Witold Horwath

Seans

...której nie zna nikt

Z żyjących i umarłych. Ja też jeszcze nie znam.

Lecz wiersz rośnie na oślep coraz wyżej, mit

Rozjaśnia nieskończona błyskawica serca.

Rafał Wojaczek

1

Przyszedłem dopiero na czwartą lekcję; był poniedziałek, dzień tygodnia, któremu z humanitarnych względów powinno się odjąć wszelkie godziny typu siódma, ósma, dziewiąta.

Głowa pobolewała, niepokój mościł się między żebrami – jak zwykle po sobocie u mnie i niedzielnej repecie u Kuby.

„Jeśli już za młodu ma się do zawodu predylekcję, trzy lata przy windzie wystarczyły pindzie na dyrekcję” – było napisane na drzwiach kabiny, a odnosiło się do naszej dyrektor, ponoć awansowanej na to stanowisko z prostej windziarki (zważywszy na niektóre jej cechy i wygląd, nie było to całkiem wykluczone).

W książce, którą pod papierosa kartkowałem, poeta zapowiadał, że się niedługo powiesi. Tak oto oczekiwałem na dzwonek i zagwarantowane przez regulamin trzydzieści minut długiej przerwy, podczas której męski kibel stawał się tym, czym był w istocie – naszym klubem, gdzie przychodzili O’Brien, Kuba i inni i gdzie omawiało się wszystkie istotne – dzienne i nocne – sprawy. Istotne sprawy, istotni ludzie, klub-kibel i nasza kawiarenka na wprost szkoły, prywatki sobotnie, brydże niedzielne i kacowe.

Dawni Rosjanie wierzyli, że ziemia opiera się na iluś tam wielorybach, ja też miałem takie wieloryby, które podpierały mój dawny świat.

– Ty nie pal, tylko leć do klasy.

Kuba uśmiecha się w sposób, który pozwala mi odgadnąć, że to jakaś sprawa damsko-męska; O’Brien ma minę tajemniczą; Dziadek Zamszyc gra na organkach i jest najwyraźniej pod wrażeniem.

Ale żaden nie zdradza mi, o co chodzi.

– No, mówię ci, leć, bo jest na co popatrzeć!

A więc idę, przekraczam próg klasy i dostaję się w zasięg jej wzroku. Bo niewątpliwie ona pierwsza mnie zobaczyła, siedząc na parapecie okna i patrząc w drzwi, przez które wchodziliśmy i wychodziliśmy; zapamiętywała nas lub liczyła, tak jak przed zaśnięciem liczy się barany. A istotnie sprawiała wrażenie sennej.

W ułamku sekundy udzieliło mi się to, z czym oni do mnie przyszli; zrozumiałem, że rzeczywiście mogli mnie tylko wysłać, bym zobaczył sam. Po co ja zresztą tak okrężnie objaśniam, kiedy sprawa jest prosta: w poniedziałek 22 września 1975 o godzinie 10.45 ujrzałem dziewczynę, która zakasowała i skasowała wszystkie, jakie kiedykolwiek przedtem i potem widziałem; „w życiu, filmie, na okładkach pism oraz kilkudziesięciu kanałach TV” – to powiedział o niej ktoś inny, ważniejszy, a ja powtarzam za nim, wstawiając moją datę.

Przyleźli gapić się z innych klas. Zupełnie bez żenady – jak ktoś, kto osłupiał – stali i rozbierali ją wzrokiem. Z tych wranglerów obcisłych, z tej bluzki czarnej; w samych tylko, do obłędu i szpiku kości rajcujących butach ją zostawiali. Czy wiedziała, że jest w tym momencie angażowana przez młodych i zdolnych reżyserów do głównej roli w ich pornograficznych dobranockach? Musiała wiedzieć.

Podszedłem bliżej, nawiązałem kontakt wzrokowy i było tak, jakbym zagrał w szachy z Bobbym Fischerem. Cóż, są ludzie, którzy mają piękne i wyraziste oczy, są aktorzy, którzy tylko samym wzrokiem umieją grać, i – jest ona, niewątpliwa liderka tego klubu.

– Rany, ale mam kaca – poskarżyłem się, względnie pochwaliłem.

I żeby już nie miała żadnych wątpliwości, kto tego kaca ma, niby podpis pod oświadczeniem dodałem swoje imię. Tak wyglądało moje przedstawienie się.

Milczała, czyli jakby nie zareagowała, tak jak w dobrym tonie jest nie reagować, kiedy ktoś beknie lub pierdnie, ale przemówił przecież ten jej wzrok, i to zabolało dotkliwiej niż słowa.

– Skąd przyszłaś? – spytałem mimo to, marząc, by sytuacja wypadła z realnego bytu do złych snów, gdzie jej miejsce, moje zaś miejsce by znów było tam w kiblu – z Kubą, O’Brienem, Zamszycem i dodającym pewności siebie papierosem.

Spojrzała za okno, w górę, wzrokiem pokazując niebo.

– Przyleciałam – powiedziała cicho, niby mało ważne sprostowanie, którego miałem prawo nie brać pod uwagę.

Już-już nabrałem przekonania, że w niewybredny sposób robi ze mnie idiotę – toć nadawałem się do tego w sam raz – kiedy, zupełnie naturalnie, jakby dotąd dialog ani trochę nie kulał, wyjaśniła, że przyleciała samolotem z Krakowa.

– Mieszkałaś w Krakowie? – spytałem.

– Tak.

– I przeniosłaś się do Warszawy?

– Tak.

Już nie było tragicznie, ale ciągle nie potrafiłem znaleźć wyjścia z opresji i, co gorsza, wiedziałem, że ona wie. Wtedy zebrałem wszystkie siły i – jakby ruszając z posad bryłę świata – walnąłem komplement.

– Jeszcze nie słyszałem, żeby ktoś tak fajnie wymawiał krótkie, jednosylabowe słowo...

Przeląkłem się, że nie zrozumie, więc resztką tchu wyjaśniłem, że mam na myśli słówko „tak”.

Spojrzała na mnie cieplej.

– Tak?

I roześmiała się bezgłośnie.

Potem był dzwonek, zamęt, Kuba, O’Brien wrócili; ja w głowie miałem młyn, oni o coś mnie pytali, pewnie o nią, nie bardzo zrozumiałem i poszedłem na swoje miejsce, gdzie siedziałem sam, na końcu rzędu, od ściany. Z własnej woli rok temu, gdy zacząłem naukę w ogólniaku, wybrałem taką alienację; chodziło o to, że tam mogłem czytać; czytać, by zostać intelektualistą, bo po lekcjach już nie miałem czasu na lektury.

– Mogę z tobą usiąść? – usłyszałem jej głos.

Wtedy wszystkie dziewczyny mówiły do mnie per ty, ale sposób, w jaki ona to zrobiła, był nieco inny. Ja wiem? Bardziej dorosły? Tyknęła mnie, aż mi się zrobiło gorąco i chyba nawet nie odpowiedziałem, tylko jakimś – i to niezgrabnym – gestem udzieliłem jej przyzwolenia.

– Mam na imię Milena – szepnęła, bo już wszedł profesor i należało być cicho. To znaczy jej jako nowej tak się mogło wydawać, bo akurat profesor J. od niemieckiego wzbudzał zerowy respekt; nikt na jego lekcjach ciszy nie zachowywał, panowało ogólne rozprzężenie i – tylko ja kiedyś, jeden jedyny, przeciągnąłem strunę; mały włos, a stałbym się dla J. kozłem ofiarnym. Za wszystkie nasze dowcipy i jego upokorzenia.

– Meine Tante hat eine Nichte, die onanierte mit dem Lichte – powiedziałem, gdy domagał się przykładu zdania złożonego, w czasie teraźniejszym. Rety, co się działo! Ten mały safanduła prawie siłą wywlókł mnie z klasy na korytarz, wrzeszcząc, że mam iść do dyrektorki i nigdy już nie wracać. Dyrektorka (ta od windy) nie znała niemieckiego, więc nie zrozumiała istoty przewinienia i ktoś jej musiał to nieszczęsne zdanie przetłumaczyć. Ja chodziłem z kwiatami, moja mama chodziła z kwiatami, wreszcie postawili mi trójkę ze sprawowania i na tydzień zawiesili w prawach ucznia.

Ale, jak powiadam, byłem wyjątkiem, bo widocznie mimo wszystko przekroczyłem jakąś granicę. Inni umieli ją dostrzec, a i tak lekcje profesora przypominały prymitywny niemiecki kabaret. Taki z grubą Bertą i klepaniem w tyłek.

Lecz tego dnia było trochę inaczej i rzeczywiście dość cicho, kiedy J. zwrócił się do nowej uczennicy, choć, rzecz jasna, to dla niej, nie dla niego taka cisza zapadła; ona dla dziesięciu chłopaków i osiemnastu dziewczyn była interesująca, a nie ten nieboraczek.

Zaczął od jakiegoś prostego pytania, wie heisst Du, czy coś w tym guście; tak, to musiała być prośba o personalia, bo wtedy po raz pierwszy padło jej nazwisko – Hrabicz, przy czym „r” wymówiła jak Niemiec. Nie wiem, czy był to dowcip, czy uznała, że taka jej germanistyczna powinność.

Potem J. znowu o coś spytał, Milena odpowiedziała, on znów i ona znów. Moja znajomość niemieckiego kończyła się gdzieś bardzo niedaleko za wie heisst Du, więc po chwili nic nie rozumiałem, poza tym, że oni płynnie ze sobą rozmawiają i że w kwestiach Mileny musi być nawet jakiś polot i dowcip, skoro J. co rusz piskliwie chichocze.

Domyślam się, że gdyby mógł, przekonwersowałby z nią całą lekcję, zamiast wracać do nas, nas znosić i drżeć, że znów któryś powie coś podobnego jak ja o tej siostrzenicy i świeczce.

