Susan Elliot Wright

PRZEMILCZENIA

Przekład: Małgorzata Koczańska

Tytuł oryginału: The Things We Never Said

Copyright © 2013 by Susan Elliot Wright

First published in the English language by Simon & Schuster UK, Ltd, England

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXV

Copyright © for the Polish translation by Małgorzata Koczańska, MMXV

Wydanie I

Warszawa, MMXV

Dla Francis.

I w imię pamięci Winifred Annie Wright (1915–2011), drogiej przyjaciółki, której zawdzięczam inspiracje.

Prolog
Luty 2009

Szum deszczu niósł się pomimo opuszczonych zasłon, z nadbrzeżnej drogi dochodził plusk samochodowych kół. Zeszłej nocy spadł śnieg, jednak ulewa chyba go rozgoniła, dzięki Bogu. Kobieta nie znosiła śniegu, wzdragała się na samą myśl o nim. Światło żarówki na suficie wydawało się przytłumione, więc włączyła lampę, palcami musnęła frędzle abażuru. Raz jeszcze spojrzała na list, jedną kartkę, dwa akapity druku i odręczny podpis. Udało się jej uspokoić drżenie rąk na tyle, by wsunąć arkusz do koperty i wcisnąć do kieszeni sukienki. Dopiero wtedy zdała sobie sprawę, jak bardzo jej zmysły są pobudzone. Nie mogła sobie pozwolić na panikę, musiała pomyśleć. Czas zamarł, a do niej dotarły przytłumiony brzęk talerzy w kuchni, zapach niemal przypalonej grzanki, tykanie kuchennego zegara odmierzającego z trudem kolejną minutę oraz gorzko-pomarańczowy posmak dżemu na języku. Pośpiesznie wybiegła z salonu i korytarzem skierowała się do sypialni, gdzie chyba zostawiła włączone radio. Usiadła po swojej stronie łóżka. Chętnie rozciągnęłaby się na posłaniu, otuliła kołdrą i udawała, że nadal trwa noc.

– Duże opady śniegu w dzielnicach południowych wywołują spore zakłócenia w sieci transportowej Londynu – mówił właśnie John Humphrys.

Po tej wiadomości zapytał przedstawiciela miejscowych władz, czy rada miasta nie powinna była lepiej się przygotować na takie okoliczności. Rozległy się piknięcia – ósma. Kobieta próbowała się skupić na tytułach wiadomości: opady śniegu, zamknięte szkoły, pogarszająca się sytuacja kredytowa, Nick Clegg przysięgający wyrównanie różnic klasowych, gwałtowny wzrost liczby zachorowań na odrę, opisany jako „bardzo niepokojący”. Nacisnęła wyłącznik, potem rozejrzała się, jakby nie była pewna, gdzie właściwie się znajduje. Świeże powietrze, właśnie tego jej trzeba, morskiego świeżego powietrza. Spódnica ogrodniczka zwisała na oparciu fotela, na podłodze leżał żakiet. Oczywiście potrzebowała też bielizny i pary skarpet. Jednak po zebraniu rzeczy myśl o włożeniu ich wywołała zawrót głowy. Kobieta opadła na łóżko w poczuciu klęski, pozwoliła, by ubrania wyślizgnęły się jej z rąk. Musiała wyjść. Już. Gdy tylko poczuje na twarzy deszcz i wilgotne, słone powietrze, łatwiej pozbiera myśli.

Dopiero po wspięciu się po betonowych schodkach prowadzących na ulicę zdała sobie sprawę, jak mocno pada. Chodniki były mokre, woda spływała z pluskiem z rynien do kanałów. Morski wiatr zacinał ostro i nawet z daleka słychać było fale uderzające z hukiem o falochron. Odgarnęła siwiejące włosy z oczu i pozwoliła, aby deszcz ją przemoczył, a wiatr szarpał rąbek jej sukienki. Koperta szeleściła w kieszeni, a ona czuła papier przebijający się przez tkaninę i dotykający skóry na biodrze.

Było zimno, nawet jak na Hastings, zwłaszcza w lutym. Chłód kłuł w uszy, krople wydawały się lodowate. Trudno było powiedzieć, czy to wiatr, czy nagła świadomość, że to już luty, wywołała przypływ ostrych i zimnych wspomnień, wyrazistych jak obraz przed oczami.

Jest rok 1962, noc ciemna i zimna, wiatr smagający w twarz.

– Uważaj!

Mężczyzna łapie ją za ramię i odciąga, a w miejscu, gdzie przed chwilą stała, ląduje obluzowana dachówka. A potem rozlega się głośniejszy trzask i część komina uderza w dach samochodu za plecami pary.

– Chryste, zaraz zginiemy. – Mężczyzna szarpie kobietę za ramię i ciągnie do zaułka. – Chodź tu, schowamy się przed wiatrem.

