? – zapytał Garbett.

Nieznajomy tylko pokręcił głową.

– Bardzo proszę o niepalenie podczas lotu – zwrócił się do niego kapitan. – To stara maszyna i gdzieś może być przeciek. Zanim zdąży się wyczuć opary benzyny, zwykle jest już za późno.

Pasażer nie odpowiedział. Garbett pomógł mu wejść na pokład. W samolocie znajdowały się trzy niewygodne metalowe fotele, reszta kabiny była pusta. Mężczyzna usiadł w jednym z nich i postawił torbę na podłodze między nogami. Cóż tak cennego może przewozić do Niemiec, pomyślał Garbett.

Tuż po starcie kapitan położył samolot na lewe skrzydło, by po chwili obrać kurs wyznaczony przez Wiffina. Wyprostował maszynę i osiągnąwszy ustaloną wysokość przelotową, przekazał stery Posterowi. Spojrzał przez ramię, ciekaw, co robi jego pasażer. Mężczyzna postawił kołnierz płaszcza i wcisnął kapelusz jeszcze głębiej na czoło.

Garbett zastanawiał się, czy pasażer śpi. Coś mu jednak podpowiadało, że nieznajomy cały czas czuwa.

Mimo zmroku i słabego oświetlenia pasa lądowanie w Bückeburgu przebiegło bez przeszkód. Samochód obsługi naziemnej zaprowadził maszynę pod długi budynek lotniska. Nieopodal stało w gotowości kilka pojazdów wojskowych. Garbett pomógł pasażerowi wysiąść. Gdy schylił się po jego bagaż, nieznajomy pokręcił głową i sam podniósł torbę. Po chwili wsiadł do jednego z czekających wozów i kolumna natychmiast ruszyła. Wiffin i Foster, którzy dopiero opuścili pokład, zdążyli dojrzeć tylne światła oddalających się pojazdów. Było chłodno i mężczyźni dygotali z zimna.

– Ciekawe – mruknął Wiffin.

– Lepiej nie pytać – odparł Garbett.

Następnie wskazał ręką na podjeżdżającego jeepa.

– Mamy spać w tutejszej bazie – wyjaśnił. – Zakładam, że zawiezie nas ten samochód.

Kiedy Garbett, Foster i Wiffin dowiedzieli się już, gdzie są ich miejsca do spania i zjedli kolację, kilku lotniskowych mechaników zaproponowało im wyjście na piwo do jednego z ocalałych w mieście barów. Wiffin i Foster przystali na propozycję, Garbett zaś czuł się zmęczony i został w bazie. Długo nie mógł zasnąć, rozmyślając nad tym, kim jest jego tajemniczy pasażer. Co takiego ma w torbie podróżnej, której nikomu nie pozwolił dotknąć.

Kapitan mamrotał coś pod nosem w ciemności. Jego pasażer bez wątpienia przybył tu z jakąś tajną misją. Jedynym zadaniem Garbetta było zabrać go z powrotem następnego dnia. Nic więcej.

Zerknął na zapięty na nadgarstku zegarek. Dochodziła północ. Poprawił poduszkę pod głową, a gdy Wiffin i Foster wrócili do bazy około pierwszej, już spał.

Donald Davenport opuścił budynek więzienia dla niemieckich jeńców wojennych tuż po jedenastej wieczorem. Ulokowano go w hotelu, który ocalał podczas wojny i obecnie służył jako kwatera dla brytyjskich oficerów stacjonujących w Hameln. Davenport był zmęczony i wiedział, że jeśli ma dobrze wypełnić czekające go nazajutrz obowiązki, musi się porządnie wyspać. Trochę się obawiał brytyjskiego sierżanta o nazwisku MacManaman, którego wyznaczono mu na asystenta. Davenport nie lubił pracować z ludźmi niemającymi doświadczenia. Wiele rzeczy mogło się nie powieść, zwłaszcza gdy zadanie jest zakrojone na taką skalę jak to, które właśnie na nich czekało.

Odmówił filiżanki herbaty i udał się prosto do swojego pokoju. Usiadł przy biurku i zaczął przeglądać notatki sporządzone podczas spotkania, które rozpoczęło się pół godziny po jego przybyciu. Pierwszym dokumentem, jaki przeczytał, był napisany na maszynie raport otrzymany od młodego majora o nazwisku Stuckford, sprawującego najwyższą władzę w więzieniu.

Wygładził kartkę dłonią, poprawił klosz lampy i przeczytał widniejące na papierze nazwiska. Kramer, Lehmann, Heider, Volkenrath, Grese… W sumie dwanaścioro: trzy kobiety i dziewięciu mężczyzn. Przestudiował dane o ich wzroście i wadze ciała, sporządził notatki. Pisał długo, ponieważ szacunek do zawodu wymagał od niego skrupulatności. Odłożył pióro, dopiero gdy na zegarze dochodziło wpół do drugiej. Wszystko już wiedział. Dokonał koniecznych obliczeń i chcąc mieć pewność, że nigdzie się nie pomylił, sprawdził wyniki trzykrotnie. Wstał z krzesła, usiadł na łóżku i otworzył torbę podróżną. Choć nigdy nie zdarzyło mu się niczego zapomnieć, upewnił się, czy wszystko jest na swoim miejscu. Wyjął czystą koszulę i zamknął torbę, po czym umył się w zimnej wodzie, która stanowiła jedyną z wygód, jakie hotel miał do zaoferowania.

Davenport nigdy nie miał problemów z zasypianiem. Tak było i tamtej nocy.

Gdy tuż po piątej rano w pokoju rozległo się pukanie, Davenport był już ubrany i gotowy do wyjścia. Po szybkim śniadaniu zawieziono go przez pogrążone w mroku ponure miasto do budynku więzienia. Sierżant MacManaman był na miejscu. Miał bladą twarz i Davenport zwątpił na moment, czy jego asystent podoła zadaniu. Stuckford, który do nich dołączył, musiał dostrzec obawę Davenporta i dlatego wziąwszy go na stronę, wyjaśnił, że MacManaman może i wygląda na bardzo przejętego, ale z pewnością nie zawiedzie.

O jedenastej zakończono wszystkie przygotowania. Davenport zdecydował, że zaczną od kobiet. Ponieważ ich cele znajdowały się w korytarzu leżącym najbliżej szubienicy, na pewno słyszałyby otwierającą się zapadnię. Tego właśnie chciał im oszczędzić. Davenport nie kierował się wagą zbrodni, jakie popełnili skazańcy; zwyczajna przyzwoitość nakazywała mu zacząć od kobiet.

Wszyscy, którzy mieli być obecni podczas egzekucji, zajęli swoje miejsca. Davenport skinął na Stuckforda, ten z kolei dał znak jednemu ze strażników. W oddali słychać było jakieś rozkazy, zabrzęczały klucze i otwarto celę. Davenport czekał.

Pierwszą przyprowadzoną była Irma Grese. W chłodny umysł Davenporta wkradła się na moment wątpliwość. Jak ta drobna dwudziestodwuletnia blondynka mogła zachłostać na śmierć wielu więźniów obozu koncentracyjnego w Bergen-Belsen? Była niemal dzieckiem. Gdy jednak skazywano ją na śmierć, nikt nie wahał się w sprawie wyroku. Irma Grese była potworem i zasługiwała na egzekucję. Spojrzała w oczy Davenportowi i po chwili skierowała wzrok na szubienicę. Strażnicy wprowadzili dziewczynę po schodach. Davenport ustawił ją na zapadni i założył jej pętlę na szyję, zerkając w dół, by sprawdzić, czy MacManaman nie ociąga się z mocowaniem skórzanego paska wokół kostek skazanej. Tuż przed włożeniem jej na głowę kaptura usłyszał jedno ciche słowo:

– Schnell!

MacManaman odsunął się o krok do tyłu, a Davenport sięgnął do dźwigni otwierającej zapadnię. Irma Grese spadła w dół i Davenport stwierdził bez cienia wątpliwości, że dobrze obliczył długość stryczka. Sznur był wystarczająco długi, by złamać rdzeń kręgowy, lecz nie na tyle, by oderwać głowę od tułowia. Wraz z MacManamanem wszedł pod szubienicę i przeciął stryczek. Po chwili brytyjski lekarz wojskowy stwierdził zgon skazanej i ciało zostało wyniesione. Davenport wiedział, że w twardym gruncie więziennego dziedzińca wykopano groby. Wrócił na szafot i zerknął do swoich notatek, by sprawdzić, jak długi stryczek ma przygotować dla następnej kobiety. Gdy wszystko było gotowe, znów skinął na Stuckforda i po chwili w drzwiach stanęła Elisabeth Volkenrath ze związanymi na plecach rękami. Ubrana była tak samo jak Irma Grese – w szarą sukienkę kończącą się tuż nad kolanami.

Trzy minuty później już nie żyła.

Egzekucje trwały dwie godziny i siedem minut. Davenport przewidywał, że zakończą się po dwóch godzinach i piętnastu minutach. MacManaman spisał się dobrze, wszystko poszło zgodnie z planem. Stracono dwanaścioro niemieckich zbrodniarzy wojennych. Davenport schował sznur i skórzane rzemienie do czarnej torby, po czym pożegnał się z sierżantem MacManamanem.

– Niech pan wypije lampkę koniaku – poradził Davenport. – Dobry z pana asystent.

– Zasługiwali na to – odparł krótko MacManaman. – Nie potrzebuję koniaku.

Davenport opuścił budynek więzienia w towarzystwie majora Stuckforda, zastanawiając się, czy może uda mu się wrócić do Anglii wcześniej, niż planowano. Sam wyznaczył wieczorną porę podróży, bo przecież coś mogło pójść nie tak. Nawet dla niego, cieszącego się opinią najbardziej doświadczonego kata w Anglii, dwanaście egzekucji w jeden dzień to nie lada wysiłek. Tego typu sytuacje należały do rzadkości. W końcu zdecydował, że będzie trzymał się planu.

Stuckford zabrał Davenporta do mieszczącej się w hotelu stołówki i zamówił obiad. Usiedli w pustej sali. Major od czasu, gdy został ranny na wojnie, utykał na lewą nogę. Davenport czuł do niego sympatię głównie dlatego, że ten nie zadawał pytań. Nic nie drażniło go tak bardzo, jak dopytywanie się ludzi, jakie to uczucie przeprowadzić egzekucję tego czy innego przestępcy, o którym było głośno w gazetach.

Jedząc, wymienili zaledwie kilka obojętnych zdań na temat pogody oraz tego, czy w Anglii można spodziewać się dodatkowych przydziałów herbaty lub tytoniu z okazji zbliżających się świąt Bożego Narodzenia.

Dopiero później, gdy już pili herbatę, Stuckford skomentował przedpołudniowe wydarzenia.

– Jedno mnie martwi – zaczął. – Ludzie zapominają, że równie dobrze wszystko mogło być na odwrót.

Davenport nie był pewien, co Stuckford ma na myśli, lecz zanim zdążył zapytać, major dodał:

– Niemiecki kat mógłby pojechać do Anglii i stracić tam angielskich zbrodniarzy wojennych. Młode Angielki, które zakatowały na śmierć wielu więźniów w obozach koncentracyjnych. Zło pod postacią Hitlera i nazizmu mogło dopaść tak samo nas jak Niemców.

Davenport nie odpowiedział. Czekał na ciąg dalszy.

– Żaden naród nie jest zły z natury. Tym razem zdarzyło się tak, że nazistami byli Niemcy. Nikt mi jednak nie wmówi, że to, co stało się tu, nie mogło zdarzyć się w Anglii. Albo we Francji. Czy równie dobrze w USA.

– Rozumiem, co ma pan na myśli – odparł Davenport. – Nie umiem jednak przesądzić czy ma pan rację, czy nie.

Stuckford dolał mu herbaty.

– Skazujemy i posyłamy na tamten świat najgorszych przestępców – odezwał się po chwili – najpotworniejszych zbrodniarzy wojennych, wiedząc zarazem, że wielu innych ujdzie cało. Tak jak brat Josefa Lehmanna.

Lehmann był ostatnim powieszonym tego dnia przez Davenporta skazańcem, drobnym mężczyzną, który poszedł na spotkanie ze śmiercią spokojny, niemal obojętny.

– Miał bardzo brutalnego brata – ciągnął Stuckford – który zdołał stać się niewidzialny. Być może udało mu się nawet skorzystać z jednego z kół ratunkowych rzuconych przez nazistów i mieszka teraz w Argentynie lub Republice Południowej Afryki, gdzie nigdy go nie dosięgniemy.

Siedzieli w milczeniu. Za oknem padał deszcz.

– Waldemar Lehmann to potworny sadysta – powiedział po chwili Stuckford. – I nie chodzi tylko o to, że był bezwzględny dla więźniów. Znajdował perwersyjną przyjemność w uczeniu swoich podwładnych znęcania się nad ludźmi. Powinien zawisnąć tak samo jak jego brat, ale nie znaleźliśmy go. Na razie.

O piątej Davenport pojechał na lotnisko. Zmarzł mimo grubego zimowego płaszcza. Obok samolotu stał pilot i czekał na niego. Co ten człowiek sobie myśli, zastanawiał się Davenport. Zajął miejsce w lodowatej kabinie i postawił kołnierz, jak gdyby chciał się osłonić przed hałasem podczas lotu.

Garbett uruchomił silniki. Maszyna nabrała prędkości i po chwili zniknęła w chmurach.

Davenport wykonał wyznaczone zadanie. Wszystko poszło zgodnie z planem. Nie bez powodu uznawano go za najlepszego kata w Anglii.

Samolot przechylił się i zakołysał, natrafiwszy na ruchome masy powietrza. Davenport rozmyślał nad tym, co Stuckford powiedział na temat tych, którym udało się uciec, oraz o Lehmannie, sadyście znajdującym przyjemność w uczeniu ludzi stosowania wyszukanych form brutalnej przemocy.

Owinął się ciaśniej swoim płaszczem. Turbulencje mieli już za sobą. Samolot bezpiecznie podążał ku Anglii. To był udany dzień. Davenport nie napotkał przeszkód, wykonując zadanie. Żaden ze skazańców nie próbował stawiać oporu, walczyć o życie w drodze na szafot. Żadna głowa nie została oderwana od tułowia.

Kat był zadowolony. Miał przed sobą trzy wolne dni. Potem czekała go egzekucja jakiegoś mordercy w Manchesterze.

Zasnął w niewygodnym fotelu, mimo huku pracujących tuż obok jego głowy silników.

Mike Garbett wciąż zastanawiał się, kim jest jego tajemniczy pasażer.

CZĘŚĆ I

Härjedalen

październik-listopad 1999

1

Budził się w nocy, otoczony przez cienie. Zaczęło się to, kiedy miał dwadzieścia dwa lata, obecnie skończył już siedemdziesiąt sześć. Przez pięćdziesiąt cztery lata nie mógł w nocy spać. Nieustannie otaczały go cienie. Spał tylko wówczas, gdy zażywał mocne środki nasenne w dużych dawkach. Po przebudzeniu wiedział jednak, że cienie i tak do niego przyszły, choć ich nie widział.

Ta dobiegająca końca noc nie była wyjątkiem. Nie musiał wcale czekać, aż cienie – lub goście, jak zwykł je czasem nazywać – się pojawią. Przychodziły kilka godzin po zapadnięciu zmroku. Pokazywały się nagle tuż przy nim, ze swoimi milczącymi białymi twarzami. Przez lata przyzwyczaił się do ich obecności, zdawał sobie jednak sprawę, że nie może im ufać. Niewykluczone, że pewnego dnia przerwą milczenie. Nie wiedział, co mogłoby się wówczas wydarzyć. Być może cienie napadłyby na niego, a może by go wydały? Bywało, że na nie krzyczał, wymachiwał rękami, chcąc je przepędzić. Udawało mu się utrzymać je na dystans przez kilka minut, lecz potem znów wracały i nie odchodziły aż do świtu. Dopiero gdy słońce zaczynało wstawać, nareszcie mógł zasnąć, ale zaledwie na kilka godzin, ponieważ rano czekała na niego praca.

Przez całe swoje dorosłe życie był zmęczony. Nie pojmował, jak dawał sobie radę. Kiedy spoglądał wstecz, widział niekończące się pasmo dni, przez które przedzierał się z największym wysiłkiem. Nie miał właściwie żadnych wspomnień, które nie łączyłyby się w jakiś sposób z dręczącym go zmęczeniem. Czasem myślał o swojej twarzy uwiecznionej na fotografiach. Zawsze widział na nich wycieńczonego człowieka. Cienie zemściły się na nim, rozbijając dwa jego małżeństwa – kobiety nie wytrzymały ciągłego niepokoju męża, nie odpowiadało im też, że spał niemal w każdej chwili wolnej od pracy. Męczyło je, że nie sypia po nocach i nigdy nie jest w stanie udzielić sensownej odpowiedzi na pytanie, dlaczego nie kładzie się wieczorem spać jak każdy normalny człowiek. W końcu odchodziły, a on znów zostawał sam.

Spojrzał na zegarek na swojej ręce. Było piętnaście po czwartej nad ranem. Poszedł do kuchni i nalał sobie kawy z termosu. Wiszący za oknem termometr wskazywał dwa stopnie poniżej zera. Przyszło mu na myśl, że jeśli nie wymieni trzymających termometr śrub, ten lada dzień odpadnie. Gdy poruszył zasłoną, na pogrążonym w mroku podwórzu rozległo się szczekanie psa. Czaka był jedyną istotą na świecie dającą mu poczucie bezpieczeństwa. Imię dla psa rasy Elkhund szary zaczerpnął z książki opowiadającej historię potężnego wodza Zulusów, tytułu już nie pamiętał. Uznał, że imię owego wodza doskonale nadaje się dla psa, gdyż jest krótkie i łatwe do wymówienia. Wziął kubek z kawą, wrócił do salonu i spojrzał na okna. Wiedział, że grube zasłony są szczelnie zasunięte, mimo to czuł potrzebę, by ciągle je sprawdzać.

