FERDINAND

VON SCHIRACH

PRZESTĘPSTWO

przełożył Jakub Ekier

Tytuł oryginału: Verbrechen

Copyright © 2009 by Piper Verlag GmbH, München.

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2011

Copyright © fot the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2011

Wydanie I

Warszawa 2011

W książce cytowane są następujące fragmenty utworów: 
s. 61 – Francis Scott Fitzgerald, Wielki Gatsby (przeł. A. Demkowska-Bohdziewicz, Warszawa 1982, s. 238);
s. 161 - Apokalipsa św. Jana, 13, 18, Biblia Tysiąclecia, Poznań 1981.

Przekład: Jakub Ekier

Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Andrzej Massé

Korekta: Zuzanna Kowalska, Monika Baranowska

Konsultacja prawnicza: Zofia Józefowicz-Paszewska

Redakcja techniczna: Paulina Potrykus-Woźniak

Projekt okładki i stron tytułowych: Szymon Wójciak na podstawie
projektu Rolanda Eschlbecka i Kornelii Rumberg
© AgenturR.M.E., Roland Eschlbeck and Kornelia Rumberg

Fotografia wykorzystana na I stronie okładki:
© Paul Taylor / Riser / Getty Images / Flash Press Media
Zdjęcie Ferdinanda von Schiracha na skrzydełku:
© Piper Verlag, autor: Paulus Ponizak

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka 
Piaseczno, Żółkiewskiego 7a

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, Usypiskowa

5 tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

ISNB 978-83-7747-303-0

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

O autorze

FERDINAND VON SCHIRACH

urodził się w 1964 roku w Monachium;
jest prawnikiem i pisarzem. Studiował
w Bonn, odbył praktykę w Kolonii,
specjalizuje się w prawie karnym.
Od 1994 roku mieszka i pracuje w Berlinie,
zasłynął jako obrońca w głośnym procesie
Güntera Schabowskiego, prominentnego
enerdowskiego polityka.

Przestępstwo Ferdinanda von Schiracha to
w Niemczech jedna z najgłośniejszych książek
ostatnich lat i sensacyjny bestseller, który
rozszedł się w 500 000 egzemplarzy. Prawa
do tego tytułu kupiło kilkudziesięciu
wydawców z całego świata.

Kolejny zbiór opowiadań kryminalnych
von Schiracha, Schuld, ukaże się również
nakładem W.A.B.

Cytat

Rzeczywistość, o jakiej potrafimy mówić,

nigdy nie jest rzeczywistością samą w sobie.

Werner K. Heisenberg

Wstęp

Jim Jarmusch powiedział kiedyś, że wolałby zrobić film o mężczyźnie, który wychodzi z psem, niż o cesarzu Chin. Ze mną jest tak samo. Piszę o postępowaniach karnych, prowadziłem obronę w ponad siedmiuset naprawdę jednak piszę o człowieku, jego klęsce, winie i wielkości.

Miałem wuja, który był przewodniczącym składu w sądzie przysięgłych. Sądy takie są władne w sprawach przestępstw przeciwko życiu, morderstw i zabójstw. Opowiadał nam, dzieciom, pewne przypadki, a myśmy je rozumieli. Zaczynał zawsze od słów: rzeczy na ogół nie są proste, a wina to sprawa śliska. Miał rację. Gonimy za rzeczami, są szybsze, i w końcu ich nie osiągamy. Opowiadam o zabójcach, dilerach narkotyków, prostytutkach i sprawcach napadów na bank. Każde z nich ma swoją historię i nie bardzo się różni od nas samych. Przez całe życie tańczymy na cienkim lodzie, pod nim jest zimno i szybko się umiera. Pod niektórymi lód pęka i zaczynają tonąć. Ten moment mnie właśnie ciekawi. Nie dochodzi do niego i dalej tańczymy, jeżeli tylko mamy szczęście. Jeżeli.