Czy to wtedy coś uderzyło ją w głowę? A może stało się to trochę później? Wspomnienie wyostrzało się tylko częściowo, reszta pozostawała zamglona. Kobieta poczuła lekki zawrót głowy, wyciągnęła rękę do metalowej poręczy, żeby się przytrzymać. Pomimo szumu deszczu i świstu wiatru słyszała własny oddech równie wyraźnie jak tamtej nocy w 1962 roku, kiedy zbiegała ze wzgórza…

…podczas biegu stopy klapią rytmicznie po chodniku. Wichura dmie w plecy i wydaje się, że dodaje skrzydeł, można się na niej niemal unosić. Wokół słychać trzaski, uderzenia, brzęk tłuczonego szkła, a w oddali szczeka pies. Po ulicy wala się tyle śmieci, że trzeba je przeskakiwać, jeśli nie chce się zwalniać. Wydaje się, jakby miasto zostało zbombardowane, choć przecież wojna skończyła się wiele lat temu.

Na pewno jest w niebezpieczeństwie. Stara kłoda zastawia drogę; biegnąc, dziewczyna potyka się na przeszkodzie i upada z łomotem. Ręce kłują po zderzeniu z zimnym chodnikiem, kolana są obdarte, jednak zauważy to o wiele, wiele później.

Kobieta odepchnęła to wspomnienie. Przez chwilę zastanawiała się, co tutaj robi, dlaczego wyszła rano tylko w sukience. W taką pogodę? Potem sobie przypomniała. Wsunęła rękę do kieszeni, list nadal tam był. Naprawdę wcale jej się nie zdawało.

W oddali krzyknęła mewa, znajomy zew porwał wiatr, co wywołało tak silną falę smutku, że zaparło jej dech. Wyjęła list z koperty, rozłożyła ostrożnie, aby podmuchy nie wyszarpnęły jej kartki z rąk, i przeczytała ponownie. Myślała o tej chwili wiele razy podczas minionych dziesiątków lat. Tak jak się obawiała, otworzyły się wrota przeszłości. Musiała teraz spojrzeć w otchłań, prosto w mrok.

Rozdział 1
Listopad 2008

Popołudnie było zimne, wilgotne, ale przynajmniej poranna mgła wreszcie się rozwiała. Gdy Jonathan Robson przechodził przez betonowy plac usiany pepitką rozgniecionych gum do żucia, myślał o zbliżającym się wieczorze. Postanowił przygotować specjalną kolację na rocznicę – confit z kaczki, pikantną czerwoną kapustę i ziemniaki dauphinoise. Zdołał nawet znaleźć odpowiednie, niskoalkoholowe wino. Kiedy w drodze na parking mijał budynek pracowni nauk ścisłych, na ścianie pokrytej graffiti dostrzegł nowy malunek: „Mój tyłek pachnie jabłkami”. Jonathan uśmiechnął się – hasło przynajmniej było oryginalne, nawet dość urocze w porównaniu z resztą bazgrołów. Skręcił za róg i wpadł prosto na Jerome’a Wilsona – dziewięciolatka, czasami trochę nieznośnego, ale ogólnie miłego dzieciaka. Jonathan kiedyś przyłapał go na czytaniu pod ławką. Niekiedy to, co konfiskowało się uczniom, wywołałoby u dorosłego rumieniec, ale w przypadku Jerome’a była to tylko książka o dinozaurach. Od tamtej pory Jonathan miał do chłopaka słabość.

Jerome wyglądał na zaskoczonego.

– Wszystko w porządku, proszę pana? – spytał.

– Dzień dobry, Jerome. Wyrzuć tego peta, jak na grzecznego młodego człowieka przystało. No, już.

Chłopak sprawiał wrażenie, jakby chciał się wyprzeć tego, że pali, ale Jonathan spojrzał znacząco na szarą smużkę dymu unoszącą się w rześkim powietrzu za plecami ucznia. Mężczyzna starał się nie uśmiechnąć na wspaniały zapach papierosa. Jerome wyszczerzył zęby, rozejrzał, zaciągnął się szybko i dopiero wtedy zgasił papierosa na ścianie.

– Przepraszam, panie Robson.

– Zabieraj się, Jerome, zmykaj do domu, a ja udam, że niczego nie widziałem.

– Dziękuję. Do widzenia.

Jonathan już miał wsiąść do samochodu, gdy odezwał się jego telefon. Fiona.

„Wybacz ten ranek. Nie chcialam na ciebie naskoczyc, i to przed praca. To ciaza i hormony! Pa!”.

Mężczyzna odpisał od razu.

„Ja tez przepraszam. Niedlugo bede w domu. :)”.