Obce mi są sentymenty Tuwima; gdy szkołę wspominam, żadna tęsknota nie wgryza się w serce i nie mam oczu pełnych łez. Ale ten dzień, ten konkretny dzień, kiedy Milena Hrabicz przyszła do naszej klasy, chętnie przeżyłbym jeszcze raz i jeszcze raz, i jeszcze...

A czy siebie z tego dnia równie chętnie bym powtórzył?

Miałem wtedy szesnaście lat i kilka miesięcy, rok wcześniej moi rodzice rozwiedli się; mama częściej bywała w Grenoble u francuskiego narzeczonego niż w domu, byłem sam w ogromnym mieszkaniu, połączonym z jej pracownią.

Nieprawda. Sam bywałem rzadko. W moim pokoju – ponad dwadzieścia metrów kwadratowych, na ścianach napisy i bohomazy – non stop siedzieli jacyś ludzie. Pili wino, grali na gitarach, pod Deep Purple, Jimiego i Stonesów obmacywali panienki. Na moim tapczanie, na moim fotelu, na moich oczach.

Wiedziałem, że to głupia sytuacja tkwić w kącie i kibicować; że oni siłą rzeczy muszą mnie lekceważyć. Ale co miałem robić? Wygonić ich i skazać się na wyłączne towarzystwo babci, która wpadała czasami zrobić mi obiad.

– Znalazłbyś sobie jakiś towar – mówił Kuba – bo to głupio tak, że my bara-bara, a ty siedzisz w kącie i konia walisz.

Nie wiem, komu miało być bardziej głupio, mnie, jemu czy tym dziewczynom; a co do konia, to mylił się, bo choć oczywiście robiłem te rzeczy, nigdy za podnietę nie służyły mi ich poczynania. Na taki seks patrzyłem równie obojętnie jak na kopulujące psy; zgoda, patrząc na nich, cierpiałem, ale to nie były męki Tantala.

Boleśniej niż rubaszność Kuby dotknęły mnie słowa O’Briena.

– Boję się, żebyś nie poczuł się gorszy, bo to mogłoby popsuć naszą przyjaźń.

Cóż, przebolałbym jego obłapianki z Lidką Cz., bieda w tym, że w innych dziedzinach też mnie przewyższał; opowiem jeszcze o bliskim doskonałości Michale O’Brienie, moim przyjacielu.

Nie mogąc przeżyć powtórnie tego dnia, wracam przynajmniej pamięcią. Ale niewiele ocalało. Niewiele Mileny. Niemiecki był przedostatnią lekcją, potem tylko wf., dla chłopców i dziewczyn osobno. I tyle.

Gdzieś w kwadrans po ukończeniu popisu przed J. Milena lekko trąciła mnie w ramię. Chodziło jej o książkę, którą czytałem pod pulpitem. Pokazałem, wzięła jak coś tak znajomego, że aż własnego, przekartkowała, bez ceremonii zakreśliła jakiś fragment flamastrem, oddała.

Mówię do ciebie tak cicho, jakbym świecił, i kwitną gwiazdy na łące mojej krwi – te dwa wersy uznała za właściwe zaznaczyć; dla mnie, dla siebie lub po prostu ot tak.

Minęło kilka dni. Milena szybko opuszczała szkołę, z nikim nie rozmawiała, machała tylko dłonią, żegnając nas zbierających się przed wymarszem do „Sułtanki”. Wtedy wszyscy chodziliśmy tam po lekcjach, to był nasz drugi dom i pierwsza szkoła.

Mijała nas. Na chwilę przystawała, by zapiąć płaszcz lub zapalić papierosa. Wtedy właśnie do nas machała. W skórzanym płaszczu do kostek, oddalająca się w kierunku placu Unii. Co mogę więcej powiedzieć? Miałem długie włosy, modną kurtkę Wranglera, padał deszcz, pewnie niecodziennie, ale zapamiętałem z deszczem, i już. Kropla spadająca na żar gasiła papierosa, Milena skręcała w ulicę Boya i znikała mi z oczu.

I tak dalej, i tak dalej... Nie współodczuwam z Tuwimem, gdy pisze o szkole, ale tego rodzaju nastroje – proszę bardzo, tu on dla mnie mistrz.

Wreszcie zdecydowałem: pobiegłem za nią. Było śmiesznie, gdy starałem się ukryć zadyszkę, skąd, wcale nie biegłem, szedłem sobie po prostu, przypadkowo w tę samą stronę. Dziwny był ten kierunek Mileny; przechodziła ulicę Waryńskiego i szła przez pole ku nowemu osiedlu. Słabo znałem te okolice, choć tyle lat mieszkałem o rzut kamieniem, i teraz miałem kłopot, jakie kłamstwo wymyślić – dokąd to ja mianowicie zmierzam, jeżeli w tych obcych stronach jest mi z nią po drodze. Wymyśliłem kino „Stolica”.

– Umówiłeś się z dziewczyną?

W jej tonie nie było nic zalotno-kpiarskiego. Sama rzeczowość. Jakby pytała, czy idę do dentysty, lekarza, na dworzec.

Łgać nie wypadało, ale wysiliłem się na niedopowiedzenie; normalnie to ja się umawiam z pięcioma dziewczynami dziennie, a tylko dzisiaj wyjątkowo nie mam ochoty – sugerowało chytrze moje „nie”.

Przez chwilę szliśmy obok siebie w milczeniu. Zaskakującą w centrum miasta polną drogą.

– To zabierz mnie...

Nie zabrzmiało wyzywająco, nawet chyba dosłuchałem się prośby. I ona rzeczywiście prosiła; dziś dopiero, gdy odtwarzam w pamięci jej głos, słyszę w nim to, czego wtedy słyszeć nie mogłem. Lub raczej zrozumieć, z prostej niewiedzy o życiu i babach.

Był to głos osoby pewnej siebie, przekonanej, że jej słowa zawsze przyniosą zamierzony rezultat, ale zarazem zmęczony i znudzony własną permanentną skutecznością i dlatego stonowany niby prośba.

Podejrzewam, że czarodzieje posługujący się w określonych sytuacjach zawsze tym samym, wypróbowanym zaklęciem, tak właśnie je wypowiadają. Z dodatkiem nuty błagalnej, nie żeby wspomóc siłę czarów, lecz by nie klepać tego nudnego, głupiego hokus-pokus.

„Wypowiem zaklęcie i będzie mój”. „Kolejny będzie mój”, trapiła się czarodziejka, ale niestety innych zaklęć nie znała. Dlatego musiała zagadać o tym kinie.

– Według ciebie byłam taką znudzoną i zblazowaną dziwką? – obruszy się kilka miesięcy później. – A więc jeśli chcesz wiedzieć, było dokładnie odwrotnie. Zainteresowałeś mnie.

Tak, możliwe. Byłem pewnie trochę inny, a odmienność zawsze ciekawi. Czyli – i moja racja, i jej. To krzepiące, że racje nie muszą się wykluczać.

Przystanęła przy pierwszym wieżowcu ulicy Batorego.

– Poczekaj, zaraz wrócę.

Wtedy jeszcze nie chciała ujawnić, że mieszka sama; byłem pierwszym, który to odkrył. Na dole wieżowca, w holu, stał stolik i cztery ławki; wszystko mocno do podłogi przytwierdzone, by nikt nie ukradł. Siadłem i zabrałem się do palenia: wypaliłem trzy papierosy, a jej nie było. Wtedy wstałem i na umieszczonej w gablocie liście lokatorów poszukałem nazwiska Hrabicz. Nikt taki tu nie mieszkał.

– Może starzy mają inne nazwisko – domyślał się później Kuba.

(No tak, to się zdarza, nie trzeba daleko szukać – ja się przecież inaczej nazywam niż mama.) Kuba świetnie tańczył, dobrze opowiadał kawały i zawsze szukał prostych rozwiązań. Ponadto nosił przyciemniane okulary, zaliczał mnóstwo dziewczyn i znał się na militariach.

O’Brien wysunął hipotezę, że Milena być może mieszka z jakimś facetem. Nam taka ewentualność nie mieściła się w głowach, ale co tam nasze zaściankowe czerepy przy jego głowie made in UK.

– Tam czternastoletnie dziewczyny uciekają z domów i zaczynają żyć na własny rachunek. She’s leaving home – zacytował. – Nie ma dziennika w BBC, żeby którejś nie szukali.

Mawiał „tam”, ale miało to brzmieć jak „u nas”; u nas w Londynie, gdzie Michał O’Brien spędził kiedyś wakacje u rodziny ojca.

Wyszła z windy jak z garderoby, w obcisłej spódnicy z wijącym się spiralnie wokół nóg wzorem i w krótkiej, do bioder kurtce a la lamparcie futerko. Wiedziałem, że to tandeta i bezguście, wiedział o tym co trzeci kulturalniejszy przechodzień i – podejrzewam – wiedziała ona sama. A jednak liczyło się końcowe saldo – dziesiątki facetów śliniących się do ostrego makijażu i lamparciej imitacji, których nie oddałaby nawet za tytuł „Najlepiej ubranej kobiety roku” w jakimś prestiżowym piśmie. A zresztą, czy ci kulturalni się nie ślinią? Też się ślinią nie gorzej niż ja, kiedy ją wychodzącą z windy ujrzałem.

– Przepraszam cię, że tyle to trwało.

Przed blokiem wsunęła mi rękę pod ramię. Nigdy jeszcze nie szedłem w ten sposób z dziewczyną, więc poczułem się niezgrabnie.

– Ale ja, nim coś znajdę... Rozumiesz?

– Rozumiem – potwierdziłem trochę bez sensu.

Chyba zareagowała jakoś podobnie; jak podczas naszej pierwszej rozmowy w klasie, zresztą nie wiem, bo nie widziałem jej twarzy; w chwilę potem znienacka wtuliła się we mnie, biodrem w biodro, udem w udo, a ja, zelektryzowany takim niespodziewanym obrotem sprawy, usłyszałem jej szept.