Usiadł przy stole i wbił wzrok w rozsypane na blacie puzzle. To była dobra układanka. Miała wiele elementów, wymagała dużej wyobraźni i cierpliwości. Każde ułożone puzzle palił i od razu rozkładał na stole nowe. Zawsze pilnował, żeby mieć zapas nowych układanek. Często myślał, że traktuje je podobnie, jak palacz papierosy. Od wielu lat był członkiem światowego stowarzyszenia działającego na rzecz międzynarodowej kultury puzzli. Miało ono siedzibę w Rzymie, skąd co miesiąc dostawał gazetkę informującą o tym, którzy producenci właśnie zakończyli, a jacy rozpoczęli produkcję układanek. Już w połowie lat siedemdziesiątych zauważył, że coraz trudniej jest zdobyć naprawdę dobre, ręcznie wykonane puzzle. Nie lubił tych produkowanych maszynowo. Ich elementom brakowało logiki i nijak się miały do układanego motywu. Czasem ciężko było je ułożyć, lecz trudność ta była jednak mechaniczna. Obecnie zajmował się układanką, której motywem był obraz Rembrandta Sprzysiężenie Claudiusa Civilisa.Puzzle składały się z trzech tysięcy kawałków wykonanych przez wytwórcę z Rouen, którego odwiedził kilka lat temu podczas podróży samochodem. Rozmawiali wówczas o tym, że najlepsze puzzle to te, na których widać słabe załamania światła. Dlatego właśnie puzzle z obrazem Rembrandta wymagały od układającego wyobraźni i wytrwałości.

Trzymał w dłoni element stanowiący część tła. Znalezienie właściwego miejsca zajęło mu prawie dziesięć minut. Ponownie spojrzał na zegarek. Było tuż po wpół do piątej. Do świtu, chwili w której cienie odejdą i wreszcie będzie mógł zasnąć, pozostało jeszcze kilka godzin.

Pomyślał, że jego życie mimo wszystko stało się dużo prostsze, odkąd skończył sześćdziesiąt pięć lat i przeszedł na emeryturę. Nie musiał się już obawiać zmęczenia lub tego, że zaśnie podczas pracy.

Cienie dawno powinny były zostawić go w spokoju. Odbył już swoją karę i mogły przestać go pilnować. Zrujnowały mi życie, rozmyślał. Dlaczego nie dadzą mi wreszcie odetchnąć?

*

Wstał i podszedł do stojącego na półce z książkami odtwarzacza CD. Kupił go przed kilkoma miesiącami, podczas jednego z nielicznych wyjazdów do Östersund. Włączył płytę, która była już w środku. Ku swojemu zdziwieniu znalazł ją pośród wielu nagrań z muzyką pop, w tym samym sklepie w którym kupił odtwarzacz. Było to argentyńskie tango. Prawdziwe tango. Pogłośnił. Śpiący na podwórzu pies miał dobry słuch i zareagował na dźwięki szczeknięciem. Po chwili znów ucichł. Słuchając muzyki, mężczyzna chodził powoli wokół stołu i wpatrywał się w puzzle. Było przy nich jeszcze mnóstwo pracy. Układanie obrazka zajmie mi następne trzy noce, pomyślał. Dopiero wówczas będzie mógł go spalić i rozpakować kolejną ze sterty nowych układanek. Poza tym za kilka dni miał pojechać na pocztę do Sveg, by odebrać kolejną przesyłkę z puzzlami od producenta z Rouen.

Usiadł na kanapie, słuchając w skupieniu muzyki. Jednym z jego największych marzeń było choć raz w życiu pojechać do Argentyny, spędzić kilka miesięcy w Buenos Aires i całymi nocami tańczyć tango. Marzenie to jednak nigdy się nie ziściło, zawsze pojawiała się jakaś przeszkoda. Kiedy dziesięć lat temu opuszczał region Västergötland, by przenieść się na północ, do lasów w prowincji Härjedalen, obiecał sobie, że każdego roku odbędzie jakąś podróż. Żył skromnie i chociaż jego emerytura nie była wysoka, mógłby sobie na to pozwolić. Jednak zdołał wybrać się tylko na kilka wypraw samochodowych po Europie, w poszukiwaniu nowych układanek.

Pogodził się z tym, że nigdy nie pojedzie do Argentyny i nie zatańczy tanga w Buenos Aires.

Nikt jednak nie powstrzyma mnie przed tańczeniem tu, pomyślał. Mam swoją muzykę i dobrą partnerkę.

Wstał z kanapy. Zegar wskazywał piątą, ale do świtu było jeszcze daleko. Nadszedł czas na taniec. Poszedł do sypialni i wyjął z szafy ciemny garnitur. Przyglądał mu się długo, zanim go założył. Drażniła go mała plamka, która pojawiła się na klapie marynarki. Zwilżył więc chusteczkę i wytarł materiał do czysta. Dopiero potem włożył garnitur. Do białej koszuli dobrał krawat w kolorze rdzy.

Najważniejsze było obuwie. Miał do wyboru kilka par włoskich butów do tańca, wszystkie bardzo drogie. Ktoś, kto poważnie traktuje taniec, musi mieć idealne obuwie, powtarzał.

Ubrawszy się, stanął przed lustrem umieszczonym po wewnętrznej stronie drzwi do garderoby. Przyjrzał się swojej twarzy. Miał siwe, krótko obcięte włosy. Patrząc na swe chude ciało, pomyślał, że powinien więcej jeść. Po chwili doszedł jednak do wniosku, że podoba mu się to, co widzi. Wyglądał na dużo mniej niż siedemdziesiąt sześć lat.

Wrócił do salonu i stanął na wprost drzwi prowadzących do pokoju gościnnego. Były zamknięte. Zapukał i wyobraził sobie, że ktoś zaprasza go do środka. Wszedł i zapalił światło. Na łóżku leżała jego partnerka. Za każdym razem dziwił się, że wygląda zupełnie jak żywa, mimo że jest tylko lalką. Podniósł ją, odsunąwszy kołdrę. Była ubrana w białą bluzkę i czarną spódnicę. Dał jej na imię Esmeralda. Na stoliku obok łóżka stało kilka flakoników z perfumami. Mężczyzna postawił lalkę na podłodze, sięgnął po buteleczkę subtelnych perfum Diora i delikatnie spryskał nimi szyję Esmeraldy. Wiedział, że gdy przymknie oczy, nie będzie czuł różnicy między lalką a prawdziwą partnerką.

Ujął lalkę pod ramię i zaprowadził ją do salonu. Wielokrotnie chciał już usunąć z pokoju wszystkie meble, zawiesić lampy rzucające przyćmione światło i położyć w popielniczce zapalone, dymiące cygaro. Miałby wówczas własną argentyńską salę do tańca. Nigdy jednak tego nie zrobił. Dysponował jedynie kawałkiem podłogi między stołem a regałem z książkami, na którym stał odtwarzacz. Wsunął stopy w strzemiona zamocowane na nogach Esmeraldy.

Zaczął tańczyć. Wykonując obroty z partnerką w ramionach, czuł się tak, jakby na chwilę udawało mu się rozpędzić otaczające ich cienie. Tańczył niezwykle lekko. Spośród wszystkich tańców które opanował, najbardziej odpowiadało mu właśnie tango. Z nikim też nie tańczyło mu się tak dobrze jak z Esmeraldą. Kiedyś znał pewną kobietę w Borås, Rosemarie, właścicielkę sklepiku z kapeluszami. Żadna inna partnerka nie dała mu się wcześniej prowadzić tak jak ona. Pewnego dnia, gdy przygotowywał się do spotkania z nią w klubie tanecznym w Göteborgu, otrzymał wiadomość, że Rosemarie zginęła w wypadku samochodowym. Po jej śmierci próbował tańczyć z innymi kobietami, jednak uczucie, które towarzyszyło mu w tańcu z Rosemarie wróciło dopiero wówczas, gdy pojawiła się Esmeralda.

Pomysł z lalką wpadł mu do głowy wiele lat temu, podczas jednej z bezsennych nocy, kiedy przez przypadek natrafił w telewizji na stary musical. Jeden z aktorów, być może Gene Kelly, tańczył w nim z lalką. Mężczyzna zafascynowany przyglądał się tej scenie i natychmiast postanowił, że będzie miał taką samą partnerkę do tańca.

Największym wyzwaniem okazało się wnętrze lalki. Eksperymentował i wypełniał ją różnymi materiałami. Dopiero gdy wypchał ją pianką, poczuł się tak, jakby trzymał w ramionach żywą partnerkę. Zdecydował, że uformuje jej obfity biust i dużą pupę, obie jego żony były bowiem chude. Tym razem stworzył dla siebie kobietę, którą było za co chwycić. Bywało, że tańcząc z Esmeraldą i czując jej perfumy, doznawał podniecenia. Obecnie nie zdarzało mu się to jednak tak często jak pięć, sześć lat temu. Jego popęd seksualny zaczął jakiś czas temu słabnąć i ostatnimi czasy, gdy właściwie przestał go odczuwać, doszedł do wniosku, że wcale za nim nie tęskni.

Tańczył ponad godzinę, a kiedy zaniósł Esmeraldę do pokoju i położył ją na łóżku, zauważył, że jest spocony. Rozebrał się, powiesił garnitur w garderobie i wziął prysznic. Wkrótce nadejdzie świt, więc mężczyzna będzie mógł położyć się spać. Udało mu się przetrwać kolejną noc.

Włożył szlafrok, po czym dopił z kubka resztkę kawy. Termometr za oknem wciąż wskazywał minus dwa stopnie. Mężczyzna poruszył zasłoną i po chwili usłyszał kilka szczeknięć Czaki. Pomyślał o otaczającym go lesie. Żył w miejscu dokładnie takim, jakie kiedyś dla siebie wymarzył – mieszkał w nowocześnie wyposażonym domu na odludziu, nie mając żadnych sąsiadów. Budynek znajdował się na samym końcu drogi. Tak, zdołał znaleźć miejsce, którego szukał. Wygodny, solidnie zbudowany dom z dużym salonem, mogącym pełnić funkcję sali do tańca. Poprzednim właścicielem był emerytowany myśliwy, który przeniósł się do Hiszpanii.

Mężczyzna usiadł przy kuchennym stole i dolał sobie kawy. Czekał na powoli wstający świt. Wkrótce będzie mógł wejść pod kołdrę i zasnąć. Cienie zostawią go w spokoju.

Nagle usłyszał szczeknięcie Czaki. Wytężył słuch. Pies znów zaczął szczekać, lecz po chwili umilkł. To musiało być jakieś zwierzę, pomyślał. Pewnie zając. Czaka miał swoje miejsce w dużym wybiegu. Strzegł swojego pana.

Mężczyzna umył kubek i postawił go na blacie obok kuchenki. Za siedem godzin znów go użyje. Nie lubił niepotrzebnie zmieniać kubków, zwykle pił z tego samego przez kilka tygodni. W końcu poszedł do sypialni, zrzucił szlafrok i wsunął się pod kołdrę. Na zewnątrz wciąż było ciemno.

Czekając na świt, zwykle leżał na łóżku i słuchał radia. Wyłączał je, gdy tylko dostrzegał pierwsze promienie słońca. Wówczas gasił światło i zasypiał.

Niespodziewanie Czaka znów zaczął szczekać. Mężczyzna zmarszczył czoło, wsłuchał się w dźwięki dochodzące z zewnątrz i w myślach policzył do trzydziestu. Pies umilkł. Jeśli jakieś zwierzę zaniepokoiło Czakę, musiało się już oddalić. Włączył radio i przez jakiś czas, pozwalając myślom odpłynąć, słuchał muzyki.

Nagle Czaka znów zaszczekał. Tym razem jednak inaczej. Mężczyzna zerwał się gwałtownie i usiadł na łóżku. Pies szczekał jak oszalały. To mogło oznaczać, że w pobliżu domu pojawił się łoś lub niedźwiedź. Każdego roku w okolicznych lasach odstrzeliwano jakiegoś niedźwiedzia, ale nigdy nie udało mu się żadnego z nich zobaczyć. Czaka nie przestawał ujadać. Mężczyzna wstał i włożył szlafrok. Szczekanie ucichło. Stał chwilę w miejscu i nasłuchiwał, nic się jednak nie wydarzyło. Ponownie zdjął szlafrok i wsunął się pod kołdrę. Zawsze spał nago. Zapalił lampę stojącą obok radia.

Raptem zerwał się i usiadł w pościeli. Coś się stało, coś było nie tak z psem. Wstrzymał oddech i wsłuchał się w ciszę. Z zewnątrz nie dobiegał żaden dźwięk. Ogarnął go niepokój. Mężczyzna miał wrażenie, że otaczające go cienie zaczęły się zmieniać. Wstał z łóżka. Było coś dziwnego w ostatnim szczeknięciu Czaki. Pies nie zamilkł w naturalny sposób, zabrzmiało to tak, jakby ujadanie się urwało. Mężczyzna przeszedł do salonu, zbliżył się do okna wychodzącego wprost na psi wybieg i ostrożnie odchylił zasłonę. Pies nie odzywał się i mężczyzna poczuł nagle, że serce bije mu mocniej. Wrócił do sypialni, wciągnął spodnie i sweter, po czym sięgnął pod łóżko po broń, którą zawsze tam trzymał. Była to strzelba z magazynkiem na sześć nabojów. Poszedł do holu i włożył wysokie buty. Cały czas nasłuchiwał. Czaka wciąż milczał. Mężczyzna pomyślał, że pewnie coś sobie ubzdurał i wszystko jest w porządku. Do świtu nie było daleko. To cienie sprawiły, że stał się niespokojny, nic innego. Otworzył trzy zamki i stopą ostrożnie uchylił drzwi. Nadal cisza, żadnego szczeknięcia. Teraz mężczyzna nie miał już wątpliwości, że coś jest nie tak. Sięgnął po leżącą na półce latarkę i skierował strumień światła w ciemność. Nie mógł dostrzec Czaki w wybiegu. Wołając go, omiótł snopem latarki skraj lasu. Żadnej odpowiedzi. Cofnął się do holu i gwałtownie zatrzasnął drzwi. Czuł, że spływa po nim pot. Odbezpieczył broń i ponownie otworzył. Ostrożnie wyszedł na schody. Wokół panowała zupełna cisza. Podszedł do kojca i stanął jak wryty. Czaka leżał na ziemi. Miał otwarte oczy, jego białoszara sierść była zakrwawiona. Mężczyzna błyskawicznie się odwrócił, popędził do domu i zatrzasnął za sobą drzwi. Coś się działo, nie miał jednak pojęcia, co to mogło być. Ktoś zabił jego psa. Mężczyzna zapalił światło w całym domu i usiadł na łóżku w sypialni. Zauważył, że cały dygocze.

Cienie go oszukały. Nie spostrzegł nadciągającego niebezpieczeństwa. Zawsze dotąd myślał, że to one nagle się zmienią i go zaatakują. Jego czujność została jednak uśpiona. Zagrożenie przyszło z zewnątrz. Cienie wyprowadziły go w pole. Przez pięćdziesiąt cztery lata dawał im się oszukiwać, myślał już, że uszedł cało. Teraz zrozumiał, jak bardzo się mylił. Przez głowę przetaczały mu się obrazy sprzed wielu lat, z potwornego roku 1945. Nie udało mu się. Nie ujdzie cało.

Potrząsnął głową, postanawiając, że nie podda się bez walki. Nie miał pojęcia, kto jest tam, na zewnątrz, i kto zabił jego psa. Czaka zdążył jednak ostrzec go w porę. Nie odda się dobrowolnie w ręce napastnika. Szybko zrzucił buty, założył skarpety i sięgnął po leżące pod łóżkiem adidasy. Cały czas wytężał słuch, starając się uchwycić najdrobniejszy szmer. Co z tym świtem? Gdyby już zrobiło się jasno, nie dopadną go. Mężczyzna wytarł w kołdrę spocone dłonie. Dzięki strzelbie czuł się bezpieczny. Dobrze wiedział, że jest niezłym strzelcem i nie da się zaskoczyć.

Nagle runęły wszystkie ściany. A przynajmniej tak mężczyzna odczuł to, co się stało. Padł na ziemię, powalony potwornym hałasem. Ponieważ trzymał palec na spuście, mimo woli oddał strzał. Pocisk trafił w lustro na drzwiach garderoby, roztrzaskując je w drobny mak. Mężczyzna podczołgał się do drzwi prowadzących do salonu i spojrzał w głąb. Od razu zrozumiał, co się stało. Ktoś oddał strzał lub wrzucił do domu granat przez duże okno wychodzące na południe. Cała podłoga była pokryta odłamkami szkła.

Nie zdążył nawet pomyśleć, gdy z hukiem rozpadło się północne okno. Całym ciałem przywarł do podłogi. Nacierają ze wszystkich stron, pomyślał. Otoczyli dom i rozbijają okna, żeby dostać się do środka. W panice zaczął rozglądać się za drogą ucieczki.

Świt, przekonywał sam siebie, tylko świt może mnie uratować. Niech ta cholerna noc wreszcie się skończy.

Po chwili z brzękiem rozsypało się okno w kuchni. Mężczyzna wciąż leżał na brzuchu, zakrywając rękami głowę. Gdy rozległ się kolejny huk, wiedział, że strzał rozniósł okno w łazience. Poczuł nadciągający z zewnątrz chłód.

Wtem coś zawyło. Usłyszał, że jakiś przedmiot upadł na ziemię, tuż obok niego. Uniósłszy głowę, spostrzegł, że to pocisk z gazem łzawiącym. Gwałtownie się odwrócił, ale było za późno. Gryzący dym już wdarł mu się do oczu i płuc. Nie mogąc nic dostrzec, słyszał, jak kolejne pociski z gazem wlatują przez wybite okna. Ból oczu był tak wielki, że mężczyzna nie mógł go wytrzymać. Mocno przyciskając strzelbę do ciała, zdał sobie sprawę, że musi wyjść z domu. Być może to właśnie ciemność, a nie świt, przyjdzie mu z pomocą? Dobrnął po omacku do drzwi. Zdawało mu się, że kaszel rozerwie mu płuca. Otworzył drzwi kopniakiem i wypadł na zewnątrz. Biegnąc, strzelał na oślep. Był świadom, że od skraju lasu dzieli go około trzydziestu metrów. Chociaż nic nie widział, biegł przed siebie najszybciej, jak mógł. Sił dodawała mu świadomość, że w każdej sekundzie może go dosięgnąć śmiertelny strzał. Podczas tego krótkiego biegu zdał sobie sprawę, że nie zobaczy nawet, z czyjej ręki przyjdzie mu zginąć. Wiedział, dlaczego zostanie zabity, ale nie miał pojęcia przez kogo. Ta myśl bolała go tak samo jak piekące od gazu oczy.