Słownik podsunął mu sugestię: „Niedługo będzie dobrze”, co skłoniło Jonathana do zastanowienia się, czy czasem Fiona nie wydaje się od kilku tygodni trochę podenerwowana, ale sam przecież też nie miał ostatnio zbyt pogodnego nastroju. Ziewnął, przez zmęczenie łatwo wpadał w irytację. Przydałoby się wreszcie porządnie wyspać. Ile można znieść nocy, gdy leży się w łóżku i wpatruje w zmieniające się liczby na tarczy zegara, a w głowie trwa gonitwa myśli? Kiedy przez ostatnie lata zastanawiał się, jak mógłby wyglądać ten okres w ich życiu, zawsze wyobrażał sobie, że ciąża to czas intymności i radosnego oczekiwania. Jak dotąd jednak nic takiego nie przypominała. Jeżeli już, to Jonathan miał wrażenie, że jego więź z Fioną słabnie, zamiast się zacieśniać.

Na Shooter’s Hill Road były potworne korki. Ciągnęły się przez Blackheath, ruch niemal zamarł, więc Jonathan przestał się przejmować i tylko przyglądał się drzewom, których filigranowe kształty odcinały się czernią na tle szarzejącego nieba. Dzisiaj wszystko będzie dobrze – nie zniósłby myśli, że on i Fiona nie spędziliby razem swojej rocznicy. Przecież to ich ostatnia rocznica jako pary, za rok będą świętować jako rodzina. Jonathana ogarnęły znajome obawy. Będą mieli dziecko, a nie mógł pozbyć się wrażenia, że powinien zrobić więcej. Tylko nie wiedział co. Nie miał nawet pewności, co powinno się w takich sytuacjach mówić. Chociaż miało to być pierwsze dziecko dla obojga, Jonathan czuł, że to Fiona jest w tych sprawach ekspertem. Szkoda, że nie poświęcał więcej uwagi Malcolmowi i Cass, gdy oczekiwali narodzin Poppy. Jeżeli jednak Jonathan stanie się równie dobrym ojcem jak Malcolm, wszystkie błędy zostaną mu wybaczone.

* * *

Wieczór okazał się przyjemny na tyle, że zostawili deser i zabrali wino do sypialni na górze. Wcześniej robili to dość często, dopóki starania o dziecko nie stały się nerwowe i przepełnione niepokojem, podejmowane pod dyktat wykresu temperatur, kalendarza i specjalnych diet.

– Szczęśliwej rocznicy – szepnęła Fiona, po czym popchnęła go lekko i przytuliła się do Jonathana. – Nie miałam czasu kupić ci prezentu. To się nada?

Mężczyzna uśmiechnął się szeroko. Pierwszy raz od wielu tygodni to ona zainicjowała seks.

– Och, zatem bierz się do dzieła.

Ich zbliżenie było krótkie, ale radosne. Bardziej przypominało intymne chwile, jakie dzielili, zanim zaczęły się próby zajścia w ciążę. Potem trzymali się za ręce przytuleni, biodro w biodro, udo w udo, dzieląc się ciepłem swoich ciał. Żadne nie chciało się odsunąć, wpuścić między nich trochę powietrza. Jonathan, nasycony kolacją, winem i seksem, szybko zapadł w sen i przespał spokojnie kilka godzin, zanim powrócił koszmar, który nawiedzał mężczyznę od kilku tygodni.

Jonathan klęczy, lepiąc bałwana. Promienie słońca migoczą i odbijają się na śniegu, wokół wznoszą się spore zaspy. Czuje śnieg pod palcami, nagle jednak chłód staje się nieznośny. I wtedy okazuje się, że Jonathan jest zakopany po pas i próbuje się wydostać. Dostrzega jednak dziecko, najwyżej kilkuletnie, które zapada się w śnieg obok niego. Próbuje wyciągnąć dziewczynkę, choć to beznadziejne – i śnieg ją pochłania. Chociaż zbudził się zlany potem, szczękał zębami z zimna. Czuł się jak w koszmarze, jakby był przemarznięty do szpiku kości, a w żołądku miał bryłę lodu. Fluorescencyjne cyfry na tarczy zegara wskazywały piątą pięćdziesiąt osiem. Jonathan nie próbował znowu zasnąć. Pomarańczowa poświata ulicznej latarni, która przesączała się przez zasłony, zabarwiła jasne włosy Fiony na złoto. Jonathan popatrzył na kobietę. Leżała na plecach z rękoma nad głową i spokojnym wyrazem twarzy. Przypominała śpiące dziecko. Rzęsy Fiony drżały, dostrzegł, że jej oczy poruszają się szybko pod pożyłkowanymi powiekami. Ostrożnie wyślizgnął się z pościeli, żeby nie zbudzić śpiącej. Dywan wydawał się ciepły pod stopami, pewnie zostawili włączone ogrzewanie. Jednak pomimo ciepła Jonathan trząsł się z zimna, gdy pot zasychał mu na skórze. Koszmar czasami się zmieniał, ale zawsze pojawiał się w nim śnieg i zawsze było dziecko. Niekiedy Jonathan wiedział, że to on jest tym dzieckiem. Przypuszczał, że sen to przejaw niepokoju o ciążę, zwłaszcza że Fiona także miewała podobnego rodzaju majaki. Pewnej nocy przyśniło się jej, że urodziła martwego kruka. Obudziła się z krzykiem, dyszała z twarzą zalaną łzami. Jonathan obejmował ją, gdy drżącym głosem opisywała mu przerażające szczegóły. A potem zażartowała, jakby chciała pozbyć się tych złych wspomnień. Jednak gdy Fiona wreszcie zasnęła ponownie, Jonathan słyszał lekkie drżenie w jej oddechu, jakby w głębi duszy wciąż płakała. Pragnął ją pocieszyć, ale zamknęła się i odsunęła. Jonathan znowu zadrżał. Do tej pory nie zdawał sobie sprawy z zimna we śnie, chociaż często śnił barwnie. Wiedział, że można wyśnić sobie zapach, ponieważ w niektórych koszmarach ojciec wciskał mu głowę do muszli klozetowej, aby oduczyć syna kląć, a smród starego moczu i środków czystości z chlorem sprawiał, że Jonathana budziły mdłości.