– Lubię rozumieć się z chłopakiem.

Dotarło do mnie, że pachnie nie tylko jakimiś, na bank zagranicznymi, perfumami, ale przede wszystkim wódką. „Masz fart”. Mój wewnętrzny Kuba roześmiał się i szturchnął mnie w serce; „Połowę roboty zrobiła za ciebie”.

Bo według Kuby główna trudność to panienkę spoić, a potem to już z górki.

Na seans o piętnastej spóźniliśmy się, by więc doczekać następnego, zabrałem ją do kawiarni. Była wtedy w alei Niepodległości taka mała, prywatna kawiarnia; trzy stoliki, kilkanaście metrów powierzchni; więcej prywaciarz nie miał prawa posiadać. Łżę oczywiście, to Milena mnie zabrała.

– Chodźmy na jakąś kawę – powiedziała, a ja tylko, jako warszawiak i to jeszcze z tych stron, wskazałem lokal.

Miało być z górki, a było pod górkę. Przy stoliku zupełnie zabrakło mi konceptu, zaniemówiłem i by jakoś ten stan rzeczy usprawiedliwić, uciekłem w smutek. Smutny facet zawsze wzrusza, pomyślałem, a może przypomniała mi się czyjaś mądra rada. Patrz, dziewczyno, jak fatalnie trafiłaś, normalnie aż tryskam wigorem, bryluję, szaleję, a tu cholera, taki dzień. Więc pociesz mnie, wykonaj tę drugą połówkę roboty, bo w takim smutku nie poradzę.

Najdoskonalej smutny bywał nasz ubiegłoroczny polonista (później dowiedziałem się, że chorował na białaczkę), więc jego wziąłem za wzór. Tak jak on opierałem brodę na dłoniach i boleśnie wgapiałem się w jeden punkt; tak jak on mówiłem mało i niechętnym tonem; jak pił kawę, nie miałem okazji podpatrzyć, ale domyśliłem się, że podnosił filiżankę do ust, jakby była z ołowiu, więc tak robiłem, no i mnóstwo paliłem, dosłownie jednego po drugim.

– Co ci jest? – spytała wreszcie.

– Nic, nic – odpowiedziałem, tak jak on na pół roku przed śmiercią prawdopodobnie odpowiadał.

Milena uśmiechnęła się, przywołała kelnerkę, by zamówić dwa koniaki; niestety, zgodnie z treścią wypisaną na tekturowej tabliczce, w tym lokalu alkoholu nie prowadzono.

– Jak ci się to podoba? – spytała Milena.

Jest pewna kategoria pieniaczy, głównie ludzi starszych, którzy na każdym kroku wyłapują językowe kurioza, by z oburzeniem je piętnować. To oni piszą do gazet o upiorach dziennych w pralni, o zajęciach na świetlicy, działaniach w temacie itede, itepe. Ale żeby młoda dziewczyna tak się przejęła, że opuszczono słowo „sprzedaży”?

– Gdzie są partnerzy – wyjaśniła mi – to zawsze prowadzi ten silniejszy. – Alkohol ciebie prowadzi, nie na odwrót.

I natychmiast spytała, czy czytałem Na pastwę płomieni, a ściśle, Set this house on fire, bo dopiero potem przetłumaczyła.

– Nie – odpowiedziałem i na usprawiedliwienie zacząłem wymieniać inne tytuły; ostatecznie przez tyle godzin lekcyjnych sporo lektur zaliczyłem.

Milena słuchała bez większego zainteresowania, po czym nagle spojrzała na zegarek. Pomyślałem nie bez podstaw, że nudzi się ze mną, ale kontrola czasu miała inny cel.

– Słuchaj, ten film skończy się dopiero po siódmej.

– Jasne – potwierdziłem. – Zacznie się o w pół do szóstej, dodać dwie godziny...

– Bez sensu – skrzywiła się lekko, dopijając kawy. – A zresztą, byłam na tym w Krakowie.

Ugryzłem się w język, bo już miałem powiedzieć, że i ja go znam, a wtedy wyszłoby na jaw całe moje kłamstwo z kinem „Stolica”, do którego rzekomo szedłem, kiedy spotkałem Milenę. Chwilę milczeliśmy.

– Wiesz co, chodźmy gdzieś, gdzie prowadzą alkohol.

Najbliżej prowadzili „Pod Dwójką”, więc przeszliśmy przez Pola Mokotowskie na plac Unii, ona nuciła cicho jakiś sympatyczny kiczyk Middle of the Road, chyba „chirpy, chirpy, cheep, cheep”, ja otoczyłem ją ramieniem i coś we mnie zaczęło świecić. Był 2 października 1975 roku – i moja faustowska chwila.

Wybrałem stolik na uboczu, a i tak co rusz podchodzili na zmianę dwaj menele, by ją zaczepiać; była tym wyraźnie ubawiona, a co więcej, odniosłem wrażenie, że zna ich język i że na dowcipy i zaloty odpowiada w tym samym kodzie. W pierwszej chwili chciałem ją wyprowadzić, lecz to był bardzo dziecinny odruch. Twarz Mileny, jej mimika, jej ciało tworzyły z zachowaniem tych facetów całość. Jedno brało się z drugiego, jedno bez drugiego nie mogło istnieć. Sprzężenie zwrotne; i tylko taki gówniarz jak ja mógł wierzyć, że to rozerwie.

– Ile ty masz lat? – spytałem, gdy kelner przyniósł nam jarzębiak; dzięki słusznemu wzrostowi nigdy nie miałem kłopotów z zakupem trunków w sklepach, ale wiedziałem, że tu, w restauracji, posądzenia o niepełnoletność oddaliła ode mnie Milena. To ją i kelner, i pijacy potraktowali jak dorosłą, a jeśli była to jakaś łaska, jej część spłynęła także na mnie.

– Siedemnaście. Rok później poszłam do szkoły. Przez moją matkę, która zapomniała mnie zapisać.

Pomyślałem, że to dowcip, bo jak można o czymś takim zapomnieć, i nie podjąłem wątku.

– Dziewczyny, które znam, bałyby się tu przyjść.

Wskazałem menela, który szarpał się właśnie z szatniarzem. Był podobny do ojca Kuby, dyrektora departamentu w Ministerstwie Zdrowia, który także tu przychodził pochlać.

– Słabo znasz dziewczyny; albo – nie te dziewczyny.

Jestem myślami przy Kubie, więc jej słowa szczególnie bolą. Jasne, nie znam dziewczyn, nie zaznałem seksu, siedziałem tylko w fotelu i podglądałem, jak robi to on.

– Co sądzisz o Kubie?

– Tym chłopaku w ciemnych okularach?

Tak, tym, którego ojciec jest podobny do menela; tego, co ją przed chwilą obłapiał, krew z krwi i kość z kości wszystkich obłapiaczy świata, a ona – ona po to istnieje, by być obłapianą, po to się maluje tak jaskrawo, po to nosi tę wyzywającą kurtkę. I lubi to, a przynajmniej udaje, że lubi, jako że lubi to gruby i sprośny Kuba, a z nim ci wszyscy goście z „Pod Dwójką”; wspólna krew, wspólna kość, wspólne gusta i łóżko wspólne, a mnie, który to wszystko pojął, ona ma czelność mówić, że słabo znam dziewczyny.

Nim zdążyła odpowiedzieć, co sądzi o Kubie, ja – mniej więcej w takim porządku – to wszystko z siebie wyrzuciłem.

– Jakiegoś diabła sobie zrobiłeś z tego Kuby.

Jestem coraz mocniej zaprawiony. Knajpa jak autobus – zakręca, hamuje, własny głos słyszę z oddalenia, mówię okropne rzeczy – szczerość nawet przed samym sobą niestosowna – ona mnie ma jak ślimaka bez skorupki, nie mogę się ruszyć, żeby tamtemu zatkać mordę, on mówi pochylony ku niej, a ja lecę za oparcie krzesła.

– Zbombardowałeś się, dzieciaku.

Pamiętam, że ubierała mnie w kurtkę, jak wariata w kaftan bezpieczeństwa, szarpałem się, momentami miałem wrażenie, że jest z nami jeszcze ktoś trzeci, chyba O’Brien.

A potem słyszałem jakiś zupełnie absurdalny dialog; Milena rozmawiała z kimś na temat mnie nieobecnego, i nawet zastanawiałem się, jak to możliwe, że słyszę, choć mnie tu nie ma.

– Co, popił narzeczony? – spytał facet.

– Jaki tam narzeczony! Kuzyn! Pierwszy raz w Warszawie, starzy spuścili z oka i się schlał... Po wszystkich knajpach musiałam go szukać.

– Dobrze, że się chociaż znalazł. Bo teraz miasto nie za bardzo bezpieczne.

– A to nie? Bandziorstwo takie, kurwa ich mać, że strach wyjść na ulicę... Cholera, ale się nasłucham od ciotki. A to moja wina? Ja mu kazałam chlać?!

I tak dalej, i tak dalej na tę samą nutę, bo jednak jestem tam, półleżę na tylnym siedzeniu samochodu, chyba taksówki; rozmówca Mileny jest kierowcą.

A już z całą pewnością byłem potem – nie wiem, jak długo potem. Na moim własnym łóżku leżałem i w moim własnym pokoju, tyle że okropnie ciemnym.

W fotelu zaś – w tym fotelu, który zajmowałem podczas prywatek i z którego mimo woli obserwowałem Michała z Lidką, Kubę z Sylwią i Zamszyca z siostrą Lidki – siedziała teraz dziewczyna, sylwetka dziewczyny albo majak przysenny, albo Milena.

– Co jest grane?

Uniosłem się na łokciach, co jest wypróbowanym sposobem na majaki, ale nie zniknęła, przeciwnie – jakby dla potwierdzenia swej realności – zapaliła papierosa. Płomień zapalniczki oświetlił na moment jej oczy i nie miałem już wątpliwości, że to ona.