Wpadł na pień drzewa i o mało się nie przewrócił. Wciąż oślepiony gryzącym dymem, przedzierał się przez zarośla. Gałęzie kaleczyły mu twarz, ale wiedział, że nie może się zatrzymać. Ktokolwiek go zaatakował, dopadnie go, jeśli nie uda mu się schować głęboko w lesie.

Nagle mężczyzna potknął się i upadł. Już miał poderwać się i biec dalej, gdy poczuł coś na karku. Wiedział, co się stało. Ktoś butem przyciskał mu głowę do ziemi. Mężczyzna zrozumiał, że to już koniec. Cienie go pokonały. Zrzuciły ciemne szaty i pokazały prawdziwe oblicze.

Chciał zobaczyć, kto odbierze mu życie. Próbował obrócić głowę i spojrzeć do góry, lecz but napastnika to uniemożliwiał.

Po chwili ktoś go podniósł i postawił na nogi. Choć nadal był oślepiony, zawiązano mu na oczach opaskę. Przez krótką chwilę czuł oddech człowieka zawiązującego mu ją na karku. Mężczyzna próbował coś powiedzieć, kiedy jednak otworzył usta, nie zdołał wymówić ani słowa; znowu dopadł go atak kaszlu.

W końcu czyjeś dłonie oplotły mu gardło. Usiłował się bronić, ale nie miał już siły. Czuł, jak ucieka z niego życie.

Zanim umarł, minęły jeszcze niemal dwie godziny. Znalazł się na dnie piekła, miotając się między nieznośnym bólem, a pragnieniem utrzymania się przy życiu. Zaciągnięto go w przeszłość, do czasów, gdy napotkał los, który na koniec wreszcie dopadł jego samego. Powalono go na ziemię, ktoś zdarł z niego spodnie i sweter. Mężczyzna zdążył poczuć dotyk zimnej ziemi na nagiej skórze, nim dosięgły go uderzenia pejcza, zamieniając wszystko w koszmar. Nie wiedział, ile razy go uderzono. Co jakiś czas tracił przytomność, lecz strugami lodowatej wody wyciągano go z powrotem na powierzchnię świadomości. Potem znów dosięgały go razy. Słyszał własny krzyk, w pobliżu nie było jednak nikogo, kto mógłby przyjść mu na ratunek. Czaka leżał martwy w swoim wybiegu.

Potem poczuł, że ktoś ciągnie go w stronę domu, a później do środka. Ostatnim, co zapamiętał przed śmiercią, były ciosy pejcza na podeszwach stóp. W końcu ogarnęła go ciemność. Był martwy.

Nie dowiedział się już, że po wszystkim zawleczono jego martwe nagie ciało na skraj lasu i tam porzucono, zwrócone twarzą ku zimnej ziemi.

Wówczas nadszedł świt.

Był 19 października 1999 roku. Kilka godzin później zaczął padać deszcz, który powoli, niemal niezauważalnie, przeszedł w mokry śnieg.

2

Stefan Lindman był policjantem. Z racji swojego zawodu przynajmniej raz w roku pakował się w sytuacje, w których przeżywał chwile grozy. Kiedyś został powalony na ziemię przez ważącego ponad sto kilogramów psychopatę. Mężczyzna siedział na nim okrakiem, a Lindman z coraz większą desperacją bronił się przed wielkimi dłońmi napastnika, próbującymi oderwać mu głowę. Gdyby jeden z kolegów nie zdzielił bandyty potężnym ciosem w potylicę, ten z pewnością zdołałby dokończyć swe okrutne dzieło. Innym razem niewiele brakowało, by został postrzelony, gdy zapukał do drzwi, za którymi rozgrywała się jakaś domowa awantura. Strzały oddano z mauzera, a jedna z kul otarła się o jego nogę. Jednak Stefan Lindman nigdy nie bał się tak bardzo jak rankiem 25 października 1999 roku, gdy leżąc w łóżku, tępo wpatrywał się w sufit.

Nie zmrużył oka przez prawie całą noc. Co jakiś czas zapadał w krótką drzemkę, ale już po chwili budził się gwałtownie z koszmaru, który dopadał go, gdy tylko udało mu się zasnąć. W końcu wstał i na granicy omdlenia powlókł się na kanapę przed telewizorem. Odruchowo zmieniał kanały, aż w końcu trafił na film pornograficzny. Po kilku minutach z obrzydzeniem wyłączył telewizor i wrócił do łóżka.

Wstał o siódmej. W nocy opracował plan, który miał być czymś w rodzaju zaklęcia. Postanowił, że nie pójdzie od razu do szpitala, ale tak obmyśli trasę, by mieć czas zarówno na spacer okrężną drogą, jak i dwukrotne obejście budynku dokoła. Przez całą drogę będzie rozglądał się za jakimś znakiem, który da mu nadzieję, że usłyszy od lekarki dobre wieści. Aby zapewnić sobie ostatni zastrzyk energii, zamierzał wypić filiżankę kawy w szpitalnej kawiarni i zmusić się do spokojnego przejrzenia lokalnej gazety.

Choć nie planował tego wcześniej, włożył swój najlepszy garnitur, mimo że zazwyczaj, gdy akurat nie miał na sobie munduru, nosił dżinsy i bluzę. Tego dnia jednak uznał, że najstosowniejszy będzie garnitur. Wiążąc krawat przed lustrem w łazience, uważnie oglądał swoją twarz. Widać było po niej wyraźnie, że nie jadł porządnie i nie wysypiał się od wielu tygodni. Miał zapadnięte policzki, a poza tym włosy nadawały się już do strzyżenia, nie lubił, kiedy zakrywały mu ucho.

W ogóle nie spodobała mu się twarz, której odbicie zobaczył tego poranka. Było to niecodzienne uczucie, wrodzona próżność bowiem kazała mu często zerkać w lustro i zazwyczaj lubił swój wygląd, a widok własnej twarzy poprawiał mu humor. Tym razem jednak było inaczej.

Ubrał się, a potem wypił kubek kawy. Przygotował sobie kanapki, ale nie zdołał nic zjeść.

Był zapisany do lekarza na kwadrans przed dziewiątą. Zegar wskazywał siódmą dwadzieścia siedem, miał więc godzinę i osiemnaście minut na spacer do szpitala.

Gdy wyszedł na ulicę, zorientował się, że pada drobny deszcz.

Stefan Lindman mieszkał w samym centrum Borås, przy Allégatan. Jeszcze przed trzema laty mieszkał za miastem, w Sjömarken. Pewnego dnia przez przypadek znalazł ofertę sprzedaży trzypokojowego mieszkania w śródmieściu i bez wahania podpisał umowę. Naprzeciwko stał hotel Vävaren. Do komendy Lindman chodził pieszo. W ten sam sposób mógł nawet dojść na stadion Ryavallen, gdy Elfsborg¹ grał mecz u siebie. Piłka nożna była jego wielką pasją, której poświęcał czas po pracy. Choć nikomu o tym nie mówił, kolekcjonował zdjęcia i wycinki prasowe związane z drużyną Elfsborg. Marzył też często, że udało mu się zostać zawodowym piłkarzem w lidze włoskiej. A nie policjantem. Wstydził się swoich piłkarskich fantazji, lecz nie umiał się z nimi rozstać.

Wspiął się po schodach wiodących na Stengärdsgatan, po czym skierował się w stronę Teatru Miejskiego i gimnazjum. Tuż obok przejechał radiowóz, lecz siedzący w nim policjanci nie zauważyli go. Nagle dopadł go strach. Poczuł się tak, jakby go nie było, jak gdyby już nie żył. Otulił się mocniej kurtką. Właściwie nic nie przemawiało za tym, że w szpitalu czeka na niego zła wiadomość. Przyspieszył kroku. W głowie miał mętlik. Muskające jego twarz krople deszczu były przypomnieniem życia, jego życia, które właśnie mijało.

Miał trzydzieści siedem lat. Odkąd skończył Wyższą Szkołę Policyjną, pracował w Borås. Właśnie w tym mieście zawsze chciał zamieszkać. Pochodził z Kinna, miał dwoje rodzeństwa, jego ojciec zajmował się sprzedażą używanych samochodów, a matka pracowała w piekarni. Stefan był najmłodszym, bardzo późnym i nieplanowanym dzieckiem Lindmanów, od sióstr dzieliło go siedem i dziewięć lat.

Kiedy rozmyślał o swoim dzieciństwie, wydawało mu się ono zaskakująco nieciekawe, wręcz nudne. Jako dziecko wiódł bezpieczne i spokojne życie. Ani matka, ani ojciec nie lubili podróżować, a najodleglejszymi miejscami, które skłonni byli odwiedzać, było właśnie Borås lub Varberg. Göteborg wydawał im się już zbyt duży, zanadto oddalony i zbyt przerażający. Siostry Stefana szybko zbuntowały się przeciwko takiej egzystencji i wcześnie opuściły dom. Jedna zamieszkała w Sztokholmie, druga w Helsinkach. Rodzice uznali to za osobistą porażkę i Stefan szybko zrozumiał, że oczekują od niego, by został w rodzinnym miasteczku lub przynajmniej wrócił do niego, gdy już zdecyduje, co zrobić ze swoim życiem. Jako nastolatek nie miał jednak żadnego pomysłu na siebie i nie wiedział, co ze sobą począć.

Pewnego dnia poznał młodego mężczyznę, którego pasją były wyścigi motocrossowe. Został jego pomocnikiem i przez kilka lat jeździł z nim po środkowej Szwecji, odwiedzając kolejne tory wyścigowe. W końcu ten sport go znudził i Stefan wrócił do domu, witany przez triumfujących rodziców jak syn marnotrawny. Zrozumiał wówczas, że wciąż nie ma pojęcia, co chce dalej robić. Dopiero gdy poznał pewnego policjanta z Malmö, bawiącego z wizytą u wspólnych znajomych, w głowie zaczęła kiełkować mu pewna myśl. Może mógłbym zostać policjantem, pomyślał. Zastanawiał się przez kilka dni, po czym postanowił, że przynajmniej spróbuje.

Rodzice przyjęli decyzję syna z lekkim niepokojem, lecz Stefan uspokoił ich, wyjaśniając, że przecież w Kinna też są policjanci, więc nie będzie musiał się wyprowadzać.

Od razu przystąpił do działania. Pierwszą rzeczą, jaką zrobił był powrót do szkoły średniej. By móc startować do Wyższej Szkoły Policyjnej musiał zaliczyć dodatkowe kursy. Dzięki wielkiej motywacji, poszło mu to łatwiej niż się spodziewał. Zarabiał na utrzymanie jako szkolny stróż.

Ku własnemu zdziwieniu został przyjęty na uczelnię już za pierwszym podejściem. Studia nie przysporzyły mu większych problemów i choć niczym specjalnie się nie wyróżniał i tak należał do lepszych studentów na roku. Na koniec mógł wreszcie wrócić do Kinna w mundurze i zakomunikować rodzicom, że od tej pory będzie pracował w Borås, zaledwie czterdzieści kilometrów od domu.

Przez pierwsze lata dojeżdżał z rodzinnego miasteczka, kiedy jednak zakochał się w urzędniczce z komendy, przeprowadził się do Borås. Mieszkali razem trzy lata, do dnia, w którym dziewczyna nagle oznajmiła mu, że zakochała się w mężczyźnie z Trondheim i ma zamiar się tam przenieść.

Stefan przyjął tę wiadomość ze spokojem, ponieważ ich związek powoli zaczynał go już nużyć. Czuł się w nim tak jak w swoim szarym dzieciństwie. Najbardziej męczyło go, jak mógł się nie zorientować, że jego dziewczyna wdała się w romans z kimś innym.

Skończył trzydzieści lat, niemal tego nie zauważając. Potem niespodziewanie jego ojciec zmarł na atak serca, a kilka miesięcy później odeszła też matka. W dzień po jej pogrzebie Stefan zamieścił ogłoszenie w rubryce towarzyskiej gazety „Borås Tidning”. Otrzymał odpowiedź od czterech kobiet i spotkał się z każdą z nich. Jedną była Polka, od wielu lat mieszkająca w Borås. Miała dwoje dorosłych dzieci i pracowała w szkolnej stołówce. Była od niego starsza o prawie dziesięć lat, ale różnica wieku właściwie nie dawała się zauważyć. Z początku Stefan nie pojmował, czym tak bardzo go ujęła, że natychmiast się w niej zakochał. Z czasem zrozumiał, że to dlatego, że była całkiem zwyczajna. Poważnie traktowała życie, ale niczego niepotrzebnie nie komplikowała. Zaczęli się spotykać i wkrótce Stefan po raz pierwszy w życiu doświadczył tego, że potrafi czuć do kobiety coś więcej niż tylko pożądanie. Polka miała na imię Helena i mieszkała w dzielnicy Norrby. Stefan spędzał u niej kilka nocy w tygodniu.

To właśnie tam, w mieszkaniu Heleny, stojąc pewnego ranka w łazience, odkrył, że ma na języku jakiś dziwny guzek.

Przerwał rozmyślania, zobaczywszy przed sobą szpital. Wciąż padał drobny deszcz. Zegarek wskazywał siódmą pięćdziesiąt sześć. Stefan ruszył dokoła budynku szybszym krokiem. Postanowił okrążyć go dwa razy i tak właśnie miał zamiar teraz zrobić.

O wpół do dziewiątej usiadł w szpitalnej kawiarni z kubkiem kawy i lokalnym dziennikiem. Nie zajrzał jednak do gazety i nie ruszył kawy.

Kiedy stanął przed drzwiami gabinetu, bardzo się bał. Wreszcie odważył się zapukać i wszedł do środka. Za biurkiem siedziała lekarka. Próbował wyczytać z jej twarzy wiadomość, którą zaraz miała mu przekazać: wyrok śmierci lub uniewinnienie? Uśmiechnęła się, wprawiając go w ten sposób tylko w jeszcze większą konsternację. Czy jej uśmiech oznacza niepewność, współczucie czy ulgę wywołaną tym, że może przekazać pacjentowi dobrą wiadomość?

Usiadł naprzeciw lekarki, na stojącym przy biurku krześle. Kobieta wyrównała kilka leżących na blacie kartek.

Już później pomyślał sobie, że to dobrze, że od razu przeszła do rzeczy.

– Niestety, okazało się, że guzek na pana języku to nowotwór – oznajmiła.

Stefan kiwnął głową i przełknął ślinę. Wiedział to przez cały czas, od tamtego poranka w mieszkaniu Heleny. Miał raka.

– Nie ma żadnych śladów przerzutów, a ponieważ to wczesne stadium choroby, możemy od razu zacząć działać – wyjaśniła lekarka.

– Co to znaczy? Odetniecie mi język?

– Nie. Zaczniemy od naświetlań. Potem będziemy operować.

– Czy ja umrę?

Zadał to pytanie bez namysłu, wypowiedział je, zanim zdążył pomyśleć i się powstrzymać.

– Rak to poważna choroba – odparła kobieta. – Mamy jednak pewne metody. Już od dawna diagnoza potwierdzająca obecność nowotworu nie jest równoznaczna z wyrokiem śmierci.

Spędził u niej ponad godzinę. Gdy wreszcie wyszedł, był cały spocony. Czuł, że gdzieś głęboko w brzuchu ma jakąś lodowatą gulę. Ból, który nie dokucza. Było tak, jakby na jego szyi znów zacisnęły się dłonie psychopaty. Zmusił się do zachowania spokoju. Teraz napiję się kawy i poczytam gazetę, stwierdził. Dopiero potem zdecyduję czy jestem umierający, czy nie.

Lokalnej gazety już jednak nie było. Sięgnął więc po jedną z wieczorówek. Cały czas czuł obecność zimnego guza w swoim ciele. Przeglądał gazetę, popijając kawę. Obrazy i słowa znikały, jak tylko przewracał kolejną stronę.

Nagle coś przykuło jego uwagę. Nazwisko pod zdjęciem. Nagłówek krótkiego artykułu informował o brutalnym morderstwie. Stefan na przemian wpatrywał się w nazwisko i fotografię. Były funkcjonariusz policji, Herbert Molin, lat 76.

Stefan odłożył gazetę i poszedł dolać sobie kawy. Wiedział, że dolewka kosztuje dwie korony, nie pofatygował się jednak, by za nią zapłacić. Mam raka, więc coś mi się w zamian należy, skonstatował. Jakiś mężczyzna przyczłapał do lady i też dolewał sobie kawy. Ręce trzęsły mu się tak, że parujący czarny płyn lądował poza filiżanką. Stefan pomógł mu. Mężczyzna spojrzał z wdzięcznością.

Wróciwszy do stolika, znów otworzył wieczorówkę. Przeczytał krótki artykuł, właściwie nie rozumiejąc jego treści.

Gdy Stefan jako aspirant przyszedł do pracy w komendzie policji w Borås, został przedstawiony najstarszemu i najbardziej doświadczonemu komisarzowi kryminalnemu Herbertowi Molinowi. Zanim Molin odszedł na emeryturę, przez kilka lat pracowali w jednym wydziale. Stefan potem często o nim myślał, wspominał sposób, w jaki starszy kolega pracował. Wielu narzekało na komisarza za jego plecami, lecz Lindman wiele się od niego uczył. Molin twierdził, że intuicja jest najważniejszym i najmniej docenianym narzędziem w pracy policji. Stefan zaś, w miarę zdobywania zawodowego doświadczenia, wkrótce przekonał się, że stary policjant ma rację.