Na dole z kuchni niosły się pomruki i trzeszczenie, które wydawały się dziwnie kojące. Wypalone świece z rocznicowej kolacji nadal stały na stole otoczone intrygującymi kształtami stopionego wosku. Bez zapalania światła Jonathan podszedł do okna. Niebo nie było już czarne, przecinały je smugi barw rozmyte w porannej mgle. Przespał ponad pięć godzin. Mogło być gorzej. Już sobota. Pozostało mu trochę prac do sprawdzenia, ale Jonathan nie musiał dziś przynajmniej stać przed klasą i udawać, że jest całkowicie przytomny. Napełnił czajnik i sięgnął po herbatę, zaraz jednak zmienił zdanie. Potrzebował porządnej mocnej kawy, czegoś, co rozbudzi go na dobre i odciągnie od wspomnień lodowatego snu, który mężczyzna wciąż jeszcze miał przed oczyma.

Delektował się aromatyczną smolistą kawą i rozmyślał, jak dobrze pasowałby do niej papieros, kiedy wyczuł za plecami obecność jeszcze kogoś.

– Hej. – Ciepła dłoń na ramieniu mężczyzny, pocałunek w skroń.

Fiona ziewnęła i odsunęła krzesło naprzeciwko. Na policzku pozostały jej czerwone ślady wgnieceń po pościeli, a oczy miała jeszcze półprzymknięte.

– Co się dzieje? – zapytała. – Znowu nie możesz spać? Czy to kolejny zły sen?

Jonathan pokiwał głową.

– Nie mogę go zapomnieć.

– O czym śniłeś?

– Nie chcę, żebyś i ty to zapamiętała.

Opowiadał jej niektóre ze swoich śnieżnych koszmarów, te, w których był dzieckiem, ale nie uważał, że mówienie o dzieciach zapadających się w zaspach to teraz dobry pomysł.

– Nie wiem, co jest gorsze: koszmary czy bezsenność.

Fiona długo się nie odzywała, a potem uniosła kubek Jonathana i upiła trochę kawy. Znowu obgryza paznokcie, zauważył mężczyzna.

– Jonno… Ta bezsenność, złe sny i cała reszta… – Zawahała się. – To przez dziecko?

– Przez dziecko? Co masz na myśli?

– Właśnie to próbowałam ci powiedzieć wczoraj rano… Wiem, że poruszyłam temat w niedobrym momencie i… – Spuściła oczy na swoje dłonie. – Muszę to powiedzieć. Bardzo przyjemnie spędziliśmy wieczór, ale szczerze mówiąc, nie wydajesz się tak ogólnie zbyt szczęśliwy. Jesteś zestresowany, nie sypiasz dobrze. A wszystko zaczęło się, gdy zaszłam w ciążę.

– Jestem zmęczony, i tyle. To nie ma nic wspólnego z dzieckiem. – Jonathan podniósł wzrok.

Włosy opadły Fionie na twarz, zasłoniły oczy.

– Posłuchaj. – Sięgnął po jej dłoń. – Oboje chcemy tego dziecka.

– Ale tak długo nie mogłam zajść w ciążę… Może zmieniłeś zdanie. – Odgarnęła włosy, ale nadal nie patrzyła na Jonathana. – Sam mi powiedziałeś, że zerwałeś z tą… jak jej tam… zerwałeś, bo chciała mieć dzieci…

– To coś zupełnie innego.

– I tak niechętnie… To znaczy nawet jeszcze nie powiedziałeś swoim rodzicom. – Tym razem Fiona popatrzyła na Jonathana. Jej oczy wypełniły się łzami. – Co mam myśleć?