– Teraz nic – odpowiedziała cicho – ale na mieście zrobiłeś taki cyrk, że już cię chciałam zostawić.

– Ja? – zdziwiłem się i przestraszyłem jak każdy pijaczek.

– No ty, ty. Na postoju żaden taryfiarz nie chciał cię zabrać, dobrze, że w końcu trafił się łepek.

Wyjaśniła, że to właśnie z łepkiem prowadziła folklorystyczny dialog i że facet pomógł mnie nawet odstawić na górę.

– Lubię mowę ludu pracującego miast i wsi, w ogóle konwersacje w obcych językach. Słuchaj, czy masz jakąś kawę, bo za chwilę Milenka ci zdechnie.

Wstałem, zapaliłem światło i w jej spojrzeniu wyczytałem, że muszę wyglądać koszmarnie. Odruchowo poprawiłem włosy.

– Przepraszam cię, od rana nic nie jadłem i pewnie dlatego... Normalnie mam mocną głowę.

Uśmiechnęła się.

– Daj spokój, mnie już nic nie zadziwi. Od dziecka chowam się wśród alkoholików.

W kuchni, gdzie odszukaliśmy i przyrządzaliśmy kawę, rozwinęła temat.

– Nałogowo od kilkunastu lat pije moja stara i wszyscy kolejni wujkowie. Już ci mówiłam, że zapomniała mnie zapisać do szkoły, i dopiero dziadek ją oświecił, że chyba skończyłam osiem lat. A żeby było śmieszniej, wcale nie pochodzę z rodziny lumpów, przeciwnie, pani Danuta Hrabicz jest w Krakowie osobą znaną i cenioną. Czytałeś może Kulturę drugiej Polski?

Z obrzydzeniem zaprzeczyłem.

– A to właśnie dzieło mojej starej. Porywający traktat o rozwoju socjalistycznej kultury masowej w warunkach nowo powstających osiedli. O ile wiem, dali jej za to coś koło pięciuset flaszek. Nie śmiej się, w moim domu to przelicznik.

Wcale się nie śmiałem, ale retoryczne „nie śmiej się” było po prostu w tekście i nie mogło zostać pominięte. Po jakimś czasie zorientowałem się, że Milena ma nawyk układania w myślach monologów.

Na różne okazje; ten akurat był o matce.

– U ciebie też nie za wesoło. Rozwód, stara u kochanka we Francji.

Musiałem jej to po pijanemu powiedzieć, podobnie jak adres, bo jak inaczej wiedziałaby, gdzie mnie odstawić. Już chciałem jakoś zaprotestować, że tak obcesowo o mamie mówi, gdy nagle zmieniła ton:

– Twoja stara to genialna kobieta, naprawdę genialna. W zeszłym roku chodziłam w Krakowie na jej wykłady.

Coś sobie przypominam, rzeczywiście mama jeździła kiedyś do Krakowa, a ja wtedy wypiłem z Kubą i Zamszycem cztery skrzynki żywca. Ona wykładała, ja miałem wolną chatę i chlanie, a Milena była jej słuchaczką. Mały ten świat.

– Chwilami bardzo ją przypominasz... z wyrazu oczu i z uśmiechu.

Mówi to tak, że balsam spływa mi pod żebra i uśmierza kacową drżączkę. Milena także lekko drży, kuląc ramiona; nic dziwnego, godzina trzecia nad ranem, za chwilę zacznie świtać.

– Chodźmy spać – mówi naturalnie, jakbyśmy byli małżeństwem. – I tak pewnie nie zasnę, ale przynajmniej nie spadnę z krzesła.

Znów więc jesteśmy w moim pokoju. Pyta mnie, czy nie używam pościeli, mówię, że jak nie ma mamy, śpię pod kocem, lekko się uśmiecha i godzi na koc, byle tylko znalazła się dodatkowa poduszka. Znajduję poduszkę i czuję, że wszystko, co robię, i wszystko, co się teraz dzieje, jest jakby pod gwarancją jakiegoś transu, który w każdej chwili może się przerwać. Ale dobroczynny trans trwa i jak naturalnie powiedziała, byśmy poszli spać, tak teraz równie naturalnie zdejmuje z siebie to wszystko, czym poruszyła moje zmysły, wysiadając z windy; zmysły czują, że za moment swoje dostaną, że nie były oszukane, i wobec tej prawdy popadają na chwilę w lęk, a wtedy Milena kładzie mi dłoń na piersi i pyta, czemu się nie rozbieram.

– Pamiętasz, jak pierwszy raz się kochałeś? – zagaduje mnie doktor Alicja N., rentgenolog, koleżanka Kuby.

– Pamiętam, jak się nazywam, pamiętam datę urodzenia itede. Jest takich kilka rzeczy, których się nie zapomina, chyba że w grę wchodzi jakiś zespół ubytkowy mózgu. Czy dobrze mówię, pani doktor?

Krzywi się, powiada, że nie lubi tego mojego stylu, ale mam to gdzieś, bo ja jej w całości nie lubię; bez względu na styl, którego zresztą u Alki nie mogę się dopatrzyć.

Przyszła, leży, nie chce się ubrać i wyjść, przeszkadza mi pisać. Jest marzec 1989 rok.

Moja matka, wracająca z Francji, ostrzega, bym uważał. Ma na myśli Milenę. Poznała ją na początku listopada nad ranem, kiedy Lenka („Ładne zdrobnienie, wiesz?” „Nikt tak do ciebie nie mówił? Przecież to się samo narzuca”. „Pod tym względem jesteś pierwszy”.) przyprowadziła mnie zdezorientowanego co do miejsca, czasu i własnej osoby.

To była puenta naszego kolejnego dnia, rozpoczętego twórczo, a nawet państwowotwórczo, na szkolnej akademii ku czci wiecznie żywego faceta, a więc musiał to być 7 listopada, gdy staliśmy rozdzieleni co najmniej trzema rzędami ludzi; ja obok Kuby, który szeptał mi do ucha, że po akademii obowiązkowo należy wpaść do niego, bo starych nie ma, a trzeci i czwarty do brydża są.

Mnie strasznie chce się palić, bo nie zdążyłem przed szkołą, a ta akademia wlecze się i wlecze już drugą godzinę, Milena zaś stoi pod ścianą, oparta o drabinki, bo gdzieżby jak nie na sali gimnastycznej taki spęd, i cała na czarno – spodnie, bluzka, apaszka, wszystko w doskonałej czerni, tylko jej twarz kredowobiała, objaw nieprzespanej nocy, gruba warstwa pudru nałożona w ramach herkulesowej pracy o szóstej rano przed lustrem, batalion kosmetyków, a potem cztery kawy z koniakiem, żeby dojść do siebie i wyjść z domu, i jeszcze dotrzeć do szkoły.

Stoi pod ścianą sali gimnastycznej, gdzie modlą się do portretu wodza; obok Kajka, która jej coś opowiada, a Milena patrzy przed siebie, jakby ją pod tą ścianą postawili siłą i za karę, a wszyscy zeszli się tu nie ku chwale Władimira Iljicza, lecz po to, żeby ją potępić, ukarać za tryb życia, a osobliwie za minioną noc; tak właśnie patrzy, przywiązana do pręgierza, wzrokiem odpowiada motłochowi. Ironia, złość, a przede wszystkim przerażenie w oczach tej, którą nazwałem Lenką. I z którą byłem tamtej jesieni, choć zupełnie nie tak, jak moi kumple ze swoimi dziewczynami, połączeni z nimi demonstracyjnie w pary, obejmujący się i całujący, znoszący ich zazdrość i reprymendy i – w wieku szesnastu lat – poznający przedsmak tych wszystkich obowiązków, które baba nakłada na faceta za to, że z nim sypia.

A Milena nie miała względem mnie żadnych oczekiwań.

– A, to ty – mówiła, podnosząc słuchawkę.

Nie z niechęcią, jak do kogoś, kto się naprzykrza, lecz z pewnym zaskoczeniem, jakby o moim istnieniu zapomniała i dopiero mój telefon uświadomił jej na nowo, że jestem.

Było tak, że zostawiała mnie w jakimś punkcie. „Teraz idź do O’Briena – mówiła – albo idź do domu”. To zawsze niby wychodziło ode mnie, wspominałem, że chyba wpadnę do Michała lub że jestem zmęczony, więc wrócę do siebie. Bąkałem o tym jakby mimochodem, licząc na to, że coś mi zaproponuje w zamian; nie mijał jednak kwadrans, dochodziliśmy do skrzyżowania z jakąś jej ścieżką i moje słowa stawały się dla niej pretekstem. „No to idź, gdzie miałeś iść”. Wiedziałem, że choćbym położył się na chodniku, i tak będę zostawiony. Takie były reguły i ja się im podporządkowałem.

Bez mała zazdrościłem Michałowi, gdy zwierzył mi się, że skończył z Lidką. Bo moje zerwanie z Mileną byłoby czymś zupełnie absurdalnym. Mogłem oczywiście powiedzieć, że więcej się nie zobaczymy, czy jak to się tam w takich wypadkach mówi, ale byłoby to coś podobnego, jakbym próbował zerwać z ajentką „Sułtanki” czy szkolnym szatniarzem. To ostatnia moja kawa u pani, ostatni raz otworzył mi pan boks, żegnajcie! Oboje byli ludźmi życzliwymi, pewnie zrobiłoby im się trochę przykro. Głównie dlatego, że zwariowałem – nie można przecież zrywać więzów, których nie ma.

– Ty faktycznie z nią tego?... – spytał Kuba; właśnie po tej akademii u niego na brydżu ja, Lenka, O’Brien, Kuba oczywiście i jeszcze ktoś.

– Tak pytasz, jakbyś mi nie wierzył.