W czasie wojny wujowi sędziemu, który służył w marynarce, granat urwał prawą rękę. On jednak długo nie dawał za wygraną. Mówiono, że był dobrym, ludzkim sędzią, człowiekiem sprawiedliwym i prawym. Lubił polować i posiadał własny nieduży teren łowiecki. Pewnego dnia poszedł do lasu, wziął w usta podwójną lufę strzelby i kikutem prawej ręki nacisnął spust. Miał na sobie czarny golf, żakiet powiesił przedtem na gałęzi. Rozsadziło mu głowę, o wiele później widziałem to na zdjęciach. Najbliższemu przyjacielowi zostawił list. Napisał w nim, że zwyczajnie ma dosyć, a zaczął od słów: „Rzeczy na ogół nie są proste, a wina to sprawa śliska”. Ciągle mi wuja brak. Codziennie.

O takich ludziach oraz ich historiach mówi ta książka.

Fähner

Friedhelm Fähner był lekarzem ogólnym w Rottweil. Dwa tysiące osiemset wystawianych zwolnień rocznie, gabinet przy głównej ulicy miasta, prezes Koła Miłośników Egiptu, członek Lions Club, żadnych czynów zabronionych ani nawet wykroczeń. Oprócz domu dla siebie posiadał dwie kamienice na wynajem, trzyletniego mercedesa klasy Eze skórzaną tapicerką i automatyczną klimatyzacją, mniej więcej siedemset pięćdziesiąt tysięcy euro w akcjach i obligacjach oraz ubezpieczenie kapitałowe na życie. Bezdzietny, nie miał żyjących krewnych prócz młodszej o sześć lat siostry, która z mężem i dwójką dzieci mieszkała w Stuttgarcie. O jego życiu nie było właściwie nic do opowiedzenia.

Prócz sprawy z Ingrid.

—

Fähner, mając dwadzieścia cztery lata, poznał ją na sześćdziesiątych urodzinach swojego ojca – także lekarza w tym mieście.

Rottweil jest arcymieszczańskie. Przyjezdnemu obwieszcza się na dzień dobry, że to najstarsze w Badenii-Wirtembergii miasto założyli członkowie dynastii Hohenstaufów. Rzeczywiście, widuje się tutaj średniowieczne wykusze i ładne szyldy z XVIwieku. Fähnerowie, cenieni lekarze, sędziowie i aptekarze, byli w Rottweil od zawsze. Należeli do tak zwanych pierwszych rodzin miasta.

Friedhelm Fähner wyglądał trochę jak JohnF.Kennedy w latach młodości. Miał życzliwą twarz, uważano go za człowieka pogodnego, dobrze mu się wiodło. Dopiero po uważnym przyjrzeniu się uderzało w jego rysach coś starego, smutek i posępność, jakie można często zobaczyć w tej okolicy, między Szwarcwaldem a Jurą Szwabską.

Ingrid przyszła na przyjęcie z rodzicami, aptekarzami z Rottweil. Trzy lata starsza od Fähnera, była krzepką prowincjonalną pięknością o ciężkich piersiach. Wodnistoniebieskie oczy, czarne włosy, jasna skóra – wiedziała, że robi wrażenie. Fähnera wytrącał z równowagi jej dziwnie wysoki, metaliczny głos, któremu obce były jakiekolwiek modulacje. Zdania miały u niej melodię tylko wtedy, kiedy mówiła cicho.

Nie ukończyła dziesięcioklasowej szkoły, a teraz pracowała jako kelnerka. „Chwilowo”, powiedziała do Fähnera. Jemu to było obojętne. Przeważała nad nim w innej dziedzinie, która go bardziej obchodziła. Dotychczas miał z kobietami tylko dwa przelotne doświadczenia seksualne, które nie dodały mu pewności siebie. Od razu się w Ingrid zakochał.

Uwiodła go dwa dni później, kiedy po zakończonym pikniku położyli się w szałasie. Była dobra w tych sprawach. Fähner stracił głowę i ledwie minął tydzień, a już się oświadczył. Przyjęła to bez wahania, stanowił tak zwaną dobrą partię; przystojny, delikatny, studiował medycynę w Monachium, był już blisko egzaminów końcowych. Przede wszystkim jednak pociągał ją powagą. Nie umiała tego sformułować, ale przyjaciółce powiedziała, że Fähner nigdy nie puści jej kantem. Cztery miesiące później u niego zamieszkała.