Herbert Molin był odludkiem. Nikt, kogo Stefan znał, nigdy nie był w jego domu, położonym przy Brämhultsvägen, naprzeciw budynku sądu. Kilka lat po odejściu komisarza na emeryturę Stefan usłyszał gdzieś, że Molin wyprowadził się z miasta. Nikt nie wiedział dokąd.

Stefan odłożył gazetę.

Więc Herbert Molin przeniósł się do prowincji Härjedalen. Z notatki wynikało, że mieszkał w domu położonym gdzieś głęboko w lesie, na odludziu. Właśnie tam ktoś brutalnie go zamordował. Motyw zabójstwa był nieznany, wyglądało na to, że sprawca nie zostawił żadnych śladów, zbrodni dokonano kilka dni temu. Lęk przed wizytą w szpitalu sprawił, że do Stefana nie docierały żadne wieści ze świata. Dlatego o śmierci Molina dowiedział się z opóźnieniem, przeczytawszy o niej w starej wieczorówce.

Energicznie wstał od stołu. W zupełności wystarczało mu widmo własnej śmierci. Wyszedł ze szpitala. Wciąż siąpił drobny deszcz. Zapiął kurtkę i ruszył w dół, w stronę centrum. Herbert Molin nie żyje. A Stefan właśnie usłyszał, że być może zalicza się do grupy osób, których czas jest policzony. Miał trzydzieści siedem lat i właściwie nigdy nie myślał o starości. Nagle poczuł się tak, jakby nic go już w życiu nie czekało. Zupełnie jakby płynął łódką na otwartej wodzie i nagle został rzucony w ciasny przesmyk otoczony wysokimi skalnymi ścianami. Zatrzymał się na chodniku i kilkakrotnie łapczywie zaczerpnął powietrza. Stefan nie tylko się bał. Czuł też, że został oszukany. Oszukany przez coś nieokreślonego, co wdarło się do jego wnętrza i unicestwia go od środka.

Dodatkowo niezręczna była konieczność tłumaczenia wszystkim, skąd rak wziął się u niego akurat na języku.

Ludzie chorują na raka, o tym się słyszy. Ale żeby na języku?, rozmyślał.

Ruszył przed siebie. Chcąc dać sobie trochę czasu, postanowił, że nie będzie o niczym myślał, aż dojdzie do budynku gimnazjum. Dopiero wtedy zdecyduje, co robić. Lekarka wyznaczyła mu termin kolejnej wizyty na następny dzień. Chciała pobrać materiał do dodatkowych badań. Poza tym przedłużyła mu zwolnienie o miesiąc. Za nieco ponad trzy tygodnie Stefan miał rozpocząć radioterapię.

Przed wejściem do teatru stała grupka aktorów w kostiumach scenicznych i perukach. Pozowali do zdjęć. Byli młodzi i bardzo głośno się śmiali. Stefan nigdy nie był w teatrze w Borås. Więcej: nigdy nie był w żadnym teatrze. Słysząc śmiech aktorów, przyspieszył kroku.

Wszedł do miejskiej biblioteki i usiadł w czytelni czasopism. Jakiś starszy mężczyzna przeglądał gazetę z rosyjskimi literami. Stefan sięgnął odruchowo po magazyn żużlowy. Wziął go tylko po to, by się za nim ukryć. Wpatrywał się w zdjęcie motocykla, nie wiedząc, co dalej.

Lekarka powiedziała mu, że nie umrze. A przynajmniej nie od razu.

Stefan jednak zdawał sobie sprawę z ryzyka. Nosił w sobie rosnący guz i w każdej chwili mogły się pojawić przerzuty. Czuł się jak przed pojedynkiem: albo ocaleje, albo zginie. Nie było możliwości, by wynik potyczki z chorobą pozostał nierozstrzygnięty.

Wciąż patrząc na motocykl, po raz pierwszy od wielu lat poczuł tęsknotę za matką. Z nią mógłby porozmawiać o chorobie. W tej chwili nie miał nikogo. Myśl, że miałby zwierzyć się Helenie, wydawała mu się dziwna. Niby dlaczego, pytał sam siebie. Nie mógł tego zrozumieć. A przecież jeśli był ktoś, kto mógłby go wysłuchać i dać mu potrzebne wsparcie, to właśnie ona. Mimo to nie zadzwonił do niej, zupełnie jakby wstydził się przyznać, że zachorował na raka. Nie powiedział jej nawet, że wybiera się do szpitala.

Automatycznie przewracał kartki ze zdjęciami motocykli, aż przejrzał pismo od deski do deski.

Po półgodzinie wiedział już, co zrobi. Postanowił, że porozmawia z szefem kadr, Olaussonem, który właśnie wrócił z urlopu, z polowania na łosie. Powie mu, że dostał zwolnienie, ale nie przyzna się z jakiej przyczyny. Wspomni jedynie, że musi przejść serię badań, bo od dawna skarży się na ból gardła. To na pewno nic poważnego. Sam podrzuci zwolnienie do kadr. Zanim Olausson dowie się, co jest powodem urlopu Lindmana, minie co najmniej tydzień.

Stefan planował dalej: pójdę potem do domu, zadzwonię do Heleny i powiem jej, że muszę wyjechać na kilka dni. Na przykład do Helsinek, żeby spotkać się z siostrą. Już wcześniej tak robiłem, więc Helena nie nabierze podejrzeń. Następnie kupię ze dwie butelki wina w sklepie monopolowym. Przez najbliższy wieczór i noc podejmę wszystkie pozostałe decyzje. W pierwszej kolejności zadam sobie pytanie, czy mam siłę na walkę z rakiem, który może okazać się bardzo groźny. Czy też po prostu się poddam.

Odłożył magazyn żużlowy, poszedł do wypożyczalni książek i odnalazł dział z literaturą medyczną. Zdjął z półki książkę o raku. Po chwili odstawił ją, nawet jej nie otworzywszy.

Szef kadr komendy w Borås, Olausson, był człowiekiem idącym przez życie z uśmiechem. Drzwi jego gabinetu zawsze stały otworem. Stefan Lindman zawitał u niego punktualnie o dwunastej. Musiał chwilę poczekać, aż Olausson skończy rozmowę przez telefon. W końcu szef kadr z trzaskiem odłożył słuchawkę, sięgnął po chusteczkę i wytarł nos.

– Chcą, żebym wygłosił wykład – powiedział, śmiejąc się. – Ci z Rotary. Zażyczyli sobie, żeby to było coś o rosyjskiej mafii. A my przecież nie mamy ruskiej mafii w Borås. Żadnej nie mamy. No to im odmówiłem.

Skinieniem głowy wskazał Stefanowi krzesło.

– Chciałem tylko powiedzieć, że nadal jestem na zwolnieniu – obwieścił Lindman.

Olausson spojrzał na niego zaskoczony.

– Przecież ty nigdy nie chorujesz.

– Teraz tak. Mam bóle gardła. Nie będzie mnie jeszcze przez miesiąc. Co najmniej.

Olausson odchylił się na krześle i splótł dłonie na brzuchu.

– Miesiąc to trochę długo jak na ból gardła.

– Zwolnienie wystawił lekarz, nie ja.

Olausson kiwnął głową.

– Jesienią policjanci się przeziębiają – mruknął w zamyśleniu. – Równocześnie mam wrażenie, że bandziorów grypa się nie czepia. Jak myślisz, od czego to zależy?

– Może są odporniejsi?

– Bardzo możliwe. Powinniśmy o tym powiadomić szefa Komendy Krajowej.

Olausson nie lubił tego człowieka. Nie przepadał też za ministrem sprawiedliwości. Właściwie miał zastrzeżenia do wszystkich przełożonych. Wśród policji w Borås źródłem ogólnej uciechy była pewna anegdota, według której wiele lat temu w mieście bawił ówczesny związany z socjaldemokratami minister sprawiedliwości, mający uroczyście otworzyć nowy budynek sądu. Po ceremonii wydano kolację, na której minister tak się spił, że Olausson musiał zanieść go do hotelu.

Stefan wstał i ruszył do wyjścia, nagle jednak przystanął w drzwiach.

– Przeczytałem dziś rano, że kilka dni temu ktoś zamordował Herberta Molina – powiedział.

Olausson popatrzył na niego ze zdziwieniem.

– Molin? Zamordowany?

– W Härjedalen – potwierdził Lindman. – Najwyraźniej tam mieszkał. Pisali o tym w jednej z wieczornych gazet.

– W której?

– Nie pamiętam.

Olausson wstał i wyszedł ze Stefanem na korytarz. W recepcji leżała wieczorna prasa. Kadrowy zaczął ją przeglądać.

– Ciekawe, co się tam wydarzyło – odezwał się Stefan.

– Dowiem się – odparł Olausson. – Zadzwonię do kolegów w Östersund.

Gdy Stefan opuścił budynek komendy, wciąż siąpił deszcz. Zdawało się, że już nigdy nie przestanie padać. Stanął w kolejce w sklepie monopolowym, a gdy nadeszła jego kolej, kupił dwie butelki drogiego włoskiego wina, i w końcu ruszył do domu. Pierwszą butelkę odkorkował, jeszcze zanim zdjął kurtkę. Nalał pełny kieliszek i opróżnił go jednym haustem. Zrzucił buty, a kurtkę niedbale powiesił na oparciu kuchennego krzesła. W znajdującym się w przedpokoju telefonie migała lampka, informując, że ktoś nagrał wiadomość. Po chwili Stefan usłyszał w słuchawce głos Heleny, pytającej, czy nie zjadłby z nią kolacji. Wziął kieliszek, butelkę z winem i poszedł do sypialni. Z zewnątrz słychać było cichy pomruk przejeżdżających pod oknami samochodów. Lindman położył się na plecach z butelką w dłoni. Na suficie widniała brudna plama. Wpatrywał się w nią poprzedniej, bezsennej nocy. W świetle dziennym wyglądała inaczej. Wypiwszy drugą lampkę, obrócił się na bok i prawie natychmiast zasnął.

Obudził się tuż przed dwunastą, przespawszy prawie jedenaście godzin. Miał zupełnie przepoconą koszulę. Leżał przez chwilę, wpatrując się w ciemność. Grube zasłony nie przepuszczały światła z ulicy.

Pierwsze, co przyszło mu do głowy, to myśl o tym, że umrze.

Potem zdecydował, że podejmie walkę z chorobą. Po pierwszych badaniach czekały go trzy tygodnie wolnego. Będzie mógł robić, co tylko zechce. Postanowił, że przeznaczy ten czas na zdobycie wiedzy i przeczyta na temat raka tyle, ile się da. Przygotuje się do walki.

Podniósł się, zdjął koszulę i wrzucił ją do kosza na brudy w łazience. Stanął przy oknie wychodzącym na Allegatan. Pod hotelem Vävaren kłóciło się kilku podpitych mężczyzn. Mokra od deszczu ulica lśniła w świetle latarni.

Nagle znów zaczął myśleć o Herbercie Molinie. Od kiedy dowiedział się z gazety o jego śmierci, kołatała mu w głowie jakaś niejasna myśl, która naraz stała się wyraźna.

Pewnego dnia ścigali we dwóch zbiegłego zabójcę w lesie na północ od Borås. Była jesień. Z jakiegoś powodu rozdzielili się, a gdy po jakimś czasie Stefan odnalazł kolegę, niechcacy podszedł do niego tak cicho, że Molin się wystraszył i spojrzał przerażony.

– Nie chciałem cię przestraszyć – usprawiedliwił się Lindman.

Molin skinął głową, po chwili zaś wzruszył ramionami.

– Pomyślałem, że to ktoś inny – powiedział.

Nic więcej. Tylko tyle. Pomyślałem, że to ktoś inny.

Stefan wciąż stał przy oknie. Podchmieleni mężczyźni gdzieś poszli. Przeciągnął językiem po górnych zębach. W języku czaiła się śmierć. Był jednak jeszcze Herbert Molin. Pomyślałem, że to ktoś inny.

Lindman uświadomił sobie raptem coś, o czym właściwie wiedział od dawna. Herbert Molin się bał. Przez wszystkie lata ich wspólnej pracy ciągle towarzyszył mu strach. Zazwyczaj umiał go ukrywać, czasem jednak zdradzał swój lęk.

Stefan zmarszczył czoło.

Herbert Molin został zamordowany głęboko w lesie, gdzieś na północnych pustkowiach. Przed śmiercią cały czas się bał.

Pytanie kogo.

3

Giuseppe Larsson był człowiekiem, który nauczony doświadczeniem, nigdy nie uważał niczego za pewne. Obudził się rankiem 26 października, wyrwany ze snu przez zapasowy budzik. Spojrzał na wciąż milczący zegar na szafce przy łóżku. Wskazówki zatrzymały się na pięć po trzeciej. Nawet na zegarku nie można polegać, pomyślał. Dlatego zawsze nastawiał dwa. Wstał z łóżka i pociągnął za sznurki rolet okiennych, które zwinęły się z trzaskiem. Poprzedniego wieczoru w telewizyjnej prognozie pogody zapowiadano w regionie Jämtland niewielkie opady śniegu. Giuseppe nie widział jednak żadnego śniegu. Niebo było ciemne, ale bezchmurne i rozgwieżdżone.

Zjadł szybkie śniadanie, które przygotowała mu żona. Ich dziewiętnastoletnia córka jeszcze spała. Dorabiała w szpitalu i od tego wieczoru miała pracować na nocną zmianę przez cały tydzień. Tuż po siódmej Giuseppe włożył buty, wcisnął czapkę głęboko na czoło, pieszczotliwie poklepał żonę po policzku i wyszedł z domu.

Miał do przejechania sto dziewięćdziesiąt kilometrów. W ciągu ostatniego tygodnia był zmuszony pokonać ten odcinek kilka razy tam i z powrotem, poza jednym dniem, kiedy uznał, że jest tak zmęczony, że przenocuje w hotelu w Sveg.

Tego ranka znów musiał się tam udać. Po drodze zamierzał podsumować dotychczasowe wyniki śledztwa w sprawie zabójstwa, którym aktualnie się zajmował. Wiedział też, że powinien uważać na wychodzące na szosę łosie. Wyjechał z Östersund, skierował się na Svenstavik, po czym ustawił tempomat na osiemdziesiąt pięć kilometrów na godzinę. Nie był pewien, czy sam zdołałby utrzymać prędkość poniżej dziewięćdziesiątki. Jeśli pojedzie osiemdziesiąt pięć, będzie na miejscu o odpowiedniej porze, by spotkać się z technikami kryminalistyki, z którymi umówił się na dziesiątą.

Był gęsty mrok. Nadciągała mroźna zima.

Giuseppe urodził się przed czterdziestoma trzema laty w Östersund i nie rozumiał ludzi narzekających na ciemność i chłód. Dla niego długa zima była okresem wielkiego spokoju, który opanowywał otaczający go świat. Zdarzało się, rzecz jasna, że ktoś sfrustrowany brakiem światła tracił rozum i popełniał samobójstwo lub zabijał kogoś z rodziny. Tak jednak było od zawsze. Policja nie mogła temu zaradzić.

Natomiast to, co wydarzyło się pod Sveg, było czymś niecodziennym. Giuseppe przebiegł w myślach wszystkie szczegóły związane ze sprawą.

Policja w Östersund została zaalarmowana przed siedmioma dniami, późnym popołudniem 19 października. Giuseppe miał właśnie opuścić komendę i udać się do fryzjera, gdy ktoś nagle wetknął mu do ręki telefon. W słuchawce usłyszał kobiecy krzyk. Aby zrozumieć słowa, musiał odsunąć aparat od ucha. Natychmiast ustalił dwie rzeczy: po pierwsze, jego rozmówczyni była bardzo zdenerwowana, po drugie, była trzeźwa. Usiadł przy biurku i odszukał wśród papierów notes. Po kilku minutach udało mu się sporządzić notatkę dotyczącą zdarzenia, które próbowała mu opisać krzycząca kobieta. Nazywała się Hanna Tunberg i dwa razy w miesiącu przychodziła sprzątać w domu niejakiego Herberta Molina, mieszkającego kilkadziesiąt kilometrów od Sveg, w gospodarstwie o nazwie Rätmyren. Kiedy tamtego dnia przyszła do pracy, znalazła zabitego psa. Po chwili odkryła, że wszystkie okna w domu są powybijane. Bała się wejść do środka, myśląc, że gospodarz zwariował. Wsiadła do samochodu i pojechała po męża, rencistę. Razem wrócili do domu Molina. Było to około czwartej po południu. Już wtedy chcieli zadzwonić na policję, zdecydowali jednak, że najpierw sprawdzą, co się stało. Mąż Hanny Tunberg wszedł do domu i zaraz z niego wybiegł, krzycząc do czekającej przy samochodzie żony, że w środku jest pełno krwi. Potem zauważył coś na skraju lasu. Ruszył tam, stanął jak wryty, biegiem wrócił do auta i zaczął strasznie wymiotować. Gdy doszedł do siebie, wrócili prosto do domu. Chory na serce mąż położył się na kanapie, a żona zadzwoniła na policję do Sveg. Tam automatyczna centrala przełączyła ją do komendy w Östersund. Giuseppe zanotował nazwisko kobiety oraz jej numer telefonu. Kiedy się rozłączyła, od razu oddzwonił, by sprawdzić, czy numer się zgadza. Zapytał ją jeszcze raz, czy dobrze zapisał nazwisko zabitego mężczyzny – Herbert Molin. Odkładając słuchawkę, nie pamiętał już, że miał pójść się ostrzyc.

Natychmiast udał się do swojego przełożonego Rundströma i wszystko mu zrelacjonował. Dwadzieścia minut później siedział w radiowozie jadącym na sygnale w stronę Sveg. Do wyjazdu w teren przygotowywali się również technicy kryminalistyki.