Bo mi nie wierzył, a właściwie nie dowierzał własnym oczom. Ja, któremu jak dziecku tłumaczył, co się robi w kinie, a co w tańcu, i ona, która wiedziała wszystko lepiej od samego mistrza. Ale widocznie tak się stało i już, wyjaśnił sobie.

– To ona cię, stary, poderwała. No, przyznaj się, że to twoja pierwsza dupa.

Patrzył na mnie ciepłym, krowim wzrokiem; dziś jest lekarzem i chyba dobrze działa na psychikę pacjentów.

– Ona trochę bawi się tobą, rozumiesz? Nie miej żalu, że ci szczerze mówię, co myślę.

I tak dalej, i tak dalej. Co mu miałem powiedzieć? Że cały sens sprowadza się do rozmów. Że godzinami rozmawiamy, ale nie tak jak pary między sobą, co często słyszę, bo stoliki w „Sułtance” okropnie ścieśnione; te ich rozmowy człowiekowi z zewnątrz mogą wydawać się idiotyczne, nasze zaś nie. Inna rzecz, że nie dajemy podsłuchiwaczom okazji i w „Sułtance” nie prowadzimy istotnych rozmów, zresztą Lenka „Sułtanki” nie lubi; szkoła według niej trwa swoje sześć czy siedem godzin i chwatit, po cholerę przedłużać tę atmosferę w jakiejś kawiarni.

Ale nasze rozmowy i ich rozmowy zupełnie co innego ożywia. Tam słowa mogą być głupie, zdania śmieszne, wszystko kręci się autotematycznie wokół nich samych i ich związku, ale oni mówią językiem, który podarowało im uczucie, u nas zaś uczucia nie ma, przynajmniej po stronie Lenki.

– Dużo o niej wiem, Kuba, a chcę wiedzieć więcej, bo w tej dziewczynie jest jakiś blask, jakaś legenda.

– Zakochałeś się po prostu.

Rozmawiamy w kuchni, w dużym pokoju. Lenka podeszła do pianina i od niechcenia gra When the Saints go marching in, O’Brien wyskoczył kupić wino.

– To tak bywa, kiedy facet pierwszy raz kłuje, a zwłaszcza taką sztukę.

– Myślę, że wulgaryzujesz.

– Chcę ci tylko otworzyć oczy, żebyś nie pierdzielił głupot o blasku i legendzie. Zdolna jest.

Uśmiechnął się, słysząc Świętych.

– Ma muzykalne paluszki.

To była jakaś sprośna aluzja, jak zwykle u Kuby.

– Wiesz, Kuba, my chyba jednak bardzo się różnimy.

– Ty z Mileną?

– Nie, ja z tobą. Ty jesteś konkretny, taki, nie obraź się, biologiczny, zresztą wybierasz się na medycynę.

– I okay. I wcale nie chcę być inny!

To była pierwsza rozmowa tego rodzaju, gdy tak od serca gadałem z prymitywem. Później przyszło mi się przekonać, że wszystkie prymitywy, oczywiście te życzliwe – bo istnieją niestety także nieżyczliwe – reagują podobnie. Więcej, to jest jakby ich ideologia: „Gdyby nie my, prymitywy, wy, zapatrzeni w gwiazdy, co rusz wdeptywalibyście w gówno”.

Kuba był z tych łagodnych, poczciwych prymitywów, którzy uważają, że takich jak ja, podobnie jak starców, inwalidów i kobiety w ciąży, należy wesprzeć swoją krzepą.

– Pamiętaj, żebyś nie zainwestował w nią zbyt wiele.

To już O’Brien. On także mnie wspierał; może przede wszystkim on, lecz jego wsparcie nie było wsparciem prymitywa, lecz mędrca.

– Zauważyłem, że ona stara się zburzyć twój świat, wziąć cię na wyłączną własność.

To była poniekąd prawda, bo według Mileny to, co on nazwał moim światem, opierało się na szwindlu. Przyjaciele oszukiwali mnie, bo miałem wolną chatę, a tak naprawdę nie byli moimi przyjaciółmi i wręcz mnie nie lubili. Lubiła mnie tylko ona i na niej tylko mogłem polegać w myśl narzuconego mi przez nią kontraktu i w zamian za uczucia, których ofiarować mi nie mogła.

– Kocham cię – powiedziałem kilka godzin po tym, jak mnie w moim mieszkaniu rozprawiczyła.

Pomilczała z zakłopotaniem, pogłaskała mnie po głowie i poradziła, żebym się ogarnął.

Zorientowałem się, że coś jest nie tak, i bezradny spytałem wprost, co do mnie czuje.

– Lubię cię, dobrze mi z tobą i – pocałowała mnie lekko w policzek – tak trzymajmy.

– Nie kochasz mnie?

Pamiętam, że w tym momencie ktoś na podwórku trzepał dywan i miarowe, rozchodzące się pogłosem uderzenia uczyniły mi ciszę między nami jeszcze przykrzejszą.

– Nie umiem się tak zakochać od pierwszego wejrzenia – powiedziała wreszcie.

Już byłem bliski, by replikować, że po tej nocy łączy nas chyba coś więcej niż wejrzenie, ale dotarło do mnie, że przecież na tym właśnie polegał dowcip.

– Kuba na każdym kroku cię poniża, Michał zmusza, żebyś patrzył w niego jak w obraz, ojciec ma żal, że stanąłeś po stronie matki, a dla matki jesteś zawadą w jej romansie z Francuzem.

Na tę moją okropną sytuację jedynym lekarstwem miała być Milena Hrabicz. Powiedziałem jej to.

– Uważaj, żeby lekarstwo nie okazało się gorsze od choroby. – Uśmiechnęła się po swojemu oczami, podobnie jak przy słowach o pierwszym wejrzeniu.

Dziś wiem, że jej dbałość o mnie, o moją kondycję psychiczną, pomyślność, reputację, czy jak tam to „o mnie” rozpisać, była normalną troską dziewczyny o swojego faceta; tyle że bardzo powierzchowną, skoro miała na głowie jeszcze inne sprawy i innych facetów.

Michał uważnie przygląda się Milenie, Kuba zdrzemnął się w fotelu z głową raz na piersiach, raz na oparciu; kiedy głowa się przemieszczała, otwierał usta i czkał albo strofował nas, że gadamy głupoty.

Pamiętam, na łożu śmierci jeszcze pamiętać będę mieszkanie Kuby – sto metrów kwadratowych i wszystko w amfiladzie, przedpokój, jeden pokój, drugi pokój, duży pokój, pokój Kuby i kuchnia. A łazienka i kibel na samym początku, więc jeśli komuś zachciało się rzygać, musiał pędzić przez to wszystko, przez dywany, przez stylowe meble, przez wszelkie bogactwa państwa dygnitarzostwa, a gdyby nie zdążył, nie doniósł, zgroza pomyśleć, afera wielka jak sam ministerialny gmach. Mnie się to kiedyś przytrafiło i musieliśmy się potem składać na fachowca, który specjalnym preparatem te dywany oczyścił.

Ojciec Kuby w czasie wolnym od dygnitarzowania i chlania „Pod Dwójką” jeździł polować; razem z innymi, odpowiednimi rangą towarzyszami, „na łów, na łów – na łowy, do zielonej dąbrowy, towarzyszu mój”. I stąd w największym pokoju liczne wisiały trofea, na czele z monstrualną głową dzika.

– Oto głowa przodka Kuby – powiedziała Milena, gdy tylko tam weszła, a potem, gdy przy brydżu wyłożyła karty, a ja, już nieźle zamroczony, biedziłem się, by ugrać dwa kiery z jakże słuszną kontrą O’Briena, podeszła do dzika i wlała mu w ryj szklankę wina. Oczywiście, wszystko znalazło się na dywanie, Kuba rzucił karty i się wściekł.

– Moja wina, że twój przodek nie pije.

Nie dziwota, że jej potem nie lubił i starał się moje uczucia do Mileny ochłodzić; chłodził, chłodził, aż zasnął i sztafetę przejął Michał.

– Mogę cię o kilka rzeczy zapytać?

Miała wspaniałe blond włosy i potwornie, wręcz obsesyjnie bała się, by ich nie przypalić, gdy więc podał jej ogień, zarzuciła za uszy i jeszcze przytrzymywała dłońmi; dopiero po tych zabiegach, odprężona, skinęła głową, że może.

– Ile znasz języków?

– Angielski, niemiecki nieźle, słabiej francuski, rosyjski tyle co w szkole, choć w dzieciństwie dobrze umiałam po rusku, bo moja babcia jest z Rosji. No i trochę uczyłam się włoskiego, hiszpańskiego i esperanta.

Ja na jej miejscu – pierwsza rzecz – spytałbym, czemu go takie szczegóły interesują, to o językach obcych nijak się nie miało do wcześniejszej rozmowy, przerzutność tematyczna jak w domu wariatów, ale Milena nie dziwi się, nie pragnie wyjaśnień, już wyczuła, że ma to być jakaś gra, i postanowiła, że do niej wejdzie.

– A jakieś zainteresowania masz? Należysz do jakiegoś klubu, kółka?

Teraz nie mogła już mieć cienia wątpliwości, że robi sobie z niej jaja, a jednak spokojnie odpowiedziała.

– Trenowałam gimnastykę artystyczną, byłam nawet trzecia w kraju w grupie do dwunastu lat. A teraz głównie jeżdżę w rajdach samochodowych.

– Michał był trzeci w szachach – wtrąciłem, ale O’Brien, który normalnie, gdyby tylko mógł, nosiłby na piersiach tabliczkę z tą informacją o sobie, teraz mój komplement zignorował.

– Umiesz prowadzić?

– Jezu, oczywiście, skoro jeżdżę w rajdach.

A potem chwilę patrzyli na siebie w milczeniu. O’Brien napełnił jej kieliszek, mój tylko symbolicznie, bo już byłem prawie gotów, a on znał mnie na wylot, więc natychmiast to spostrzegł, potem znów popatrzył na Milenę i uśmiechnął się pod wąsem. Mając niespełna siedemnaście lat, nosił już wąsy i brodę i był dla mnie równie dorosły jak mój ojciec. To właśnie tego mojego stosunku do Michała Lenka nie mogła ścierpieć.