—

W podróż poślubną pojechali do Kairu, na jego prośbę. Kiedy go później pytano o Egipt, mówił, że to była „beztroska”, choć wiedział, że nikt go nie zrozumie. Był tam jak ogłupiały młody Parsifal i przeżywał szczęście. Zdarzyło mu się to po raz ostatni w życiu.

Wieczorem w przeddzień powrotu leżeli w małym pokoju hotelowym, przy otwartych oknach, ciągle w skwarze, w stojącym powietrzu. Był to tani hotel, pachniało zgniłymi owocami, a z dołu dobiegał hałas ulicy.

Mimo gorąca właśnie przed chwilą się ze sobą kochali. Fähner leżał na plecach i śledził obroty wentylatora pod sufitem, Ingrid paliła papierosa. Obróciła się na bok, oparła głowę na dłoni i spojrzała na niego. Uśmiechnął się. Długo milczeli.

W końcu zaczęła opowiadać. O mężczyznach przed Fähnerem, o rozczarowaniach, błędach, ale przede wszystkim o poruczniku Francuzie, z którym zaszła w ciążę, o aborcji i że się to dla niej omal nie skończyło śmiercią. Rozpłakała się. Przestraszony wziął ją w ramiona. Poczuł na piersi bicie jej serca, był bezradny. Odpowiadam za nią, pomyślał.

– Przysięgnij, że będziesz mnie pilnował. Nie możesz mnie opuścić. – Głos jej drżał.

Wzruszył się, uspokajał ją, no przecież jej przysięgał już na ślubie, w kościele, przecież jest z nią szczęśliwy i chciałby…

Przerwała mu stanowczo, mocniejszym głosem, który nabrał teraz tego metalicznie bezbarwnego brzmienia:

– Przysięgnij!

Nagle zrozumiał, że to nie tylko jakaś tam rozmowa kochanków i wentylator, Kair, piramidy i skwar hotelowego pokoju; wszelkie stereotypy prysły. Odsunął Ingrid lekko, by jej spojrzeć w oczy – i powiedział to. Powiedział wolno, świadom, co mówi:

– Przysięgam.

Pociągnął ją ku sobie, zaczął całować po twarzy. Kochali się jeszcze raz. Tym razem inaczej. Siadła na nim i dogadzała sobie wedle woli. Byli poważni, samotni, obcy sobie. Kiedy dostała orgazmu, uderzyła go w twarz.

– 

Później długo jeszcze nie spał i patrzył w sufit. Tymczasem wysiadł prąd i wentylator już się nie kręcił.

Oczywiście Fähner zdał egzaminy z wyróżnieniem, uzyskał tytuł doktora i w Rottweil podjął w szpitalu okręgowym swoją pierwszą pracę. Znaleźli sobie mieszkanie – trzy pokoje, kuchnia, widok na skraj lasu.

Kiedy w Monachium pakowali sprzęty, wyrzuciła jego zbiór płyt. Zauważył to dopiero, wprowadzając się do nowego mieszkania. Powiedziała, że tych płyt by nie zniosła, bo słuchał ich z innymi kobietami. Fähner był wściekły. Przez dwa dni prawie nie rozmawiali.

Lubił proste wzornictwo Bauhausu, a ona urządziła mieszkanie dębem i sosną, zawiesiła w oknach firanki i nakupiła kolorowej bielizny pościelowej. Ścierpiał nawet haftowane serwetki pod naczynia i cynowe kubki, nie chciał jej niczego narzucać.

Kilka tygodni później Ingrid oświadczyła, że przeszkadza jej sposób, w jaki on trzyma sztućce. Zaśmiał się i stwierdził, że jest dziecinna. Powtórzyła ten zarzut nazajutrz i przez kolejne dni. A ponieważ to nie były żarty, zaczął inaczej trzymać nóż.

Skarżyła się, że Fähner nie wynosi śmieci. Wmawiał sobie, że to takie docieranie się na początku. Wkrótce pojawiły się wyrzuty, że za późno wraca do domu, flirtuje z innymi kobietami.

Pretensje nie ustawały, wkrótce wysłuchiwał ich już co dzień. Że jest nieporządny, brudzi sobie koszule, gazeta jak psu z gardła, on brzydko pachnie, myśli tylko o sobie, wygaduje bzdury, zdradza ją. Nie bardzo już się bronił.