Dotarli na miejsce tuż po wpół do siódmej. Na drodze czekała na nich Hanna Tunberg, w towarzystwie urzędującego w Sveg komisarza Eryka Johanssona, który właśnie wrócił z innej akcji – pod Ytterhogdal wywróciła się ciężarówka wioząca drewno. Zdążyło się zrobić ciemno. Giuseppe spojrzał w oczy kobiety i zrozumiał, że to, co ich tam czeka, nie będzie przyjemne. Najpierw udali się na skraj lasu, do miejsca, które wskazała Hanna Tunberg. Wszyscy gwałtownie wciągnęli powietrze, zobaczywszy w świetle latarek ciało. Giuseppe pojął od razu, co tak zszokowało męża sprzątaczki. Sądził, że widział już wszystko. Wiele razy musiał oglądać ciała samobójców, którzy strzelili sobie w twarz. Jednak widok tego martwego mężczyzny leżącego na ziemi nie mógł się równać z niczym, co Giuseppe dotychczas widział. Właściwie nie były to zwłoki, lecz krwawy ochłap. Na twarzy zabitego znajdowały się głębokie zadrapania, zamiast stóp sterczały krwawe kikuty, a plecy zostały tak rozszarpane, że widać było kości.

Po chwili poszli w kierunku domu z odbezpieczoną bronią, oświetlając sobie drogę latarkami. Mijając wybieg dla psa, zauważyli, że zwierzę również jest martwe. Kiedy zajrzeli do budynku, od razu stwierdzili, że Hanna Tunberg i jej mąż nie przesadzili, opisując to, co przyszło im zobaczyć. Podłoga była pokryta krwią i odłamkami szkła. Nie chcąc zatrzeć śladów, zostali w drzwiach do przyjazdu techników.

Kobieta przez cały ten czas siedziała w samochodzie, z dłońmi kurczowo zaciśniętymi na kierownicy. Giuseppemu było jej żal. Wiedział, że to, co tego dnia zobaczyła, nigdy jej nie opuści. Będzie jak stale obecny lęk lub powracający senny koszmar.

Polecił Erykowi wyjechać naprzeciw technikom. Johansson miał też za zadanie dokładnie spisać zeznania Hanny Tunberg. Szczególnie ważne były godziny.

W tym czasie Giuseppe został sam. Pomyślał, że znalazł się w sytuacji, która wymaga większych kompetencji niż te posiadane przez niego. Równocześnie wiedział, że w całym okręgu jämtlandzkim nie ma nikogo, kto do kierowania śledztwem nadawałby się lepiej niż on. Zdecydował, że jeszcze tego wieczoru porozmawia z szefem okręgu i poprosi go o wsparcie z krajowego biura kryminalnego.

Zbliżał się do Stenstavik. W październikowy ranek wciąż było ciemno. Minione dni nie przyniosły żadnych postępów w śledztwie w sprawie zabójstwa mieszkającego na odludziu mężczyzny.

Pojawił się za to inny poważny problem.

Okazało się, że zabity był emerytowanym policjantem, który przeniósł się do prowincji Härjedalen po przepracowaniu wielu lat w Borås. Ubiegłego wieczoru Giuseppe Larsson siedział na kanapie przed telewizorem i czytał papiery nadesłane faksem z tamtejszej komendy policji. Miał wszystkie dane potrzebne do stworzenia profilu zamordowanego mężczyzny, ale czuł, że wciąż trafia w próżnię. Nie było żadnego sensownego motywu, żadnych śladów, żadnych świadków. Jakby jakieś niepojęte zło wyłoniło się z lasu, dopadło Herberta Molina, po czym zniknęło bez śladu.

Minął Stenstavik i jechał dalej, w stronę Sveg. Zaczynało już świtać. Niebo nad lasami powoli przybierało niebieski kolor. Myślał o wstępnym raporcie nadesłanym przez patologa z Umeå, do którego skierowano ciało. Wyjaśniał on, jak powstały urazy, Giuseppe Larsson nie mógł jednak pojąć, kto i dlaczego tak brutalnie zaatakował Herberta Molina. Lekarz dokładnie opisał rodzaj przemocy, jakiej poddano zabitego. Rany na plecach wyglądały na zadane pejczem. Skóra była poszarpana, a podejrzenie to potwierdziły znalezione w niej strzępy rzemienia. Podczas badania pod mikroskopem patolog stwierdził, że narzędzie wykonano ze zwierzęcej skóry. Nie umiał określić, jakie to było zwierzę, ponieważ z całą pewnością nie występowało w Szwecji. Rany na podeszwach stóp zadano najpewniej tym samym narzędziem. Z raportu wynikało też, że sprawca nie bił Molina po twarzy. Zadrapania powstały, gdy ciało zabitego ciągnięto po ziemi. Rany wypełnione były ziemią. Na szyi zmarłego znajdowały się sińce – dowód na to, że zabójca próbował udusić ofiarę. Patolog wyraźnie napisał, że określenie próbował należy rozumieć dosłownie. Przyczyną śmierci Molina nie było uduszenie. Nie spowodował jej też gaz łzawiący, którego resztki znajdowały się w oczach, gardle i płucach zmarłego. Molin zmarł z wycieńczenia. Najzwyczajniej zachłostano go na śmierć.

Giuseppe zjechał na pobocze i zatrzymał samochód. Wyłączył silnik, wysiadł i odczekał aż minie go jadąca na północ ciężarówka. Rozpiął rozporek i zaczął sikać. Zawsze uważał, że możliwość zatrzymania się, ot tak, na skraju drogi, by po prostu oddać mocz, należy do jednej z życiowych przyjemności. Gdy ponownie usiadł za kierownicą, odczekał chwilę nim włączył silnik. Starał się spojrzeć z dystansem na wszystko, czego dowiedział się o śmierci Herberta Molina. Powoli analizował w pamięci każdy obraz i każdą informację znalezioną w poszczególnych raportach. Starał się myśleć wielotorowo.

Po chwili wpadł mu do głowy pewien pomysł.

Nie udało im się ustalić motywu zabójstwa, ale równocześnie było jasne, że Molin padł ofiarą długotrwałej, brutalnej przemocy.

Szaleństwo, pomyślał Giuseppe. To o to tu chodzi. I jest możliwe, że powodem zbrodni była szaleńcza furia. Obłęd i żądza zemsty.

Jeszcze jedno przemawiało za tym, że tok jego rozumowania może być słuszny. Zbrodnia wyglądała na dobrze zaplanowaną. Psa zabito, podrzynając mu gardło. Sprawca wyposażył się w pejcz i broń na naboje z gazem łzawiącym. Nic nie było tu dziełem przypadku. Wszystko zostało dokładnie przemyślane. Szaleństwo było wpisane w szczegółowo opracowany plan.

Szaleństwo, powtarzał w myślach. Obłęd i żądza zemsty. Plan. Oznaczało to, że ten, kto zamordował Herberta Molina, najprawdopodobniej odwiedził jego dom już wcześniej, być może wielokrotnie. Ktoś musiał zwrócić uwagę na kręcących się po okolicy obcych ludzi. Choć mogło być i tak, że nikt nie zauważył absolutnie nic. Wówczas oznaczałoby to, że zabójcy lub zabójców należy szukać w gronie znajomych Molina.

Ale Herbert Molin nie miał znajomych. Hanna Tunberg powiedziała to wyraźnie. Zamordowany nie prowadził życia towarzyskiego. Był odludkiem.

Giuseppe raz jeszcze przeanalizował w myślach wszystkie dotychczasowe zdarzenia. Z jakiegoś powodu zdawało mu się, że sprawca działał w pojedynkę. Ktoś przyszedł do domu Molina, przynosząc ze sobą bicz ze skóry nieznanego zwierzęcia oraz broń na naboje z gazem łzawiącym. Działał ze szczegółowo zaplanowanym okrucieństwem, zabił i porzucił obnażone zwłoki na skraju lasu. Należało zadać sobie pytanie, czy było to zwyczajne morderstwo. Zabójstwo Herberta Molina wyglądało raczej na egzekucję.

Uznał, że w pierwszej kolejności musi skontaktować się z Komendą Krajową i uzyskać od niej pomoc ekspercką. Tu nie chodzi przecież o jakieś zwykłe parszywe zabójstwo, skwitował. Był coraz bardziej pewien, że ma do czynienia z doskonale zaplanowaną zbrodnią.

Giuseppe wjechał na plac przed domem Herberta Molina za dwadzieścia dziesiąta. Całe gospodarstwo wciąż otaczała taśma policyjna, ale przed budynkiem nie stał żaden radiowóz. Gdy Giuseppe wysiadł z samochodu, zerwał się wiatr. Wokół słychać było przytłumiony szum lasu. Larsson stał w miejscu i powoli rozglądał się dokoła. Technicy kryminalistyki znaleźli na podjeździe ślady opon niepochodzące ze starego volvo Molina, dokładnie tu, gdzie on się w tej chwili zatrzymał. Za każdym razem, kiedy trafiał na miejsce zbrodni, próbował sobie wyobrazić, jak wszystko się odbyło. Kto wysiadł z nieznanego samochodu? I kiedy?, rozmyślał. Musiało to być nocą, choć patolog jeszcze nie ustalił dokładnego czasu zgonu Molina. We wstępnym raporcie wspomniał jednak, że ofiarę dręczono bardzo długo. Nie udało się ustalić, ile razów padło na ciało Herberta Molina. Mógł być chłostany z przerwami przez wiele godzin.

Ponownie przebiegł w myślach wnioski, do jakich doszedł podczas podróży z Östersund.

Obłęd i żądza zemsty.

Pojedynczy sprawca.

Wszystko zostało szczegółowo zaplanowane. Nie było to zabójstwo w afekcie.

Nagle zadzwonił telefon. Giuseppe wzdrygnął się zaskoczony. Wciąż jeszcze nie oswoił się z tym, że ktoś może dodzwonić się do niego nawet wtedy, gdy on znajduje się gdzieś głęboko w lesie. Wyjął komórkę z kieszeni i odebrał.

– Giuseppe.

Wielokrotnie już przeklinał własną matkę za to, że nadała mu imię jakiegoś włoskiego piosenkarzyny, który pewnego letniego wieczoru wystąpił w Parku Ludowym w Östersund. W szkole zawsze mu dokuczano, a za każdym razem, kiedy odbierał telefon i wypowiadał swoje imię, wyczuwał u dzwoniącego moment zawahania.

– Giuseppe Larsson?

– Przy telefonie.

Giuseppe słuchał. Mężczyzna nazywał się Stefan Lindman i również był policjantem. Dzwonił z Borås. Powiedział, że kiedyś pracował z Herbertem Molinem, i był ciekaw, co właściwie się wydarzyło. Giuseppe zapytał, czy może do niego za moment oddzwonić. Zdarzało się, że dziennikarze podawali się za policjantów, chcąc uzyskać informacje. Nie chciał ryzykować. Lindman to rozumiał. Giuseppe nie znalazł w kieszeniach długopisu, nakreślił więc numer telefonu palcem na piasku. Po chwili wystukał go na klawiaturze i usłyszał głos Lindmana. Larsson właściwie wciąż nie miał pewności, że nie rozmawia z dziennikarzem. Powinien był zadzwonić do komendy w Borås i zapytać, czy pracuje tam policjant o takim nazwisku. Jednak sposób mówienia mężczyzny, a przede wszystkim słowa, jakich używał, uspokoiły go i postanowił odpowiedzieć na jego pytania. Trudno mu było mówić o sprawie przez telefon, poza tym połączenie wciąż się rwało. W oddali usłyszał nadjeżdżający minivan techników kryminalistyki.

– Mam pana numer – zakończył Giuseppe. – Może pan też spróbować zadzwonić do mnie później, na ten telefon albo do komendy w Östersund. Proszę jeszcze tylko powiedzieć mi jedno. Czy Herbert Molin kiedykolwiek czuł się zagrożony? Wszystko może okazać się ważne. Śledztwo jest w powijakach. Nie mamy żadnych świadków, żadnego motywu. Nic, na czym można by się oprzeć. Stoimy w miejscu.

Wysłuchał odpowiedzi w skupieniu. Samochód techników wjechał na podjazd. Giuseppe zakończył rozmowę i czubkiem buta pogrubił napisany na piasku numer telefonu.

Policjant z Borås powiedział coś ważnego. Herbert Molin się bał. Nigdy jednak nie wyjawił dlaczego. Mimo to Lindman był pewien, że Molina nigdy nie opuszczał niewyjaśniony strach.

Techników kryminalistyki było dwóch. Obaj młodzi. Giuseppe lubił z nimi pracować. Mieli dużo zapału i ze starannością wykonywali to, co do nich należało. Wszyscy trzej weszli do domu i zabrali się do czekającej tam na nich roboty. Giuseppe poruszał się ostrożnie, obserwując krew na ścianach i podłodze. Podczas gdy technicy zakładali odzież roboczą, Giuseppe próbował odgadnąć, co w tym miejscu się stało.

Zdołał już ogólnie ustalić kolejność zdarzeń. Pierwszy został zabity pies. Potem sprawca powybijał wszystkie okna i wrzucił do budynku pociski z gazem łzawiącym. Ale to nie one roztrzaskały szyby. Na podwórzu znaleziono łuski naboi do strzelby myśliwskiej. Człowiek, który przybył w to miejsce, działał metodycznie. Kiedy wszystko się zaczęło, Herbert Molin spał, a jeśli nie spał, to z całą pewnością znajdował się w łóżku. Znaleziono go nagiego na skraju lasu, ale pod schodami, na żwirze u ich podnóża leżał zakrwawiony sweter i spodnie. Duża ilość łusek po nabojach z gazem świadczyła o tym, że gryzący dym musiał wypełnić cały dom. Molin wybiegł z budynku ze strzelbą w dłoniach. Udało mu się oddać kilka strzałów, ale nie uciekł daleko. Broń leżała na ziemi. Giuseppe wiedział, że Molin, wybiegając na dwór, był niemal całkiem oślepiony. Z pewnością też ledwo oddychał.

Herbert Molin został dosłownie wykurzony z domu i był całkiem bezbronny, gdy sprawca zobaczył go wypadającego przez drzwi i słaniającego się na nogach.

Giuseppe ostrożnie przeszedł do pokoju mieszczącego się obok salonu. Tam kryła się największa zagadka. Na łóżku leżała zakrwawiona lalka rozmiarów dorosłego człowieka. W pierwszej chwili uznali, że musiała być czymś w rodzaju seksualnej atrapy dla samotnego Molina. Lalka nie miała jednak żadnych otworów. W końcu po strzemionach zamocowanych u jej stóp poznali, że to chyba lalka do tańca. Nie wyjaśniało to jednak, dlaczego jest umazana krwią. Czy Molin uciekł do tego pokoju, zanim gaz wypędził go z domu?, zadawali sobie nawzajem pytania. Ale dlaczego lalka jest zakrwawiona? Ani Giuseppe, ani pozostali komisarze policji, zajmujący się tą sprawą przez pierwszych sześć dni, nie zdołali do tej pory dojść do żadnych sensownych wniosków. Giuseppe postanowił, że właśnie tego dnia spróbuje ustalić, dlaczego lalka jest cała we krwi. Coś w niej go niepokoiło. Skrywała tajemnicę, której jak dotąd nie udało mu się poznać.

Wyszedł na dwór, by zaczerpnąć powietrza. Zadzwonił telefon. Giuseppe usłyszał w słuchawce głos szefa okręgu policji z Östersund. Powiedział mu, że prace na miejscu zdarzenia trwają, ale na razie nie udało się ustalić niczego nowego. Hanna Tunberg siedziała właśnie w komendzie w Östersund, gdzie przesłuchiwał ją asystent kryminalny Artur Nyman, najbliższy współpracownik Giuseppego. Szef okręgu poinformował go, że przebywająca w Niemczech córka Molina jest już w drodze do Szwecji. Policji udało się również skontaktować z jego synem, pracującym jako kelner na pokładzie pasażerskiego liniowca pływającego gdzieś po Karaibach.

– A co z drugą żoną Molina? – zapytał Giuseppe.

Pierwsza żona, matka dwojga ich dzieci, zmarła kilka lat wcześniej. Giuseppe poświęcił parę godzin na zbadanie sprawy jej śmierci. Okazało się, że miała ona naturalną przyczynę. Poza tym Molin i jego pierwsza żona byli rozwiedzeni od dziewiętnastu lat. Druga kobieta, będąca jego żoną przez ostatnie lata spędzone w Borås, okazała się trudniejsza do odnalezienia.

Giuseppe wrócił do domu Molina. Stanął tuż za progiem i zaczął wpatrywać się w ślady zaschniętej krwi na podłodze. Po chwili zrobił kilka kroków w bok i znów im się przyjrzał. Zmarszczył czoło. Czuł, że nie pojmuje czegoś, co ma związek z nimi. Wyjął notes, pożyczył długopis od jednego z techników i zaczął szkicować. Doliczył się dziewiętnastu śladów, dziesięciu stopy prawej i dziewięciu lewej.

Ponownie wyszedł na zewnątrz. Z pobliskiego drzewa zerwała się wrona i odleciała z furkotem. Giuseppe przyglądał się szkicowi. Po chwili wziął do ręki oparte o ścianę domu grabie. Wyrównał kawałek piaszczystej ziemi, po czym mocno odcisnął na niej ślady własnych stóp, dokładnie odpowiadające krwawym śladom ze szkicu. Oddalił się o kilka kroków i spojrzał na swoje dzieło. Potem obszedł je dokoła i oglądał je z różnych stron. W końcu, poruszając się powoli, zaczął stawiać stopy na odciśniętych w ziemi śladach. Powtórzył kroki, tym razem szybciej, na lekko ugiętych kolanach.

Dopiero wówczas zrozumiał, co ma przed sobą.

Jeden z techników wyszedł na schody i zapalił papierosa. Spojrzał na Giuseppego.

– Co ty robisz?

– Sprawdzam pewną teorię. Co widzisz?

– Ślady stóp na ziemi. Kopię tych, które są w domu.

– Nic więcej?

– Nic.

Giuseppe skinął głową. Po chwili na schodach zjawił się drugi technik. Miał w ręce termos.

– Powiedzcie, czy mi się wydaje, że w odtwarzaczuCD była jakaś płyta? – zapytał ich Giuseppe.