– Jesteś renesansowo doskonała – powiedział. – Witku, gratuluję ci pięknej, mądrej i wszechstronnie utalentowanej przyjaciółki.

– A jakiego jeszcze ma przyjaciela – odparła błyskawicznie. – Za dobrze temu Witkowi.

O’Brien był dotąd znawcą religii, polityki, szachów oraz rocka. Polski Kościół pozostaje praktycznie przedsoborowy, Amerykanie nie potrafią równoważyć sowieckich wpływów w krajach latynoskich, Spasskiego zgubiła nieznajomość końcówek, a grupa Yes to hochsztaplerka dla snobów. Często palił fajkę, eleganckim ruchem pocierał brodę i lubił krytykować. Tak naprawdę dobre zdanie miał tylko o sobie, w szczególności zaś uważał się za osobę charyzmatyczną i, co więcej, nie do końca się mylił.

Teraz w swoje zainteresowania i wiedzę postanowił włączyć Milenę i krytykować ją jak Amerykanów, Kościół, Spasskiego i grupę Yes. Krytykować, wyszydzać, intrygować przeciw niej – to właśnie na brydżu u Kuby się zaczęło.

A potem wspólnie zaprowadzili mnie, a raczej odnieśli do domu; w moim oknie paliło się światło, czyli mama była i nie spała; i wtedy O’Brien stchórzył.

– Ja się jego matce wolę nie pokazywać na oczy.

Znał ją dobrze, a nawet czynił wobec niej swoje czarnoksięsko-charyzmatyczne praktyki. Chyba chciał moją matkę opętać tak jak mnie, w koszmarnych snach widziałem go nawet zajmującego miejsce ojca, a ona chyba rzeczywiście miała do niego słabość.

– Tobie jako dziewczynie będzie zręczniej.

Oboje zdawali sobie sprawę, że sam nie zdołam wejść po schodach i że któreś musi wziąć na siebie ten obciach, a ja prosiłem, żeby poszli oboje, albowiem ich kocham i bez nich zginę.

Sprzeczali się, przekomarzali, w końcu Lenka zaproponowała rzut monetą. Nie pamiętam, co było dalej, ale musiało paść na nią, skoro rano mama mówiła o Milenie.

– Do świtu gadałam z twoją koleżanką; wyobraź sobie, że ona była w Krakowie moją słuchaczką.

Komplementując Lenkę, że bystra, że słownictwo u niej jak rzadko w tym pokoleniu, na samym końcu dodaje, że również jest bardzo ładna, i chce wiedzieć, czy coś mnie z nią łączy.

– Tak, to moja dziewczyna – odpowiadam trochę niepewnie; nie żebym obawiał się reprymendy, ale dlatego, że sam do końca nie wiem: moja, nie moja...

Mamie jakoś dziwnie zabłysły oczy i uśmiechnęła się w sposób dla mnie nieczytelny.

– Cieszę się – powiedziała, sięgając po papierosa. – Ale uważaj, bo jest w niej coś takiego, co...

I wzruszyła ramionami, pokazując, że nie umie tego czegoś po imieniu nazwać.

Moja matka, wtedy trzydzieści osiem lat, zdecydowanie jeszcze ładna, rzeźbiarka, malarka i scenografka teatralna, zrzeszona w ZPAP-ie, ZAiKS-ie, ZASP-ie i jeszcze pewnie gdzieś. Kilka wystaw zagranicznych, kilka nieostatnich krajowych nagród, dochody też nieostatnie, rozwódka przez niezgodność charakterów, rzeczywiście – ojciec, docent fizyki, diametralnie inny, narzeczony w Grenoble. Bezpartyjna, nawet w lekkiej opozycji, ale niewierząca; zna osobiście Wajdę, Hasiora, Dudę-Gracza i innych tuzów, debiut na fali październikowej odwilży. Alkohol uważa za coś normalnego, ale sama używa z umiarem, mnie nie broni, bo jeszcze nie wie, ile piję naprawdę. Bardzo mnie kocha, ale ma mnóstwo innych ważnych spraw.

I jak każda matka chciałaby, żebym miał dziewczynę, i nie chciała. Ostatnio bardziej chyba to pierwsze, jest bowiem pod wrażeniem historii syna swojej najbliższej przyjaciółki, który okazał się nagle pedałem. „Irka znalazła go w łóżku z jakimś dorosłym facetem” – powiedziała mi zaraz po tym, jak ta Irka skończyła przez telefon się jej wypłakiwać. Cóż, z dwojga złego mama wolała znaleźć mnie w łóżku z Mileną Hrabicz.

Przez kilka dni nie przychodziła do szkoły, w końcu przesłała mi wiadomość przez Kajkę, żebym był po lekcjach przed jej blokiem na Batorego. Pamiętam, że nie padało, nie było szaro ani zimno, ani w ogóle listopadowo; wyszedłem ze szkoły w rozpiętej kurtce. Kuba ciągnął mnie do „Sułtanki”, bo z kimś umówił się na kupno płyt i chciał mieć świadka transakcji; powiedziałem, że jestem ustawiony – tak się wtedy mówiło: ustawiony – z Lenką, więc zabrał Dziadka Zamszyca, a mnie pobłogosławił swym ulubionym sprośnym gestem, życząc pomyślności i satysfakcji. Czekała przed blokiem też tylko w dżinsowej kurtce.

– Bałam się, że się spóźnię, dopiero wróciłam z zakupów, chodź.

Wtedy po raz pierwszy zobaczyłem jej mieszkanie, dwa pokoje ze ślepą kuchnią, prawie nieumeblowane, tylko wersalka, stół, fotel wyplatany rogożą, książki w stertach na podłodze, ciuchy na tych książkach, łuszcząca się tapeta.

– No, co tak patrzysz? Burdel!

Jeszcze nie docierało do mnie, że mieszka tutaj sama.

– Wynajmuję to od takiej przyszywanej ciotki; wyjechała do Kanady i sprzedała dosłownie wszystko. Jesteś głodny?

Kuchnię od pokoju oddzielała szyba, więc widziałem, z jaką niechęcią i irytacją robi obiad, a ściśle jajecznicę z kiełbasą.

– Najchętniej jadłabym w jakiejś stołówce, byle nie szkolnej, bo to może przesada oglądać jeszcze przy stole te same gęby.

Minę miała, jakby smażyła na patelni szczura.

– A najgorsze, że potem trzeba pozmywać. Kilka dni temu wywaliłam garnek do zsypu i kupiłam nowy.

Zaofiarowałem się, że ja pozmywam. Kuchnia była mniej więcej tak samo elegancka jak reszta; bez szafek, tylko stół i obudowa zlewu. Kurek kranu pękł i skaleczyłem się o ostrą krawędź.

– To normalka. – Milena nakłada jajecznicę na talerze. – Ja mam paluchy równo pocięte.

– Dziś pierwszy dzień jestem naprawdę sama. Darek wyjechał – powiedziała później tonem, jakim zwykle mówi się o pogodzie, wczorajszym filmie czy innych trzecioplanowych sprawach.

– Kumpel mojego brata – wyjaśniła, choć wcale nie spytałem, kto to taki.

Czy byłem zazdrosny? Nie wiem, pewnie między innymi. Bo to była cała tęcza uczuć, choć bez charakterystycznej dla prawdziwej tęczy harmonii; przeważały żal i ból, że ona jest winna. I ten ból z upływem czasu stanie się bólem pożywnym; obudzi się we mnie wyraźny pociąg do tego, co ona robi i jak traktuje seks; rodzaj fascynacji, może właśnie tego rodzaju, jaką odczuwał Toulouse-Lautrec. Ja naprawdę tyle odczuć miałem w związku z Mileną, tyle różnych myśli – zależnie od dnia, godziny, trzeźwości i nietrzeźwości, Polski, Ameryki i Anglii – że i Lautrec by się we mnie zmieścił, i kawaler de Grieux, i niejaki Herr Kurten, szerzej znany jako upiór z Düsseldorfu.

Wiem, że przyprowadziła mnie tu, żeby nie być sama, skoro tamten wyjechał; ktoś po kimś zawsze musiał być w tym mieszkaniu, gdzie rzeczywiście w samotności można było zwariować. Czy istotnie dawało się to sprowadzić do jej formuły, że potrzebowała przyjaciela, nie wiem i mam wrażenie, że przyjacielem bywał po prostu ten, kto przyjął reguły kontraktu i nie wnosił zastrzeżeń, czyli byłem nim ja; i jako przyjacielowi opowiadała o swoich krakowskich czasach.

Prawie wcale nie znam Krakowa, byłem tam w życiu góra dziesięć razy, głównie przejazdem, a wydaje mi się, że znam miasto świetnie, właśnie z opowieści Mileny. Jest mój Kraków wyobrażony, mój film o ulicach, mieszkaniach, kawiarniach, zdaje mi się, że po Krakowie chodzą ludzie, których bym natychmiast, już wysiadając z pociągu, rozpoznał. Jej wspomnienia są moimi wspomnieniami. Tak, jakby podczas tych nocy, gdy słuchałem Mileny, nasze nici RNA, czy co tam według Hydena zawiaduje pamięcią, splatały się w jeden kłąb.

Willa na Salwatorze, z której tarasu w pogodny dzień widać Tatry. W dwudziestoleciu kupił ją Jan Orłowski, dziadek Mileny; kupił i nadał charakter. Meble, których ojcu Kuby żaden stolarz nie podrobi, a moja mama z żadnej zapadłej dziury nie przywiezie; obrazy nie byle jakim nazwiskiem podpisane, w tym portret dziadka pędzla jednego z tuzów; na ścianach szable i pistolety przegrane do Orłowskiego w karty przez galicyjskich hrabiów. A o wszystko dba niestrudzona, choć całkiem już głucha Marianna, przyjęta tam na służbę w 1930 roku.