– Fi, nie jestem nieszczęśliwy – zapewnił cicho. – I naprawdę chcę tego dziecka. Ale chyba trochę się boję. To normalne, prawda? Boję się, że zawiodę, że zmienię się w swojego ojca. Przeraża mnie też to, co powiedział Larkin: „Jesteśmy skazani przez los na zrujnowanie życia naszym dzieciom, nawet jeśli wcale tego nie chcemy”. – Zamilkł na chwilę. – A ty się nie boisz?

Fiona zamyśliła się.

– Chyba trochę. Nie rozumiem jednak, dlaczego nie powiedziałeś rodzicom, że zostaniesz ojcem.

– Niedługo im powiem. Potrzebuję tylko…

– Jonathanie, dlaczego po prostu im nie powiedzieć?

Mężczyzna westchnął. Nawet myśl o ojcu wywoływała u niego zimny dreszcz.

– Chyba… Chodzi właśnie o ojca, jak mi się wydaje… Wiesz, jaki on jest.

Miał pełną goryczy pewność, że ojciec nie będzie pod wrażeniem, nie wzruszy go nowina o dziecku, jakby z góry zakładał, że Jonathanowi nie uda się zostać dobrym rodzicem. A jeżeli była to prawda? Co się stanie, jeżeli Jonathan po prostu zawiedzie, jeżeli wbrew swoim zapewnieniom nie będzie zawsze wspierał własnego dziecka, chwalił jego osiągnięć i nigdy bez potrzeby nie podniesie na nie głosu?

Twarz Fiony złagodniała.

– Och, Jonno, wiem, że twój ojciec jest trudnym człowiekiem, ale na pewno będzie… – Chyba jednak straciła pewność siebie, bo nie dokończyła.

Wstała, obeszła stół i stanęła za plecami Jonathana. Zsunęła dłonie na jego tors, pogłaskała po szyi. Pachniała łóżkiem, poczuł drgnienie pożądania, ale zaraz przypominał sobie sen i odruchowo odsunął się od Fiony, choć wcale tego nie chciał.

– Nie, proszę, nie odchodź. – Chwycił ją za rękę i przytulił twarz do ciepła jej brzucha.

Rozdział 2
Czerwiec 1964

Sufit był wysoki i kopulasty, a pomalowane na biało ściany wywoływały wrażenie, że pokój emanuje czystością. Gdzieś w pobliżu słychać radio, czysty głos spikera wydawał się znajomy.

– …ogłosił, że senator McNamara przyleci do Wietnamu Południowego w przyszłym tygodniu, aby ocenić sytuację. A w kraju menedżer Beatlesów Brian Epstein potwierdził, że letnie tournée zespołu nie zostanie odwołane. Występy stanęły pod znakiem zapytania, gdy perkusista Ringo zemdlał podczas sesji zdjęciowej…

Brian Epstein, Ringo, kobieta znała te nazwiska.

– Szybciej, siostra już idzie… – zabrzmiał nerwowy kobiecy głos.

– …dwudziestoczteroletni beatles cierpi na anginę… – A potem rozległ się trzask i zapadła cisza.

Kobieta poczuła otulający ją ciężar, a gdy podniosła głowę, okazało się, że to szorstki, brunatny koc obrębiony na czerwono, a na nim narzuta w kwiaty. Było jej za gorąco, więc rozkopała okrycie. Leżała przez chwilę, wpatrując się w ozdobne stiuki. Sufit był taki piękny, przypominał lukier na weselnym torcie. Wzdłuż ściany ciągnął się wzór z lilii, a na środku sklepienia, tam gdzie powinna znajdować się lampa, mogła niemal dostrzec kształty amorków z kiśćmi winogron. Oderwała oczy od cherubinków. Nie przypominała sobie, żeby widziała je wcześniej, wiedziała jednak, że trochę już tutaj przebywa, ponieważ zdawała sobie sprawę z upływu czasu, choć nie zostało jej w pamięci, co przez ten czas robiła. Było to uczucie trochę podobne do tego po wizycie u dentysty, gdy dostało się znieczulenie. Kobieta odwróciła głowę w lewo. Znajdowały się tam wielkie drzwi, nie potrafiła sobie jednak przypomnieć, co jest za nimi. Chciałaby sprawdzić, ale była zmęczona, zbyt zmęczona – nawet myślenie przychodziło jej z trudem. I chyba powinna jeszcze zrobić coś przed… przed czym? Miała trzynaście… dni? Godzin? Czas wydawał się problemem.