– Zgadza się – odparł technik z termosem.

– Z jaką muzyką?

Technik przekazał termos koledze, a sam wszedł do domu. Wrócił po chwili.

– To argentyńska muzyka. Jakaś orkiestra. Nie umiem wymówić jej nazwy.

Giuseppe jeszcze raz przeszedł po śladach. Technicy obserwowali go, pijąc kawę i paląc.

– Czy któryś z was tańczy tango? – spytał.

– Jak czasem. A co? – odpowiedział mężczyzna z termosem.

– To, co mamy przed sobą, to kroki tanga. Rozmieszczone tak, jak pamiętam ze szkoły tańca. Nauczycielka przylepiała na podłodze wycięte z papieru ślady stóp i trzeba było się po nich poruszać. To co widzicie, to tango.

Aby udowodnić, że ma rację, Giuseppe zanucił pod nosem melodię jakiegoś tanga, którego nazwy nie pamiętał, i w jej rytm zaczął poruszać się po śladach. Kroki się zgadzały.

– Czyli krwawe ślady, które znaleźliśmy w tym domu, to kroki tanga. Ktoś wlókł ze sobą Molina i odciskał ślady jego zakrwawionych stóp na podłodze, tak jakby to była lekcja tańca.

Technicy spojrzeli na niego nieufnie, choć musieli przyznać mu rację. Po chwili wszyscy trzej znów weszli do domu Molina.

– Tango – powiedział raz jeszcze Giuseppe. – Nic innego. Ten, kto zabił Molina, poprosił go do tanga.

W milczeniu wpatrywali się w krwawe ślady na podłodze.

– Zastanawiam się tylko, kto to mógł być – przerwał ciszę Giuseppe. – Kto prosi martwego mężczyznę do tańca?

4

Stefan Lindman miał coraz silniejsze wrażenie, że jego ciało stopniowo opróżnia się z krwi. Pomimo że pracownicy laboratorium traktowali go z największą ostrożnością, z każdą chwilą był coraz bardziej wyczerpany. Aby oddać wszystkie potrzebne próbki do badań, spędzał w szpitalu po kilka godzin dziennie. Dwukrotnie też rozmawiał z lekarką. Za każdym razem zamierzał zadać jej wiele pytań, kiedy jednak dochodziło do spotkania, nie wypowiadał żadnego z nich. W głębi duszy wiedział, że tak naprawdę chciałby poznać odpowiedź na jedno jedyne pytanie: czy przeżyje? A jeśli odpowiedź okaże się niemożliwa, ile czasu lekarka może mu zagwarantować? Przeczytał kiedyś w jakiejś książce, że śmierć jest cichą krawcową, po cichu zdejmującą miarę na ostatnie ubranie. Czuł, że nawet jeśli uda mu się przeżyć, nie opuści go wrażenie, że jego czas dobiegł już końca i stało się to o wiele za wcześnie.

Pewnego wieczoru poszedł na kolację do Heleny, do jej mieszkania przy Dalbogatan. Nie zadzwonił do niej wcześniej, jak to miał w zwyczaju. Gdy tylko ujrzała go w drzwiach, natychmiast zorientowała się, że coś jest nie tak. Stefan nie potrafił zdecydować, czy jej o wszystkim powiedzieć. Nie wiedział, co zrobić, nawet w chwili, gdy dzwonił do jej drzwi. Zanim jednak zdążył powiesić kurtkę, Helena zapytała go, co się stało.

– Jestem chory – oznajmił.

– Chory?

– Mam raka.

Od tego momentu nie miał już nic do ukrycia i mógł powiedzieć jej wszystko. Odczuwał zwykłą ludzką potrzebę zwierzenia się drugiej osobie, a nie miał przecież nikogo poza nią. Siedzieli do późna. Helena okazała się na tyle mądra, że nawet nie próbowała go pocieszać. Potrzebna mu była przede wszystkim odwaga. Helena przyniosła mu lusterko, mówiąc, że to, co w nim widzi, to odbicie żywego, nie martwego człowieka. Właśnie w ten sposób powinien myśleć, radziła. Został na noc i długo leżał bezsennie obok śpiącej Heleny.

Wstał o świcie i po cichu opuścił mieszkanie, by jej nie obudzić. Nie poszedł jednak prosto na Allegatan. Okrążył całe jezioro Ramna i zawrócił dopiero wówczas, kiedy znalazł się aż w Druvefors. Lekarka powiedziała mu, że tego dnia zakończą pobieranie próbek do badań. Zapytał ją, czy może wyjechać, być może za granicę, zanim rozpocznie leczenie. Usłyszał w odpowiedzi, że może robić wszystko, na co ma ochotę. Kiedy dotarł do domu, wypił filiżankę kawy i odsłuchał wiadomość nagraną na automatycznej sekretarce. Helena bardzo się zmartwiła, gdy po obudzeniu zorientowała się, że go nie ma.

Tuż po dziesiątej poszedł do biura podróży mieszczącego się przy Västerlånggatan. W oczekiwaniu na swoją kolej usiadł na kanapie i zaczął przeglądać broszury reklamujące wycieczki. Prawie zdecydował się na Majorkę, gdy nagle wrócił myślami do Herberta Molina. Po chwili wiedział już, co zrobi. To nie na Majorkę powinien pojechać. Chodziłby tam tylko w kółko, nie znając nikogo, nie mogąc przestać myśleć o tym, co się stało i co niebawem może się zdarzyć. Jeśli zamiast tego zdecyduję się na podróż do prowincji Härjedalen, planował w myślach, poczucie odosobnienia oczywiście nie ulegnie przez to osłabieniu, bo i tam nikogo nie znam. Będę jednak mógł zająć się czymś innym, a nie wyłącznie sobą. Właściwie nie wiedział, co zamierza tam robić. Wyszedł z biura podróży, wstąpił do mieszczącej się przy Dużym Rynku księgarni i kupił mapę regionu Jämtland. Wróciwszy do domu, rozłożył ją na kuchennym stole. Obliczył, że podróż samochodem zajmie mu dwanaście, piętnaście godzin. Jeśli dopadnie go zmęczenie, przenocuje gdzieś po drodze.

Po południu jeszcze raz poszedł do szpitala, by oddać ostatnie próbki do badania. Lekarka podała mu termin, kiedy ma się stawić i rozpocząć leczenie. Zapisał go w kalendarzu swoim charakterystycznym, rozciągniętym pismem, zupełnie jakby notował daty urlopu lub czyichś urodzin.

Piątek, 19 listopada, godz. 8.15.

Po powrocie do domu spakował torbę podróżną. Włączył prognozę pogody w telegazecie i przeczytał, że następnego dnia w Östersund ma być między pięć a dziesięć stopni. Uznał, że w Sveg będzie pewnie podobna. Zanim poszedł spać, doszedł do wniosku, że powinien powiadomić Helenę o wyjeździe. Martwiłaby się, gdyby tak po prostu zniknął. Po chwili jednak postanowił, że zrobi to później. W końcu miał przy sobie telefon komórkowy, a ona znała jego numer. A może ja chcę, żeby się o mnie niepokoiła, pomyślał. Może nawet próbuję się w ten sposób zemścić na niewinnej osobie za to, że to właśnie mnie dopadła choroba?

Nazajutrz w piątek 29 października Stefan wstał wcześnie i opuścił Borås, nim zegar pokazał ósmą. Zanim jednak wyjechał z miasta, skręcił w Brämhultsvägen, ulicę, przy której mieszkał kiedyś Herbert Molin. Tu właśnie spędził wiele lat, część z nich z żoną, resztę samotnie, i stąd kiedyś, po przejściu na emeryturę, wyjechał na północ.

Stefan pomyślał o dniu, w którym odbyła się uroczystość pożegnalna Molina, w stołówce, na najwyższym piętrze komendy. Molin nie wypił wiele, zapewne nawet był z wszystkich najtrzeźwiejszy. Komisarz kryminalny Nylund, który odszedł na emeryturę rok później, wygłosił przemowę, z której Stefan nie zapamiętał ani słowa. Przyjęcie było drętwe i wcześnie się skończyło. Herbert Molin nie zaprosił po nim kolegów do domu w podzięce za to, że uczcili jego odejście, choć taka była tradycja. Po prostu wyszedł z komendy i kilka tygodni później wyprowadził się z miasta.

Stefanowi przyszło na myśl, że w tej chwili wyrusza w tę samą drogę co on. Podąża jego śladami, nie mając pojęcia, dlaczego Molin przeniósł się, a może uciekł na północ.

Wieczorem dotarł do Orsa, zatrzymał się i zjadł tłusty befsztyk w przydrożnym barze dla tirowców. Potem umościł się na tylnym siedzeniu w samochodzie. Był bardzo zmęczony i szybko zasnął. Zasypiając, czuł, że w zgięciu łokcia swędzi go skóra pod plastrem. We śnie biegał w kółko po niekończących się ciemnych pokojach.

Obudził się tuż przed świtem, cały zesztywniały i z pulsującym bólem głowy. Wygramoliwszy się z samochodu, stanął na skraju parkingu, żeby się wysikać. Zauważył, że z ust wydobywa mu się para. Pod nogami zachrzęścił żwir. Stefan zrozumiał, że temperatura musiała nocą spaść do zera. Ponieważ poprzedniego wieczoru wlał do termosu trochę kawy, siedząc za kierownicą wypił kubek ciepłego płynu. Parkujący obok niego tir nagle zawarczał i po chwili zniknął w ciemności. Stefan włączył radio i wysłuchał porannych wiadomości. Raptem ogarnął go niepokój. Jeśli wkrótce umrę, nie będę mógł już posłuchać radia, pomyślał. Śmierć oznacza wiele, choćby to, że milknie radio.

Położył termos na tylnym siedzeniu i włączył silnik. Wiedział, że do Sveg pozostało mu około stu kilometrów trasą wiodącą przez Orsa Finnmark². Wyjechał na drogę, pamiętając, że powinien uważać na przechodzące przez szosę łosie.

Powoli robiło się jasno. Stefan myślał o Herbercie Molinie i starał się przypomnieć sobie wszystkie przeprowadzone z nim rozmowy, wszystkie spotkania i spędzone w jego towarzystwie chwile, podczas których nic szczególnego się nie wydarzyło. Jakie Molin miał przyzwyczajenia? Czy w ogóle jakieś miał? W jakich sytuacjach się śmiał? Kiedy wpadał w złość? Stefan zdał sobie sprawę, że trudno mu dać odpowiedź na te pytania. Obraz Herberta Molina rozmywał mu się w pamięci. Doskonale pamiętał jedynie to, że on zawsze czegoś się bał.

Wreszcie las po obu stronach drogi się skończył, Stefan przejechał przez most na rzece Ljusna i znalazł się w Sveg. Miasteczko było tak niewielkie, że niemal je przejechał, nim zauważył, że dotarł na miejsce. Skręcił w lewo przy kościele i od razu spostrzegł szyld hotelu. Uważał, że w miejscu takim jak to rezerwowanie pokoju z wyprzedzeniem nie jest konieczne. Gdy jednak podszedł do recepcji, dziewczyna za kontuarem powiedziała mu, że ma szczęście. W hotelu był tylko jeden wolny pokój, i to wyłącznie dlatego, że ktoś odwołał rezerwację.

– Kto miałby mieszkać w hotelu w Sveg? – zapytał zaskoczony.

– Kierowcy testowi – odparła dziewczyna. – Przyjeżdżają tu, na północ, i testują nowe modele samochodów. Poza tym mamy tu też ludzi od komputerów.

– Ludzi od komputerów?

– Sporo tu teraz takich rzeczy – wyjaśniła recepcjonistka. – Otwierają się nowe firmy, a mieszkań przecież nie ma. Gmina mówi, że będzie stawiać baraki.

Po chwili dziewczyna zapytała go, na jak długo się zatrzyma.

– Na tydzień – odparł Stefan. – Może dłużej. Jeśli się da.

Recepcjonistka przekartkowała notes.

– Nie mogę tego obiecać – odparła. – Prawie cały czas mamy komplet.

Stefan zaniósł walizkę do pokoju i zszedł do jadalni, w której właśnie podawano śniadanie. Przy stolikach siedzieli prawie sami młodzi ludzie, wielu z nich miało na sobie ubrania przypominające skafandry lotnicze. Zjadłszy, wrócił do pokoju, rozebrał się do naga, zerwał plaster z ręki i wziął prysznic. Potem wszedł do łóżka i otulił się pościelą. Co ja tu robię, pomyślał. Zamiast spacerować po plaży i patrzeć na błękitne morze, jestem w miejscu otoczonym niekończącym się lasem.

Po przebudzeniu nie wiedział przez moment, gdzie się znajduje. Leżał na łóżku, starając się opracować jakiś plan. Na próżno. Żaden plan nie był możliwy, póki nie zobaczy miejsca, w którym zginął Herbert Molin. Doszedł do wniosku, że najprościej byłoby porozmawiać z komisarzem z Östersund, Giuseppem Larssonem. Z jakiegoś jednak powodu Stefan wolał najpierw zobaczyć miejsce zbrodni, nikomu o tym nie mówiąc. Uznał, że z Larrsonem porozmawia potem, może nawet złoży mu wizytę w Östersund. Jadąc samochodem, zastanawiał się, czy na służbie w Sveg naprawdę nie ma żadnych policjantów. Czy to możliwe, by policja pokonywała sto dziewięćdziesiąt kilometrów, lecąc na złamanie karku do jakiegoś włamania, dziwił się.

W końcu wstał. Nasuwało mu się mnóstwo pytań, ale w tej chwili najważniejsze było dla niego odwiedzenie miejsca zbrodni.

Ubrał się i zszedł do recepcji. Dziewczyna, która wcześniej wydała mu klucz do pokoju, rozmawiała przez telefon. Stefan rozłożył mapę i czekał. Zorientował się, że recepcjonistka rozmawia z dzieckiem, zapewne własnym, mówiąc, że zaraz zmieni ją koleżanka i będzie mogła wrócić do domu.

– Wszystko w porządku z pokojem? – zapytała, odłożywszy słuchawkę.

– Tak, w porządku – odparł Stefan. – Ale mam pytanie. Nie przyjechałem tu, żeby testować wytrzymałość samochodów. Ani też jako turysta czy wędkarz. Jestem tu, ponieważ tydzień temu mój dawny przyjaciel został w tej okolicy zamordowany.

Dziewczyna natychmiast spoważniała.

– Ten, który mieszkał w okolicy Linsell? – spytała. – Były policjant?

– Właśnie on – odparł Stefan.

Pokazał jej odznakę, po czym wskazał na mapę.

– Czy może mi pani powiedzieć, gdzie mieszkał?

Recepcjonistka obróciła mapę do siebie i zaczęła się jej przyglądać. W końcu położyła na niej palec.

– Pojedzie pan do Linsell – zaczęła – tam skręci pan na Lofsdalen, przejedzie przez Ljusnę i dotrze do drogowskazu z napisem „Linkvarnen”. Minie pan go i pojedzie dalej, jeszcze jakieś dziesięć kilometrów. Jego dom powinien być tam gdzieś po prawej, chociaż drogi do niego nie ma na mapie.

Dziewczyna podniosła wzrok na Stefana.

– Nie jestem ciekawska – powiedziała. – Wiem, że wielu tam jeździło, żeby sobie popatrzeć. Ale mieliśmy tu w hotelu kilku policjantów z Östersund i słyszałam, jak opisywali komuś tę drogę przez telefon. Komuś, kto miał tu przylecieć helikopterem.

– Zakładam, że w tych okolicach nieczęsto zdarzają się morderstwa – podjął Stefan.

– Nigdy o niczym takim nie słyszałam. A urodziłam się w Sveg, kiedy jeszcze była tu porodówka.

Stefan bezskutecznie próbował złożyć mapę.

– Pomogę panu – powiedziała dziewczyna. Wyjęła mu mapę z ręki, wygładziła ją i poskładała.

Wyszedłszy na plac przez hotelem, Stefan zauważył, że zmieniła się pogoda. Niebo było jasne i przejrzyste. Chmury, które zasnuwały je tego poranka, gdzieś zniknęły. Stefan głęboko odetchnął rześkim powietrzem.

Potem nagle pomyślał, że już nie żyje.

Zastanawiał się, kto przyjdzie na jego pogrzeb.

Dotarł do Linsell tuż po drugiej. Ze zdziwieniem odkrył, że znajduje się w nim cukiernia reklamująca się jako IT – café. Poza tym miejscowość miała stację benzynową i sklep spożywczy. Skręcił w lewo na most i pojechał dalej. W drodze ze Sveg do Linsell minęły go trzy samochody. Jechał powoli. Dziewczyna wspomniała o dziesięciu kilometrach. Po około siedmiu spostrzegł niemal niewidoczny zjazd w boczną szutrową drogę, niknącą w lesie po prawej stronie szosy. Skręcił w nią i jechał po wybojach około pół kilometra. Dotarł do miejsca, w którym droga się kończyła. Kilka ręcznie namalowanych drogowskazów informowało, że odchodzące stąd w różnych kierunkach ścieżki to zimowe trasy dla skuterów. Stefan zawrócił i wyjechał na główną drogę. Kilometr dalej znalazł następną boczną drogę. Była prawie nieprzejezdna i kończyła się po mniej więcej dwóch kilometrach, przy wycince drzew. Jadąc nią, kilkakrotnie zahaczył podwoziem o kamienie wystające ze źle utrzymanej nawierzchni.

Dotarłszy do Dravagen, zorientował się, że pojechał za daleko. Ponownie zawrócił. Tym razem na drodze minęła go ciężarówka i dwa samochody osobowe. Chwilę później znów był sam na szosie. Jechał bardzo powoli, z całkiem opuszczoną szybą. Od czasu do czasu powracała mu w głowie myśl o śmierci. Zastanawiał się, co by się stało, gdyby zdecydował się na podróż na Majorkę. Tam nie musiałby szukać żadnej drogi. Co bym tam teraz robił?, myślał. Siedziałbym w jakimś ciemnym barze i pił?