Zestawiam z Salwatorem to okropne mieszkanie na Batorego i pytam, co ją skłoniło do takiej zmiany.

– A co mi po domu, gdzie matka ciągle nieprzytomna, a Krzysiek – chwilę poszukała słowa – oddalił się, zmienił. Zresztą teraz pewnie przez kilka lat Krzyśka nie będzie.

– Nie masz ojca?

– Umarł przed moim urodzeniem.

Wie o nim tyle, że miał na imię Romuald i ożenił się z matką w pięćdziesiątym ósmym roku, płodząc ją, a czteroletniemu Krzysztofowi, którego ojciec był NN, dając swoje nazwisko. Poza tym był dla tej rodziny i dla samej Mileny niczym, drobnym epizodem w półwiecznej historii domu, zapoczątkowanej przez wielkiego protoplastę – Jana.

– Ale pamiętam całą masę późniejszych facetów mojej matki. Hrabiego nomen omen Siłę-Potwornickiego, na którego widok dostawałam ze strachu drgawek, więc kiedy przychodził, stara w trosce o moje zdrowie trzymała mnie w ogrodzie; bez względu na pogodę, bo w końcu lepsze dla dziecka zapalenie płuc niż drgawki.

Uśmiecha się, ja nie do końca wierzę, bo przecież niemożliwe, żeby ktoś nazywał się Siła-Potwornicki i jeszcze był hrabią, ale się mylę; Milena dowodzi mi, że w ich domu możliwe jest wszystko, i dalej prezentuje poczet kochanków matki.

– Po hrabi był francuski komunista, który po polsku nauczył się mówić tylko „wódka” i „kurwa mać”, a następnie metaloplastyk, co przepił swój warsztat, z rozpaczy zwariował i po nocach udawał koguta.

– Przepraszam, że co?...

Mam wrażenie, że nie dosłyszałem.

– Koguta udawał – ciągnie spokojnie. – I to tak głośno, że nawet głucha Marianna słyszała i dziwiła się, że można tak udatnie piać, zupełnie jak prawdziwy kogut.

Jest już noc, zapomniałem o Darku, zapomniałem, że umówiłem się o dwudziestej z O’Brienem i że mimo wszystko mam jeszcze własny dom, do którego powinienem dla przyzwoitości i oszczędzenia matce nerwów kiedyś tam wrócić. Nie wróciłem, wybrałem ten ich dom w Krakowie, który, leżąc przy mnie, rekonstruowała; niby medium, ściągające obrazy przeszłości i astrale.

– Po kogucie nastał pan Krystian, który szczególnie dał mi się we znaki, bo już byłam nastolatką, używałam kosmetyków, a on mi je systematycznie wypijał. No i na koniec – tu przytuliła się do mnie – Królok; nie Królak ani Królik, tylko Królok.

Było tak, jakby to, co dotąd powiedziała, miało tworzyć erotyczny nastrój i oto nadszedł moment spełnienia. Ale zamiast tego zapaliła światło i pokazała mi album zdjęć. Wszystkie były z rajdów samochodowych i na wszystkich towarzyszył jej potężnie zbudowany, młody facet.

– To Krzysiek.

– Twój brat?

Skinęła głową i zamyśliła się, zapatrzona w fotografie.

– Najlepszy polski rajdowiec, chyba jeden z najlepszych w Europie.

Słyszałem o Zasadzie, Varisellim, Jaroszewiczu, ale nazwisko Hrabicz jakoś nigdy nie obiło mi się o uszy.

– Witku, za tamtymi stoi wielkie zaplecze, wielkie firmy, serwis, setki tysięcy dolców. A my z Krzysiem, co? Tylko ten podrasowany fiacik.

Pokazuje zdjęcie ich samochodu.

Stopniowo, rok po roku, zapuszczała korzenie w aucie brata, aż wreszcie stało się wspólną własnością. Zaczęło się od tego, że podrzucał ją do szkoły. Czekała, zwlekała z wyjściem.

– Dla niego ósma to godzina barbarzyńska, godzina przekrwionych oczu i bólu głowy, a jednak – śmieje się – nie umiał się oprzeć mojemu psiemu spojrzeniu; wkładał kurtkę, brał kluczyki i właśnie jak na psa na mnie wołał: Milka.

Wtedy jak piesek wskakiwała do samochodu swojego pana i z zaciekawieniem węszyła. Wewnątrz pachniało perfumami tych wszystkich wystrzałowych dziewczyn, które Krzysiek i kumple wozili nocami po dyskotekach i knajpach.

– Kiedy miałam piętnaście lat, nauczył mnie prowadzić, potem zaczęłam z nim jeździć jako pilot.

Już inny dzień, początek grudnia, biało od szronu, idziemy do „Świtezianki”, bo „Sułtanki” Lenka nie lubi, mówię coś, chyba nawet coś dla mnie ważnego, ona milczy, nie reaguje, nie słyszy i, zapatrzona w jezdnię, somnambulicznie podchodzi do krawężnika. Przestraszyłem się, że coś jej odbiło i zaraz rzuci się pod samochód, więc odruchowo chcę ją złapać za rękę, ale to ona pierwsza mnie łapie i mocno, aż do bólu wpija mi w nadgarstek paznokcie.

– Zobacz – szepcze z zachwytem – porszak.

Rzeczywiście na światłach stoi jakiś superwóz, ja się na tym dobrze nie znam, odróżniam najwyżej syrenę od trabanta; na twarzy Mileny fascynacja i napięcie; światła się zmieniają i wóz rusza z impetem, jakby pod maską siedział Belzebub i pięćdziesiąt pomniejszych diabłów.

– Jechaliśmy w nocy do Zakopca.

Dopiero w kawiarni się ocknęła, ale ciągle jeszcze tęsknie spogląda w stronę okna, czy aby na ulicy znów nie pojawi się jej bożyszcze.

– Krzysiek z Paolą w naszym fiacie i ja z Siwym właśnie w porsche carrera...

Założyli się, kto pierwszy dojedzie do hotelu „Kasprowy”, a ściśle, do baru nocnego; przegrany miał płacić za kolację, trunki i wszystkie możliwe szaleństwa, które triumfator wymyśli.

– Twój brat we fiacie miał w ogóle szansę?

Zirytowana wzrusza ramionami.

– Z rajdowcem nie, ale Siwy to był amator, porszaka kupił tylko po to, żeby szpanować, i w dodatku trząsł się o niego jak wariat.

Zaczyna mówić coraz szybciej, tak szybko jak te dwa samochody mkną po zakopiance; styczniowa mroźna noc, czarna szosa, białe pola tuż za poboczem, uskokami idące w dół, ostre zakręty, zapóźnione ciężarówki z naprzeciwka, a Krzysiek wiedząc, że to jedyna szansa, stale blokuje, stale zajeżdża drogę, bo jeśli raz go wyprzedzą, będzie płacił; i to zdrowo, bo Siwy znany zbój na gorzałę.

– Nie bój się, zetnij zakręt! – namawia Milena.

– Chyba cię głowa boli.

Siwy jest zły, że ona widzi jego słabość, jego lęk, i to nawet nie lęk o życie, ale o lakier, zawieszenie, błotniki i każdy najmniejszy detal opłacony w twardej walucie.

– Daj, Siwuś, zmieńmy się.

– Chyba cię głowa... – powtarza.

Wtedy stawia mu ultimatum: albo odda jej kierownicę, albo koniec z nimi. Niech szuka sobie innej panienki, przed którą będzie mógł udawać wielkiego rajdowca. On na to, po raz trzeci, o tej głowie.

– No, to zatrzymaj się. Wysiadam.

Zatrzymuje się, jeszcze myśli, że to zgrywy, ale ona na serio go opuszcza, głośno trzaska drzwiami. – Cholera – piszczy Siwy, jakby mu przy okazji coś przycięła – zamek kosztował trzysta marek!

A Milena oddala się w ciemną noc, przechodzi na drugą stronę szosy, staje na poboczu i macha.

Zatrzymuje się facet w maluchu, wysiada, gestem zaprasza do środka, coś gada, Milena śmieje się, wdzięcznie przechylając głowę, Siwego trafia szlag, wyskakuje z porsche’a, biegnie i łapie za rękę, i ciągnie z powrotem do siebie; tamten staje w jej obronie. I zaczynają się tłuc na środku szosy.

Ten z malucha jest lepszy, szybko sprowadza Siwego do parteru i bierze pod obcasy. Biedny Siwy rozpaczliwie zasłania czułe miejsce, na które jego pogromca najwyraźniej poluje; błaga Milenę, żeby interweniowała.

– A co mnie do tego – śmieje się Lenka. – Lejcie się, niech zobaczę, który lepszy kozak.

Dopiero kiedy obiecał, że może prowadzić, zmiłowała się i poprosiła tego z malucha, żeby przestał. Dla wsparcia prośby dała mu swój numer telefonu.

– Siwy całą drogę jęczał i skarżył się, że coś mu na pewno pękło w środku, a ja dogoniłam Krzyśka i już za Nowym Targiem wyprzedziłam po zewnętrznej.

– I naraziłaś brata na koszty?!

– Coś ty? To był zakład z Siwym, a wygrałam ja. – Zasępia się na chwilę nad kawą. – Wiesz, boję się, że ja tak gadam, gadam, a ty nic z tego nie rozumiesz.

Rzeczywiście historia wydawała mi się niedorzeczna, choć dobrze się słuchało; jeśli był w niej jakiś sens, to tylko ten, że strasznie jej zależało na uznaniu brata.

– Myślę, że rozumiem. A powiedz, co ze 126 p. Zadzwonił?

– Tak. Już na drugi dzień. Fajny chłopak, hokeista z Podhala Nowy Targ.