Zanurzyła się we śnie o dwójce dzieci, które bawią się w śniegu, lecz gdy tylko otworzyła oczy, sen rozpadł się na tysiące kawałeczków. Och, dlaczego było tak gorąco? Pot kroplił się jej na linii włosów, zbierał się przy obojczykach. Jak mogła śnić o śniegu, gdy panował taki upał? Nawet w myślach pozostały jej tylko gorąco, szkarłat i mgła. Próbowała zebrać myśli i wtedy chyba coś się jej przypomniało, coś wzbudziło jej uwagę, jednak gdy starała się na tym skupić, umknęło i przyczaiło się w jakimś zakamarku pamięci. Tym razem jednak nie odpłynęła w sen. Leżała w bezruchu, omiatając tylko spojrzeniem pokój. Znajdowały się tutaj inne łóżka, a przy oknie stała kobieta i pisała na podkładce. Przez głowę przemknęło jej wspomnienie – zobaczyła, jak sama coś pisze, „podpisać tutaj i tutaj, bardzo dobrze”. Trzynaście… trzynaście czego? Ale wspomnienie znowu umknęło. Popołudniowe słońce oświetlało piszącą o długich ciemnych rzęsach i bujnych jasnych włosach skrytych pod białym czepkiem. Blondynka nosiła uniform, jasnoniebieską sukienkę i biały fartuszek. Leżącej kobiecie przyszło na myśl słowo „pielęgniarka”. Tak, to pielęgniarka.

– Czy jestem… – zaczęła kobieta w łóżku, ale krtań miała tak suchą i wiotką od nieużywania, że zdołała wydobyć tylko ledwie słyszalny szept. Spróbowała ponownie, tym razem zebrawszy resztki sił, jakie jeszcze miała. – Czy jestem w szpitalu?

– Co? – Pielęgniarka podniosła głowę.

Nie mówi się „co”, mówi się „proszę”, pomyślała i zaraz ogarnęło ją zaskoczenie, skąd się wzięła u niej ta myśl.

Pielęgniarka cofnęła się i wezwała kogoś, a minutę później przy łóżku stanęły jeszcze dwie osoby.

– Śmiało – zachęciła pielęgniarka. – Proszę coś powiedzieć.

Cała trójka przyglądała się uważnie. Zwłaszcza druga pielęgniarka, ciemnoskóra dziewczyna z twarzą tak gładką i lśniącą jak stopiona czekolada. Towarzyszący pielęgniarkom mężczyzna miał na sobie tweedową marynarkę i szafranowy sweter oraz białą koszulę z czarnym krawatem. W takim stroju musiał się pocić. Wyglądał na starszego od pielęgniarek, był to postawny mężczyzna, z grzywą brązoworudych włosów i bujną rudą brodą zasłaniającą pół twarzy, przez co wydawał się jeszcze większy.

– Margaret – odezwał się cicho i łagodnie, jakby się bał, że ją przestraszy. – Wie pani, gdzie się znajduje?

Popatrzyła po kolei na zebranych. Margaret. Czyżby tak miała na imię? Jakoś jej nie pasowało. Pielęgniarka, ta jasnowłosa, pochyliła się niżej i uśmiechnęła ciepło.

– Śmiało, droga pani. Proszę coś powiedzieć, jak przed chwilą.

Maggie postanowiła zaryzykować. Otworzyła usta i spróbowała sformułować słowa.

– Czy ja… czy miałam wypadek?

Pielęgniarki i mężczyzna zaczęli szybko do siebie mówić, w wymianie zdań Margaret wyczuwała niemal namacalnie nie tyle ulgę, ile raczej spadek napięcia. Nie wiedziała, jak udało się jej to wywołać, ale trójka zebranych wydawała się z niej zadowolona.

– Nie wypadek, nie, nie wypadek – odpowiedział brodacz, po czym z kieszeni na piersi wyjął okulary w złotych drucianych oprawkach i chusteczkę. – Ale było już z panią bardzo źle. – Kiedy po wytarciu soczewek założył filigranowe okulary, oprawki niemal znikły na jego szerokiej niedźwiedziowatej twarzy. – O, tak. – Spojrzał na Margaret zza szkieł. – W rzeczy samej, przez dłuższy czas było bardzo źle. Dlatego chciałbym, żeby pani dochodziła do siebie powoli, po prostu krok po kroku. Proszę teraz odpocząć, a ja odwiedzę panią znowu w odpowiednim czasie.

* * *

Wydawało się, że minęło wiele godzin, zanim obudziło ją słońce. Próbowała usiąść, ale przycisnęła sobie łokciem warkocz, który ktoś jej zaplótł. Chyba się mocno poplątał. Kiedy zdążyły jej tak bardzo urosnąć włosy? Rozejrzała się, nareszcie mogła się dokładniej przyjrzeć pomieszczeniu.

Leżała w jednym z wielu znajdujących się tutaj łóżek, w większości pustych, z czarnym stelażem i narzutami w kwiatowy, różowo-żółty wzór. Ściany pomalowano na odcień jasnobrązowy, przypominający kolor słabej herbaty. Naprzeciw kobieta widziała wysokie okna ze szprosami i z drewnianymi okiennicami. Pomimo upału były uchylone tylko na kilka cali w górze i na dole. Kurz tańczył w przenikających przez szyby promieniach słońca, wirował w cieple jak szalony. Po jednej stronie pokoju znajdowały się dwuskrzydłowe drzwi zwieńczone szklanymi panelami, po drugiej wielki kominek otoczony wygodnymi fotelami. Próbowała wstać z łóżka, ale podbiegła do niej pielęgniarka.