Raptem spostrzegł kolejną boczną drogę. Widniała tuż za zakrętem. Od razu poznał, że to właściwe skrzyżowanie. Skręcił w nią i jechał przed siebie, bardzo powoli. Wąska droga prowadziła w górę, a potem były na niej trzy zakręty, jeden za drugim. Jechał po równej nawierzchni, wysypanej żwirem. Po dwóch kilometrach zauważył budynki wśród drzew. Skręcił na podwórze i zatrzymał samochód. Całe obejście nadal otaczała policyjna taśma. Nikogo jednak nie było. Wysiadł.

W lesie nie było wiatru. Stefan stał w miejscu, nieco zaniepokojony, i rozglądał się dokoła. A więc z domu przy Brämhultsvägen w Borås Herbert Molin przeniósł się tu, skonstatował. W miejsce ukryte głęboko w lesie. I to właśnie tutaj ktoś dotarł, aby go zabić. Stefan przyjrzał się domowi. Patrzył na wybite okna. Podszedł do drzwi i poruszył klamką. Zamknięte. Obszedł budynek dokoła. Wszystkie szyby były rozbite. Na tyłach domu zobaczył lśniącą między drzewami taflę wody. Nacisnął klamkę w drzwiach do budynku gospodarczego. Ustąpiły. W ciemnym pomieszczeniu pachniało ziemniakami. Były tam taczki i kilka narzędzi ogrodniczych. Wyszedł na zewnątrz.

Samotność, pomyślał. Herbert Molin był w tym miejscu samotny, lecz właśnie tego szukał, odosobnienia. Zachowywał się tak już w Borås. Dopiero teraz to rozumiem. Chciał być sam i ta potrzeba przygnała go aż tutaj.

Lindman był ciekaw, jak Molinowi udało się znaleźć ten dom. Zastanawiał się, od kogo go odkupił i dlaczego akurat tu, w nieprzebytych lasach prowincji Härjedalen.

Podszedł do jednego z okien na krótszej ścianie budynku. Stały tam oparte o nią fińskie sanki. Postawił je na ziemi, chcąc użyć ich jako schodka. Sięgnął do rozbitego okna i otworzył je od wewnątrz. Ostrożnie usunął wystające z ramy kawałki szkła, po czym wszedł do środka. Miejsca, które odwiedziła policja, zawsze mają ten sam charakterystyczny zapach, stwierdził. Wszystkie grupy zawodowe mają typową dla siebie woń. Również my.

Znalazł się w małej sypialni. Łóżko było pościelone, lecz tu i tam widać było plamki zaschniętej krwi. Choć wiedział, że technicy już wszystko dokładnie zbadali, nie chciał niczego dotykać. Zależało mu, by zobaczyć to samo, co oni. Postanowił, że zacznie od miejsca, w którym oni skończyli.

Właściwie nie miał pojęcia, od czego powinien zacząć i co spodziewał się znaleźć. Wmówił sobie, że odwiedza dom Herberta Molina jako osoba prywatna. Nie jako policjant czy prywatny detektyw, lecz jako człowiek chory na raka, pragnący znaleźć jakieś zajęcie, by nie myśleć o swojej chorobie.

Przeszedł do salonu. Meble były poprzewracane. Na podłodze i ścianach widniały ślady krwi. Stefan dopiero teraz zdał sobie sprawę z koszmaru, jakim musiała być śmierć Herberta Molina. Nie został zwyczajnie zastrzelony czy zasztyletowany i nie przewrócił się tam, gdzie go trafiono. Padł ofiarą brutalnej napaści i wszystko wskazywało na to, że ktoś na niego zapolował. A on się bronił.

Stefan ostrożnie obszedł pokój. Przystanął obok otwartego odtwarzacza CD.W środku była płyta, a obok urządzenia leżało opakowanie. Argentyńskie tango. Dalej krążył po salonie. Molin żył bez zbytków, pomyślał. Żadnych obrazów, żadnych wazonów. Nie widać też ani jednego rodzinnego zdjęcia.

Wtem uderzyła go pewna myśl. Wrócił do sypialni i otworzył drzwi do garderoby. Wśród wiszących w niej ubrań nie widział munduru. A więc Molin się go pozbył. Zazwyczaj emerytowani policjanci zachowywali na pamiątkę własny mundur.

Przeszedł przez salon i znalazł się w kuchni. Cały czas wyobrażał sobie, że Herbert Molin mu towarzyszy. Samotny siedemdziesięciosześcioletni mężczyzna, który wstaje wcześnie rano, przygotowuje posiłek, zagospodarowuje sobie jakoś czas.

Każdy musi coś robić, myślał. To na pewno dotyczyło też Herberta Molina. Nikt nie siedzi tak po prostu nieruchomo na krześle. Nawet najbierniejszy człowiek musi coś robić. Więc co takiego robił Herbert Molin? Na czym schodziły mu dni? Stefan wrócił do salonu i przykucnął. Przed nim, tuż obok jednego z krwawych śladów, leżał kawałek układanki. Po chwili zorientował się, że puzzle były rozrzucone po całej podłodze. Wyprostował się, czując, że coś boleśnie strzyknęło mu w plecach. To choroba, stwierdził. Choć może to przez noc spędzoną w niewygodnej pozycji na tylnym siedzeniu w samochodzie. Odczekał, aż ból minie.

Podszedł do dużego regału z odtwarzaczem CD.Pochylił się i otworzył jedną z szafek. Wypełniały ją pudełka, które w pierwszej chwili uznał za jakieś gry. Gdy sięgnął po jedno z nich, zorientował się, że to puzzle. Uważnie przyjrzał się pudełku. Widniał na nim obraz artysty o nazwisku Matisse. Może nawet kiedyś o nim słyszał, nie był tego pewien. Obraz przedstawiał wielki ogród. Na dalszym planie widać było dwie ubrane na biało kobiety. Stefan zaczął oglądać pozostałe puzzle. Prawie wszystkie miały motyw jakiegoś obrazu. Były to duże układanki z wieloma elementami. Otworzył następną szafkę. Również tę wypełniały puzzle, te jednak nie zostały jeszcze otwarte. Stefan wyprostował się powoli, bojąc się, że ból w plecach powróci. A więc Herbert Molin zabijał czas, układając puzzle, skonstatował. To zadziwiające. Choć może nie bardziej niezwykłe niż jego własna kolekcja prasowych wycinków związanych z drużyną piłkarską Elfsborg.

Ponownie rozejrzał się po salonie. Było tak cicho, że słyszał bicie własnego serca. Uznał, że powinien skontaktować się z komendą w Östersund, z policjantem o niecodziennym imieniu. Może pojadę tam na rozmowę w poniedziałek, pomyślał. Muszę wyjaśnić na wstępie, że nie przyjechałem tu, by na własną rękę prowadzić śledztwo w sprawie zabójstwa Herberta Molina. Z dużym prawdopodobieństwem sprawa ta znajdzie jakieś proste wyjaśnienie. Zazwyczaj tak właśnie jest. Motywem niemal każdej zbrodni są pieniądze lub żądza zemsty. Nierzadko też dużą rolę w tego typu dramatach odgrywa alkohol. Sprawcę zaś zazwyczaj odnajduje się w kręgu najbliższej rodziny lub przyjaciół.

Może Giuseppe Larsson i jego koledzy zdążyli już nawet odgadnąć motyw tej zbrodni i postawić podejrzanego przed prokuratorem, zastanawiał się. Nic nie wskazuje na to, by tym razem miało być inaczej.

Raz jeszcze rozejrzał się po pokoju. Próbował dostrzec, co samo pomieszczenie ma do powiedzenia na temat wydarzeń, jakie się w nim rozegrały. Niczego jednak nie znalazł. Skupił się na krwawych śladach na podłodze. Tworzyły jakiś wzór. Zaskoczyło go, że są tak wyraźne, zupełnie jakby nie powstały podczas walki, a pozostawiono je celowo. Był ciekaw, do jakich wniosków doszli technicy i Giuseppe Larsson.

W końcu podszedł do dużego wybitego okna.

Cofnął się gwałtownie i błyskawicznie przykucnął.

Na podwórzu stał mężczyzna. Miał w ręce broń. Stał bez ruchu i wpatrywał się prosto w okno.

5

Stefan nie zdążył się nawet przestraszyć. Zauważywszy uzbrojonego mężczyznę na podwórzu, natychmiast zrobił krok w tył i przykucnął pod oknem. Zaraz po tym usłyszał zgrzyt klucza w zamku. Nawet jeśli myśl, że jest to sprawca, przemknęła mu przez głowę, niemal natychmiast się rozwiała. Człowiek, który zabił Herberta Molina, z pewnością nie miał klucza do jego domu.

Po chwili drzwi się otworzyły i stanął w nich starszy mężczyzna. Opuszczoną broń trzymał u boku. Stefan zorientował się, że jest to strzelba.

– Tutaj nie powinno nikogo być – odezwał się nieznajomy. – A jednak widzę, że ktoś tu wszedł.

Mówił powoli i wyraźnie, choć inaczej niż dziewczyna z recepcji. Posługiwał się innym dialektem. Stefan nie umiał określić, z jakiej części kraju mógł być.

– Znałem człowieka, którego tu zamordowano.

Mężczyzna skinął głową.

– Wierzę panu – odparł. – Chcę jednak wiedzieć, kim pan jest.

– Herbert Molin i ja pracowaliśmy razem przez wiele lat. Był policjantem, tak jak ja.

– To w gruncie rzeczy wszystko, co wiem o Herbercie – powiedział mężczyzna. – To, że kiedyś był policjantem.

– Kim pan jest? – spytał Stefan.

Mężczyzna dał mu znak, by wyszli na zewnątrz. Tam skinieniem głowy wskazał na pusty wybieg dla psa.

– W zasadzie wydaje mi się, że najlepiej znałem Czakę – mówił dalej nieznajomy. – Lepiej niż Herberta Molina. Jego tak naprawdę nie znał nikt.

Stefan spojrzał na wybieg, po czym zaczął przyglądać się stojącemu obok mężczyźnie. Był szczupłym, łysiejącym sześćdziesięciolatkiem, ubranym w robocze spodnie i kurtkę. Na nogach miał gumowce. Przestał wpatrywać się w kojec dla psa i wbił wzrok w Stefana.

– Zastanawia się pan, kim jestem – powiedział. – I skąd mam klucze. I broń.

Stefan przytaknął.

– W tej części kraju odległości są spore. Zakładam, że po drodze nie spotkał pan dużo samochodów. I nie natknął się pan też na wielu ludzi. Chociaż mieszkam prawie dziesięć kilometrów stąd, można powiedzieć, że byłem jednym z najbliższych sąsiadów Herberta Molina.

– Czym się pan zajmuje?

Mężczyzna się uśmiechnął.

– Zwykle najpierw pyta się ludzi, jak się nazywają – odparł. – Dopiero potem o pracę.

– Ja mam na imię Stefan. Stefan Lindman. Jestem policjantem w Borås. Tam właśnie pracował Molin.

– Abraham Andersson – przedstawił się nieznajomy. – Chociaż najczęściej mówią na mnie Dunkärr, ponieważ mieszkam w gospodarstwie o nazwie Dunkärret.

– Jest pan rolnikiem?

Mężczyzna zaśmiał się i splunął na ziemię.

– Nie – odparł. – Ani rolnikiem, ani leśnikiem. Owszem, las mnie pociąga, ale nie wyrąb drzew. Gram na skrzypcach. Przez dwadzieścia lat grałem w orkiestrze symfonicznej w Helsingborgu. Aż pewnego dnia uznałem, że mam dość, i przeniosłem się tu. Od tej pory grywam czasem, zwykle po to, żeby nie wyjść z wprawy. Starzy skrzypkowie miewają problemy ze stawami, jeśli nagle przestają ćwiczyć. Tak właśnie poznałem Herberta.

– Jak to się stało?

– Czasem zabieram skrzypce do lasu i staję między drzewami, w miejscu, gdzie rosną najgęściej. Wtedy skrzypce brzmią wyjątkowo. Kiedy indziej gram na szczycie jakiegoś wzgórza albo nad jeziorem. Za każdym razem dźwięk skrzypiec jest inny. Po tych wszystkich latach spędzonych na salach koncertowych czuję się tak, jakbym trzymał w dłoniach jakiś zupełnie inny instrument.

Andersson podniósł rękę i wskazał połyskujące między drzewami jezioro.

– Stałem tam i grałem. To chyba był koncert skrzypcowy Mendelssohna, druga część. Nagle nadszedł Herbert Molin z psem. Chciał wiedzieć, co do cholery się tam dzieje. Mogę to zrozumieć. Kto spodziewałby się spotkać w lesie starego dziada ze skrzypcami! Na dodatek Molin był zły, bo wszedłem na jego teren. Ale potem się zaprzyjaźniliśmy. Jeśli można to tak nazwać.

– Co ma pan na myśli?

– To, że nikt nie przyjaźnił się z Herbertem.

– Dlaczego?

– Kupił ten dom, żeby mieć święty spokój. Nie da się jednak całkiem uniknąć kontaktu z ludźmi. Po jakimś roku powiedział mi, że w budynku gospodarczym wisi zapasowy klucz do domu. Nie wiem, dlaczego to zrobił.

– A więc odwiedzaliście się?

– Nie. Ale pozwalał mi grać nad jeziorem, kiedy miałem na to ochotę. Jeśli mam być szczery, nigdy nie postawiłem stopy w tym domu. On też nigdy u mnie nie był.

– I nikt inny nigdy go nie odwiedzał?

Reakcja mężczyzny na to pytanie była niemal niezauważalna. Stefan jednak dostrzegł, że Andersson się zawahał.

– Nic mi o tym nie wiadomo.

A zatem ktoś odwiedzał Molina, pomyślał Stefan.

– Czyli pan też jest emerytem? – zapytał, zmieniając temat. – I tak samo jak Herbert zaszył się pan w lesie?

Mężczyzna znów się roześmiał.

– Nic z tych rzeczy – odparł. – Nie jestem emerytem i bynajmniej nigdzie się nie zaszyłem. Piszę trochę dla zespołów muzycznych.

– Dla zespołów muzycznych?

– Jakąś piosenkę, od czasu do czasu. Takie tam, oj dana kochana. Większość to potworny szajs. Ale moje teksty nieraz utrzymywały się na szczycie listy przebojów. Nie podpisuję ich swoim nazwiskiem, ma się rozumieć. Piszę pod pseudonimem.

– Pod jakim?

– Siv Nilsson.

– Pod żeńskim?

– Miałem w szkole koleżankę, w której kochałem się na zabój. Nazywała się właśnie Siv Nilsson. Uznałem, że będzie to piękne wyznanie miłosne.

Stefan zastanawiał się, czy Abraham Andersson stroi sobie z niego żarty. Postanowił mu jednak uwierzyć. Spojrzał na jego palce. Były długie i szczupłe. Czemuż nie miałby być skrzypkiem?

– Można się zastanawiać, co się tu wydarzyło – odezwał się nagle Andersson. – Kto tutaj przyszedł i odebrał życie Herbertowi. Policja była tu aż do wczoraj. Lądowały helikoptery, po lasach chodziły patrole z psami. Policjanci biegali od domu do domu i zadawali ludziom pytania. Niestety, nikt nic nie wie.

– Naprawdę nikt?

– Nikt. Herbert Molin pojawił się tu pewnego dnia nie wiadomo skąd i chciał, żeby wszyscy zostawili go w spokoju. Ktoś jednak nie zamierzał tego robić. I teraz Herbert nie żyje.

– Kiedy spotkał go pan po raz ostatni?

– Zadaje pan takie same pytania jak policja.

– Jestem policjantem.

Andersson bacznie mu się przyglądał.

– Ale nie jest pan stąd. I nie może pan być powiązany z tą sprawą.

– Znałem Herberta. Jestem na urlopie i postanowiłem tu przyjechać.

Andersson kiwnął głową. Mimo to Stefan miał wrażenie, że mężczyzna mu nie wierzy.

– Wyjeżdżam na jeden tydzień w miesiącu. Jadę wtedy do Helsingborga i spotykam się tam z żoną. Najdziwniejsze jest to, że ktoś zrobił to akurat wtedy, kiedy mnie nie było.

– Dlaczego to pana dziwi?

– Dlatego że nigdy nie wyjeżdżam w tym samym czasie. Czasem jest to środek miesiąca, od niedzieli do soboty, a czasem na przykład jakiś tydzień od środy do wtorku. Nigdy tak samo. A to akurat stało się wtedy, kiedy mnie nie było.

Stefan zamyślił się na chwilę.

– A zatem sądzi pan, że ktoś czekał na pana wyjazd.

– Nic nie sądzę. Mówię tylko, że to dziwne. Jestem chyba jedyną osobą, która chodzi tu po okolicy. Poza Herbertem.

– Jak pan myśli, co się tutaj stało?

– Nie wiem. Poza tym muszę już iść.

Stefan odprowadził Anderssona do zaparkowanego za pobliskim pagórkiem samochodu. Na tylnym siedzeniu zauważył futerał na skrzypce.

– Jak nazywa się pana dom? – zapytał. – Dunkärret?

– Tak. To po drodze do Glöte. Cały czas prosto tą drogą. Jakieś sześć kilometrów stąd. Drogowskaz kieruje w lewo. „Dunkärret 2”.

Andersson usiadł za kierownicą.

– Musicie złapać tego, kto to zrobił – powiedział na pożegnanie. – Herbert był dziwny. Ale miły. Ten, kto go zabił, musi być szaleńcem.