Po kilku latach zaczęły się wyzwiska. Najpierw lekkie, później coraz cięższe. Świnia, wykańcza ją, dureń. Z czasem doszły krzyki oraz kloaczne słownictwo. Dał za wygraną. Nocami wstawał i czytał powieści science-fiction. Jak za studenckich czasów, codziennie godzinę biegał. Od dawna ze sobą nie sypiali. Inne kobiety robiły mu propozycje, ale nie miał romansów. W wieku trzydziestu pięciu lat przejął gabinet lekarski po ojcu, w wieku czterdziestu osiwiał. Był zmęczony.

—

Kiedy miał czterdzieści osiem lat, umarł mu ojciec, kiedy miał pięćdziesiąt – matka. Ze spadku kupił stojący na skraju miasta dom z pruskiego muru. Z domem tworzyły całość niewielki park, zaniedbane byliny, czterdzieści jabłoni, dwanaście kasztanowców i staw.

Ogród stał się ocaleniem dla Fähnera. Abonował czasopisma fachowe, sprowadzał książki i czytał wszystko, co było do przeczytania o bylinach, stawach i drzewach. Kupował najlepsze narzędzia, poznawał technikę nawadniania i wszystkiego uczył się z właściwą sobie systematycznością. Ogród rozkwitł, a byliny nabrały w okolicy takiego rozgłosu, że pośród jabłoni widywał nieznajomych, którzy robili tam zdjęcia.

W tygodniu długo przesiadywał w gabinecie. Był lekarzem wnikliwym i empatycznym. Pacjenci go cenili, diagnozy Fähnera stanowiły w Rottweil wzorzec. Wychodził z domu, zanim Ingrid się obudziła, a wracał dopiero po dziewiątej. Ciągłe pretensje przy kolacjach przyjmował w milczeniu. Metaliczny głos Ingrid bez melodii, zdanie po zdaniu, mnożył złośliwości. Roztyła się, jej jasna skóra z latami poróżowiała. Mięsista szyja straciła dawną jędrność, obwisły fałd na gardle trząsł się w takt wyzwisk. Ingrid cierpiała na duszności oraz nadciśnienie. Fähner stale chudł. Kiedy któregoś wieczoru, ubierając to w bogate słowa, zaproponował jej zasięgnięcie pomocy u znajomego neurologa, cisnęła w męża patelnią, wrzeszcząc, że z niego niewdzięczne bydlę.

—

W noc poprzedzającą jego sześćdziesiąte urodziny Fähner nie spał, po tym jak wyjął zblakłą fotografię z Egiptu: Ingrid i on na tle piramidy Cheopsa, w głębi wielbłądy, turyści w turbanach i piasek. Kiedyś Ingrid wywaliła ich ślubne albumy, a on wyciągnął tę fotografię z kosza na śmieci. Odtąd ukrywał ją w szafie na samym dole.

Tej nocy zrozumiał, że do końca życia będzie więźniem. W Kairze złożył obietnicę i musi jej dotrzymać właśnie teraz, w złe dni; nie ma czegoś takiego jak obietnica tylko na dni dobre. Tamten obraz rozmył mu się w oczach. Fähner rozebrał się i nagi stanął przed lustrem w łazience. Długo na siebie patrzył, po czym usiadł na skraju wanny. Pierwszy raz w dorosłym życiu się rozpłakał.

—

Siedemdziesięciodwuletni już Fähner, który cztery lata wcześniej sprzedał swój gabinet, pracował właśnie w ogrodzie. Tego dnia jak zwykle wstał o szóstej. Cicho wyszedł z pokoju gościnnego, który zajmował od lat. Ingrid spała jeszcze. Poranna mgła ustąpiła, wrześniowe przedpołudnie było rozsłonecznione, powietrze przejrzyste i rześkie. Motyką pełł jesienne byliny – męcząca, jednostajna praca. Był zadowolony. Cieszył się na kawę, którą jak zwykle wypije w przerwie o wpół do dziesiątej. Pomyślał o zasadzonej wiosną ostróżce. Późną jesienią zakwitnie po raz trzeci.