– Jeszcze nie, droga pani, proszę poczekać na lekarza.

Kobieta zobaczyła wchodzącego na oddział mężczyznę w tweedowej marynarce. Przyciągnął sobie krzesło i usiadł przy łóżku. Uśmiechnął się do leżącej. Opadła na poduszki, wyczerpana wysiłkiem.

– To szpital, prawda? – upewniła się.

– Znakomicie! Tak, to szpital. – Lekarz wyjął notes z wewnętrznej kieszeni, otworzył i szybko coś zapisał.

Spojrzała na długą szarawą koszulę nocną, którą miała na sobie, ale jej nie rozpoznawała. W nogach łóżka leżał kolorowy szlafrok – jego widok obudził wspomnienie, jak musiała przytrzymywać jego poły, gdy szła powoli korytarzem do toalety, wspierana przez pielęgniarkę, bo nie miał guzików ani paska. Toalet było sześć, ale bez drzwi. Niemożliwe, żeby używać toalety bez drzwi! A jednak Margaret dobrze pamięta, że siedziała na zimnym sedesie wczesnym rankiem i przyglądała się rzędowi okien w umywalni. Oblodzone szyby pokrywał szron. Pamiętała też mewy, na zewnątrz krzyczały mewy.

– Czy jesteśmy nad morzem?

– Niedaleko. Brighton znajduje się trzydzieści kilometrów stąd. Dlaczego pani pyta? – Lekarz popatrzył uważnie na swoją pacjentkę.

– Słyszałam mewy…

– Ach, oczywiście. Czasami zapuszczają się daleko w głąb lądu. Proszę mi teraz powiedzieć, o czym pani myślała, gdy usłyszała mewy.

– O niczym, po prostu… – Ale wtedy znowu pojawił się przebłysk wspomnień. Morze, zimna, bardzo zimna woda. Obrazy napływały ze wszystkich stron, niektóre nieruchome, inne wręcz przeciwnie, znikły jednak, zanim Margaret udało się uchwycić ich znaczenie. – Jak długo tu jestem?

– Och, dobrą chwilę, jak sądzę. Pojawiła się pani u nas, hm… – Mężczyzna odwrócił się do pielęgniarki, która pochyliła się i wyszeptała mu coś do ucha. – A, tak. – Skinął głową. – Właśnie. W grudniu, prawda? Tak, tak. Tuż przed Bożym Narodzeniem.

Nie zwracał się do pacjentki, lecz do pielęgniarki.

– To znaczy… – Pacjentka spojrzała na pielęgniarkę. – Jestem tutaj od…

Pokręciła głową. Nie, to nie może być prawda. Dlaczego sobie tego nie przypomina?

– Margaret – odezwał się lekarz. – Może mi pani podać swoje imię i nazwisko?

Prośba przywołała ponownie wcześniejsze rozmyślania.

– Margaret Letitia Harrison – odparła odruchowo kobieta, a potem dodała coś, co także zapamiętała: – Maggie.

I wtedy z pamięci wyskoczyło kolejne imię, po czym jeszcze jedno. Te dwa imiona były połączone i przez chwilę wszystko było jasne i oczywiste. Kobieta musiała coś zrobić, ale nie miała na to zbyt wiele czasu. Próbowała uchwycić tę myśl, zrozumieć, ale wtedy wspomnienie zblakło i zgasło jak świeca.

Lekarz uśmiechnął się, skinął głową, zapisał coś znowu w swoim małym notesie.

– Dobrze – wymruczał. – O, tak, bardzo dobrze.

Maggie poczuła ukłucie irytacji.

– Pan jest lekarzem?

Zignorował to pytanie.

– Wie pani, który mamy teraz rok?

– Który rok? – powtórzyła Maggie.

Zaskoczona zdała sobie sprawę, że nie od razu sobie przypomniała, myśli jej się rwały i rozpraszały, nie mogła ich poskładać. Mężczyzna czekał na odpowiedź, pielęgniarka również. Może sądzili, że jest upośledzona.

– Jest tysiąc dziewięćset… – Urwała i wtedy sobie przypomniała. – Tysiąc dziewięćset sześćdziesiąty trzeci.

Mężczyzna znowu pokiwał głową i coś zapisał.

– Sześćdziesiąty czwarty, ale było blisko. A potrafi pani powiedzieć, kto jest premierem?

– Macmillan. – Maggie wiedziała, że tym razem się nie pomyliła. – Harold Macmillan.