Danuta Wiera Hrabicz jest podobno nawiedzona. Podobno nie mówi, tylko wygłasza kwestie. Ma ich, wedle indeksu córki, czterdzieści osiem plus kwestie mieszane, czyli hybrydy.

Danuta Wiera Hrabicz porusza się sennie, głos ma senny, gestykulację senną i senną mimikę. Niektórych tym urzeka, ale Milena wie, że to od wódy, bo ona pije codziennie, rano zaczyna zbożnie od wody sodowej na kaca, potem pojawia się domieszka, coraz większa domieszka, aż wreszcie proporcje się odwracają i wieczorem jest już czysta wóda, sama wóda; a to i tak jeszcze pół biedy, jeśli wóda, bo bywa niekiedy w robocie spirytus kosmetyczny.

Danuta Wiera Hrabicz ma piękny szlafrok, w południe po niekończącej się kąpieli odbiera w tym szlafroku telefony, „allu”, mówi z wdziękiem i jakże melodyjnie, a zaraz potem lecą z jej ust najgorsze bluzgi, informuje rozmówców, że wszystko jest gówno, ludzie kurwy, a cały ten świat, Polskę i Kraków należy pierdolić.

Potem stuka w klawisze, wyszarpuje kartki do jednej trzeciej, jednej czwartej linijki zastukane, seriami ładuje między jednym a drugim papierosem. „Krzyś! – drze się czasem na cały dom – zrób coś z tą jebaną maszyną”, kiedy maszyna się zatnie i męskiej ręki do niej potrzeba; czasem synowskiej, a czasem ręki jakiegoś kochanka. W tym wariactwie jest jednak metoda, redakcje teksty otrzymują w terminie, wydawnictwa nie muszą monitować, pieniądze na konto wpływają regularnie, a mimo to elektrownia za niepłacenie rachunków odłącza prąd i trzeba interweniować przez wojewódzki komitet partii.

Jedenasta kwestia Danuty Hrabicz: „Mówi się «nasze pokolenie», «wasze pokolenie», my lepsi, mądrzejsi, bo przeżyliśmy wojnę, a wy prawdziwego życia nie znacie, a to wszystko, Milka, pierdolenie o Chopinie, a najgłośniej gadają ci, co gówno przeżyli. Nie, mnie co innego w was wkurwia, że idioci jesteście, że nie umiecie mówić po polsku, że nie czytaliście Spinozy, Kanta, Nietzschego, że myli się wam Platon z Plotynem itede”.

Dziewiętnasta kwestia Danuty Hrabicz: „Alkohol jest potrzebny tym, którzy prawdziwie pracują umysłem. A ty, Milka, która nigdy umysłu nie strudziłaś i nie strudzisz, pijesz tylko dlatego, że lubisz, czyli tak jak pije każdy robol”.

Kwestia dwudziesta szósta: „Między nami jest taka różnica, że ja się z mężczyznami kocham, a ty kurwisz!”

– Dziwisz się, Witku, że się stamtąd wyprowadziłam. To już naprawdę lepiej mieszkać na dworcu.

Właśnie kupiła sobie adapter i kilka płyt, nastawia Black Sabbath.

– Wreszcie coś gra w tej chałupie. Aha, skończę ci o Króloku.

Milena, rozmowy z Mileną, seanse z Mileną, alkohol w żyłach wzmocniony truksalem – to jej ulubiona, jeszcze w Krakowie wypraktykowana, mieszanka. Grudzień za oknem, w ciemności ona i jej słowa pod Black Sabbath, Epitafium Crimsonów; pod Dziecko w czasie i song Marii Magdaleny; Should I bring him down, should I scream and shout – powtarza Lenka, trzymając moją dłoń, choć pewnie nie mnie ma na myśli. Ona jest Magą, ja Horatio czy Oliveirą, który przyszedł tu w kurtce kanadyjce; jej gorzka herbata udaje herba mate, ekstramocne udają coporale; mieszkanko na Batorego jest kabiną statku kosmicznego; to nie światła wieżowca z naprzeciwka, lecz gwiazdy, ku którym lecimy.

„Znasz uczucie silniejsze od miłości?” – spytano Leverkühna. „Tak – odpowiedział. – Ciekawość, czyli miłość pozbawiona krowiego ciepła”.

Konrad Józef Królok był zastępcą naczelnego w nieostatnim krakowskim piśmie, prodziekanem do spraw młodzieży, radnym itede. Książka o kulturze w osiedlach mieszkaniowych Drugiej Polski miała być uwieńczeniem jego dwudziestoletniego naukowego dorobku; to Danuta Hrabicz namówiła go na książkę popularną, zaproponowała współpracę i swoje lekkie dziennikarskie pióro; Królok zachwycił się współautorką, a komitet wojewódzki ideą książki dla masowego czytelnika; ustalono nakład sto pięćdziesiąt tysięcy i sowite honoraria dla autorów.

– Oni pili, pisali o osiedlach, a w domu Króloka jego żona umierała na stwardnienie rozsiane.

Milena obrazowo tłumaczy, co to za choroba i jak wyglądają objawy; nastawia Dzwony rurowe, chwilę w milczeniu słucha, jakby zastanawiała się, czy dobrała właściwy podkład muzyczny, po czym nieprawdopodobnie naturalistycznie, aż ciarki mnie przeszły, naśladuje dobywający się z porażonych narządów mowy głos Królokowej: „Czy u państwa jest mój mąż?”

– Ledwie ją rozumiałam. Matka ani Królok nie podnosili słuchawki, a ja musiałam odbierać i kłamać, że pana Konrada nie ma. Tak wyglądały moje ostatnie miesiące w domu. Niekończące się pijackie gadki nad maszynopisem, awantury, kiedy coś nie szło, a do tego jeszcze ta afera z Krzyśkiem i głos Królokowej jak zza grobu.

W sierpniu podjęła decyzję.

– Wybij to sobie z głowy. Za rok skończysz osiemnaście lat i wtedy pojedziesz, gdzie chcesz.

Danuta Wiera Hrabicz, choć pije, łajdaczy się z Królokiem, wygłasza czterdzieści ileś tam kwestii i jest nawiedzona, chciałaby wychować Milenę jak najlepiej, po mieszczańsku, krakowsku, inteligencku, tak jak ona sama była wychowana. Wyjazd córki do Warszawy przekreśli ten plan, więc nie zgadza się, bije po twarzy, krzyczy: Warszawa to kurwa, ciotka Wrońska – kurwa, Milena oczywiście też.

Włącza się dziadek Orłowski, osiadły w podwarszawskim Konstancinie. Oczywiście, pomoże wnuczce, zatroszczy się o nią, nie pozwoli stoczyć do rynsztoka. Danuta Wiera myśli intensywnie kilka dni, a potem nad ranem budzi Milenę i krzyczy: „jedź, wynoś się, nie zasługujesz na ten dom, na jego splendor, jego obrazy, meble, książki, jedź, gdzie twoje miejsce, do jakiejś pijackiej meliny i pierdol się z półgłówkami”. Za kilka godzin cofa oczywiście te słowa, płacze, rozczula się nad ich dramatyczną miłością, daje na drogę piętnaście tysięcy, pomaga się pakować, taksówką odwozi na lotnisko Balice.

I oto 20 września 1975. Na krajowym dworcu lotniczym Okęcie wysiada z samolotu Milena Hrabicz – w obcisłych dżinsach, czarnej bluzce, ze skórzanym eleganckim płaszczem przełożonym przez ramię. Jak ten grafoman z Dżumy mógłbym wracać do tego zdania i wracać; poprawiać, uzupełniać, doskonalić.

Niestety (w następnym zdaniu) taszcząc jej bagaż, z samolotu wysiadł Darek, potężny byk, mistrz Krakowa w rzucie młotem.

– Wiem od Darka, że Krzysiek wyrzucił Króloka z chałupy. W samych gaciach na te chłody w Święto Zmarłych.

Dziwne, to Darek kontaktował się z Krzyśkiem, a ona nie, choć przecież, kiedy opowiada o wyczynie brata, aż oczy się jej świecą, że pomścił, że oczyścił tę stajnię Augiasza, on, jedyny jej rycerz.

– W samych gaciach; podobno ludzie się zbiegli; Jezu, wyobrażam sobie starą!

– A co to za afera z Krzyśkiem?

– Zabrał facetowi trochę złota, jako zastaw pod karciany dług – odpowiada niechętnie. – A facet ma dobre układy z milicją i założył sprawę. Boję się, że to się może źle dla Krzyśka skończyć.

Twierdzi, że przestrzegała, by gnoja nie ruszał, ale on był starszy, mądrzejszy, miał własne zdanie, a przede wszystkim potrzebował forsy. Na tę swoją Paolę, która przyssała się jak pijawka i wciągnęła go w swoje towarzycho.

Wyczułem, że Lenkę najbardziej boli to, że do tego towarzycha, czyli jakiegoś kręgu znajomych Paoli, nie ma wstępu. Zawsze była z bratem, z nim jeździła, z nim szalała, te same knajpy, te same samochody, ci sami kumple, i nagle – drzwi się zatrzasnęły. To chyba miała na myśli, mówiąc, że Krzysiek zmienił się i oddalił.

© copyright by wydawnictwo W.A.B., 1997

REDAKCJA

Donata Lam

KOREKTA

Joanna Konopko

REDAKCJA TECHNICZNA

Urszula Ziętek

PROJEKT OKŁADKI

Marek Goebel – Towarzystwo Projektowe

FOTOGRAFIA NA I  STRONIE OKŁADKI

ZEFA

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

SKŁAD

Komputerowe Usługi Poligraficzne, Piaseczno, ul. Żółkiewskiego 7

ISBN 978-83-7881-021-6

SKŁAD WERSJI ELEKTRONICZNEJ
Michał Olewnik / Wydawnictwo W.A.B.
i Ewa Krajewska / Virtualo Sp. z o.o.