Stefan patrzył, jak samochód znika w oddali. Stał nieruchomo, aż ucichł pomruk silnika. Przyszło mu na myśl, że w lesie długo słychać dźwięki. Wrócił pod dom Molina, po czym skręcił w ścieżkę wiodącą nad jezioro. W głowie brzmiały mu słowa Abrahama Anderssona. Nikt nie znał Herberta Molina. Ktoś najwyraźniej jednak bywał u niego z wizytą. Andersson nie chciał powiedzieć kto. Stefan był ciekaw, co zaniepokoiło starego skrzypka. Do zabójstwa doszło akurat wtedy, gdy jego nie było w pobliżu. O ile można uznać, że Dunkärret jest w pobliżu. Przystanął na ścieżce i pogrążył się w myślach. Mogło to oznaczać tylko jedno: Andersson podejrzewał, że ten, kto zabił Herberta Molina, wiedział, że jego nie ma w domu. To z kolei pociągało za sobą dwie możliwości: albo sprawca pochodzi z tych okolic, albo przez jakiś czas obserwował Molina, co najmniej przez miesiąc lub dłużej.

Dotarłszy do jeziora, stwierdził, że jest dużo większe niż przypuszczał. Miał przed sobą brunatną taflę, delikatnie muskaną podmuchami wiatru. Przykucnął nad brzegiem i wsadził rękę do wody. Była zimna. Gdy się wyprostował, nagle stanął mu przed oczami szpital w Borås. Przez kilka minionych godzin udało mu się nie myśleć o tym, co go czeka. Usiadł na dużym kamieniu i spojrzał na drzewa falujące po drugiej stronie jeziora. Z oddali słychać było warkot piły spalinowej. Nie mam tu czego szukać, pomyślał. Być może Herbert Molin miał jakiś powód, by ukrywać się w lesie, w tej ciszy. Ja nie mam żadnego. Zamiast siedzieć tu, powinienem zacząć przygotowywać się na to, co mnie czeka. Lekarka dała mi dużą nadzieję na przeżycie. Wciąż przecież jestem młody i silny. Choć nie sposób przewidzieć, czy mi się uda.

Wstał i ruszył wzdłuż brzegu. Po chwili odwrócił się i spostrzegł, że dom Molina zniknął mu z pola widzenia. Był teraz całkiem sam. Szedł dalej kamienistą plażą i po jakimś czasie natknął się na zbutwiałą łódź, którą ktoś wciągnął na ląd. Zajrzał do środka i zobaczył w niej mrowisko. Ponownie ruszył przed siebie, nie mając pojęcia, dokąd zmierza. Doszedłszy do miejsca, gdzie drzewa były nieco rzadsze, znów usiadł, tym razem na zwalonym pniu. Raptem zorientował się, że ziemia wokół pnia jest udeptana, a na korze widnieją nacięcia zrobione nożem lub scyzorykiem. Może Herbert lubił tu przychodzić, pomyślał rozkojarzony. W przerwach między układaniem puzzli. Pewnie zabierał tu ze sobą psa. Jak było mu na imię? Czaka? Dziwne imię dla psa.

Stefan miał kompletną pustkę w głowie. Jedyne, co widział w tej chwili przed oczami, to długa droga, jaką przebył z Borås.

Wtem coś wyrwało go z zamyślenia. Jakieś przeczucie, że coś przegapił. Wiedział, że dotyczy to jego spostrzeżeń sprzed kilku chwil. Nagle zrozumiał. Uznał, że Herbert przychodził w to miejsce z psem.

A mógł tu przecież bywać ktoś całkiem inny, myślał Stefan. Na tym pniu mógł siedzieć obcy człowiek. Ponownie rozejrzał się dokoła, tym razem bardzo uważnie. Miejsce, w którym się znalazł, zostało uprzątnięte. Widział to w tej chwili bardzo wyraźnie. Ktoś wykarczował zarośla i wyrównał ziemię. Stefan podniósł się z pnia, po czym kucnął na środku placyku. Nie był duży, nie miał więcej niż dwadzieścia metrów kwadratowych, lecz został dobrze zamaskowany. Plątanina korzeni i kilka dużych skał czyniły to miejsce nieprzystępnym. Jedyną drogą do niego była ścieżka wiodąca wzdłuż wody. Stefan zaczął badać teren metr po metrze. W pewnej chwili dostrzegł niewyraźny kształt odciśnięty w mchu. Był to kwadrat. Pomacał mech w rogach kwadratu i natknął się na dziury w ziemi. Wstał. Namiot, stwierdził. O ile się nie mylę, w tym miejscu stał namiot. Nie wiem, jak długo. Nie umiem też określić, kiedy został rozbity lub złożony. Z pewnością jednak w tym roku. W przeciwnym razie śnieg zatarłby wszystkie ślady.

Ponownie bardzo powoli się rozejrzał, wiedząc, że każdy, nawet najdrobniejszy szczegół może być ważny. W głowie wciąż kołatała mu myśl, że to, czym się zajmuje, nie ma żadnego sensu. Jednakże nie miał nic innego do roboty. Nie znalazł niczego innego, co mogłoby oderwać jego myśli od choroby. Nie zauważył żadnych śladów ogniska. Wiedział jednak, że to o niczym nie świadczy, ponieważ do biwakowania w lesie używa się kuchenek turystycznych. Raz jeszcze uważnie przyjrzał się ziemi wokół zwalonego pnia. Nie trafił na nic.

W końcu wrócił nad jezioro i usiadł na dużym kamieniu leżącym na brzegu. Spojrzał w wodę, potem próbował zbadać tył głazu. Obmacując go, oderwał warstwę mchu. Gdy odsunął mech na bok, zauważył, że tuż za kamieniem leżą niedopałki. Miały brązową bibułkę, ale z całą pewnością były to papierosy. Choć zdążyły się już rozmoczyć, wciąż widoczne były kawałki tytoniu. Stefan rozgarnął rękami ziemię i kamyki. Wszędzie wokół kamienia leżały niedopałki. Człowiek, który siedział na tym kamieniu, bardzo dużo palił. Stefan znalazł resztkę papierosa, na której był jeszcze ślad białej bibułki. Ostrożnie go podniósł i zaczął szukać w kieszeniach czegoś, do czego mógłby włożyć niedopałek. Jedynym, co znalazł, był rachunek. „Kawiarnia szpitalna w Borås”. Położył papierosa na kartce i złożył ją w małe zawiniątko. Potem szukał dalej, zastanawiając się, co sam by zrobił, rozbiwszy tu namiot. Każdy potrzebuje toalety, pomyślał. Po jednej stronie największej ze skał otaczających miejsce biwaku znalazł przesmyk prowadzący do lasu. Wyglądało na to, że ktoś zdrapał z niej mech. Dokładnie przyjrzał się ziemi tuż za skałą. Nic. Ruszył w głąb lasu, szedł powoli, metr po metrze. Pomyślał o psach policyjnych, wspomnianych przez Anderssona. Jeśli w pobliżu domu nie natrafiły na żaden trop, policjanci z pewnością nie dotarli aż tutaj.

Nagle się zatrzymał. Tuż przed nim, pod pniem sosny, były ludzkie odchody. Odchody i papier toaletowy. Serce zabiło mu szybciej. Był już pewien, że ma rację. Ktoś rozbił namiot nad jeziorem. Człowiek ten dużo palił i w tym miejscu załatwiał swoje potrzeby.

Wciąż brakowało jednak najważniejszego elementu układanki. Nie było związku między człowiekiem, który tu biwakował, a Herbertem Molinem. Stefan wrócił do zwalonego pnia. Uznał, że powinien znaleźć jakąś ścieżkę wiodącą do głównej drogi lub miejsca, gdzie człowiek, który tu przebywał, mógł zaparkować samochód.

Zdawał sobie sprawę z luk w swoim rozumowaniu. Miejsce biwaku było dobrze zamaskowaną kryjówką. To zaś kłóciło się z myślą, że samochód tego tajemniczego człowieka stał w pobliżu głównej drogi. Czy jest jakaś inna możliwość?, rozmyślał. Ten ktoś mógł mieć motocykl lub rower, które łatwiej ukryć niż samochód. Mogło być też tak, że ktoś tu tego człowieka przywiózł.

Spojrzał w stronę jeziora. Istniało jeszcze jedno wyjaśnienie: ta osoba mogła dotrzeć tu wodą. Wówczas należałoby zadać sobie pytanie, gdzie zacumowała łódź.

Giuseppe Larsson, pomyślał Stefan. To z nim muszę o tym porozmawiać. Nie ma najmniejszego powodu, abym prowadził tu w tajemnicy jakieś prywatne śledztwo. Powinna się tym zająć lokalna policja.

Ponownie usiadł na zwalonym pniu. Zauważył, że znacznie się ochłodziło. Słońce chyliło się już ku zachodowi. Nagle pośród drzew rozległ się trzepot skrzydeł. Odwrócił się w kierunku, z którego doleciał ich odgłos, ale ptak zdążył już odfrunąć. Wstał i ruszył z powrotem w kierunku domu Molina. Budynek otaczała martwa cisza. Stefanowi zrobiło się zimno. Przeniknął go chłód bijący od wydarzeń, jakie rozegrały się w tym miejscu.

Ruszył w powrotną drogę do Sveg. W Linsell zatrzymał się pod sklepem sieci ICAi kupił w nim lokalny tygodnik „Härjedalen”, wychodzący w każdy czwartek. Mężczyzna przy kasie przyjaźnie go pozdrowił. Stefan doszedł do wniosku, że sprzedawca jest ciekaw każdego obcego przybysza w swoim sklepie.

– Nieczęsto mamy tu jesienią kogoś przejazdem – zagadnął Stefana.

Na identyfikatorze przypiętym do koszuli mężczyzny widniało imię i nazwisko: Torbjörn Lundell.

Stefan uznał, że nie musi z niczego robić tajemnicy.

– Znałem Herberta Molina – oznajmił. – Byliśmy przyjaciółmi, pracowaliśmy razem przez kilka lat, zanim odszedł na emeryturę.

Lundell przyglądał mu się badawczo.

– Policjant z południa – mruknął. – Czyżby nasi nie umieli sobie z tym poradzić?

– Nie mam nic wspólnego ze śledztwem.

– Ale przyjechał pan tu aż z… gdzie to było? Z regionu Halland?

– Västergötland. Jestem na urlopie. A więc Herbert opowiadał, że kiedyś pracował w Borås?

Lundell pokręcił głową.

– Mówili o tym policjanci. Ale on robił tu zakupy. Raz na dwa tygodnie. Zawsze w czwartek. Nigdy nie wypowiadał żadnego niepotrzebnego słowa. I zawsze kupował to samo. Wybrzydzał przy zakupie kawy. Musiałem taką jedną specjalnie dla niego sprowadzać. Francuską.

– Kiedy widział go pan po raz ostatni?

– W czwartek, w tygodniu poprzedzającym ten, w którym zginął.

– Nic nie zwróciło pana uwagi?

– Niby co?

– Na przykład, że był jakiś inny.

– Był taki jak zawsze. Nie odzywał się więcej, niż to było konieczne.

Stefan zamyślił się na moment. Nie powinienem tak łatwo wchodzić w rolę przesłuchującego, stwierdził w myślach. Z pewnością zaraz rozniesie się plotka, że przyjechał tu z daleka jakiś ciekawski policjant. Nie mógł się jednak powstrzymać przed zadaniem ostatniego pytania.

– Nie miał pan tu ostatnio jakichś innych nowych klientów? Takich, których nie widział pan nigdy wcześniej?

– Pytali mnie o to ci z Östersund. I jeden policjant ze Sveg. Powiedziałem im, jak było. Poza kilkoma Norwegami i jednym belgijskim zbieraczem jagód nie było tu nikogo obcego.

Stefan podziękował Lundellowi za rozmowę, wyszedł ze sklepu i ruszył dalej, w kierunku Sveg. Zapadł już zmrok. Stefan poczuł głód.

Pomyślał, że udało mu się uzyskać odpowiedź przynajmniej na jedno pytanie. W Sveg była jakaś policja, choć śledztwem kierowano z Östersund.

Tuż przed wjazdem do Glissjöberg przed maskę wybiegł mu łoś. Stefan zobaczył go w świetle reflektorów i w ostatniej chwili zdążył zahamować. Wielkie zwierzę zniknęło wśród drzew. Odczekał chwilę, chcąc się upewnić, że na drogę nie wtargną kolejne, lecz ciągnąca się przed nim szosa była pusta. Dotarłszy do Sveg, zaparkował samochód pod hotelem. Przy recepcji siedziało kilku pogrążonych w rozmowie mężczyzn w kombinezonach. Stefan wszedł do swojego pokoju i usiadł na łóżku. Raptem wróciła myśl o chorobie. Oczami wyobraźni zobaczył siebie leżącego na łóżku, z rurkami odchodzącymi od różnych miejsc na ciele i twarzy. Obok na krześle siedziała zapłakana Helena.

Gwałtownie zerwał się na równe nogi i uderzył pięścią w ścianę. Zaraz po tym ktoś zapukał do drzwi. W progu stał jeden z kierowców testowych.

– Chce pan czegoś? – zapytał.

– Czego miałbym chcieć?

– Uderzył pan w ścianę.

– To musiało być coś z zewnątrz.

Stefan zatrzasnął mężczyźnie drzwi przed nosem. Właśnie postarałem się o pierwszego wroga w Härjedalen, pomyślał. Podczas gdy najbardziej powinno mi zależeć na znajdowaniu przyjaciół.

Ta ostatnia myśl nie chciała go opuścić, uporczywie kołacząc się po głowie. Dlaczego mam tak niewielu przyjaciół, pytał sam siebie. Dlaczego do tej pory nie zamieszkałem z Heleną i nie zacząłem żyć tak, jakbym chciał? Dlaczego pokierowałem swoim życiem tak, że jestem sam nawet w chwili, gdy dopadła mnie ciężka choroba? Nie znalazł odpowiedzi.

Postanowił, że zadzwoni do Heleny, najpierw jednak chciał pójść coś zjeść. Zszedł do jadalni i usiadł przy stoliku pod oknem. Był jedynym gościem na sali. Z hotelowego baru dolatywał dźwięk telewizora. Ku swemu zdziwieniu odkrył, że kelnerką jest dziewczyna z recepcji. Zamówił befsztyk i piwo. Jedząc, przeglądał gazetę kupioną w Linsell. Uważnie przestudiował nekrologi, próbując wyobrazić sobie własny. Na koniec zamówił kawę i sączył ją, wpatrując się w ciemność za oknem.

Po kolacji przystanął w recepcji, nie mogąc zdecydować, czy pójść na spacer, czy wrócić do pokoju. Po chwili wybrał to drugie. Wszedłszy do środka, usiadł na łóżku i zadzwonił do Heleny. Odebrała natychmiast. Stefan pomyślał, że musiała cały czas siedzieć przy aparacie i czekać, aż zadzwoni.

– Gdzie jesteś?

– W Sveg.

– I jak ci tam? – zapytała ostrożnie.

– Samotnie i zimno.

– Nie rozumiem, po co tam pojechałeś.

– Ja też.

– No to wróć do domu.

– Gdybym mógł, wróciłbym nawet dziś wieczorem. Ale to musi potrwać kilka dni.

– Czy możesz przynajmniej powiedzieć, że za mną tęsknisz?

– Przecież wiesz.

Stefan podał jej numer do hotelu i się rozłączył. Żadne z nich nie lubiło długich rozmów przez telefon. Zazwyczaj rozmawiali krótko, lecz Stefan czuł, że Helena jest tuż obok niego.

Ogarnęło go zmęczenie. Miał za sobą długi dzień. Rozwiązał sznurówki i siedząc na łóżku, kopniakiem zrzucił buty. Położył się na plecach i wbił wzrok w sufit. Muszę zdecydować, po co tu przyjechałem, myślał. Jestem tu, bo chcę zrozumieć, co się stało, dowiedzieć się, dlaczego Herbert Molin zawsze się bał. Widziałem już dom, w którym został zamordowany i znalazłem miejsce, które mogło być czyjąś kryjówką.

Zastanawiał się, co będzie dalej. Najrozsądniej byłoby pojechać do Östersund i porozmawiać z Giuseppem Larssonem.

Ale co potem? Co mam zrobić potem?, pytał sam siebie.

Przyszło mu na myśl, że cała ta podróż nie ma najmniejszego sensu. Powinien był pojechać na Majorkę. Tym tutaj zajmie się policja jämtlandzka, a on pewnego dnia dowie się, kto zabił Herberta Molina. Gdzieś jest sprawca, który czeka, aż go złapią.

Obrócił się na bok i zaczął wpatrywać się w czarny ekran telewizora. Na ulicy słychać było grupkę śmiejącej się młodzieży. Czy on sam śmiał się choć raz w ciągu tego dnia? Szukał w pamięci, nie mogąc znaleźć nawet jednego uśmiechu. Nie jestem teraz tym samym człowiekiem co zwykle, pomyślał. Nie jestem już mężczyzną, który często się śmieje. Teraz jestem człowiekiem chorym na raka języka i boję się tego, co ma nastąpić.

Przeniósł wzrok na ciśnięte na podłogę buty. Zauważył, że coś przykleiło się do podeszwy jednego z nich. Coś, co wgniotło się we wzór na gumie. To pewnie kamyk ze ścieżki, pomyślał. Sięgnął po but.

To, co odkleił od podeszwy, nie było kamieniem. Miał w dłoni element układanki. Usiadł na łóżku i przekręcił klosz nocnej lampki. Kawałek był miękki i ubrudzony ziemią. Stefan był pewien, że nie wdepnął w puzzle w domu Herberta Molina. Zatem ten element musiał leżeć gdzieś na zewnątrz. Intuicja podpowiadała mu tylko jedno rozwiązanie: kawałek z układanki przykleił mu się do buta w lesie, w miejscu, gdzie stał namiot.

Zabójca Herberta Molina przez jakiś czas, długi lub nie, mieszkał w namiocie nad jeziorem.

Przekład: Ewa Wojciechowska

Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Korekta: Katarzyna Pawłowska, Małgorzata Kuśnierz

Redakcja techniczna: Marta Nowakowska

Projekt okładki i stron tytułowych oraz zdjęcie: Elżbieta Chojna

Logo serii: Marek Goebel

Fotografia autora: © Bernard Osser

Wydawnictwo W.A.B

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka 

Piaseczno, Żółkiewskiego 7a

ISBN 978-83-7747-281-1

Skład wersji elektronicznej: Aleksandra Łapińska / Virtualo Sp. z o.o.