– Hm. – Mężczyzna i to zapisał. – Bardzo blisko, ale nie. – Zmarszczył brwi. – Widzi pani, Macmillan podał się do dymisji tuż przed pani przybyciem do nas.

Pielęgniarka znowu pochyliła się i szepnęła mu coś do ucha. On skinął głową i odpowiedział, ale Maggie usłyszała tylko urywki: „Nie była świadoma… okoliczności… trauma…”.

– Co? – Wiedziała, że rozmawiali o niej, ale nic z tego nie miało sensu. – Co państwo mówią…

– Wszystko w swoim czasie. – Mężczyzna z trzaskiem zamknął notes, podniósł głowę i uśmiechnął się, mrużąc oczy. – To wspaniale, że znowu pani mówi. Nie miałem ani przez chwilę wątpliwości, że tym razem się pani polepszy. Ani przez chwilę, naprawdę.

– Proszę mi powiedzieć – szepnęła Maggie. – Czy pan jest prawdziwym lekarzem?

Mężczyzna roześmiał się na to tubalnie.

– To zależy, co rozumie pani przez „prawdziwy”. Niektórzy z moich kolegów pewnie uznaliby tę kwestię za dyskusyjną, ale owszem, jestem prawdziwym lekarzem.

Wyciągnął rękę, a Maggie odruchowo ją uścisnęła.

– Jestem doktor Carver, psychiatra – przedstawił się. – Z takim nazwiskiem nie mogłem przecież zostać chirurgiem, prawda?

Spojrzał z uśmiechem na pielęgniarkę, zadowolony ze swojego żartu. Maggie pomyślała, że carver to nie tylko rzeźbiarz, lecz przede wszystkim krajczy, więc niekoniecznie było to zabawne, ale pielęgniarka uśmiechnęła się do psychiatry uprzejmie.

– Myśli pan, że jestem wariatką.

Doktor Carver nie odpowiedział. Maggie powiodła spojrzeniem po pokoju.

– Czy to jeden z tych…

– Tak, to szpital psychiatryczny. Ale nie należy się tym przejmować. Gdyby złamała pani nogę, trafiłaby pani do zwykłego szpitala. A nasza placówka ma bardzo nowoczesne podejście do pacjentów, proszę mi wierzyć. Nie tak jak w dawnych czasach.

– Nie jestem wariatką – zaoponowała Maggie. – Tylko nie mogę sobie przypomnieć…

Urwała, spróbowała ponownie. Skoncentrowała się ze wszystkich sił na rozmazanych obrazach przemykających tuż na obrzeżach pamięci. Wydawało się jej, jakby wspomnienia odbijały się od jakiejś bariery i szukały drogi powrotnej do świadomości.

Doktor Carver przyglądał się jej uważnie.

– Proszę mi powiedzieć, czy pamięta pani, dlaczego się tutaj znalazła. – Ponownie wrócił do łagodnego, cichego tonu, który dla Maggie stanowił świadectwo, że lekarz zrobił się ostrożny. – Czy pamięta pani coś z okresu, gdy została pani do nas przyjęta? Albo z tego, co było przedtem?

Znowu pojawiły się przebłyski. Maggie próbowała zmusić swój mózg do pracy, ale wysiłek okazał się niemal bolesny. Pokręciła głową.

– Nie potrafię sobie nic przypomnieć…

– To zupełnie zrozumiałe. – Doktor Carver wstał. – Tak się czasami zdarza, ale ten stan się nie utrzymuje. Uważam, że w taki właśnie sposób umysł stara się nas chronić. Tak czy inaczej, dopiero co się pani ocknęła, jest jeszcze wcześnie. Proszę się nie wysilać i za dużo nie myśleć. – Popukał się w skroń palcem wskazującym. – Nie można zmuszać szarych komórek do działania, skoro jeszcze nie są do tego gotowe. Nic dobrego z tego nie przyjdzie, wie pani. Nic dobrego. – Ruszył do wyjścia. – Zajrzę do pani za dzień lub dwa. Wtedy porozmawiamy.

Przeszedł przez oddział i zniknął za drzwiami. Pielęgniarka wygładziła pościel na łóżku Maggie.

– Nie jestem wariatką, naprawdę – powiedziała pielęgniarce.

Z pamięci jednak wypłynęła fraza „nie po kolei w głowie”, a Maggie poczuła, że to prawda i z jej głową nie wszystko jest w porządku. Znajdowało się w niej za dużo białych plam.

Przekład: Małgorzata Koczańska

Redakcja: Artur Kaniewski

Korekta: Małgorzata Kluska, Bogusława Jędrasik

Projekt okładki: Simon & Schuster UK Ltd

Zdjęcia wykorzystane na okładce: © Patrick Eden/Alamy/BE&W; © Nat Norman/Archive Photos/Getty Images

Skład i łamanie: www.pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-2270-6

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Marcin Kapusta / Virtualo Sp. z o.o.